Sư đệ khóa 85 của tôi, Lục Bộ Hiên, đang làm nghề của Trương Phi một cách ngon lành tại cố đô Tây An, nghe nói đã đạt thành tích bán 14 con "Bĩ Cơ" mỗi ngày, sắp sửa cùng tiên sinh Trấn Quan Tây nắm giữ đầu tai mắt của ngành này. Đột nhiên anh bị truyền thông bao vây tứ phía, lớn tiếng tuyên truyền, gây ra một tiếng than khóc khắp xã hội, nào là bậc tài tử Bắc Đại sao lại đi bán thịt, Bắc Đại bị làm sao thế này? Tại sao sinh viên do Bắc Đại đào tạo lại không có tính cạnh tranh như vậy, người Bắc Đại sao lại không thích ứng với kinh tế thị trường đến thế, sao lại thiếu ý thức hiện đại như vậy, nhà nước nên mạnh tay nhúng tay vào, ngăn chặn những biểu hiện bi kịch thế này tiếp tục diễn ra, vân vân và vân vân.
Đối với những bàn tán đến từ tứ phương này, ban đầu tôi vốn không muốn nhổ nước bọt bàn thêm. Bởi vì bất cứ chuyện gì của Bắc Đại cũng không tránh khỏi việc bị người ta bàn tán và tiêu khiển một phen, đa số đều không có giá trị thực tiễn gì cả, y như Lục Bộ Hiên đã nhạy bén chỉ ra: "Đồ hư thì nhiều, đồ thực thì ít." Thế nhưng với tư cách là sư huynh khóa 83 bị Đài truyền hình trung ương kéo đi nói nhảm một trận, hình như tôi lại có nghĩa vụ phải tiếp tục bàn về chuyện này. Vậy thì tôi xin nhắc lại vài câu.
Đầu tiên, tôi cho rằng bán thịt và bán máy tính không có sự phân biệt cao thấp. Trương Phi bán thịt, lưu danh muôn thuở. Bill bán máy tính, vắt kiệt mồ hôi nước mắt của nhân dân toàn thế giới, chẳng có gì gọi là vinh quang cả. Thứ hai, bán thịt cũng không nhất thiết phải bán đến mức độ như McDonald's hay các cửa hàng chuỗi. Những kẻ chê trách Lục Bộ Hiên hay có ý tốt hiến kế cho Lục Bộ Hiên, đều cho rằng Lục Bộ Hiên thuộc về "người không thành công". Họ cho rằng tiền tài rủng rỉnh, áp bức xóm giềng mới là thành công, họ không hiểu được câu "hai gian nhà xiêu vẹo đông tây, một con người Nam khang bắc điệu" cũng là thành ban công. Họ không hiểu được ban ngày làm chút chuyện củi gạo dầu muối, buổi tối đọc dăm câu Đường thi Tống từ cũng là thành công. Trong cái xã hội dòng người cuồn cuộn, dục vọng vật chất cuồn cuộn này, ai có thể thấu hiểu quan điểm thành công của người Bắc Đại chúng ta?
Tiên sinh Khổng Trọng Ni vĩ đại từng nói: "Quân tử bất khí". Cảnh giới cao nhất của làm người lẽ ra nên là "không thành công", bởi vì một khi đã thành công thì sẽ biến thành một "cái dụng cụ", liền có nguy cơ "không ra gì". Cho dù có thành công, thì cũng không nên dùng việc thăng quan phát tài làm tiêu chuẩn để đo lường. Ngày trước tiên sinh Thái Nguyên Bồi cải cách Bắc Đại, nguyên tắc đầu tiên mà ông ân cần răn dạy học sinh Bắc Đại chính là không được lợi dụng học vấn để thăng quan phát tài.
Ngày nay có một số trường học hở một chút là khoe khoang mình đã đào tạo ra bao nhiêu quan chức và bao nhiêu tỷ phú, cộng thêm bao nhiêu ngôi sao và tác giả tiểu thuyết hạng ba, chúng ta nên cảm thấy xấu hổ vì những ngôi trường như thế, chứ tuyệt đối không phải là quay đầu lại ngưỡng mộ và học hỏi nó. Giả như các trường đại học của chúng ta đều đi đào tạo ra những loại học sinh như thế, thì giáo dục Trung Quốc và tương lai của Trung Quốc cũng coi như bước vào địa ngục rồi.
Bán thịt tốt hay xấu, phải do tiểu đệ Lục Bộ Hiên tự mình quyết định. Đến một ngày nào đó cậu ấy làm tỉnh trưởng, hạnh phúc hay không cũng phải do cậu ấy tự mình quyết định. Bắc Đại không phải là không thể đào tạo ra quan chức và phú ông, cũng không phải là không thể đào tạo ra người bán thịt, bán sách, bán máy tính, bán tên lửa. Đào tạo cái gì không nói lên bản chất, mấu chốt là người được đào tạo đã cống hiến gì cho xã hội và bản thân họ thu được niềm vui gì. Bắc Đại cũng từng có một số sinh viên tốt nghiệp không ra gì, nhưng tuyệt đối không phải là Lục Bộ Hiên, mà lại chính là một số kẻ bại loại mặc vest đi giày da. Người bước ra từ Bắc Đại, có người thậm chí còn chẳng bán nổi thịt. Từng có một người quản lý thư viện nhỏ của Bắc Đại, sau khi rời khỏi Bắc Đại, đã phải hứng chịu những lời mắng mỏ thậm chí là lệnh truy nã từ "truyền thông toàn quốc", trải qua vô số gian nguy hiểm trở. Cuối cùng, ông đã lãnh đạo nhân dân Trung Quốc lật đổ ba ngọn núi lớn.
Nói đến đây, phải thừa nhận rằng, thế nào là thành công? Thế nào là tinh thần Bắc Đại? Đây có lẽ không phải là đề tài thích hợp để bàn trong cái thời đại béo múp mép này của chúng ta nhỉ.
