Tôi là một đứa bé mồ côi. Mẹ tôi mất khi tôi mới lên sáu. Ít lâu sau cha tôi lấy vợ bé. Dì ghẻ tôi là một người độc ác, lười biếng và tai quái. Tên dì ta là Béc-cơ. Dì ghẻ bắt tôi làm việc suốt ngày: trông nom đứa con gái của dì ta, xách nước từ giếng lên, dọn dẹp nhà cửa, chạy ra cửa hàng mua các thứ cần thiết. Dì Béc-cơ cho tôi ăn uống thật tồi tệ.

Sáng sáng cha tôi chi tiền ăn cho dì Béc-cơ, nhưng dì ấy thường mang tiền đi mua rượu vì dì Béc-cơ nghiện nặng lắm, thiếu rượu một ngày thôi dì ấy cũng không chịu nổi.

Để che mắt cha tôi, dì ghẻ thường sai tôi đến hàng thịt mua vài miếng xương xẩu khó gặm với giá rẻ mạt và sau đó bảo cha tôi rằng đó là thức ăn còn lại sau khi cả nhà đã ăn uống no nê.

Thường thường đến tối khuya cha tôi mới trở về nhà. Cha tôi bán hàng cho một chủ hiệu rau giàu có ở ngoài chợ. Sau một ngày làm việc quần quật cha tôi rất mệt mỏi.

Bữa tối dì ghẻ thường nấu các món thức ăn nóng cho cha tôi, còn tôi, suốt từ sáng sớm tinh sương đến tối mịt, trong bụng không có chút gì ngoài vài mẩu vỏ bánh mì, cho nên tôi rất thèm thịt, dù chỉ được ăn một miếng nhỏ cũng đã sung sướng rồi. Nhưng vừa thấy cha tôi định san ở trong đĩa ra cho tôi một món ăn nào đó, dì tôi lập tức bịa đặt trắng trợn:

– Này anh Giêm ơi, đừng cho con ăn thêm nữa, ăn nhiều quá e rằng nó sẽ bị đầy bụng mất! Thằng bé này phàm ăn thật. Trong bữa trưa hôm nay em đã ba lần lấy cho nó những miếng thịt cừu quay to tướng. Nói có trời chứng giám, dễ thường phải có đến ba người ăn mới hết nổi món ấy đấy.

Cha tôi cáu kỉnh mắng tôi:

– Thằng khốn kiếp này. Sao mày cứ quanh quẩn bên bàn ăn và dán mắt nhìn vào mồm người ta làm như hàng tháng trời không được ăn miếng nào. Đi ngủ đi, nếu không tao cáu lên lại cho vài roi bây giờ.

Tôi đi ngủ trong lúc dạ dày lép kẹp, tôi cũng không dám nói vài lời để thanh minh cùng cha tôi.

Một lần có một bà khách đến chơi với dì tôi. Hai người chè chén tiêu hết sạch món tiền cha tôi chi cho hai bữa ăn trưa và tối. Khi bà khách đã đi rồi, dì tôi mới hơi tỉnh rượu, dì ấy hiểu rằng rồi sẽ có chuyện rắc rối đây. Cha tôi chắc giận lắm nếu biết rằng dì ấy làm cho cả nhà không được ăn trưa, ngoài ra cũng cần kiếm tiền để nấu bữa ăn tối cho cha tôi nữa chớ, nhưng kiếm đâu ra bây giờ?

Dì Béc-cơ khóc mếu và than vãn não nề:

– Khốn khổ thân tôi, tôi biết làm gì để thoát nạn đây? - Dì ấy khóc nức nở, - Gim thân yêu ơi, cha con sắp về rồi. Bây giờ biết lấy gì để nấu cho cha con ăn? Dì không còn tiền mua thịt cho cha con, cha con sẽ đánh dì đến chết mất! Khốn khổ thân tôi.

Dì khóc khóc, mếu mếu làm tôi mủi lòng, tôi càng xúc động vì nghe câu nói dịu dàng: “Gim thân yêu ơi”. Tôi cố gắng an ủi dì Béc-cơ và hỏi xem tôi có thể làm gì để giúp đỡ dì ấy.

– Ngoài miệng con nói như vậy, nhưng chắc hẳn trong lòng lại nghĩ khác. - Dì ghẻ nói - Mà như vậy cũng phải thôi, không đời nào con có thể thương hại dì được vì dì đối xử với con tồi tệ lắm! Trời ơi, chỉ mong làm sao lần này mà tai qua nạn khỏi thì không bao giờ dì còn dám nhấc tay lên đánh con một cái nào nữa!

Những lời nói đầy vẻ thành tâm hối hận của dì ghẻ càng làm tôi cảm động, tôi hăng hái bảo dì ta:

– Dì cứ thử nói xem con có thể làm gì để giúp đỡ dì. Con sẽ làm đúng mọi điều dì yêu cầu.

– Gim thân yêu ơi, tất nhiên con có thể giúp đỡ dì, nhưng bảo con làm việc đó dì gượng mồm lắm. Này, con cầm lấy nửa pen-ni[1], muốn mua gì ăn thì mua.

Sự hào phóng của dì Béc-cơ làm tôi kinh ngạc, tôi càng cố thuyết phục dì cứ nói thẳng ra xem tôi có thể giúp đỡ được gì.

– Con yêu ơi, con có thể làm như sau, - dì Béc-cơ nói bằng một giọng ngọt ngào. - con hãy nói với cha con rằng dì sai con đến cửa hiệu mua thuốc cho em con nhưng con đánh mất tiền. Nói điều đó có khó khăn gì đâu phải không, Gim thân yêu?

– Nhưng nếu cha con đánh thì sao?

– Đừng sợ, cha con không đánh đâu. Lúc con nói dì sẽ đứng ngay cạnh con mà! Dì sẽ bảo cho con rằng con bị một thằng bé to khỏe nhảy bổ vào, giật lấy tiền rồi chạy biến đi mất, như vậy con không có lỗi một chút nào cả. Con cứ yên tâm, cha con sẽ không đánh đâu! Còn bây giờ, con đi chơi đi, còn nửa pen-ni đấy, con muốn mua gì ăn thì mua.

Tôi vui vẻ làm đúng lời dì Béc-cơ căn dặn nhưng lòng vẫn bồn chồn lo lắng không yên. Suốt buổi chiều tôi lang thang ngoài phố. Tôi lề mề không chịu về nhà ngay để dì ghẻ có đủ thì giờ kể cho cha tôi nghe về chuyện mất tiền đã.

Khi tôi về nhà, cha tôi cầm sẵn thắt lưng da đứng đợi tôi ở ngoài cửa.

– Lại đây! Thằng vô lại! - cha tôi vừa kéo tai tôi vừa thét to. - Mày lấy tiền của tao làm gì? Nói ngay!

– Con đánh mất tiền cha ạ! - Tôi sợ sệt nói vậy và đưa mắt nhìn dì ghẻ để cầu cứu. Tôi chờ đợi dì ghẻ sẽ lên tiếng bênh tôi.

– Đánh mất à? Mày mất tiền ở đâu?

– Con vào hiệu mua thuốc cho em Pôn-li nhưng bị một thằng bé to khỏe lao vào cướp giật tiền ngay trên tay con.

– Mày tưởng tao tin vào câu chuyện bịa đặt của mày có phải không! - Cha tôi hét lên, mặt tái đi vì giận dữ.

Cha tôi không tin vào những điều tôi nói, điều đó cũng chẳng làm tôi ngạc nhiên chút nào cả, nhưng tôi vô cùng kinh ngạc khi nghe dì tôi lên tiếng:

– Nó cũng định bịa chuyện như vậy để đánh lừa em đấy. Anh Giêm ạ, anh hãy hỏi xem nó lang thang ở đâu suốt chiều nay và tại sao ngực nó lại có vết mỡ như vậy?

Ngực áo tôi quả có lốm đốm vết mỡ bánh rán mà tôi mua bằng số tiền nửa pen-ni.

– Đồ ăn cắp! - Cha tôi kêu lên. - Mày lấy tiền của tao để ăn của ngọt có phải không?

– Đúng rồi, đúng rồi, đúng thế rồi, không sai vào đâu được nữa, - dì Béc-cơ xấu xa xúc xiểm thêm. - Anh Giêm ơi, hãy cho nó một trận đòn nên thân đi!

Dì Béc-cơ thản nhiên đứng xem cha tôi dùng thắt lưng da quật tôi một trận làm da thịt tôi tóe máu. Tôi gào thét thật to để cha tôi rõ tất cả sự thật về chuyện tiền nong nhưng cha tôi không thèm nghe mà cứ đánh tôi mãi cho đến lúc mỏi rời tay mới thôi. Sau trận đòn ấy tôi còn bị nhốt vào căn nhà kho tối tăm, cha tôi khóa chặt cửa lại, mãi đến nửa đêm mới thả tôi ra. Tôi căm thù dì ghẻ không biết chừng nào! Tôi điên tiết lên đến mức hầu như không cảm thấy thân mình ê ẩm vì trận đòn đau nữa.

Cha tôi tin tưởng mù quáng vào con người ranh ta chuyên lừa đảo đó và bắt tôi phải thương yêu dì ghẻ như yêu mẹ đẻ ra mình.

Một lần vào buổi tối, cha tôi cùng một ông khách trẻ tuổi trở về nhà, cha tôi sai tôi đi mua rượu. Khi tôi mang chai rượu về, ông khách rót đầy ba cốc và nâng cốc chúc cha tôi cùng dì ghẻ luôn luôn hạnh phúc. Tôi thấy lòng mình dửng dưng như không trước cảnh chè chén ấy. Tôi vừa định bước ra khỏi phòng thì cha tôi đã ngăn lại.

– Lại đây, Gim - cha tôi chỉ vào dì ghẻ, nói, - mày có thấy ai ngồi trên chiếc ghế này không?

– Thưa có, - tôi trả lời. - đây là dì Béc-cơ, dì ghẻ của con.

Cha tôi thét to:

– Dám gọi là dì ghẻ. Đây không phải là dì ghẻ của mày.

– Thưa cha, thế phải gọi như thế nào ạ?

– Đây là mẹ mày, phải gọi như thế, nghe chưa? Mày phải yêu thương như yêu mẹ đẻ ra mày vậy, nghe chưa? Lại đây hôn mẹ mày ngay lập tức đi.

Nghe cha tôi nói thế, tôi bỗng khóc nức nở.

– Này, không hiểu sao thằng khốn nạn này lại khóc nhỉ? - Cha tôi kêu to.

Dì ghẻ xen vào câu chuyện:

– Thôi, anh ơi, cứ mặc xác nó. Nó bướng lắm... Anh đã biết rồi đấy nó thật vô cùng tồi tệ.

Tôi càng khóc to hơn vì tôi rất yêu người mẹ quá cố của tôi, tôi đau lòng vì phải gọi người đàn bà độc ác, gian trá kia là mẹ.

Cha tôi tức giận đấm tay xuống bàn.

– Thôi, đừng la mắng thằng bé nữa! - Ông khách can ngăn. - Anh Giêm này, nó lên mấy rồi? - Ông khách hỏi bố tôi như vậy.

– Bảy tuổi rồi.

– À, như vậy cũng đã đến lúc nó phải tự mình làm lụng mà kiếm sống chứ.

– Còn phải nói gì nữa, đúng lẽ phải đi làm từ lâu rồi! - dì ghẻ nói liến thoắng. - Đấy, nó lớn lắm rồi còn gì nữa! Đã đến lúc đi kiếm tiền được rồi đấy. Cứ ngồi không ăn bám như thế này là không được đâu.

Cha tôi bực bội đáp:

– Nó vẫn làm việc đấy thôi, chả suốt ngày bé ẵm con bé Pôn-li là gì.

– Thế mà cũng gọi là làm việc à! - dì ghẻ phản đối, - Nó chỉ ngồi bế con bé con được một lúc rồi lại bỏ ngay đó để đi chơi với bọn trẻ thôi.

– Tôi cho rằng trên đời này không có công việc nào nặng nhọc hơn là trông trẻ! - Ông khách nói bằng một giọng quả quyết. - Trước đây tôi cũng đã từng bị bắt buộc phải làm công việc này, nhưng vừa gặp cơ hội thuận tiện tôi liền chuồn ngay, mặc dầu sau đó tôi phải làm nghề “chó sủa”.

Ông khách tốt bụng vừa nói câu ấy, vừa bí mật giúi vào tay tôi một đồng pen-ni. Tôi rất muốn chuồn nhanh để tiêu tiền. Tôi không còn chú ý đến câu chuyện của người lớn nữa. Tuy vậy tôi nhớ như in câu nói là có nghề “chó sủa” của ông khách. Tôi nghĩ dù phải sủa như chó còn thích hơn việc trông em rất nhiều. Nhưng ai cần đến tiếng “sủa” của tôi nhỉ? Trước đây có đôi lần tôi trông thấy những người chăn gia súc lùa đàn cừu của họ đi, lũ trẻ con giúp đỡ họ dồn gia súc bằng cách vừa sủa gâu gâu vừa kêu gừ gừ như chó. Nhưng không bao giờ tôi lại có thể tưởng tượng được rằng sủa như vậy sẽ được trả tiền. Tôi suy luận: “Tại sao những người chăn gia súc lại thuê lũ trẻ con của thay chó nhỉ? Giá họ nuôi chó thì có đỡ tốn tiền hay không?”.

Ông khách nói rằng thà phải sủa như chó còn sướng hơn là bế trẻ con, đó là ông ta còn chưa biết tôi sống khổ ra sao, bố tôi không quan tâm gì đến tôi và dì ghẻ hành hạ tôi như thế nào.

Ông khách không thích trông trẻ con, còn đối với tôi công việc đó quả là một cực hình.

❀ ❀ ❀

[1] Đơn vị tiền tệ của Anh là stéc-linh. 1 stéc-linh = 20 si-linh. 1 si-linh = 12 pen-ni. 1 pen-ni = 4 phác-tinh (ND).