Ngay cả lúc đêm hôm khuya khoắt con bé Pôn-li cũng không để cho tôi được yên thân. Dì ghẻ đặt nó vào giường tôi rất sớm và khi nằm ngủ tôi hết sức tránh gây ra tiếng động để nó đừng thức giấc. Nếu làm được điều đó tôi có thể ngủ yên từ ba đến bốn giờ.

Nhưng cứ đến hai giờ sáng, con bé bắt đầu gào lên nghe điếc cả tai. Không làm cách nào đỗ dành nó được, nó đòi ăn. Tôi luôn để sẵn các món ăn ngon lành như bánh mì phết bơ và bình sữa ở gần giường tôi. Khi được ăn, nó im mồm, nhưng ban đêm nó háu ăn lắm, ăn hết mọi thứ rồi, nó lại gào lên.

Dù có giở mọi cách như dỗ dành, cầu khẩn, hát hờ cho nó nghe, nó cũng không chịu nín.

– Mẹ ơi! Mẹ ơi! Mẹ ơi! - nó gào lên to đến mức ở cuối phố cũng nghe rõ.

Tôi gắng sức dỗ dành cho nó nín đi.

– Pôn-li này, em có muốn đi chơi không? - tôi hỏi vậy. Đôi khi vào những đêm sáng trăng nó đồng ý đi chơi. Tất nhiên tôi không được phép ra khỏi nhà, nhưng Pôn-li đâu có biết điều đó. Tôi với nó mặc thêm quần áo làm như định đi chơi thật. Tôi lấy cái mũ của dì ghẻ đội vào đầu nó, lấy cái áo của tôi khoác lên vai nó.

Để “dạo chơi”, tôi chỉ đội vào đầu mình cái mũ lông cũ kỹ của cha tôi, cái mũ này tôi vẫn thường cất ở dưới nệm giường tôi nằm. Khi tôi cùng Pôn-li mặc quần áo xong xuôi, tôi bắt chước giọng dì ghẻ, nói:

– Gim này, đi chơi với em Pôn-li đi, cho em bé đi xem hiệu bán bánh kẹo nhé.

Rồi tôi lại chuyển sang giọng mình để trả lời:

– Vâng, chúng con đã ăn mặc chỉnh tề rồi, chúng con đi ngay đây!

Sau đó tôi và em bé “đi chơi”, nhưng tôi làm ra vẻ không tài nào tìm thấy cửa để bước ra ngoài. Mưu mẹo của tôi là ở chỗ đó. Tôi và con bé cần ra ngoài đường để mua bánh kẹo nhưng không tìm thấy đường ra. Chiếc mũ rộng vành che khuất mắt Pôn-li giúp tôi rất nhiều trong việc thực hiện trò chơi đó. Thường thường tôi bế Pôn-li độ nửa giờ trên tay như vậy là nó ngủ gà ngủ gật, tôi thận trọng đặt nó vào giường. Nhưng tệ nhất là có hôm nó không muốn đi chơi, dù tôi có hứa là cho nó kẹo bánh, có sủa gâu gâu, kêu meo meo, có bắt chước tiếng gà kêu cục cục, tiếng lợn ủn ỉn hay tiếng gà con kêu chiêm chiếp thì cũng chỉ phí công vô ích mà thôi. Nó không chịu nghe gì cả, nhìn gì cả mà chỉ gào lên đòi “bén”. “Bén” tức là bánh mì phết bơ, nó cứ gào lên nhắc lại chữ ấy mỗi khi tôi dỗ dành nó. Ở phòng bên có tiếng gõ lạch cạch, dì ghẻ đang lấy gậy đập vào tường cảnh cáo tôi.

– Thằng kẻ cướp kia, mày hành hạ gì con bé thế?

– Nó đòi “bén”.

– Thế thì sao? Mày không thể đứng dậy lấy bánh cho nó được sao, thằng lười chảy thây kia?

– Nhưng không còn gì cả, nó ăn hết rồi.

– Sao, nó ăn hết rồi à? Đồ nói láo! Chắc hẳn mày lại giở trò ma mãnh, ăn vụng hết bánh của con bé rồi có phải không? Dỗ nó nín ngay lập tức đi, đừng làm tao nổi máu điên lên nữa, nếu không mày chết đòn đấy, thằng khốn nạn kia!

Tôi biết nếu không dỗ được em, tôi sẽ bị ăn đòn thật nên đành khóc mếu van nài con bé Pôn-li hãy nín đi. Nhưng nghe thấy mẹ nói, con bé lại càng gào to hơn. Tôi run lên vì sợ hãi khi nghe thấy tiếng chân người ở phòng bên, tiếng quả đấm ở cửa ra vào rít lên và dì Béc-cơ chỉ mặc quần áo ngủ điên cuồng lao vào phòng. Không nói thêm một lời, dì ta nhảy bổ vào tôi, đấm đá túi bụi. Dì ấn mặt tôi xuống gối để tôi không kêu to được.

Cha tôi không biết là dì ghẻ đang hành hạ tôi vì vừa đánh tôi, dì Béc-cơ cứ vừa rống lên dọa là dì ấy sẽ nện tôi một trận nên thân nếu tôi còn cả gan ăn vụng hết các món ăn làm sẵn cho con bé.

Từ phòng bên cha tôi quát vọng sang:

– Sao mình cứ dọa suông như thế mãi. Cho thằng tham ăn mất dạy ấy một trận đòn thật đau đi.

– Không chịu nổi nữa rồi! - dì Béc-cơ dọa tôi. - Liệu hồn đấy thằng khốn nạn kia!

Sau đó dì quay về phòng, bảo cha tôi:

– Tốt hơn hết là đừng đánh đập nó mà phải giáo dục bằng cách khác cơ, anh Giêm ạ. Đánh đập có phải là biện pháp hay đối với trẻ con đâu!

Có một điều đáng ngạc nhiên là sau khi tôi bị đòn xong, con bé Pôn-li liền co tròn người lại và ngủ say như không có chuyện gì xảy ra cả. Vì vậy cha tôi cho rằng thực ra nếu tôi muốn, tôi có thể dỗ em nín ngay. Một lần tôi không nhịn được nữa, tôi than phiền với cha tôi về dì ghẻ.

– Tao không thương hại mày một chút nào cả! - cha tôi trả lời như vậy. - Đối với một thằng khốn nạn, bướng bỉnh như mày, dạy bảo như thế cũng chưa đủ đâu.

– Được rồi, - tôi nói, - dì ấy không thể cứ vui sướng mãi trên nỗi đau khổ của con được đâu: khi nào con lớn, dì ấy sẽ biết tay con.

Cha tôi nhìn tôi và cười to.

– Nếu con lớn, - tôi tiếp tục nói vì thấy cha tôi cười, tôi hăng máu lên, - con sẽ đấm vỡ mũi dì ấy, đập gãy cả hai chân dì ấy.

– Mày lảm nhảm như thế là đủ rồi đấy, - cha tôi ngăn lại không cho tôi nói tiếp.

– Dì ấy luôn luôn lừa dối cha. Con không có lấy một phút rỗi rãi nào cả, suốt ngày con phải bế em Pôn-li.

– Trông em có gì khó nhọc! Lũ trẻ khác bằng tuổi mày đã biết kiếm tiền rồi đấy.

– Con cũng muốn đi làm cha ạ.

– Muốn đi làm! Cần phải kiếm việc làm chứ có bao giờ công việc lại tìm đến mày. Đây này, vào khoảng bốn giờ sáng, khi mày còn đang ngủ say, tao đi ra chợ làm việc, tạo thường gặp lũ trẻ con tuổi chỉ bằng nửa mày. Chúng làm việc, kiếm được vài pen-ni thì có cái ăn, không kiếm được xu nào thì đành chịu đói

– Con không có đến một cái quần, một đôi tất, một đôi giày nào còn tốt cả, cha ạ. Con đi kiếm việc làm sao được.

– Độ ngu! Mày tưởng rằng phải diện bộ com-lê sang trọng thì mới đi kiếm việc được có phải không? Bọn trẻ tao vừa kể trên mình chỉ có mỗi chiếc áo sơ-mi cà khổ mà làm việc không thua kém ai, chúng khiêng cá, xách giỏ khoai tây, canh gác thuyền bè và xe ngựa chở hàng hóa. Còn mày, dễ thường cần mặc tạp dề trắng và đeo găng da mới chịu đi làm chắc!

Cha tôi khinh khỉnh quay lưng lại và bỏ đi.

Càng ngày dì ghẻ càng hành hạ tôi tàn tệ hơn. Một lần khi đi làm về cha tôi bắt gặp dì ấy say rượu nằm lăn lóc, cha tôi đánh dì ấy một trận gần chết. Từ đó trở đi dì ghẻ hoàn toàn không chú ý đến việc cho tôi ăn uống nữa. Nếu không có bà cụ thợ giặt Uyn-síp ở gần nhà giúp đỡ có lẽ tôi đến chết đói mất. Cụ Uyn-síp quen biết mẹ tôi đã lâu và rất khen mẹ tôi. Cụ bảo:

– So sánh bố cháu với mẹ cháu, mẹ cháu là con người tốt quá; còn nếu so sánh bố cháu với con mụ Béc-cơ vừa keo bẩn vừa hay lừa đảo thì bố cháu lại là người tốt quá.

Tôi hay kể cho cụ Uyn-síp nghe tất cả những nỗi bất hạnh của tôi. Cụ thường gọi tôi vào bếp và cho tôi ăn những món còn sót lại. Đôi khi cụ còn trông con bé Pôn-li hộ tôi để tôi có thể tự do vui chơi một vài giờ. Tôi hỏi cụ người đi “sủa” là người làm nghề gì. Cụ giải thích cho tôi rõ rằng tiếng đó dùng để gọi lũ trẻ con được người bán hàng rong thuê đi rao hàng, đứa bé đi “sủa” vừa phải đẩy chiếc xe chở hàng hóa dọc theo các đường phố vừa mời khách mua hàng.

Tôi tò mò hỏi:

– Thế đứa đi “sủa” bé nhất mà bà trông thấy lớn bằng ngần nào?

– Lớn bằng ngần nào ấy à? Bà đã từng trông thấy có đứa chỉ cao ngang vai cháu thôi. Trong nghề này tầm vóc không quan trọng chút nào cả. Cái chính là phải có giọng vang, to, giàu nhạc điệu.

Cụ Uyn-síp giảng giải rất kỹ lưỡng cho tôi rằng đối với người bán hàng, biết rao bằng một giọng vừa to vừa dễ nghe là hết sức quan trọng. Cụ nói ai bán thứ hàng nào, người đó phải rao bằng một giọng riêng biệt để chỉ thứ hàng ấy. Người bán than rao như thế này, còn người bán sữa lại rao như thế kia.

Từ giờ phút ấy tôi luôn luôn bị một câu hỏi ám ảnh là không hiểu giọng tôi có giàu nhạc điệu hay không? Dì ghẻ tôi thích nát, tôi cũng học lóm được của dì một số bài, tôi thường hát và hình như hát cũng không đến nỗi tồi. Nhưng làm sao mà biết được, có thể tôi có giọng hát tốt nhưng khi rao hàng mời khách mua cá hoặc mua hoa quả gì đó giọng tôi lại tồi thì sao! Tôi rất muốn thoát khỏi cảnh bị dì ghẻ đánh đập, tôi không nghĩ ra biện pháp nào khác ngoài việc cần phải làm nghề đi “sủa”. Tôi đã nhiều lần thử bắt chước người bán hàng rong rao thứ này hoặc thứ kia nhưng vẫn không biết là tôi rao hay hoặc rao dở.

Một lần tôi ngồi ở cầu thang ôm con bé Pôn-li vào lòng, tôi mải mê suy nghĩ đến nỗi tuột tay đánh rơi em. Con bé Pôn-li ngã lăn lông lốc xuống các bậc thang và khóc thét lên.

Dì Béc-cơ nghe tiếng con kêu, dì nhảy bổ vào tôi nhanh như tia chớp. Không thèm nghe tôi biện bạch, thậm chí không thèm ôm con bé đang kêu khóc ở dưới sàn nhà lên, dì túm chặt lấy tóc tôi, đập đầu tôi vào tường mấy cái liền. Dì còn định tóm tai tôi nhưng tôi tránh được, dì cào má tôi tóe máu ra. Sau đó dì vừa đấm đá túi bụi vừa lấy hai đầu ngón tay bóp mũi tôi. Đau quá, tôi điên tiết lên. Tôi vùng mạnh người ra và cắn vào ngón tay dì Béc-cơ. Dì ghẻ thét lên vì đau đớn rồi buông tay thả tôi ra.

Lợi dụng cơ hội đó, tôi nhảy ra xa rồi ba chân bốn cẳng chạy thẳng một mạch dọc theo đường phố.