Vụ Án Wagner, Nietzsche Chống Lại Wagner, Và Tuyển Tập Danh Ngôn

Lượt đọc: 728 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
A Music Without A Future.

❊ ❊ ❊

Trong tất cả các loại hình nghệ thuật đơm hoa kết trái trên mảnh đất của một nền văn hóa đặc thù, âm nhạc là loài thực vật xuất hiện muộn màng nhất; có lẽ bởi vì đó là thứ nghệ thuật phụ thuộc nhiều nhất vào những cảm xúc thầm kín nhất của chúng ta, và do đó là kẻ ngoi lên mặt đất sau cùng — vào thời điểm mà nền văn hóa ấy đã bước vào mùa thu và bắt đầu phai tàn. Phải đợi đến nghệ thuật của các bậc thầy người Hà Lan, tinh thần của đạo Thiên Chúa thời Trung cổ mới tìm thấy được tiếng nói biểu đạt của mình — kiến trúc âm thanh của họ chính là người em út, nhưng lại là người chị em thuần khiết và chính thống của phong cách Gô-tích. Chỉ trong âm nhạc của Handel, những gì tinh túy nhất ở Luther cùng những con người tương tự ông mới cất lên thành tiếng, đó là nét tính cách anh hùng đậm chất Do Thái đã ban cho cuộc Cải cách một vẻ vĩ đại — Cựu Ước chứ không phải Tân Ước, nay đã hóa thành âm nhạc. Phải đến Mozart, người ta mới có thể trút trọn thời đại của vua Louis XIV, cùng nghệ thuật của Racine và Claude Lorrain, thành thứ vàng ròng ngân vang; chỉ trong âm nhạc của Beethoven và Rossini, Thế kỷ Mười tám mới tự hát lên khúc giã từ chính mình — thế kỷ của niềm say mê, những lý tưởng đổ vỡ, và niềm vui vụt qua mau chóng. Mọi thứ âm nhạc chân chính và nguyên bản đều là khúc ca thiên nga — Ngay cả hình thái âm nhạc cuối cùng của chúng ta, dẫu cho đang thịnh hành và mang ý chí muốn thống trị, thì có lẽ cũng chỉ còn một thời gian ngắn để tồn tại, bởi nó nảy mầm từ một mảnh đất đang quằn quại sụt lún nhanh chóng — từ một nền văn hóa chẳng mấy chốc sẽ bị nhấn chìm. Một thứ tinh thần công giáo trong cảm xúc, cùng sự ưa chuộng một số lý tưởng cổ xưa bản địa (thường gọi là dân tộc) và những nét kỳ dị, chính là điều kiện tiên quyết đầu tiên của nó. Việc Wagner tiếp thu những khúc ca và huyền thoại cổ xưa — thứ mà định kiến uyên bác từng dạy chúng ta nhìn nhận như là biểu trưng cao nhất của tính Đức — mà giờ đây chúng ta đều bật cười trước tất cả những điều ấy, sự hồi sinh của những quái vật Scandinavi với cơn khát khao nhục cảm ngây ngất và sự thăng hoa tâm linh — toàn bộ sự cho nhận này từ phía Wagner, trong vấn đề đề tài, nhân vật, niềm đam mê và thần kinh, cũng sẽ bộc lộ một cách không thể nhầm lẫn tinh thần âm nhạc của ông, với điều kiện là âm nhạc này, cũng giống như bất kỳ thứ âm nhạc nào khác, biết cách tự nói về mình một cách rõ ràng thay vì mập mờ: bởi vì âm nhạc (musica) vốn là một người phụ nữ… Chúng ta không được để cho tình trạng sự việc này làm cho lầm lạc, bởi thực tế là ngay tại khoảnh khắc này, chúng ta đang sống trong một trào lưu phản động, nằm ngay giữa lòng của phản động.

Thời đại của những cuộc chiến tranh quốc tế, của những nỗi đoạn trường siêu sơn, trên thực tế, toàn bộ tính chất dạo khúc đan xen đang làm rạng danh hiện trạng của châu Âu, quả thực có thể giúp cho một nghệ thuật như âm nhạc của Wagner vươn lên đỉnh cao vinh quang một cách đột ngột, thế nhưng điều đó hoàn toàn không đảm bảo cho sự phồn thịnh của nó trong tương lai. Bản thân người Đức chẳng có tương lai nào cả…

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 3 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.