Vào một buổi tối tháng bảy tôi dạo chơi ở Chíp-xai-đơ. Bây giờ tôi đã có một bộ com-lê lịch sự nên tôi dám xuất hiện trên các phố xá to đẹp và giàu có.
Tôi nhìn mọi phía với vẻ điềm đạm của một cậu bé tử tế đang đi hít thở không khí trong lành, bỗng nhiên tôi trông thấy một cụ già sang trọng, ông cụ chăm chú nhìn vật gì đó bày trong tủ kính của cửa hàng bán bít tất.
Đối với lũ kẻ cắp chuyên nghề móc túi, ông cụ này đúng là miếng mồi ngon: ông cụ rất béo, bụng phệ. Khi ông cụ hơi cúi người xuống, hai tà áo lễ phục hếch ra và chiếc túi quần đầy sức hấp dẫn lộ ra trước mắt tôi.
Không thể nào bỏ lỡ cơ hội thuận lợi này được. Tôi sẽ sờ nắn túi quần ông cụ. Trong túi có một vật gì đó cưng cứng có bốn cạnh. Tôi thò tay vào túi và một giây sau đã rút ra được chiếc ví da rất đẹp. Từ trước tới nay tôi đã lấy được nhiều ví và đủ các thứ lặt vặt nhưng chưa bao giờ lại có chiếc ví căng phồng những tiền như thế lọt vào tay tôi.
Run lên vì sung sướng, tôi nhanh nhẹn rẽ sang phố bên cạnh, tôi thận trịng mở chiếc ví ra và dưới ánh đèn đường tôi thấy cả một gia tài lớn: một nắm tiền vàng và những đồng tiền lớn. Kinh ngạc quá, tôi vội lấy vạt áo che chiếc ví đi, đứng yên bất động chừng năm giây, không biết làm gì nữa.
Đột nhiên một bàn tay của ai đó bỗng đặt lên vai tôi.
– Không được chạy, - một người lạ mặt như mới từ dưới đất chui lên thét to, - mày không thoát khỏi tay tao đâu.
Tôi sẵn sàng thề rằng từ Chip-xai-đơ không có ai đuổi theo tôi cả. Người này xuất hiện quá đột ngột khiến tôi kinh ngạc như bị sét đánh ngang tại. Tôi vội vứt ví xuống rãnh nước và quay lại, tin chắc rằng tôi bị cảnh sát, hay cụ già mất cắp bắt giữ.
Nhưng tôi đã lầm, một người đàn ông lạ mặt, áo quần sang trọng, ngón tay đeo chiếc nhẫn mặt ngọc sáng lấp lánh đang túm chặt cổ áo tôi. Ông ta nhặt chiếc ví tôi vứt đi và ung dung nhét vào túi mình làm như đó là chiếc ví của ông ta vậy.
– Đúng là thánh nhân đãi kẻ khù khờ, - ông ta nói vậy, tay vẫn tóm cổ áo tôi và kéo tôi sang một phố lớn.
– Xin ông tha cho cháu, - tôi sợ hết hồn, luôn mồm van lạy, - cháu nhặt được chiếc ví này, đúng là cháu nhặt được thật, cháu chả cần gì đến nó đâu, nếu ông thích xin ông cứ cầm lấy. Có thể ông đánh rơi chiếc ví này chăng...
– Tất nhiên là mày nhặt được rồi! - người lạ mặt cười gằn chế nhạo. - Đi làm ăn chứ gì!... Nào, nói thật đi: mày làm việc cho ai? - đột nhiên ông ta sẵng giọng hỏi, khi chúng tôi đi qua chừng nửa phố.
“Chắc hẳn ông ấy tưởng mình là một kẻ có công ăn việc làm lương thiện đây”, trong đầu tôi thoáng hiện ra ý nghĩ ấy.
– Cháu làm việc, - tới ngập ngừng đáp, - cho một ông thợ đóng sách gần Oát-chơ-pen.
– Nói láo! - người lạ mặt giận dữ quát. - Không được ngoan cố, không được nói dối nữa! Mày sống trong nhà Xim-môn hay trong nhà Mác-tin?
– Cháu không biết một ai có tên là Xim-môn, cũng không biết ai có tên là Mác tin cả! - đã hơi trấn tĩnh lại sau cơn sợ hãi, tôi nói to. - Thả cháu ra, ông cứ việc giữ lấy cái ví, chỉ mong ông mặc cháu được yên thân thôi!
– Nếu mày không nói thật, tao sẽ vặn cổ mày ngay, - người lạ mặt dọa dẫm. - nói đi: mày làm việc cho ai?
– Cháu không làm việc cho ai cả, cháu tự mình đi kiếm sống thôi.
Người lạ mặt bỏ tay ra, không nắm cổ áo khoác của tôi nữa, ông ta nhìn thẳng vào mắt tôi trong vài giây.
– Nghe đây, - ông ta cúi sát xuống mặt tôi và nói bằng một giọng thì thầm. - Đừng dễ tưởng đánh lừa tao đâu. Nói thật đi, nếu mày có chủ thì điều đó cũng không phải là tai họa gì cho mày cả. Còn nếu mày không có chủ thì cứ nói đi, mày sẽ càng được lợi mà thôi!
– Nhưng ông có phải là cảnh sát không, có phải là mật thám thông? - tôi hỏi vậy.
– Tao mà là cảnh sát à?! - người lạ mặt reo lên và cười ha hả. - Mày đúng là thằng ngố! Thế mà cũng đòi đi ăn cắp! Mày làm nghề này đã lâu chưa?
– Hai tháng rồi.
– Mày chưa bị sa lưới lần nào à?
– Chưa bị lần nào cả.
– Mày may lắm đấy! Ngây ngô như mày thì lẽ ra phải bị tóm cổ ngay từ lần ăn cắp đầu tiên mới phải. Cần thu nhận mày mới được, đi theo tao, nào.
Qua giọng nói của ông ta tôi thấy ông ta có ý định thu nhận tôi thật. Nhưng tôi không thích điều đó. Tôi sợ ông ta không kém gì sợ cảnh sát vậy.
– Xin cám ơn ông, - tôi nói - cháu không muốn được ai thu nhận cả.
– Không muốn! - ông ta giận dữ mắng tôi. - Không ai thèm để ý đến chuyện mày muốn hay không muốn đâu! Từ trước tới nay mày chưa có chủ thì bây giờ mày sẽ có chủ! Đi theo tao!
Chúng tôi đi ra phố Pô-un-tơ-ri, rẽ vào ngõ hẻm thứ nhất, sau đó rẽ sang ngõ hẻm thứ nhì rồi đến ngõ thứ ba, cuối cùng đi ra phố Két. Ông ta không giữ tay tôi, tuy vậy tôi vẫn ngoan ngoãn theo ông ta, thậm chí trong đầu tôi vẫn không hề nảy sinh ý nghĩ là cần phải chạy trốn nữa - dáng điệu kiên quyết và dữ tợn của ông ta làm tôi sợ quá.
Khi chúng tôi đi đến giữa phố Két, ông ta gõ tay vào cửa một căn nhà, một phụ nữ ăn mặc sang trọng mở cửa cho chúng tôi.
– Em không ngờ anh về sớm thế, anh Háp-kin ạ, - bà ta vừa dịu dàng hôn chồng vừa nói.
– Xiu-di ơi, anh dẫn về một chú bé mới vào làm việc cho anh đây này, - ông ta chỉ tay vào tôi nói vậy.
Vợ ông ta có vẻ khó chịu:
– Chẳng lẽ anh vẫn chưa chán ngấy về lũ trẻ vẫn đến nhà ta ư? - bà ta nói bằng một giọng bực tức. - Chắc hẳn thằng bé này cũng ở đây không lâu hơn thằng bé trước đây đâu.
– Tất nhiên là như vậy, nếu nó dám tính đến chuyện lừa bịp anh! Thế nào, em đã pha trà chưa?
– Pha rồi anh ạ.
Chúng tôi bước vào gian phòng bày toàn đồ đạc sang trọng, trên chiếc bàn gần lò sưởi có bộ khay chén uống trà. Ông Háp-kin ngả người xuống đi-văng, nằm im, hai tay để dưới đầu. Bà chủ nhà trẻ tuổi mang lại cho chồng ấm trà và món trứng tráng với chân giò lợn hun khói. Bà ta vẫn nhìn tôi với vẻ thù địch như trước.
– Đừng có lẩn quẩn vướng chân cô, nếu không cô đánh đổ nước sôi là em bị bỏng đấy! - khi cầm ấm nước trà đi ngang qua chỗ tôi ngồi, bà chủ cáu kỉnh nói vậy.
– Em có uống trà không? - ông Háp-kin hỏi vợ.
– Không, em đã uống rồi.
– Hừ, thế thì cút đi! - ông Háp-kin bỗng giở mặt mắng vợ.
Bà chủ ra khỏi căn phòng, giận dữ đóng sập cánh cửa lại.
– Còn mày thì thế nào, - ông chủ quay lại bảo tôi, - có muốn uống nước trà không?
– Cám ơn ông, cháu không uống ạ.
– Thế cũng được, tao vừa uống vừa nói, còn mày ngồi đây và nghe tao hỏi. Mày ở đâu đến đây?
Đối với tôi câu hỏi đó hoàn toàn bất ngờ. Biết trả lời thế nào đây. Nói là từ Cơ-léc-ken-noen, từ Kem-be-roen hay là từ phố Oen-phoóc đến chăng?
Ông Háp-kin nhận ra ngay vẻ bối rối của tôi.
– Không muốn nói thì thôi, - ông ta bảo tôi vậy. - Đối với tao điều đó không quan trọng. Tao chỉ cần biết là mày có nhà cửa gì không, còn cha mẹ không?
– Cháu trốn nhà ra đi, cháu không về nhà đâu.
– Vì sao vậy?
– Vì nếu về nhà cháu sẽ bị đánh chết mất.
– À, ra thể đấy! Hay lắm. Mày không cần phải đi đâu cả. Mày cứ sống ở đây thôi.
– Ở đây ạ?
– Phải, tao nhận mày làm đồ đệ. Tao sẽ cho mày ăn uống, cho phòng đẻ ở và mày phải làm việc cho tao.
– Cháu phải làm việc gì ạ?
– Làm công việc mà mày vẫn thường làm trong hai tháng vừa rồi ấy. Thật ra mày chưa phải là thằng móc túi khéo léo nhưng tao thích mày, nếu được dạy dỗ thêm chút ít, mày có thể mang lại lợi ích cho tao. Cho đến nay mày luôn gặp vận may, nhưng không thể chỉ dựa vào số đỏ mãi được, cần phải gắng sức nắm vững nghệ thuật làm ăn! Tất nhiên mày chưa quen tao, nhưng cứ thử đi hỏi bất kỳ một tay cảnh sát nào xem: “Thưa ông, ông có biết Gioóc Háp-kin là ai không ạ?”. Và tất nhiên gã cảnh sát đó sẽ trả lời ngay: “À, biết quá đi chứ! Hắn là một kẻ nổi tiếng vì chuyên huấn luyện bọn trộm cắp đấy!”. Và bây giờ tao thu nhận mày để dạy dỗ nên người.
– Xin cám ơn ông, - tôi nói vậy vì thấy mình cũng cần phải trả lời bằng một câu gì chứ. - ông giúp đỡ cháu thế này thật là tốt quá.
– Chỉ giúp đỡ mày một cách đơn thuần thôi à? Không, tao còn muốn làm cho mày trở thành một kẻ sống rất sung sướng nữa. Sẽ có hàng trăm đứa trẻ khác phải ghen tị với mày. Nếu mày ở với tao, thì chỉ một tháng nữa thôi mày sẽ thấy hổ thẹn khi nhớ lại rằng hôm nay mày đã quá vụng về khi diễn trò móc túi mà lại còn định lừa bịp tạo.
Ông ta lấy tay chỉ vào túi áo của mình trong túi đó vẫn còn để chiếc ví tôi lấy cắp được.
– Tên mày là gì?
– Tên cháu là Gim Xmít...
Tôi sợ không dám nói tên thật ra và định nói tên mà Mô-un-đi và Ríp-stơn vẫn gọi tôi, nhưng vừa nói được chữ đầu thì đã bị cắt ngang.
– Gim Xmít? - ông chủ mới của tôi nhắc lại. - Tốt lắm! Nhưng này, Gim, nói thật đi: mặc dầu có số đỏ nhưng không phải bao giờ mày cũng gặp toàn điều may mắn cả, có phải không? Có ngày no căng bụng, có ngày dạ rỗng không chứ gì? Không phải bao giờ trong túi mày cũng rủng rỉnh tiền nong có phải không?
– Vâng, không phải bao giờ cháu cũng có tiền - tôi trả lời, - tiền ở đâu mà sẵ thế ạ! Đôi khi cháu được chút ít, nhưng nhiều lúc lại chẳng có gì.
– Hừ, rõ ràng là như vậy rồi. Hãy nghe xem tao muốn làm gì cho mày nào. Tao sẽ dạy mày nghệ thuật làm ăn của tao, sẽ cho mày ăn uống thỏa thích, mặt sang như ông hoàng con vậy, cho mày đủ tiền để tha hồ tiêu xài. Được chưa?
– Dạ, tất nhiên là tốt quá đi rồi ạ, - tôi trả lời như vậy, không còn thấy ghê sợ ông Háp-kin như trước nữa. - thế cháu phải làm gì để xứng đáng được sống như vậy ạ?
– Mày phải mang về cho tao tất cả những thứ gì mày kiếm được.
– Thế thì cháu bằng lòng ạ, - không giấu nổi nỗi vui mừng tôi vội trả lời ngay. Tôi chỉ sợ nhỡ ông chủ thay đổi ý định thì nguy.
– Tốt lắm! Đấy mới chỉ là một mặt của công việc còn mặc khác là: mày có nghe thấy vợ tao nói gì khi tao cùng mày bước vào nhà không?
– Bà ấy nói rằng chắc cháu sẽ không sống ở đây lâu hơn thằng bé trước cháu.
– Đúng vậy, mày có biết không, thằng bé trước lớn tuổi hơn mày, lại khéo tay lắm! Nó sống ở nhà tao vẻn vẹn có chín tuần. Bây giờ nó bị giam ba tháng trong ngục rồi. Mày nghĩ sao, liệu ở trong tù nó có sướng không?
– Bị tù thì còn sung sướng nỗi gì nữa? Tại sao nó phải vào tù ạ?
– Nó phải vào tù vì nó là thằng bịp bợm, lừa đảo, nó còn định che mắt cả tao nữa! Đứa nào định bịp tao thì đứa ấy không sống nổi trong nhà tao đâu. Tuy nhiên đối với những đứa tỏ ra trung thực với tao, tao đối xử còn tử tế hơn là bố đẻ ra nó. Nếu đứa bé đó gặp tai họa gì tao sẽ không tiếc tiền của, công sức để cứu nó. Nhưng đối với những đứa nào định lừa đảo tao thì tao là kẻ thù độc ác cùng cực của nó. Nếu tự nó không sa lưới, tao cũng cố gắng làm cho nó phải mắc bẫy để chịu cảnh tù tội, mày hiểu chưa??
– Thưa ông, tất nhiên cháu hiểu rõ rồi ạ!
– Như vậy là tốt lắm. Bây giờ tao với mày không cần bàn luận gì thêm nữa. Nếu thích thì cứ việc đi chơi hoặc đi xem hát đi. Mày có tiền không?
– Thưa ông cháu còn bốn pen-ni.
– Tao cũng hãy còn ít tiền lẻ. Đây, cho mày ba si-linh sáu pen-ni. Hiện nay tao với mày chưa thể hoang phí được vì chưa rõ công việc sẽ ra sao. Thôi, đi chơi đi. Phải về nhà trước mười một giờ đêm đấy.
