Tôi không biết dì Béc-cơ có đuổi theo tôi không.

Tôi chạy trên đường không ngoảnh lại đằng sau một lần nào cả. Cụ thợ giặt Uyn-síp thấy tôi hớt hơ hớt hải bỏ chạy, cụ đoán ngay là tôi đang gặp nguy hiểm, bà cụ kêu to:

– Chạy đi, Gim, chạy đi, đừng để con mụ ấy đuổi kịp cháu.

Chạy hết phố tôi ở, tôi chạy sang phố Tác-min rồi ngoặt sang chợ Xmít-phin. Tôi hiểu rằng nếu tôi chạy ở chỗ trống trải, dì Béc-cơ dễ dàng đuổi kịp ngay, còn nếu như lẩn vào các phố xá nhỏ hẹp quanh chợ, dì ấy khó lòng tìm tôi được.

Chợ vắng teo không có một ai. Tôi biết rõ khu chợ này lắm vì đã nhiều lần tôi nô đùa cùng lũ trẻ ở đây. Tôi leo lên bậc thềm của một cửa hàng đã đóng cửa và nhìn quanh. Tôi thở hổn hển vì chạy trốn, tôi khóc nức nở vì đau đớn và tức giận. Nước mắt tôi chảy dài hòa cùng với máu rỉ ra từ những vết thương trên mặt do móng tay dì Béc-cơ cào cấu. Tóc tôi rối bù, mũ rơi đâu mất. Tôi đi đất, chân lấm bùn, chiếc áo khoác ngoài đang mặc vừa thủng lỗ chỗ vừa và chằng vá đụp. Cứ như thế tôi ngồi trên bậc thềm ở dãy hàng thịt lợn trong buổi chiều tháng năm ấm áp.

Trong nửa giờ đầu tôi chỉ lo dì Béc-cơ ẩn ở đâu đó và có thể đột ngột nhảy bổ vào bắt tôi. Lúc nào tôi cũng nhìn quanh và sợ hãi lắng nghe bất kỳ tiếng động nào nhưng thời gian cứ chậm chạp trôi qua mà kẻ thù của tôi vẫn không thấy xuất hiện. Dần dần tôi bình tâm hơn và khi nghe thấy chuông đồng hồ điểm bốn tiếng tôi mới suy nghĩ lao lung xem nên làm gì bây giờ. Trở về nhà ư? Không, không thể trở về nhà được nữa! Dì ghẻ sẽ giết tôi ngay. Bây giờ dì ấy muốn hành hạ tôi thế nào mà chẳng được; dù ấy chỉ việc chìa ngón tay bị tôi cắn cho cha tôi xem là tôi nguy ngay, tôi biết biện bạch thế nào về hành động của mình? Tôi cắn dì ấy, điều đó thật là tệ. Ngoài ra tôi còn đánh ngã con bé Pôn-li nữa. Dì ghẻ sai tôi ngồi yên một chỗ và giữ chặt con bé Pôn-li ở trong lòng, thế mà tôi lại tuột tay làm con bé bị ngã, có thể nó bị ngã thật đau cũng nên. Con bé Pôn-li đáng thương! Khi bị ngã nó hét nghe rợn cả người, chưa biết chừng nó bị gãy xương cũng nên. Có thể vì thế nên dì ghẻ không đuổi theo tôi. Không, không thể nghĩ đến việc quay về nhà được rồi.

Biết trốn đi đâu bây giờ? Ngoài phố trời đã sẩm tối. Đèn đường đã bắt đầu được thắp sáng. Ngồi một mình trong dãy hàng thịt quả là đáng sợ. Tôi chuyển sang dãy khác và lại ngồi im, cố gắng tìm lối thoát.

Trời đã tối hẳn. Tôi càng thấy đói. Tôi suy nghĩ không hiểu nếu bây giờ tôi mò về nhà thì sẽ ra sao nhỉ? Tôi nhớ lại những trận đòn đau nhất mà tôi từng chịu đựng và cố gắng tưởng tượng xem liệu tôi có thể chịu đựng nổi hình phạt nặng nề đó không?

Đột nhiên có ai chạm nhẹ vào tay tôi, tôi ngước mắt lên và thấy trước mặt có một người đàn ông lạ mặt. Ông ta đưa cho tôi hai pen-ni.

– Này, chú bé nhem nhuốc ơi, - ông ta dịu dàng nói, - cầm lấy tiền mua bánh mì mà ăn đi.

Tôi ngạc nhiên quá, chưa kịp trấn tĩnh, ông khách qua đường có đã đi khuất vào bóng tối. Thậm chí tôi cũng không kịp cám ơn ông ta nữa và cũng không biết là có nên vui mừng vì được tiền hay không. Tại sao ông ta không bảo tôi một cách đơn giản: “Này cho cháu hai pen-ni này!” Nhiều người từng gọi tôi là chú bé nhem nhuốc và tôi không tự ái một chút nào cả, nhưng tại sao ông khách qua đường lại bảo tôi đi mua bánh mì mà ăn, làm như tôi là kẻ ăn mày ấy! Để giữ sỉ diện tôi thét thật to về hướng ông ta đi:

– Cháu không mua bánh mì đâu! Thích cái gì cháu sẽ mua cái ấy!

Và thế là tôi đứng dậy bước đi với ý nghĩ nhất định sẽ làm ngược lại lời khuyên của người đàn ông tốt bụng cho tiền nọ. Tôi kiên quyết bỏ qua những quán bán bánh mì trên đường đi và chỉ nghĩ đến của ngọt. Tôi đến bên một cửa hiệu nhỏ bán mứt kẹo. Trong quầy hàng bày la liệt các hộp bánh, mứt có ghi rõ giá tiền. Đặc biệt có một hộp mứt mận trên ghi dòng chữ: “Một pao giá mười tám pen-ni”. Tôi xòe bàn tay tính toán mãi và thấy là hai ao-sơ[1] mứt có giá hai pen-ni một phác-tinh. Tuy còn thiếu một phác-tinh tôi vẫn cho rằng có thể mua hai pen-ni mứt được. Hai pen-ni là món tiền lớn chứ có phải xoàng đâu mà ngại.

- Cho hai pen-ni mứt mận đây! - tôi thầm nhắc đi nhắc lại câu ấy rồi mạnh dạn tiến vào cửa hiệu. Nhưng vừa chạm chân vào bậc cửa, tôi đã bị ăn một cái tát tai đau điếng cả người.

– Cút ngay! - bà chủ hiệu thét to. - Tao đã theo dõi mày đến mười phút rồi, thằng ăn cắp oắt con mất dạy này.

Tôi giận điên người lên. Tôi lao ra đường tìm gạch đá để ném vỡ cửa kính cái quán hàng tồi tệ đó. Nhưng đúng lúc ấy một mùi thức ăn hấp dẫn thoảng qua mũi tôi làm tôi hết giận ngay lập tức.

Mùi thơm đó bốc ra từ quán ăn bên cạnh. Có lẽ ở đó họ vừa lôi từ lò ra những chiếc bánh đậu và bánh rán tẩm mỡ béo ngậy. Không biết tôi sẽ làm gì khi đi qua quán ăn này nếu trước đó tôi đã tiêu phí mất hai pen-ni để mua vài giọt mứt mận tồi tệ ấy nhỉ! Không do dự một chút nào cả, tôi vào ngay hiệu ăn mua một cái bánh dẹt rán bằng mỡ, một miếng bánh đậu giá nửa pen-ni. Tôi muốn ăn tối ngay lập tức nhưng tôi nghe đồn ở trên đời này có những kẻ độc ác chuyên rình mò lũ trẻ con yếu đuối để cướp đoạt của cải của chúng. Vì vậy, tôi lấy lá bắp cải gói tất cả các món ăn lại, giấu trong vạt áo khoác và quay lại dãy hàng thịt trong chợ, ở đây tôi vô cùng khoan khoái ăn hết không còn sót lại một mẩu bánh nhỏ nào. Không thể nói rằng tôi đã hoàn toàn no bụng. Thực ra tôi có thể ăn nhiều gấp đôi, tuy vậy bữa ăn đó cũng làm tôi bớt đói hẳn đi. Tôi lại nghĩ tới em Pôn-li bé bỏng. Không hiểu bây giờ sức khỏe của nó ra sao rồi? Em ấy chưa biết trò chuyện cùng tôi, nhưng tôi thấy em ấy rất buồn mỗi khi tôi khóc. Sau mỗi lần dì Béc-cơ đánh tôi, em Pôn-li bé bỏng lại lấy đôi tay xinh xắn ôm chặt lấy cổ tôi và âu yếm hôn tôi.

Tôi thấy lòng buồn bã nên quyết định hoặc về nhà hoặc lang thang gần phố tôi ở tìm gặp người quen để hỏi thăm xem ở nhà có chuyện gì không và em bé Pôn-li còn sống hay chết?

Trời tối đã lâu, trên đường từ chợ Xmít-phin trở về nhà tôi chỉ gặp ít người qua lại. Tôi rất thận trọng, luôn nhìn tứ phía và mỗi khi thấy có người đi ngược lại có dáng điệu giống cha tôi hoặc dì Béc-cơ, tôi lại ẩn vào chiếc cổng ngôi nhà nào đó. Nhưng sợ hãi như thế chỉ là thừa, tôi an toàn đi quá nửa phố Téc-min.

Còn cách phố tôi khoảng ba mươi bước nữa đột nhiên tôi trạm chán với thằng bạn tên là Giéc-ri. Nó hơn tôi chừng ba, bốn tuổi. Thực ra không phải tôi chạm vào nó, mà là nó chạm vào tôi. Nó chạy ngang qua đường lao vào tôi, dùng cả hai tay ôm chặt lấy tôi, hình như gặp tôi nó mừng lắm.

– Gim thân mến ơi! - nó reo lên. - Đi đâu đấy?

– Mình cũng không biết nữa, Giéc-ri ạ, - tôi trả lời. - Mình muốn về nhà xem có chuyện gì xảy ra không.

– Sao, cậu chưa về nhà à? Cậu chạy trốn từ sáng sớm đến giờ mà vẫn chưa chịu về ư?

– Đúng đấy, cả ngày mình lang thang ngoài phố. Ở nhà mình có chuyện gì không Giéc-ri? Chiều nay cậu có trông thấy con bé Pôn-li không?

Giéc-ri không trả lời thẳng vào câu hỏi đó.

– Nếu từ sáng đến giờ cậu không có mặt ở nhà thì cần về ngay đi! Về ngay lập tức! - nó vừa nói vừa nắm lấy cổ áo tôi đẩy tôi đi về phía nhà mình. - Đi nào, đi nào!

Thái độ của Giéc-ri làm tôi nghi ngờ nó.

– Lúc nào tớ muốn, tớ sẽ tự về nhà, - nói xong tôi liền ngồi ngay xuống mặt đường - Giéc-ri, cậu không nên xô đẩy tớ như vậy.

– Tớ đã đẩy cậu à? Cậu giàu óc tưởng tượng quát! Tớ xô đẩy cậu làm quái gì! Chính cậu bảo là cậu đi về nhà cơ mà! Thật hoài hơi làm ơn cho cậu!

– Làm ơn gì, Giéc-ri?

– Ơn gì à? Đây này, ở nhà cậu mọi người đang gọi cậu: bố cậu này, dì cậu này, con bé Pôn-li này, chỉ nghe ba người gọi thôi cũng đã đủ thương xót họ. Vắng cậu không ai muốn ăn uống gì cả, thế mà chiều nay ở nhà cậu lại có bánh nhân thịt to kếch xù kèm theo cả khoai tây nữa! Tớ cho rằng cả nhà cậu cứ đợi thằng bé Gim yêu quý mãi cho tới khi đói lả người ra mới thôi; trong khi đó vì sợ không dám về nhà, cậu cứ lang thang mãi khắp phố xá. Tớ đi tìm cậu để nói cho cậu hay là không có gì đáng để cậu phải sợ hãi cả. Thế là gặp cậu. Còn cậu cứ ngồi mọc rễ ở hè phố này vì nghĩ rằng tớ nói dối cậu!

Tôi nhìn thẳng vào khuôn mặt Giéc-ri, dưới ánh đèn đường thắp bằng hơi đốt, tôi cảm thấy khuôn mặt nó có vẻ thành thực quá làm tôi không còn nghi ngờ nó nữa. Mọi người đều khóc mếu nhớ tôi ư? Mọi người đều âu yếm nhắc đến tôi sao? Chiếc bánh nhân thịt bị nguội đi, không ai ăn cả vì tôi về muộn ư? Tôi cảm thấy lương tâm cắn rứt.

– Giéc-ri, cậu nói thật không đấy? - tôi vừa đứng dậy vừa hỏi to. - Cậu có cam đoan là mọi việc xảy ra đúng như lời cậu kể không? Cậu đã rõ rồi đấy, nếu cậu nói dối mình sẽ gặp chuyện lôi thôi nay. Dì ghẻ sẽ túm tóc mình đánh đập tàn nhẫn!

– Việc gì tớ phải nói dối! Mọi người đều khóc mếu nhớ cậu, cha cậu thương cậu nhất! Nếu không tin tớ, cậu hãy về phố mà nghe xem có đúng là giọng cha cậu từ phía nhà cụ Uyn-síp còn vọng ra đến đây không. Cha cậu xem chừng sẵn sàng thắt cổ đến nơi vì đau khổ quá.

– Còn Pôn-li? Con bé ra sao rồi? Nó có khỏe không? Khi mình làm nó ngã lăn từ trên cầu thang xuống đất, nó có bị gãy xương không, có bị chảy máu mũi không? Đầu nó có bị sưng to không?

– À ra cậu sợ điều ấy đấy. - Giéc-ri vui vẻ đáp. - Con bé hoàn toàn khỏe mạnh. Khi bế nó từ sàn nhà lên, nó cười to vì cung sướng. Thế là mọi người ôm lấy nó và đưa đến nhà bác sĩ.

– Sao? Tại sao lại phải đưa nó đến nhà bác sĩ, Giéc-ri? Chính cậu vừa nói là nó không bị ngã đau cơ mà?

– Mình có nói là phải đưa nó đến nhà bác sĩ đâu? - Giéc-ri ấp úng, quay mặt đi vì bối rối.

– Chính cậu vừa nói thế đấy, Giéc-ri ạ! - Cậu nói là phải đưa nó tới nhà ông bác sĩ.

– A, mình chưa kịp nói rõ lý do cho cậu biết. Mình mới nói rằng khi bế nó lên nó cười giòn khanh khách. Nó cười ghê quá, cười ngặt nghẽo khiến mọi người sợ hãi nghĩ rằng hay là nó không được khỏe lắm, do đó mới bế nó đến nhà ông bác sĩ để ông ta xem cho.

Nghe xong lời giải thích ấy tôi hoàn toàn yên tâm, tôi sung sướng chạy nhanh về phố. Giéc-ri vừa chạy bên tôi vừa vui vẻ tán hươu tán vượn. Còn vài bước nữa là về đến phố, bỗng có một đứa bé chạy ra, thằng bé này tôi cũng đã từng gặp mặt ở ngoài phố. Nó nắm chặt tay tôi hét to:

– Bắt được rồi, bắt được rồi. Chia đôi tiền thưởng nhé, Giéc-ri! Chia đôi nhé, được không?

– Không. - Giéc-ri nắm chặt lấy bàn tay kia của tôi và thét lên. - Tao không chia đôi tiền nong với mày. Từ lúc cha nó về nhà treo giải thưởng cho đứa nào tìm ra nó tao cứ phải rình mò mãi. Tao là người đầu tiên bắt được nó cơ mà.

– Vì vậy tao mới bảo mày chia đôi tiền thưởng! - thằng này vừa nói vừa siết chặt tay tôi. - Tao theo dõi chúng mày ngay từ khi chúng mày mới gặp nhau. Không có tao giúp một tay, mày không lôi nổi nó về nhà đâu. Thôi, đừng có ăn nói vớ vẩn nữa, chúng mình cùng điệu nó đi!

– Mày cút đi! Mày có biết cha nó nói gì không? Cha nó bảo đứa nào bắt được nó và dẫn nó về nhà trước tiên, cha nó sẽ cho một si-linh. Cha nó có nói là sẽ cho đứa thứ hai cái gì đâu.

– Thôi, thôi, câm mồm đi! - thằng bé kia nói vậy, nó khỏe hơn Giéc-ri nhiều. - Mày xéo đi! Tao sẽ không lằng nhằng chia tiền nong với mày nữa.

Nó quay ra dọa tôi:

– Mày ló mặt về nhà là cha mày đánh chết đấy.

Hết hồn vì sợ hãi, tôi vùng khỏi tay bọn trẻ đang giữ chặt tôi, tôi ngã lăn xuống đường. Tôi hét to là thà chết chứ không đi thêm một bước nào về nhà nữa. Tôi đi chân đất nên không thể đá cho lũ trẻ những cú thật đau nhưng vẫn đủ sức chống cự lại khi hai thằng định bắt tôi.

Cả hai đứa đều thất vọng. Thằng Giéc-ri phản bội, vô liêm sỉ tức quá, mặt tái nhợt đi và mặc dù ai cũng biết rằng nó rất hèn nhát, nó bỗng hăng máu và trở nên liều lĩnh. Nó quay lại địch thủ, lấy đà đấm một cú thật mạnh vào mặt thằng kia. Thắng bé kia kinh ngạc quá, nó đúng lặng đi trong giây lát vừa chăm chú nhìn thằng Giéc-ri vừa lấy tay xoa cái mũi bị đấm sưng vù lên. Đột nhiên nó nhảy bổ vào thằng Giéc-ri, vật Giéc-ri ngã lăn xuống đất và ra sức đấm đá túi bụi.

“Trong lúc bọn chúng còn bận đánh nhau thế này, mình phải trốn ngay!” - nghĩ vậy tôi đứng phắt dậy, dồn sức vào đôi chân chạy nhanh như bay trong khi đó hai thằng bé định bắt vẫn còn đang vật lộn, đấm đá nhau trong vũng bùn giữa phố.

❀ ❀ ❀

[1] Pao và ao-sơ là đơn vị đo lường của Anh. 1 pao = 453,3 gam. 1 ao-sơ = 1/16 pao = 0,28 gam (ND).