Bệnh tình của tôi làm các bạn tôi lo lắng. Đặt tôi nằm yên và lấy chiếc áo khoác ngoài đắp cho tôi xong, hai bạn tôi không nằm ngủ mà lại ngồi ở góc xa nhất trong xe và bắt đầu thì thầm.

– Đây chắc là cảm lạnh, - Ríp-stơn khẽ nói, - Mắc bệnh ấy là nguy hiểm lắm đấy. Có phải đúng nó bị cảm lạnh không, Mô-un-đi?

– Có lẽ bệnh ấy đấy, - Mô-un-đi đáp nhỏ hơn.

– Giá có ống giác thì tốt quá. Mình còn nhớ hồi mình bé tí có lần mình đã được chữa bệnh bằng ống giác. Cậu nghĩ sao, Mô-un-đi, hay là ta đi kiếm lọ đựng mù tạt để làm ống giác đi!

– Đi đâu bây giờ? Hôm nay là ngày chủ nhật, các cửa hàng đều đóng cửa, còn ở hiệu bán thuốc thì lại không bán lọ mù tạt.

– Có thể mua thuốc viên ở hiệu thuốc được. - Ríp-stơn đề nghị. - nhưng có cái khó là tên thuốc ấy khó đọc lắm, không biết hỏi mua thế nào đây.

– Cứ việc nói rằng: cho mua bốn pen-ni thuốc viên.

– Nhưng nếu người bán thuốc hỏi lại: “Các cậu mua thuốc gì?” thì biết nói làm sao?

– Chỉ cần nói: “Cho thuốc viên giảm đau.” là được rồi, - Mô-un-đi thờ ơ đáp. Nó hoàn toàn không muốn nói chuyện và có vẻ như đang bận tâm đến việc khác.

– Thế là quyết định rồi nhé, Mô un-đi, - Ríp-stơn lại nói. - Ngày mai kiếm được pen-ni đầu tiên nào, ta dùng ngay tiền đó để mua thuốc cho Xmít-phin nhé?

Mô-un-đi không đáp lại một lời. Cả hai cùng im lặng chừng một phút. Tôi nằm yên và lắng nghe hai bạn tôi thì thầm với nhau. Vẻ dè đặt của Mô-un-đi làm Ríp-stơn nghi ngại.

– Mô-un-đi, - Ríp-stơn hỏi - Nếu như Xmít-phin ốm không phải do cảm lạnh thì đó là bệnh gì nhỉ?

– Mình làm sao mà biết được! - Mô un-đi miễn cưỡng trả lời.

– Nhưng cậu đã từng nằm nhà thương rồi cơ mà, cậu đã thấy bao người ốm đau. Có thể cậu đã thấy ai đó đau ốm giống như nó chứ.

– Khẽ chứ, - Mô-un-đi nói, - có lẽ nó chưa ngủđâu.

– Ngủ rồi, cậu không nghe thấy nó thở đều hay sao?

– Có, nhưng cậu có nghe thấy tiếng rơm rạ nó nằm kêu sột soạt hay không, chắc chắn nó lại bị rét run người lên rồi. - Sau đó Mô-un-đi nói thêm bằng một giọng nhỏ hơn. - Mình tiếc là đã đưa cho nó chiếc áo khoác của mình, Ríp-stơn ạ. Mất mũ thì thôi, chứ áo thì tiếc đấy.

– Cậu đúng là một con vật tham lam! - Ríp-stơn mắng bạn. - Khi nào cậu cần chắc hẳn Xmít-phin sẽ sẵn sàng cho cậu chiếc áo của nó ngay chứ không tiếc của như cậu đâu.

– Thôi, đằng nào cũng vậy, đành mất áo thôi! - Mô-un-đi thở dài.

– Tại sao lại mất? Ngày mai cậu sẽ lấy lại áo cơ mà.

– Không, lấy lại áo tức là phải lấy thêm một cái mà mình không thích một chút nào.

– Cái đó là gì vậy? Nói rõ ra đi!

– Khẽ chứ, khẽ chứ! Nhỡ nó nghe thấy hẳn nó sợ lắm đấy.

Hai đứa lặng lẽ nhỏm dậy, thò đầu ra ngoài xe thì thầm, tuy nhiên tôi vẫn nghe thấy chúng nói gì rồi.

– Cậu đã chủng đậu chưa Ríp-stơn? - Mô un-đi hỏi.

– Đã chủng đầu rồi, đây vết sẹo đây.

– Thế thì hay lắm, như vậy cậu không sợ gì nữa. Còn mình chưa chủng đậu như cậu nên dễ bị lây bệnh đậu mùa lắm.

– Chẳng lẽ nó bị sốt nóng vì lên đậu sao? - Ríp-stơn kinh sợ hỏi. - Như vậy nhất định nó không thoát chết phải không, Mô-un-đi?

– Đúng vậy.

– Nhưng có trường hợp ngoại lệ chứ? Có thể bỗng nhiên nó thoát chết thì sao?

– Không, không có ngoại lệ nào cả, - Mô-un-đi thì thào. - Đối với những người mắc bệnh này, trước khi chữa chạy vớ vẩn người ta húi trọc đầu họ đi, thế đấy.

– Để làm gì Mô-un-đi? - Ríp-stơn sợ hãi hỏi lại.

– Lúc mắc bệnh những người này gần như lên cơn điên. Nếu không húi trọc, họ sẽ tự dứt đứt hết tóc mình, - Mô-un-đi trả lời.

– Khốn khổ thay! Xmít-phin chết mất! Tội nghiệp thằng bé quá!

Ríp-stơn bật khóc. Tôi không tin vào mắt mình nữa nhưng quả thật Ríp-stơn khóc thương tôi.

Tôi không sợ hãi thậm chí cũng không ngạc nhiên rằng, theo lời của Mô-un-đi tôi mắc bệnh sốt nóng của người lên đậu. Tôi biết bệnh này thuộc loại nguy hiểm nhất và tôi cảm thấy người hết sức khó chịu. Ai mắc bệnh này chắc cũng đều bị chết cả. Tôi hiểu điều đó lắm. Nhưng ý nghĩ đó cũng không làm tôi run sợ. Tôi chỉ mong muốn có một điều là mọi người hãy để cho tôi được yên thân, đừng động chạm đến tôi, đừng nói năng gì với tôi. Ríp-stơn và Mô-un-đi vẫn tiếp tục thì thầm ở góc xe. Tôi nghe thấy những câu nói nho nhỏ của hai bạn tôi, nghe thấy tiếng cười đùa và tiếng chửi rủa của lũ trẻ con đang chơi bạc, nghe thấy tiếng chân bước và các tiếng động khác. Dần dần mọi tiếng động ấy im bặt đi, chỉ có hai bạn tôi vẫn tiếp tục thì thào. Tôi vui mừng thấy chúng vẫn chưa ngủ. Tôi rất muốn uống nước, tôi bảo Mô-un-đi lấy cho tôi ngụm nước. Hai bạn tôi có vẻ sợ hãi.

– Thôi, thôi, anh bạn ơi! - Mô-un-đi đáp bằng một giọng dịu dàng. - Làm thế nào lấy nước về cho cậu được? Cậu biết rằng mình không có chén, cốc rồi cơ mà. Cố chịu đựng nằm yên ngủ đi, lúc năm giờ sáng có những người chở nước đến đây, cậu sẽ được uống thoải mái.

– Ôi mình không thể đợi đến năm giờ được đâu, Mô-un-đi ơi, thật đấy, không thể đợi được nữa, mình phát điên lên mất! Đừng bắt mình phải đợi đến năm giờ sáng!

– Thôi được, mình sẽ không nói thế nữa, mặc dầu nói thế là nói thật.

– Thế bây giờ mấy giờ rồi?

– Chắc độ gần một giờ.

Cơn khát khủng khiếp hành hạ tôi, tiếng sóng nước không ngừng vỗ vào phía chân tường ở gần chỗ xe đỗ. Tôi tưởng tượng ra con sông mà tôi nhìn thấy vào buổi sáng sau đêm đầu tiên tôi ngủ ở “cổng tò vò”. Con sông uốn khúc quanh có dưới ánh nắng mặt trời, trên sông những chiếc phà chở cỏ khô lặng lẽ xuôi theo dòng. Tôi bỗng nảy ra một ý muốn không tài nào kìm lại được là mau chạy xuống bờ sông uống nước thỏa thuê. Tôi không cần gì cốc, chén, tôi có thể dìm đầu vào nước mà uống. Tôi đứng dậy, loay hoay leo ra khỏi thành xe. Trời tối quả, các bạn tôi không thể trông thấy tôi đang làm gì nhưng chúng nghe rõ các tiếng động và khi tôi vừa thò một chân ra ngoài xe, Ríp-stơn đã kịp thời nắm chặt lấy chân kia của tôi.

– Xmít-phin, cậu làm gì đấy? - Nó kêu to bằng một giọng sợ hãi, suýt nữa nó bật khóc. - Đi đâu đấy, cậu này?

– Đi kiếm nước uống đây.

– Không có nước đâu. Mô-un-đi, lại đây giúp mình một tay nào! - Ríp-stơn đáng thương tuyệt vọng hét to. - Không có nước đâu, Xmít-phin.

– Có nước đấy, - tôi nói - mình đi xuống sông uống nước đây.

– Không, không phải cậu đi uống nước đâu. Cậu định đi trẫm mình có phải không, bây giờ cậu như người điên ấy mà! - Ríp-stơn thất vọng kêu to. - Mô-un-đi, giữ lấy nó, giúp mình giữ chặt lấy nó mau lên.

Nhưng Mô-un-đi không dám lại gần: nó sợ bị lây bệnh vì nó chưa chủng đậu mà. Ngoài ra có lẽ nó cho rằng tôi đang lên cơn điên và có thể sẽ cắn nó. Nó đứng yên một chỗ cố thuyết phục tôi:

– Sao cậu lại nhảy ra ngoài thế này, Xmít-phin? - nó cố làm cho tôi trấn tĩnh lại. - Cậu làm cả khu “Cổng tò vò” này thức dậy mất. Nằm yên đi, mình mang nước về cho cậu ngay bây giờ đây.

– Cậu nói láo, - Ríp-stơn nói. - chẳng qua cậu muốn chuồn đi chỗ khác, để mặc mình giữ nó chứ gì!

Tôi cũng nghĩ như vậy, nhưng chúng tôi đã ngờ oan cho Mô-un-đi. Nó lôi chiếc mũ gối đầu của tôi ra, nhảy xuống xe và ít phút sau đã quay lại mang theo một mũ đầy tràn nước sông trong mát. Trong đêm tối đi xuống bờ sông không phải không nguy hiểm, tuy vậy Mô-un-đi đã gặp may, nó phải làm cuộc hành trình bắt buộc nhưng vẫn an toàn trở về. Mũ nó tuy cũ nhưng còn tốt, sợi bị bết lại đến mức hầu như không để nhỏ ra ngoài một giọt nước nào. Tôi chỉ uống năm ngụm dài là hết nước trong mũ, được uống như vậy tôi cảm thấy khoan khoái vô cùng. Đêm đó các bạn tôi đã cứu sống tôi. Nếu chúng cứ mặc tôi đi xuống bờ sông, gió lạnh từ sông thổi lên chắc sẽ làm tôi chết mất hoặc là chập choạng bước đi trong đêm tối, tôi dễ bị trượt chân và ngã lăn xuống sông.

Sau khi hết cơn khát, tôi lại nằm ngủ. Tôi đang mơ thấy những chuyện kỳ lạ và đáng bực mình thì Ríp-stơn đã lay vai tôi và nói rằng đã đến lúc chui ra khỏi xe, ông đánh xe sắp dắt ngựa đến rồi. Tôi thử nhỏm dậy nhưng không được. Tôi có thể ngồi nhưng khi đứng thì hai đầu gối cứ run rẩy, tôi lại ngã vật xuống.

– Nào, các chú nhóc, - người đánh xe vừa lại gần vừa nói, - nhảy ra khỏi xe đi, tao không có thì giờ lằng nhằng với chúng mày đâu.

– Thưa bác, bạn cháu không thể nào nhảy ra được. - Mô-un-đi nhảy xuống xe, trả lời,

– Mày nói gì? Sao, có thằng không thể nhảy ra à?

– Nó chỉ có thể lăn ra ngoài chứ không thể nhảy ra ngoài được đâu. Nó bảo rằng chân nó như bị rời ra rồi. Xin phiền bác kéo nó ra ngoài hộ chúng cháu có được không ạ?

– Tao sẽ kéo nó theo kiểu đặc biệt để sau này nó sẽ mãi mãi nhớ đến tao!

Nói xong ông đánh xe giận dữ cầm đèn nhanh nhẹn nhảy vào thùng xe.

– Cút ngay, thằng lười chảy thân này! - ông ta thét to.

Nhưng đúng lúc đó ánh sáng của ngọn đèn ông ta đang cầm rọi vào mặt tôi và lập tức ông ta dịu giọng:

– Trời ơi, thằng bé đáng thương quá! - ông nói to - Nó bị ốm đã lâu chưa?

– Nó mới ốm từ chiều qua thôi, Ríp-stơn trả lời. - chúng cháu cũng không ngờ nó ốm nặng đến thế.

– Nó sống ở đâu? Đưa nó về nhà nhanh lên, - ông đánh xe ngựa giục.

Tôi mới nhớ lại khuôn mặt giận dữ của cha tôi khi lần cuối cùng tôi nhìn thấy qua khe hở của các chồng giỏ trong chợ. Khi người còn khỏe mạnh tôi sợ chiếc roi của cha tôi, còn bây giờ tôi thấy không thể trở về nhà được nữa rồi.

– Cháu bé ơi, cháu sống ở đâu? Nhà cháu ở phố nào? - ông đánh xe hỏi.

Tôi giả vờ như không nghe thấy gì cả, chỉ im lặng không đáp.

– Còn các cháu, các cháu có biết nó sống ở đâu không? - ông quay ra hỏi các bạn tôi.

Ríp-stơn và Mô-un-đi biết rất rõ địa chỉ nhà tôi nhưng chúng không chịu nói.

– Nó không có nhà cửa nào cả, nó sống ở đây thôi, bác ạ, - Mô un-đi đáp.

– Nó là đứa trẻ mồ côi, không cha, không mẹ, - Ríp-stơn nói thêm.

– Thằng bé mới bất hạnh làm sao! - ông đánh xe nói, - nếu để nó lại đây, nó chết mất, nhất định chết mất. Thà đưa nó tới nhà thương làm phúc còn hơn. Cháu bé ơi, cháu có muốn đến nhà thương làm phúc không?

Đối với tôi thì đàng nào mà chẳng thế, chỉ cần không phải về nhà là được rồi. Nghe ông đánh xe hỏi, tôi chỉ gật đầu tỏ vẻ đồng ý. Ông đánh xe tốt bụng cẩn thận lấy chiếc chăn vẫn quàng cho ngựa ủ cho người tôi ấm lên rồi cầm dây cương đánh xe ra khỏi “Cổng tò vò”. Suốt thời gian ấy Ríp-stơn vẫn ngồi trong xe bên cạnh tôi.

Mặc dầu sợ bị lây bệnh đậu mùa, Mô-un-đi vẫn không thể chia tay tôi mà không nói mấy lời từ biệt. Tôi nghe thấy tiếng động do nó bám vào xe ngựa, nhìn về phía đó tôi trông thấy bộ mặt nhem nhuốc của Mô-un-đi.

– Tạm biệt nhé, Xmít-phin! - nó bảo tôi vậy, sau đó nó nói với ông đánh xe. - Bác ơi, nó đắp chiếc áo khoác của cháu đấy, bác ạ, đến nhà thương làm phúc bác bảo họ cất hộ đi, nếu nó sống sót bác đưa cho nó nhé! Thôi từ biệt nhé, anh bạn thân! Chóng khỏi nhé! Nói xong nó biến mất.

Ríp-stơn còn ngồi ở trong xe rất lâu. Cuối cùng nó nắm chặt bàn tay nóng hổi của tôi, âu yếm nhìn mặt tôi, lấy chăn quấn chặt vào người tôi hơn nữa, rồi không nói một lời nào cả nó nhảy ra ngoài ván hậu chạy thẳng một mạch.