Bí thư Triệu Khải, người hiểu rất rõ phong khí xã hội hiện nay, làm giỗ ba năm cho cha trong tình trạng bảo mật tuyệt đối, chỉ e chuốc lấy những rắc rối không cần thiết. Việc dặn dò tài xế là do tính đến chuyện cần đổ xăng trước hoặc phòng trường hợp xe có hỏng hóc nhỏ cần sửa sang. Anh cũng nói với thư ký một tiếng, đó là cú điện thoại gọi trước khi đi, ngoài hai người này ra, cả viện Thành ủy không còn ai hay biết.

Quê của Triệu Khải tên là Phượng Mạn Pha, cách thành phố Lâm Trung nơi anh công tác hơn hai trăm cây số, đi xe con mất khoảng ba tiếng đồng hồ. Khi Triệu Khải đến nơi đã hơn mười một giờ sáng, anh chị em của anh đều đã tụ họp đông đủ, chỉ còn chờ mỗi anh. Anh nghỉ ngơi một lát rồi cùng người nhà lên mộ thắp hương cho cha. Thắp hương xong đã hơn một giờ chiều, Triệu Khải được xếp nghỉ riêng ở gian nhà chính nhà đứa cháu, chờ ăn bữa cơm đoàn tụ gia đình hiếm có. Chuyện tuy tổ chức quá đơn giản nhưng cũng không thiếu niềm vui thiên luân.

Đúng lúc này, Trần Hiểu Nam và Lưu Chí Xuân tới. Lý Tuyết Liên, vợ của Triệu Khải, nói với cô con gái thứ hai của cô em chồng: "Dẫn hai vị khách qua chỗ cậu cháu đi."

Cô gái nhỏ đến trước cửa nhà chính, đẩy cửa ra gọi: "Cậu ơi, có khách tìm cậu nè, mạ bảo cháu dẫn qua." Nói rồi giơ bàn tay nhỏ ra mời hai vị khách vào.

"Bí thư Triệu!" Lưu Chí Xuân vội vàng tự giới thiệu, "Tôi là người Tây Hậu Trang, huyện Nghiêm Vũ, làm việc ở Cục Văn hóa huyện. Đồng chí còn nhớ tôi không?"

"Ồ ồ!" Triệu Khải nhìn kỹ một hồi rốt cuộc cũng nhận ra, "Là con trai bác Lưu phải không? Tôi từng ăn một bữa cơm ở nhà đồng chí, lúc đó đồng chí chẳng phải cứ phành phạch kéo ống bễ suốt sao?"

Lưu Chí Xuân nói: "Đúng rồi! Trí nhớ Bí thư Triệu tốt thật!"

Triệu Khải hỏi: "Đồng chí tìm tôi có việc gì?"

Lưu Chí Xuân nói: "Nghe nói hôm nay đồng chí làm giỗ ba năm cho cụ, chúng tôi liền chạy sang đây."

Triệu Khải lại hỏi: "Đồng chí nghe ai nói hôm nay làm giỗ ba năm?"

Lưu Chí Xuân nói: "Khi cụ qua đời, đồng chí có gửi cáo phó về làng, người nhà bấm ngón tay tính ra đúng ngày hôm nay."

Triệu Khải hơi xúc động: "Nói vậy là các đồng chí cố ý vì việc này mà đến?"

Lưu Chí Xuân hoàn toàn nói năng và hành sự theo phương án đã nghiên cứu ở phòng 201 nhà nghỉ Tân Tinh. Anh ta lấy từ trong túi xách ra gạo nếp, đậu xanh, hồng táo. Những chiếc túi nhựa tinh xảo của công ty nông sản địa phương không còn nữa, được thay bằng túi vải trắng để thể hiện vẻ dân dã nơi nông thôn và sự chất phác của người nông dân. Lưu Chí Xuân lấy ba món này đặt lên bàn rồi nói: "Nhiều quá không mang nổi, mỗi thứ lấy sáu cân, lục lục đại thuận, lấy cái may mắn vậy.

Bố tôi bảo, ngày trước cụ thích ăn nhất là cháo gạo nếp đậu xanh, vốn định nấu một bát mang ra mộ cúng, tiếc là trên đường tắc xe nên không kíp giờ lên mộ."

Triệu Khải nhìn nhìn Trần Hiểu Nam hỏi: "Vị này cũng là người làng các đồng chí à?"

Lưu Chí Xuân nói: "Xem tôi kìa, quên mất không giới thiệu, đây là anh họ tôi, tên Trần Hiểu Nam, Bí thư Đảng ủy trấn Thành Quan huyện chúng tôi. Hồi cụ dạy học ở trong làng, anh họ sống ở nhà chúng tôi đi học mấy tháng, thực ra cũng là học trò của thầy Triệu. Anh ấy cũng nhớ rõ những cái tốt của thầy Triệu năm xưa nên cứ đòi đi cùng tôi bằng được."

Triệu Khải vô cùng xúc động, cảm khái nói: "Năm xưa khi cha tôi gặp nạn, chính bà con chòm xóm đã bảo vệ ông. Bây giờ cụ đã mất rồi mà bà con vẫn đau đáu không quên. Nhờ các đồng chí về nhắn lại với bà con, tấm chân tình của mọi người tôi xin nhận, và chuyển lời cảm ơn của tôi đến bà con!"

"Chúng tôi còn muốn biểu thị chút tấm lòng." Lưu Chí Xuân vừa nói vừa rút từ túi xách ra hai cọc tiền Nhân dân tệ đã buộc chặt, đặt vào ngăn dưới của bàn trà, "Chúng tôi có được ngày hôm nay đều là nhờ thầy Triệu vun trồng. Chúng tôi muốn dựng cho thầy Triệu một tấm bia, nhưng lại không thể tự tay làm được, đành gửi chút tiền phiền người nhà thay chúng tôi đứng ra thu xếp cụ thể." Đây mới là nội dung cốt lõi mà ba người họ bàn bạc ở phòng 201 nhà nghỉ Tân Tinh, quyết định lấy danh nghĩa quyên tiền dựng bia để trinh sát tình hình trước bằng hai vạn. Để tránh tai tiếng hối lộ, hai vạn lại được gửi dưới danh nghĩa của hai người. Chỉ cần anh ta nhận hai vạn này, họ sẽ đạt được mục đích "biết người", sau khi trở về Lâm Trung là có thể mạnh dạn quăng nốt sáu vạn còn lại cho anh ta. Điều họ quan tâm nhất chính là thái độ của Triệu Khải đối với hai vạn nhân dân tệ này.

Lúc này, Triệu Khải thò tay xuống ngăn dưới bàn trà cầm hai cọc tiền lên, cân cân trên tay hỏi: "Đây là bao nhiêu tiền?"

Lưu Chí Xuân nói: "Mỗi người chúng tôi một vạn."

Trần Hiểu Nam nói: "Tiền không nhiều, chút lòng thành thôi ạ."

Triệu Khải nói: "Nếu các đồng chí cho rằng dựng bia là báo đáp chút lòng hiếu thảo với người già, thì sự hiếu thảo này nên do ai gánh vác? Anh chị em chúng tôi tổng cộng năm người, xếp hàng cũng chưa đến lượt các đồng chí!"

Trần Hiểu Nam vội nói: "Đây chỉ là chút ý nghĩ của chúng tôi. Nếu không dùng đến việc dựng bia thì làm việc khác cũng được. Dù sao hôm nay cũng là giỗ ba năm của cụ, chúng tôi thế nào cũng phải có chút lễ chứ!"

"Thắp lễ?" Ánh mắt Triệu Khải đảo qua đảo lại giữa hai người, nét mặt đầy cảnh giác nói, "Đi một suất lễ mà mỗi người một vạn, quả là ra tay rộng rãi. Ở nhà không có máy in tiền đấy chứ? Tôi lại muốn hỏi một câu: Rốt cuộc các đồng chí vì người quá cố mà đến, hay là vì vị Bí thư Thành ủy này mà đến? Nếu là vì tôi mà đến thì cứ nói đi, có việc gì?"

Lưu Chí Xuân trong lòng hoảng hốt, nói năng có chút lúng túng: "Không phải, Bí thư Triệu, hôm nay chúng tôi... là vì chuyện của cụ..."

Trần Hiểu Nam vội cướp lời, mỉm cười nói: "Bí thư Triệu, chúng tôi đúng là vì chuyện của cụ mà đến, không có ý gì khác đâu ạ."

Đúng lúc này, người vợ Lý Tuyết Liên đi sang gọi Triệu Khải ăn cơm. Triệu Khải đứng dậy nói: "Nếu là vì chuyện của cụ mà đến thì gạo nếp, đậu xanh và hồng táo giữ lại, tiền thì một xu cũng không nhận. Ở chỗ tôi không có quy tắc nhận lễ. Lúc an táng cụ cũng không nhận lễ, huống chi là làm giỗ ba năm!"

Trong đầu Trần Hiểu Nam tràn ngập một từ: Xuất quân bất lợi. Trong lòng Lưu Chí Xuân càng thêm nản lòng, liếc Trần Hiểu Nam một cái rồi nói: "Vậy chúng tôi xin phép cáo từ."

Lý Tuyết Liên đưa tay ra nói: "Không nhận lễ là quy tắc, nhưng ăn cơm cũng là quy tắc. Làm gì có chuyện đi đường xa đến mà không ăn cơm đã về?"

Triệu Khải phản ứng lại, cảm thấy đúng là nên giữ họ lại ăn cơm, vội nói: "Đúng, cơm thì vẫn phải ăn. Ăn cơm xong rồi hãy đi. Sau bữa cơm chúng tôi cũng đi."

Vẻ mặt Lưu Chí Xuân đầy vẻ ngượng ngùng, có chút chịu không nổi. Trần Hiểu Nam há chẳng cảm thấy ngượng ngùng sao? Nhưng anh đã chuẩn bị tâm lý từ trước, quăng tự trọng sang một bên rồi, thế nên mới chịu đựng được sự xấu hổ, chống đỡ được sự ngượng ngùng. Anh thúc Lưu Chí Xuân một cái nói:

"Cung kính không bằng tuân mệnh, đã là Bí thư Triệu và Chủ nhiệm Lý bảo chúng ta ăn cơm thì cứ ăn xong rồi hãy đi."

Lưu Chí Xuân gật đầu, nhưng trong lòng lại nghĩ, anh còn tâm trí đâu mà ăn cơm.

Bữa ăn được xếp ở một căn nhà mới chưa có người ở, mặt sàn khá rộng rãi, hơn hai mươi người một nhà ngồi kín ba mâm. Trần Hiểu Nam và Lưu Chí Xuân được người vợ Lý Tuyết Liên xếp ngồi ở vị trí chủ tọa mâm thứ nhất, do anh cả và anh hai nhà họ Triệu tiếp chuyện. Lý Tuyết Liên còn giới thiệu với mọi người: "Hai vị khách này đến từ cái làng mà ngày xưa cụ nhà bị hạ phóng lao động, bà con còn ủy thác họ mang theo gạo nếp, đậu xanh, hồng táo. Vốn dĩ định nấu một bát cháo gạo nếp đậu xanh mang ra mộ cúng cụ nhưng tiếc là không kíp giờ." Lại dặn dò cô vợ anh hai: "Chị hai, sau này gặp dịp lễ tết thì nấu một bát mang ra mộ cúng nhé. Bà con đường xa mang đến thế này, chúng ta không làm thì phụ tấm chân tình của bà con, với lại cụ nhà nếu có linh thiêng, thấy bà con thâm tình hậu ý thế này chắc chắn sẽ mỉm cười nơi chín suối, cảm thấy ấm lòng."

Trần Hiểu Nam hiểu rõ, mục đích của Lý Tuyết Liên là bù đắp cho việc từ chối nhận lễ vừa rồi, làm dịu đi sự ngượng ngùng của họ. Anh nghĩ, người ta là phu nhân Bí thư mà còn có lòng như vậy, bản thân cũng nên chủ động một chút, thế là liền kể lại những câu chuyện về cụ Triệu năm xưa, như dạy dỗ học trò không biết mệt mỏi ra sao, nghiêm túc cẩn trọng thế nào, quan tâm yêu thương từng học sinh ra sao. Còn nói đến cảnh tượng sau khi cụ bị bệnh, họ đã chạy lên trấn hái thuốc cho cụ thế nào... Lưu Chí Xuân thấy Trần Hiểu Nam kể như vậy liền hiểu ý, vội vàng tung hứng với anh, bổ sung từng việc một cách cụ thể và viên mãn hơn. Những việc họ kể, có việc là thật, có việc là bịa ngẫu hứng, dù sao chết rồi không ai đối chứng, họ kể thế nào thì mọi người tin thế ấy, nghe đến mức ai nấy đều cảm thán xuýt huýt. Nhờ vậy hai người họ không những hoàn toàn thoát khỏi thế ngượng ngùng mà còn giành được cảm tình cùng sự tôn trọng của mọi người, ai nấy đều vội vã nâng ly với họ. Ngay cả Triệu Khải cũng cầm ly từ mâm thứ hai bước sang. Trần Hiểu Nam vội nói: "Bí thư Triệu, chúng tôi còn chưa kính rượu đồng chí, đồng chí phải uống với chúng tôi một ly." Triệu Khải nói: "Hôm nay không nói chuyện kính, cụng một ly là được rồi. Một lần nữa cảm ơn bà con cô bác Tây Hậu Trang, cảm ơn hai đồng chí."

Sau bữa ăn, Lý Tuyết Liên thu xếp thế này: Để Triệu Khải trở về nhà chính nghỉ ngơi một tiếng, ngủ một lát, đám trẻ con không được làm ồn; còn cô tận dụng khoảng thời gian này lên động Trì Mã mới được công ty du lịch khai thác gần đây xem thử. Chị dâu của Lý Tuyết Liên nói: "Hang núi ở lưng chừng núi, phải leo hơn hai trăm bậc thang, phải để đám trẻ đi cùng dìu một chút."

Trần Hiểu Nam vừa nghe liền thấy đây là cơ hội cực tốt để tiếp cận và lấy lòng phu nhân Bí thư, vội nói: "Hai chúng tôi cũng muốn lên xem thử, Chủ nhiệm Lý có chúng tôi chăm sóc, người nhà cứ việc yên tâm." Người chị dâu mừng rỡ: "Có hai vị khách đi cùng thì chúng tôi yên tâm rồi."

Chẳng trách người nhà lo lắng, đường lên núi này đúng là dốc thật, vừa bắt đầu leo núi đã là bậc thang, ngẩng đầu nhìn lên, những bậc thang đó giống như một chiếc thang dây treo lơ lửng trên vách núi. Lý Tuyết Liên có chút do dự nói: "Quả nhiên dốc thật. Leo lên thì ước chừng không vấn đề gì lớn, chủ yếu là khó đi xuống, e là chân sẽ run mất, tôi khỏi cần lên nữa nhỉ?"

Trần Hiểu Nam nghe xong trong lòng thầm mừng rỡ. Anh chỉ mong những bậc thang này dốc một chút, hiểm trở một chút, như vậy bản thân mới có thể phát huy tối đa tác dụng, thế nên vội khuyên: "Chủ nhiệm Lý, cứ lên xem chút đi ạ. Khách từ phương xa tới còn đến tham quan, người nhà ở ngay sát bên mà không xem thì tiếc quá."

Lưu Chí Xuân nói: "Có chúng tôi chăm sóc, cô cứ việc yên tâm."

Trần Hiểu Nam nói: "Lúc xuống nếu chân run không dám đi, hai chúng tôi cõng cũng có thể cõng cô xuống được. Thế nào ạ?"

Lý Tuyết Liên nói là sợ để lại tiếc nuối, chi bằng nói là khó lòng từ chối thiện ý của hai vị khách. Cô mỉm cười nói: "Được, vậy thì lấy hết lòng dũng cảm, lên thôi!"

Thực ra sức khỏe của Lý Tuyết Liên rất tốt, người phụ nữ tầm mười tuổi mà chân tay còn khá linh hoạt, lúc lên rất thuận lợi, lúc xuống Trần Hiểu Nam rất muốn dốc sức khuyển mã cõng Lý Tuyết Liên xuống, chỉ tiếc Lý Tuyết Liên thử một chút rồi cười nói: "Hóa ra đánh giá khó khăn quá mức rồi, không vấn đề gì, tự xuống được." Quả nhiên đi xuống còn nhanh hơn cả nhóm Trần Hiểu Nam. Trần Hiểu Nam tiếc hùi hụi!

Lúc này xe của Triệu Khải vừa hay chạy tới. Xe dừng ở trên trấn chờ sẵn.

Lý Tuyết Liên bắt tay từ biệt từng người Trần Hiểu Nam và Lưu Chí Xuân: "Vô cùng cảm ơn hai vị, sau này rảnh đến nhà chơi nhé."

Triệu Khải vẫy tay với nhóm Trần Hiểu Nam một cái rồi lên xe. Tài xế Tiểu Khổng gật đầu chào họ.

Tiễn Triệu Khải và phu nhân xong, Trần Hiểu Nam và Lưu Chí Xuân cũng chào từ biệt người nhà họ Triệu.

Họ không dám khoe khoang, xe cũng đang đỗ ở trên trấn. Ngôi làng cách trấn hai dặm đường, họ đi bộ ra.

Khi đi đến con đường phía tây làng, Lưu Chí Xuân nói: "Haizz, hôm nay có lẽ ngày xấu, ngày hắc đạo, không nên xuất hành."

Trần Hiểu Nam hỏi: "Ý cậu là hôm nay chúng ta không thuận lợi?"

Lưu Chí Xuân gật đầu: "Chúng ta thất bại rồi, hai vạn không đưa được, lại còn làm cho thảm hại vô cùng. Cũng may anh bình tĩnh hơn tôi, ở lại ăn cơm, Lý Tuyết Liên lại gỡ gạc chút thể diện giúp chúng ta. Nếu không thì đúng là thành ra như bài hát ngày trước: Đế quốc chủ nghĩa kẹp đuôi tháo chạy rồi." Trần Hiểu Nam nói: "Cũng đừng bi quan nản lòng.

Tôi lại từ trong nhân tố bất lợi mà thấy được mặt có lợi, thấy được một tia hy vọng rạng đông."

Lưu Chí Xuân hỏi: "Hy vọng rạng đông? Hy vọng ở đâu?"

Trần Hiểu Nam nói: "Cậu nghĩ thử xem."

Lưu Chí Xuân lắc đầu: "Tôi chịu không nghĩ ra. Những gì tôi nghĩ toàn là bi quan thất vọng, đây là lần đầu tiên tôi trải qua chuyện thế này. Bình thường nghe người ta nói hình như đút lót tặng lễ đơn giản lắm, làm gì có mèo nào không ăn cá, chỉ cần cậu tặng là đối phương sẽ nhận.

Hóa ra toàn là bốc phét. Đấy, thực tiễn hôm nay đã chứng minh, đi tặng lễ đâu có dễ, xách một túi tám vạn tiền mà cũng không đưa nổi. Haizz, khó thật đấy!"

Lúc này, họ đã đến sân Ủy ban nhân dân trấn, nhìn thấy chiếc Santana màu xám bạc của mình.