Sao chứ? Phải chăng nhân đức hàng đầu của một buổi biểu diễn (như các nghệ sĩ biểu diễn âm nhạc giờ đây dường như tin tưởng), trong mọi hoàn cảnh, là phải đạt đến một độ nổi cao (haut-relief) không thể vượt qua? Nếu điều này được áp dụng cho Mozart chẳng hạn, thì đó chẳng phải là một tội lỗi thực sự đối với tinh thần của Mozart hay sao — một tinh thần vui tươi, nhiệt huyết, đầy mê đắm và chan chứa yêu thương? Con người ấy, thật may mắn làm sao, không phải là người Đức, và sự nghiêm trang của ông là một sự nghiêm trang quyến rũ tựa kim hoàn chứ tuyệt đối không phải là thứ nghiêm trang của một kẻ nhà quê Đức vụng về... Chưa cần nói đến sự nghiêm nghị của “tượng đài đá”... Nhưng các người có vẻ nghĩ rằng toàn bộ âm nhạc đều là âm nhạc của “tượng đài đá” hay sao? — rằng tất cả âm nhạc, có thể nói như vậy, đều phải chồm ra từ vức tường và làm rung chuyển người nghe đến tận tâm can?...
Chỉ bằng cách đó thì âm nhạc mới tạo ra được hiệu quả! Nhưng hiệu quả ấy sẽ tác động lên ai? Lên một thứ mà một nghệ sĩ cao quý không bao giờ thèm hạ mình tác động đến — lên đám đông, lên những kẻ chưa trưởng thành! Lên những kẻ đã chán ngấy sự đời! Lên những kẻ bệnh hoạn! Lên những kẻ đần độn! Lên những tín đồ của Wagner!...
