Có một con đường, từ ven trấn Phong Lâm kéo dài mãi về phía tây, giống như dòng nước đổ ra từ cổ hòm lam của trấn nhỏ, từ từ chảy, nhỏ dần, rồi vòng qua một ngọn núi, uốn lượn đi mất, biến mất trong đám cỏ tranh.
Cầu Cầu chính là đi ra từ nơi này.
Hồi nhỏ, mẹ của Cầu Cầu dắt theo Cầu Cầu, trên con đường này, chậm rãi tiến lại gần cái cổ hòm lam, hoặc nói cách khác là cái cổ hòm lam đang từ từ hút hai mẹ con vào trong bụng. Khi mẹ dắt Cầu Cầu đi đường, rất trầm mặc. Họ đi qua mép động. Đi qua mép suối. Đi qua nhà tranh. Đi qua cầu nhỏ. Suốt dọc đường trầm mặc. Tiếng nước chảy thỉnh thoảng vang lên, làm nhạc đệm cho bước chân. Hòn đá bị đá trúng, lăn hai cái, chìm nghỉm vào trong đám cỏ. Đi đường hơi khô khan, có một đoạn đường còn đặc biệt hoang vắng, nhưng đôi khi, bỗng nhiên một bông hoa đỏ rực lại khiến Cầu Cầu kinh ngạc hét lên. Cầu Cầu thích đi cầu nhất. Đó là cây cầu gỗ cũ bắc qua suối, người ta đi ở trên đó, phát ra tiếng kẽo kẹt, giống như có người đang khiêng kiệu lớn đi tới, nếu người ta cố tình lắc lư trên đó, âm thanh sẽ giống như tiếng chim hót ồn ào. Dưới cầu nước chảy róc rách, nhìn lâu sẽ thấy hơi hoa mắt chóng mặt.
Lần đầu tiên qua cầu, Cầu Cầu năm tuổi. Lúc đó, Cầu Cầu cảm thấy cầu hẹp, cầu dài, cầu hiểm, cho dù là có mẹ dắt, cũng không nhích nổi nửa bước. Là mẹ cõng cô qua. Tấm lưng của mẹ phẳng lì như lưng trâu. Thế nhưng, đi đến giữa cầu, mẹ đã mắng cô. Đồ vô dụng, chỉ giỏi thêm phiền cho lão tử, vứt xừ đi cho xong! Vừa mắng mẹ vừa dùng tay véo mông Cầu Cầu. Cầu Cầu dùng hai tay ôm chặt lấy cổ mẹ. Cầu Cầu cảm thấy, chính vì cô ôm chết lấy cổ mẹ, mẹ mới không vứt cô xuống cầu. Lớn hơn một chút nữa, Cầu Cầu đã dám đi lại trên cầu, hơn nữa còn chạy bước nhỏ tiến lên, còn có thể vác đồ thay mẹ. Sau khi Cầu Cầu lớn lên, mẹ béo lên trông thấy, đi trên cầu, cầu kêu cóót két thảm thiết, hơn nữa còn cong cả người lại vì đau đớn. Về sau, mẹ dứt khoát không đi lại mấy nữa, việc mua bán lặt vặt ở trấn đều phân phó cho Cầu Cầu làm.
Cuối cùng cũng có chút tích sự, lão tử nuôi mày không uổng công. Mẹ khen ngợi Cầu Cầu như thế. Môi và da của mẹ đều có màu của củ khoai lang. Cơ thể của mẹ cũng giống như củ khoai lang. Mẹ chính là một củ khoai lang lớn. Từ cổ trở xuống, đùi trở lên, thô kệch, tròn vo, nhiều thịt. Nếu mẹ là một cây gỗ, vậy thì cưa đoạn này xuống, rồi khoét rỗng ở giữa, chính là một chiếc thùng đựng nước lớn làm sẵn.
Năm cha chết vì bệnh lao, Cầu Cầu mới hơn một tuổi. Cha vừa chết, tính tình của mẹ liền trở nên cáu kỉnh. Nhưng mẹ chỉ nổi phừng phừng với Cầu Cầu, cứ như thể Cầu Cầu là sao chổi trong nhà, khắc chết cha, khắc mẹ phải chịu góa bụa từ sớm. Các anh trai của Cầu Cầu trí tuệ rõ ràng kém hơn một chút, nhưng chuyện lấy vợ sinh con thì hoàn toàn không mơ hồ chút nào. Mười tám, mười chín tuổi, đều đã kết lập gia đình, dựng lên nhà tranh của riêng mình, cúi đầu sống cuộc sống của riêng mình như trâu ngựa.
Cầu Cầu lớn lên trong chuồng lợn. Hai người anh chỉ lo đi chơi bời lêu lổng khắp nơi, không chịu dẫn theo Cầu Cầu, mẹ cứ hễ làm việc đồng áng là lại nhốt Cầu Cầu vào trong chuồng lợn. Trong chuồng lợn có một con lợn nái hoa, có một bộ hoa văn đen trắng và mùi sữa mẹ không bao giờ biến mất. Ban đầu tiếng lợn nái hoa trầm đục, kêu ủn ỉn hướng về phía Cầu Cầu, dọa Cầu Cầu khóc toáng lên. Các anh trai đứng ngoài chuồng lợn thưởng thức, cười ha hả vui sướng. Lợn nái hoa không to lớn phì nhiêu như mẹ, có lẽ cũng không nặng cân bằng mẹ, nhưng trong suốt cuộc đời của nó, từ trước đến nay chưa từng từ chối mang thai. Mỗi lần, khi cái lão già có hai cục rử mắt, một miệng sủi bọt ở thôn bên cạnh dắt lợn đực sang, khoe khoang với mẹ rằng giống lợn đực ưu việt thế nào, bảo đảm có thể sinh ra một ổ lợn con tráng kiện như trâu, mẹ liền vui mừng mở cửa chuồng lợn, giúp lão già dắt lợn đực đến bên cạnh lợn nái. Lợn đang giao phối, mẹ và lão già bắt đầu tính toán tương lai không xa, số lượng lợn con, cũng như nhân dân tệ có thể đổi được. Lợn nái hoa đẻ con quá nhiều, hai hàng vú bị lũ lợn con kéo cho nhão nhoét, giống như vú của mẹ, thõng xuống tận mặt đất. Đương nhiên vì mẹ đi thẳng đứng, vú của cô chỉ sắp buông thõng đến thắt lưng mà thôi. Lợn nái hoa rất hiền lành, toàn bộ mỡ trên người nó đều hóa thành tình mẫu tử, cống hiến cho những đứa con của nó. Lợn nái hoa thật vĩ đại. Cho dù là nó hoàn toàn không có chút sức lực nào, nằm xuống, nó cũng sẽ phơi bày tất cả bầu vú ra bên ngoài.
Cầu Cầu ở trong chuồng lợn một thời gian dài, lợn nái hoa liền không còn kêu ủn ỉn với cô nữa, mà dùng mõm cọ vào cô, trong cổ họng phát ra âm thanh "hừ hừ hừ". Nó coi cô như con của nó. Tai của lợn nái hoa cũng cụp xuống như bầu vú. Cầu Cầu liền nắm lấy tai lợn nái hoa. Một bầy lợn con hoa trắng, chốc thì vây quanh Cầu Cầu, chốc thì chạy đi, chốc thì kêu ré lên, chuồng lợn giống như một khu vui chơi trẻ em. Cầu Cầu bò trong chuồng lợn, bước đi lảo đảo. Có một lần, Cầu Cầu bú sữa lợn nái hoa rồi ngủ thiếp đi, các anh trai của cô nhìn thấy, cười lăn lộn trên mặt đất. Các anh trai đem chuyện này kể cho mẹ nghe, mẹ liền mắng Cầu Cầu, đồ vô dụng, người với lợn không phân biệt được, đúng là tham ăn đến cực điểm! Cầu Cầu nghe không hiểu lắm, chỉ cảm thấy mẹ đang quở trách cô, đã làm chuyện vô cùng mất thể diện.
Cầu Cầu thích mùi vị của chuồng lợn, nói một cách chính xác, là thích mùi sữa trên người lợn nái, bao gồm cả đám lợn con kia. Cô cảm thấy chúng đều rất thơm. Phân của chúng không hôi, Cầu Cầu nhặt chơi như bóng, có lúc còn nhét vào miệng. Cỏ trong chuồng lợn, đều bị lợn nhai qua một lượt, trên đó lưu lại nước bọt của chúng. Khi cỏ từ từ biến thành vụn cỏ, mẹ mới đổi cỏ khô tươi vào. Lúc đó Cầu Cầu và đám lợn lớn lợn nhỏ hưng phấn như nhau, cùng nhai cỏ khô với chúng. Cầu Cầu thích cái cảm giác ngọt dịu và thanh mát ấy. Lợn con đói thì bú sữa, bú no thì đùa giỡn với vú, liếm vú lợn nái trắng phau, giống như vừa mới tắm xong. Không có mùi mồ hôi, mùi tanh của cá trên người mẹ. Nhưng Cầu Cầu không biết mùi vị sữa của mẹ, cô chưa từng được ăn bao giờ. Cầu Cầu thích bầu vú mãi mãi sạch sẽ trên người lợn nái. Cầu Cầu dần dần lớn lên, sách, học một ngày nghỉ một ngày, miễn cưỡng đọc đến cấp hai thì bỏ học. Lúc này, cô đã cao thước sáu, mông không tròn, không có thịt, ngực phát triển không tốt, giống như một khóm trúc ở sau núi, thẳng tắp.
Đồ vô dụng, lúc mẹ cao bằng mày, đã có thể gánh lúa rồi! Mẹ rất tự hào. Cầu Cầu gánh một cái quang gióng trống không cũng lảo đảo, điều này khiến mẹ vô cùng không hài lòng. Đòn gánh đè lên vai Cầu Cầu, cô lập tức ra vẻ sắp bị bẻ gãy. Mẹ ơi nghe này, ngực con cứ như cái búa lò rèn ấy. Cầu Cầu nói. Mẹ liền nghe thấy tiếng ống bễ phát ra từ cổ họng Cầu Cầu. Hồi nhỏ Cầu Cầu từng bị nhiễm lạnh một lần, bị viêm phổi, cổ họng phát ra tiếng, đó là bệnh suyễn. Thời tiết càng lạnh, ống bễ trong ngực Cầu Cầu kéo càng mạnh, tiếng càng lớn. Cô thỉnh thoảng ho, ho lên giống như một người đứng ở cửa động hô vào trong, phát ra tiếng vo ve đè nén, trầm đục.
Nghe thấy rồi, nghe thấy rồi, cái đồ xui xẻo mày, sớm gả đi là tốt rồi. Mẹ nói. Bà vung chiếc chĩa sắt dài trong tay, chĩa một đống cỏ khô, hất mạnh một cái, bầu vú của bà rung lắc, cơ bắp co giật, Cầu Cầu liền cảm thấy cô bị mẹ hất văng đi từ bao giờ.
Cầu Cầu thầm cân nhắc lời của mẹ, hình như thực sự rất muốn gả cho ai đó, không phải nghe mẹ mắng chửi suốt ngày nữa. Năm mười lăm tuổi, Cầu Cầu đi theo bà mối, dọc theo con suối cạn đi về phía tây mất hai ba tiếng đồng hồ, sau đó uống một chén trà, nhìn thấy người đàn ông đã hẹn trước. Theo lời của bà mối, thằng nhóc này tráng kiện đến mức có thể kéo cày, ba ngày không ăn không ngủ cũng gánh nổi trăm cân lúa! Cầu Cầu không có cảm giác gì, cô thậm chí còn không nhìn kỹ người đàn ông đó lấy một cái, cô hình như chỉ đến đây để đi dạo một chút mà thôi. Thế nhưng, lúc này Cầu Cầu lại nhớ đến trấn Phong Lâm, những người đàn ông trong trấn, mặt mũi sạch sẽ, quần áo lúc nào cũng như mới. Cả ánh mắt của họ, một vẻ bộ dạng gì cũng hiểu rõ.
Người thành phố. Cầu Cầu nghĩ.
Thế nhưng, tại sao cứ phải đi về phía tây chứ?
Từ nhà đi về phía đông, hơn một tiếng đồng hồ là đến trấn nhỏ, tại sao lại phải đi về phía tây chứ? Cầu Cầu không hiểu. Trên đường đi xem mắt, bà mối nói không ngừng nghỉ, chốc thì nói vùng này trước kia có cướp hoành hành, lại sợ ảnh hưởng đến chuyện mai mối, vội vàng nói đó là chuyện của rất nhiều năm về trước rồi.
Tại sao lại phải đi về phía tây chứ? Nhìn mặt trời trước mặt không ngừng lặn xuống, Cầu Cầu cuối cùng cũng hỏi bà mối.
Gả đi xa, lúc về nhà mẹ đẻ mới thấy thân thiết. Đi về phía đông cũng chẳng có nhà nào tốt, đi tiếp về phía đông nữa, đám người trong trấn kia, không có ai cưới gái nhà quê đâu. Bà mối nói. Đây là lý do bà ta đưa Cầu Cầu đến địa phận Thường Đức.
Cầu Cầu ngẩn ngơ, trầm mặc như hòn đá cuội dưới suối.
Cô nghĩ, những hòn đá này lăn từ đâu đến, ở trong suối bao nhiêu năm rồi. Vùng núi Thường Đức và Ích Dương quả thực không có gì khác biệt, chỉ là càng đi về phía tây, càng cảm thấy có một luồn khí lạnh thấu xương luồn vào cơ thể. Cầu Cầu hơi sợ, giống như bị vứt đến nơi khỉ ho cò gáy. Cô nhớ đến quần áo sặc sỡ ở trấn nhỏ. Tủ kính muôn màu muôn vẻ. Con đường rộng thênh thang. Ánh mắt tẻ tò của đứa trẻ trong cái gùi.
Mấy ngày sau, Cầu Cầu đi một chuyến đến trấn Phong Lâm. Mẹ đóng nửa gùi khoai lang, bảo cô đem bán, đổi chút dầu ăn về. Cầu Cầu vừa đi vừa nghỉ, đến trấn, bán khoai lang xong, mua dầu ăn xong, bụng liền hơi đói. Cầu Cầu không dám tiêu tiền bừa bãi, sợ mẹ biết lại bị mắng cho một trận nhừ tử. Cô vác mấy cân dầu ăn, ngó đông ngó tây trên phố Bách Hợp, đi đến dưới một gốc cây ngô đồng, mùi thơm bay ra từ tiệm nhỏ khiến Cầu Cầu không nhích nổi nửa bước. Cầu Cầu đứng im tại chỗ, sờ túi tiền, nghĩ xem làm thế nào để qua mặt mẹ. Cầu Cầu cuối cùng cũng tìm ra cách ở vấn đề giá cả của khoai lang.
Bao nhiêu tiền một bát? Cách tiệm nhỏ vẫn còn bốn bước chân, Cầu Cầu hướng vào trong tiệm hỏi. Cô căn bản không nhìn rõ trong bát là thứ gì. Cô chỉ muốn tiêu chút tiền lót dạ.
Hai hào, mau vào, ăn một bát đi! Một người phụ nữ khoảng bốn mươi tuổi cười hì hì tiếp lời.
Lúc đó vừa qua giờ trưa, trong tiệm không có nhiều người, người phụ nữ bưng món ăn vừa làm xong lên, liền ngồi xuống bên cạnh Cầu Cầu. Người phụ nữ da trắng, không béo không gầy, mũi rất cao, mắt sáng ngời, có chút ép người. Người phụ nữ nói chuyện với cô, Cầu Cầu mới biết cô ấy chính là bà chủ quán, thứ trong bát gọi là Bạch Lạp Hoàn. Bà chủ quán nói, cô bé lúc nãy vừa mới đi, về nhà lấy chồng rồi, trong tiệm làm không xuể, có hứng thú đến làm phục vụ không? Cầu Cầu nghe xong, ngẩn người, hồi lâu sau mới hỏi, phục vụ là gì? Bà chủ quán nói, người ăn đến thì bưng mâm, đi thì lau bàn, lúc rảnh rỗi thì rửa bát, xay bột gạo, ăn ở đều tính trong tiệm. Chưa đợi bà chủ quán nói xong, Cầu Cầu liền gật đầu lia lịa, được, con về nhà hỏi mẹ con, ngày mai con lại lên! Cầu Cầu một tay lau miệng, một tay thọc thẳng vào túi quần. Em gái, có ngon không? Không cần trả tiền đâu, bát này chị mời em, ngày mai đợi em đến nhé! Ánh mắt sắc bén của bà chủ quán biến mất, nheo lại thành một đường chỉ.
Trong lòng Cầu Cầu dao động một chút, bỗng cảm thấy bà chủ quán rất giống "mẹ".
Bà chủ quán cười trông thật đẹp. Cầu Cầu muốn nói thế, nhưng ngại không dám nói ra.
Trên đường về nhà, Cầu Cầu đi rất nhanh. Trên cây cầu gỗ cũ, cô cố ý lắc lư mấy cái thật mạnh, nghe thấy tiếng trăm chim hỗn loạn kêu ré lên, cô rất vui vẻ. Cô hái mấy cành hoa dại, ném vào trong gùi, vốc nước suối rửa mặt một trận. Nước suối chưa từng trong bao giờ, cô nhìn thấy khuôn mặt của mình, rất gầy, chiếc trán hơi nhô ra vô cùng đầy đặn, bím tóc đen rất dài, chỏm tóc quét xuống mặt nước, nối liền với bím tóc trong nước. Cầu Cầu cười lên mới phát hiện răng mình rất xấu. Mẹ nói hồi nhỏ cô tham ăn, tám phần là do nhai cỏ khô mà ra. Cầu Cầu láng mang nhớ đến mùi thơm thoang thoảng của cỏ khô, chỉ là không hiểu sao mình lại đi nhai cỏ khô cơ chứ. Lợn nái hoa qua đời vào năm Cầu Cầu bốn tuổi sau khi sinh một ổ lợn con, đám lợn con không có sữa ăn liền chết theo lợn nái. Tiền sắp đến tay bỗng tan thành mây khói, mẹ đau lòng, lại trở nên cáu kỉnh, trút giận bằng cách mắng chửi Cầu Cầu. Không ngửi thấy mùi sữa của lợn nái hoa nữa, Cầu Cầu còn đau lòng hơn cả mẹ. Lần đó, Cầu Cầu đã khóc, nhưng không phải là bất kỳ lần khóc nào trước kia, không phải là những giọt nước mắt vì đói khát, sợ hãi, hay nguyên nhân nào khác, mà là vì bí mật bắt nguồn từ trong thâm tâm cô. Mẹ sẽ không hiểu, người khác cũng sẽ không hiểu.
Nhìn thấy ngôi nhà bên suối, Cầu Cầu bước chậm lại. Ngôi nhà được dựng lên bằng những khúc gỗ ngang dọc chằng chịt, méo mó, gỗ đã ngả đen, rách nát, toàn bộ ngôi nhà giống như một đống đồ vật bị vứt bỏ nhiều năm, bất cứ lúc nào cũng có thể sụp đổ. Chỉ có làn khói bếp bay lên từ mái nhà, mới chứng minh vẫn có người sinh sống.
Giống như lợn nái hoa vậy, không ngừng sinh nở, cho đến giây phút cuối cùng của sinh mệnh, cái chết có chút bi tráng. Sau khi lợn nái hoa chết, mẹ chịu đả kích nào đó, từ đó không bao giờ nuôi lợn nái nữa. Nhưng chuồng lợn vẫn còn, dùng để chất đống tạp vật. Cầu Cầu treo gùi lên thanh gỗ trong chuồng lợn. Máng ăn cho lợn vẫn bày ở chỗ cũ, cái mũi đã ngửi không thấy mùi sữa và mùi phân lợn nữa rồi.
Cầu Cầu ngẩn ngơ một lúc, liền nghe thấy cái đầu của mẹ thò ra từ ô cửa sổ nhà bếp mắng chửi, ề à lê la mãi bây giờ mới về, chết xó nào rồi! Cầu Cầu lúc này mới lấy dầu ăn từ trong gùi ra, đưa cho mẹ, nhỏ giọng nói, chết rồi thì không về được nữa đâu. Cầu Cầu trước khi ra khỏi nhà ăn một củ khoai nướng, buổi trưa ăn một bát Bạch Lạp Hoàn, chưa từng thực sự được ăn no. Lại đi một quãng đường xa như vậy, lúc này mới phát hiện đói đến mức chịu không nổi.
Còn dám cãi lại à? Mẹ trợn mắt trừng một cái đầy hung ác, gần như giật phăng bình dầu trong tay Cầu Cầu.
Con muốn đến trấn làm phục vụ. Cầu Cầu ho nhẹ một tiếng, cô không quen gọi là "mẹ".
Ồ? Trong nhà nuôi không nổi mày à? Muốn ra ngoài làm trò hoang dã hả? Cái đầu của mẹ biến mất, giọng nói phiêu diêu bay ra từ ô cửa sổ tối đen như mực.
Không phải hoang dã, là kiếm tiền cho mẹ đây. Cầu Cầu không dám nói lớn tiếng.
Cái đầu của mẹ lại thò ra, khuôn mặt phù nề, sắc mặt dịu đi một chút, hình như còn có một tia kinh ngạc, giống như lớp phô mai ở giữa chiếc bánh quy kẹp, dưới sự kẹp giữa của sự phù nề và sự dịu dàng, không quá rõ ràng.
Thật mà, bà chủ quán Bạch Lạp Hoàn ở trấn đã nói với con rồi.
Cầu Cầu cứ tưởng mẹ không tin.
Một tháng bao nhiêu tiền? Mẹ thờ ơ hỏi, chiếc kẹp sắt trong bếp lò chọc vào kêu rầm rầm.
Con quên hỏi rồi. Cầu Cầu quả thực không hỏi.
Mỗi tháng nộp năm mươi đồng về nhà, số còn lại mày tự giữ lấy. Lần đầu tiên mẹ dịu dàng như vậy.
Con biết rồi. Thấy mẹ sảng khoái như vậy, Cầu Cầu thở phào nhẹ nhõm, nghiêng người bước vào cửa, bóng dáng lập tức bị bao vây bởi sự tối tăm trong căn phòng.
