Người Bashkir chuẩn bị xong xuôi và tất cả lên đường: người thì cưỡi ngựa, người ngồi trên xe. Pahom lái chiếc xe nhỏ của mình cùng với người đầy tờ, và mang theo một cái xẻng. Khi họ đến thảo nguyên, ánh rạng đông bắt đầu bừng sáng. Họ leo lên một gò đất (được người Bashkir gọi là shikhan), rồi xuống xe và ngựa, tụ tập lại một chỗ. Tù trưởng tiến đến chỗ Pahom và giơ tay hướng về vùng đồng bằng:

“Xem kìa,” ông nói, “tất cả vùng này, chừng nào tầm mắt anh còn vươn tới, đều là của chúng ta. Anh thích phần nào tùy ý.”

Mắt Pahom sáng lên: tất cả đều là đất hoang nguyên thủy, phẳng lì như lòng bàn tay, đen như hạt anh túc, và ở những khoảng trũng, đủ loại cỏ mọc cao tới ngực.

Tù trưởng cởi chiếc mũ lông cáo, đặt xuống đất và nói:

“Đây sẽ là dấu mốc. Hãy xuất phát từ đây, và trở lại đây. Toàn bộ đất anh đi qua sẽ là của anh.”

Pahom lấy tiền ra đặt lên chiếc mũ. Sau đó, anh cởi chiếc áo khoác ngoài ra, chỉ mặc chiếc áo lót không tay. Anh cởi thắt lưng và buộc chặt lại dưới bụng, nhét một túi bánh mì nhỏ vào ngực áo, buộc chiếc bình đựng nước vào thắt lưng, kéo cao cổ ủng, cầm lấy cái xẻng từ tay người đầy tờ, và đứng sẵn sàng xuất phát. Anh đắn đo giây lát xem nên đi hướng nào cho tốt — đằng nào cũng thật hấp dẫn.

“Không sao cả,” anh tự quyết định, “tôi sẽ đi về phía mặt trời mọc.”

Anh quay mặt về hướng đông, vươn vai, và chờ mặt trời nhô lên khỏi đường chân trời.

“Mình không được phí thời gian,” anh nghĩ, “và đi bộ lúc trời còn mát sẽ dễ chịu hơn.”

Tia nắng vừa ló dạng trên đường chân trời thì Pahom, vác xẻng trên vai, bước xuống thảo nguyên.

Pahom bắt đầu bước đi với nhịp độ không nhanh không chậm. Đi được một nghìn thước, anh dừng lại, đào một cái hố và xếp nhữnghòn đất chồng lên nhau để làm dấu cho rõ. Rồi anh tiếp tục đi; và giờ đây, khi đã xua tan được cảm giác cứng nhắc chân tay, anh rảo bước nhanh hơn. Một lúc sau, anh lại đào một cái hố khác.

Pahom ngoảnh lại nhìn. Gò đất vẫn hiện rõ mồn một dưới ánh nắng, cùng với mọi người trên đó, và những vành bánh xe lấp lánh. Ước lượng đại khái, Pahom tính rằng mình đã đi được ba dặm. Trời bắt đầu ấm lên; anh cởi chiếc áo lót, vắt lên vai, và lại tiếp tục bước. Trời lúc này đã khá ấm; anh nhìn mặt trời, đã đến lúc nghĩ đến chuyện ăn sáng.

“Chặng đầu tiên đã xong, nhưng một ngày có tới bốn chặng, và quay đầu lúc này thì còn quá sớm. Nhưng ta cứ cởi đôi ủng ra đã,” anh tự nhủ.

Anh ngồi xuống, tháo ủng, giắt vào thắt lưng, rồi đi tiếp. Bây giờ bước đi nhẹ nhàng hơn hẳn.

“Mình sẽ đi thêm ba dặm nữa,” anh nghĩ, “rồi rẽ trái. Cảnh sắc tuyệt vời thế này mà bỏ lỡ thì thật tiếc. Đi càng xa, đất đai hình như càng đẹp hơn.”

Anh cứ thế đi thẳng một mạch một lúc, và khi ngoảnh lại nhìn, gò đất đã gần như không còn thấy rõ, những con người trên đó trông giống như những con kiến đen, và anh chỉ còn thoáng thấy cái gì đó đang lấp lánh dưới ánh nắng.

“À,” Pahom nghĩ, “mình đi theo hướng này đủ xa rồi, đến lúc phải rẽ thôi. Hơn nữa người mình đầm đìa mồ hôi và rất khát nước.”

Anh dừng lại, đào một cái hố lớn, và chất những cục đất thành đống. Kế đến, anh cởi bình nước, uống một ngụm, rồi ngoặt gấp sang trái. Anh cứ đi mãi; cỏ mọc cao và trời thì rất bức bối.

Pahom bắt đầu thấy mệt: anh nhìn mặt trời và thấy đã là giữa trưa.

“Thôi được,” anh nghĩ, “mình phải nghỉ ngơi chút đã.”

Anh ngồi xuống, ăn một ít bánh mì và uống nước; nhưng anh không nằm xuống, vì nghĩ rằng nếu nằm có thể sẽ ngủ quên luôn. Ngồi một lát, anh lại tiếp tục lên đường. Lúc đầu anh bước đi thanh thoát: thức ăn đã tiếp thêm sức lực cho anh; nhưng trời trở nên nóng bức khủng khiếp, và anh thấy buồn ngủ; thế nhưng anh vẫn bước đi, tự nhủ: “Chịu khổ một giờ, sống vui cả đời.”

Anh đi một quãng đường dài theo hướng này, và chuẩn bị rẽ trái lần nữa thì chợt nhận ra một vùng trũng ẩm ướt: “Bỏ phí khoảnh này thì tiếc thật,” anh nghĩ. “Trồng lanh ở đây thì hết ý.” Thế là anh đi quá vùng trũng, đào một cái hố ở bờ bên kia rồi mới quẹo góc. Pahom hướng mắt về phía gò đất. Sức nóng làm không khí mờ ảo: nó như đang dao động, và qua lớp hơi mờ ấy, những con người trên gò đất hầu như không thể nhìn thấy được nữa.

“Chà!” Pahom nghĩ, “mình làm các cạnh dài quá rồi; cạnh này phải rút ngắn lại thôi.” Và anh rảo bước nhanh hơn trên cạnh thứ ba. Anh nhìn mặt trời: nó đã đi được gần nửa quãng đường về phía đường chân trời, thế mà anh vẫn chưa đi được hai dặm của cạnh thứ ba. Anh vẫn còn cách đích mười dặm.

“Không được,” anh nghĩ, “dù có làm mảnh đất của mình bị méo mó, bây giờ mình phải quay về theo đường thẳng thôi. Đi nữa khéo lại quá đà, mà ngần này đất cũng đủ lắm rồi.”

Thế là Pahom vội vã đào một cái hố, và cắm cổ đi thẳng về phía gò đất.