Tôi muốn tìm một anh hùng: một mong ước hiếm hoi,
Khi mà mỗi năm, mỗi tháng đều sản sinh ra một kẻ mới,
Cho đến khi, sau khi làm chán ngấy các tờ công báo bằng những lời sáo rỗng,
Thời đại mới nhận ra rằng hắn chẳng phải là chân mệnh;
Những kẻ như thế tôi chẳng màng khoe khoang,
Thế nên tôi sẽ chọn người bạn cổ xưa của chúng ta — Don Juan —
Tất cả chúng ta đều từng thấy hắn, trong các vở kịch câm,
Bị tống xuống âm phủ trước thời hạn một chút.
Vernon, tên đồ tể Cumberland, Wolfe, Hawke,
Hoàng tử Ferdinand, Granby, Burgoyne, Keppel, Howe,
Cả kẻ ác lẫn người hiền, đều nhận đủ phần bàn tán,
Và rồi chiếm lấy các biển hiệu quán trọ thời đó, giống như Wellesley bây giờ;
Mỗi kẻ trong số họ lần lượt diễu hành như những vị vua trong kịch Banquo,
Những kẻ bám theo danh vọng, thứ "lợn chín con" đẻ ra từ con nái ấy:
Nước Pháp cũng có Buonaparte và Dumourier
Được ghi chép trên tờ Moniteur và Courier.
Barnave, Brissot, Condorcet, Mirabeau,
Petion, Clootz, Danton, Marat, La Fayette,
Đều là người Pháp, và là những nhân vật nổi tiếng, như chúng ta đã biết:
Và còn những người khác, hầu như chưa bị lãng quên,
Joubert, Hoche, Marceau, Lannes, Desaix, Moreau,
Cùng nhiều nhân vật trong giới quân sự,
Đôi khi vô cùng nổi bật,
Nhưng hoàn toàn chẳng thích hợp chút nào cho thơ ca của tôi.
Nelson từng là thần chiến tranh của nước Anh,
Và lẽ ra vẫn nên là thế, nhưng thời thế đã xoay vần;
Chẳng còn gì để nói về trận Trafalgar nữa,
Nó đã nằm yên bình trong bình tro cốt cùng người anh hùng của chúng ta;
Bởi vì quân đội ngày càng trở nên được ưa chuộng hơn,
Điều khiến cho giới hải quân cảm thấy bận lòng;
Bên cạnh đó, hoàng tử hoàn toàn ủng hộ binh chủng lục quân,
Mà quên mất Duncan, Nelson, Howe và Jervis.
Những con người dũng cảm từng sống trước thời Agamemnon
Và cả sau đó, cực kỳ dũng mãnh và uyên bác,
Cũng khá giống ông ta, dẫu chẳng hoàn toàn giống hệt ai;
Nhưng ngặt nỗi họ không tỏa sáng trên trang giấy của nhà thơ,
Và cứ thế bị lãng quên: — Tôi chẳng lên án ai cả,
Nhưng không thể tìm thấy bất kỳ ai ở thời đại hiện tại
Thích hợp cho bài thơ của mình (nghĩa là cho bài thơ mới này);
Nên như tôi đã nói, tôi sẽ chọn người bạn Don Juan của mình.
Hầu hết các nhà thơ sử thi đều lao thẳng vào giữa câu chuyện
(Horace coi đây là con đường cao tốc anh hùng),
Và rồi nhân vật anh hùng của bạn sẽ kể lại, bất cứ khi nào bạn muốn,
Những gì đã xảy ra trước đó — dưới dạng một câu chuyện phụ,
Trong lúc ngồi thảnh thơi sau bữa tối,
Bên cạnh người tình trong một chốn êm đềm nào đó,
Cung điện hoặc khu vườn, chốn thiên đường hoặc hang động,
Nơi đóng vai trò như quán trọ cho cặp đôi hạnh phúc.
Đó là phương pháp thông thường, nhưng không phải của tôi —
Cách của tôi là bắt đầu từ điểm khởi đầu;
Sự ngăn nắp trong thiết kế của tôi
Cấm tiệt mọi sự lan man như là tội lỗi tồi tệ nhất,
Và vì thế tôi sẽ mở đầu bằng một câu thơ
(Mặc dù tôi tốn tới nửa giờ đồng hồ để chubốt)
Kể đôi điều về thân phụ của Don Juan,
Và cả về thân mẫu của cậu ta nữa, nếu bạn thích thế hơn.
Cậu ta sinh ra ở Seville, một thành phố dễ chịu,
Nổi tiếng vì những trái cam và phụ nữ — kẻ nào
Chưa từng thấy nơi đó thì thật đáng tiếc,
Tục ngữ nói vậy — và tôi hoàn toàn đồng tình;
Trong số tất cả các thị trấn Tây Ban Nha chẳng có nơi nào đẹp hơn,
Có lẽ là Cadiz — nhưng rồi bạn sẽ sớm được thấy tận mắt;
Cha mẹ của Don Juan sống bên bờ sông,
Một dòng chảy quý phái, mang tên Guadalquivir.
Cha cậu tên là Jose — tất nhiên có chữ Don đi trước, —
Một quý tộc Hidalgo chính hiệu, hoàn toàn không vẩn đục
Dòng máu Ma-rốc hay Do Thái, ông truy nguyên nguồn cội của mình
Qua những bậc quyền quý theo trường phái Gothic cổ xưa nhất ở Tây Ban Nha;
Chẳng có kỵ mã nào từng cưỡi ngựa giỏi hơn,
Hoặc một khi đã lên ngựa, lại chịu xuống ngựa,
Hơn Jose, người đã sinh ra người anh hùng của chúng ta, người
Đã sinh ra — nhưng chuyện đó hãy để sau — Thôi, để tiếp tục câu chuyện:
Mẹ cậu là một phụ nữ uyên bác, nổi tiếng
Về mọi lĩnh vực của mọi khoa học từng được biết đến
Bằng mọi thứ ngôn ngữ Cơ Đốc từng được gọi tên,
Với những phẩm hạnh chỉ có trí thông minh của bà mới sánh kịp,
Bà khiến cho những kẻ thông minh nhất cũng phải xấu hổ,
Và thậm chí khiến những người tốt phải âm thầm rên rỉ vì đố kỵ,
Khi thấy bản thân mình bị vượt qua quá xa
Ngay trong lĩnh vực sở trường bởi tất cả những gì bà làm.
Trí nhớ của bà là một mỏ vàng: bà thuộc nằm lòng
Toàn bộ tác phẩm của Calderon và phần lớn của Lope,
Đến mức nếu có diễn viên nào quên lời
Bà hoàn toàn có thể đóng vai trò như cuốn kịch bản của người nhắc tuồng;
Đối với bà, nghệ thuật của Feinagle trở thành vô tích sự,
Và chính ông ta buộc phải dẹp tiệm — bởi ông
Chẳng thể nào tạo ra được một trí nhớ tuyệt vời nhường ấy
Như thứ đang trang hoàng cho bộ óc của Donna Inez.
Khoa học ưa thích của bà là toán học,
Phẩm hạnh cao quý nhất của bà là lòng cao thượng,
Sự dí dỏm của bà (đôi khi bà cũng thử tỏ ra dí dỏm) hoàn toàn mang phong cách Attic,
Những phát ngôn nghiêm túc của bà thâm trầm đến mức siêu việt;
Nói tóm lại, trong mọi thứ, bà đích thị là điều mà tôi gọi là
Một kỳ quan — trang phục buổi sáng của bà bằng vải dimity,
Buổi tối mặc lụa, hoặc vào mùa hè thì mặc vải muslin,
Và những thứ vải vóc khác mà tôi chẳng buồn bận tâm suy nghĩ.
Bà biết tiếng La-tinh — nghĩa là, “Kinh Lạy Cha,”
Và tiếng Hy Lạp — bảng chữ cái — tôi gần như chắc chắn là thế;
Bà có đọc vài cuốn tiểu thuyết tiếng Pháp đây đó,
Mặc dù cách nói năng của bà chẳng được chuẩn xác cho lắm;
Tiếng Tây Ban Nha bản địa thì bà chẳng mấy bận tâm,
Ít ra thì những câu chuyện phiếm của bà cũng rất tối nghĩa;
Suy nghĩ của bà là những định lý, lời nói là các bài toán,
Tựa như thể bà cho rằng sự bí ẩn sẽ làm tăng thêm vẻ cao quý cho chúng.
Bà thích tiếng Anh và tiếng Do Thái,
Và nói rằng có sự tương đồng giữa hai thứ tiếng ấy;
Bà chứng minh điều đó bằng cách nào đó từ những khúc ca thánh thiện,
Nhưng tôi đành phải để mặc phần chứng minh cho những ai từng thấy chúng;
Chỉ là tôi từng nghe bà nói thế này và chắc chắn không sai đâu,
Và ai nấy có thể suy nghĩ theo chiều hướng phán đoán của mình,
“Thật kỳ lạ — danh từ tiếng Do Thái có nghĩa là “Ta là,”
Lại luôn được người Anh dùng để đi kèm với từ rủa xả d—n.”
Một số phụ nữ dùng lưỡi để nói — còn bà trông giống như một bài giảng đi động,
Mỗi ánh mắt là một bài thuyết giáo, và vầng trán là một bài giáo lý,
Một kẻ tự quản bản thân hoàn hảo về mọi mặt,
Giống như vị cố Sir Samuel Romilly đáng thương,
Người giải thích luật pháp, và kẻ chỉnh đốn quốc gia,
Vụ tự sát của ông gần như là một điều bất thường —
Thêm một ví dụ buồn bã rằng “Tất cả chỉ là hư ảo”
(Bồi thẩm đoàn đã đưa ra phán quyết là “Mất trí”).
Nói tóm lại, bà là một cỗ máy tính biết đi,
Là những cuốn tiểu thuyết của cô Edgeworth bước ra từ trang bìa,
Hoặc những cuốn sách giáo dục của bà Trimmer,
Hay cuốn “Vợ của Coelebs” bước ra đi tìm người tình,
Sự nhân cách hóa đầy nghiêm nghị của đạo đức,
Nơi mà ngay cả lòng đố kỵ cũng chẳng tìm ra nổi một tì vết;
Hãy để “những lỗi lầm của phái nữ” thuộc về phần người khác,
Bởi vì bà chẳng có lấy nổi một lỗi lầm — điều tồi tệ nhất trong tất cả.
Ồ! Bà hoàn hảo đến mức không gì sánh kịp —
Vượt xa sự so sánh với bất kỳ vị thánh nữ hiện đại nào;
Vượt xa những quyền năng xảo quyệt của địa ngục,
Đến mức thiên thần hộ mệnh của bà đã phải từ bỏ nhiệm sở;p
Ngay cả những cử động nhỏ nhặt nhất của bà cũng chuẩn xác
Như của chiếc đồng hồ hoàn hảo nhất do Harrison chế tạo;
Về mặt phẩm hạnh, không có thứ gì trên trần gian có thể vượt qua bà,
Ngoại trừ loại “dầu vô song” của anh, hỡi Macassar!
Bà hoàn hảo là thế, nhưng vì sự hoàn hảo vốn dĩ
Nhạt nhẽo trong thế giới hư hỏng này của chúng ta,
Nơi mà thủy tổ của chúng ta chưa từng học cách hôn nhau
Cho đến khi họ bị trục xuất khỏi khu vườn địa đàng ban đầu,
Nơi mọi thứ đều là hòa bình, ngây thơ và hạnh phúc
(Tôi tự hỏi làm thế nào họ trải qua được mười hai tiếng đồng hồ đó),
Don Jose, như một người con truyền đời của Eva,
Đã đi hái những loại quả khác nhau mà không được sự cho phép của vợ.
Ông là một kẻ phàm trần thuộc tuýp vô tư lự,
Chẳng có mấy tình yêu dành cho sự học thức hay những kẻ uyên bác,
Kẻ thích đi đến bất cứ nơi nào mình muốn,
Và chưa bao giờ mơ rằng vợ mình lại để tâm điều đó;
Thế giới, theo thói quen đầy ác ý,
Muốn chứng kiến một vương quốc hay một gia đình sụp đổ,
Đã thì thầm rằng ông có một người tình, vài người còn bảo là hai —
Nhưng đối với những trận cãi vã gia đình thì chỉ cần một là đủ.
Giờ đây, Donna Inez, dẫu có đủ mọi đức tính,
Lại vô cùng tự cao về phẩm chất tốt đẹp của bản thân;
Sự thờ ơ quả thực đòi hỏi một vị thánh mới chịu nổi,
Và quả thực bà là một vị thánh trong các chuẩn mực đạo đức;
Nhưng ngặt nỗi bà lại có một tinh thần dữ dội,
Và đôi khi trộn lẫn những hoang tưởng với thực tại,
Và chẳng bỏ lỡ mấy cơ hội
Để đẩy người chồng bề trên của mình vào rắc rối.
Điều này thật dễ dàng đối với một người đàn ông
Thường xuyên sai quấy và chẳng bao giờ cảnh giác;
Và ngay cả những kẻ khôn ngoan nhất, dù cố gắng hết sức,
Vẫn có những khoảnh khắc, giờ phút và ngày tháng hoàn toàn không phòng bị,
Đến mức bạn có thể “đập bể sọ họ bằng chiếc quạt của vợ họ;”
Và đôi khi phụ nữ ra đòn cực kỳ hiểm,
Những chiếc quạt biến thành gươm báu trong tay các tiểu thư,
Và nguyên nhân vì đâu thì chẳng một ai hiểu nổi.
Thật đáng tiếc khi những trinh nữ uyên bác lại đi kết hôn
Với những kẻ chẳng có chút học thức nào,
Hoặc với những quý ông, dẫu sinh ra và lớn lên trong nhung lụa,
Lại đâm chán ngấy những cuộc trò chuyện mang tính khoa học:
Tôi không muốn bàn nhiều về vấn đề này,
Tôi là một người bình phàm và đang sống độc thân,
Nhưng — Ồ! Hỡi những vị chúa tể của các phái nữ uyên bác,
Hãy khai thật cho chúng tôi biết đi, có phải họ đã đè đầu cưỡi cổ tất cả các vị không?
Don Jose và phu nhân đã cãi nhau — vì lý do gì,
Chẳng một ai trong số hàng vạn người có thể đoán nổi,
Mặc dù hàng ngàn người đã cố gắng thử sức,
Đó chắc chắn chẳng phải chuyện của họ hay của tôi;
Tôi căm ghét cái thói hư tật xấu thấp kém đó — sự tò mò;
Nhưng nếu có điều gì mà tôi thực sự xuất sắc,
Đó là việc sắp xếp chuyện của tất cả bạn bè,
Vì bản thân chẳng vướng bận chút rắc rối gia đình nào.
Và thế là tôi đã nhúng tay vào, với những ý định
Tốt đẹp nhất, nhưng cách họ đối xử lại chẳng mấy tử tế;
Tôi nghĩ đám người ngốc nghếch ấy đã bị quỷ ám rồi,
Bởi vì chẳng tài nào tôi tìm thấy được một ai trong hai người họ,
Mặc dù người gác cổng sau đó đã thú nhận —
Nhưng điều đó không quan trọng và phần tệ hại nhất còn ở phía sau,
Bởi vì cậu nhóc Juan đã ném thẳng xuống đầu tôi, từ trên cầu thang,
Một xô nước lau nhà lúc tôi chẳng mảy may hay biết.
Một thằng nhóc tóc xoăn, vô tích sự,
Và gây bao rắc rối từ khi mới lọt lòng;
Cha mẹ cậu chưa bao giờ đồng quan điểm ngoại trừ việc cưng chiều
Cái sinh linh quỷ sứ phiền toái nhất trên đời này;
Thay vì cãi vã, giả sử cả hai người họ đều minh mẫn,
Họ đáng lẽ đã tống cậu chủ nhỏ đến trường,
Hoặc cho cậu một trận đòn roi ra trò ở nhà,
Để dạy cho cậu phép tắc cho những ngày tháng sau này.
Don Jose và Donna Inez đã trải qua
Một quãng thời gian sống theo kiểu đầy bất hạnh,
Chỉ ước đối phương không phải ly hôn mà là chết đi;
Họ sống một cách đáng kính như một cặp vợ chồng,
Hạnh kiểm của họ cực kỳ lịch thiệp,
Và không hề để lộ ra bên ngoài dấu hiệu của cuộc chiến ngầm bên trong,
Cho đến cuối cùng ngọn lửa bị nén chặt ấy đã bùng phát,
Và đẩy sự việc vượt ra ngoài mọi nghi ngờ.
Bởi vì Inez đã triệu tập một số dược sĩ và bác sĩ,
Và cố gắng chứng minh người chồng yêu quý của mình đã phát điên;
Nhưng vì ông thỉnh thoảng vẫn có những khoảng tỉnh táo,
Bà liền quyết định rằng ông chỉ là kẻ tồi tệ mà thôi;
Tuy nhiên khi họ yêu cầu bà đưa ra lời khai,
Chẳng thể có được chút lời giải thích nào,
Ngoại trừ việc bổn phận đối với cả con người lẫn Chúa trời
Đòi hỏi bà phải hành xử như vậy — điều trông có vẻ rất kỳ cục.
Bà giữ một cuốn nhật ký, nơi ghi chép lại mọi lỗi lầm của chồng,
Và mở tung những chiếc rương đựng đầy sách vở lẫn thư từ,
Tất cả đều có thể được trích dẫn nếu có dịp;
Và rồi bà có cả thành phố Seville đứng về phía mình,
Bên cạnh người bà ngoại kính yêu (kẻ cưng chiều bà hết mực);
Những người lắng nghe vụ án của bà trở thành những kẻ đi ra rả kể lại,
Rồi thành những luật sư, quan tòa dị giáo và thẩm phán,
Một số vì giải trí, số khác vì những mối thù xưa.
Và rồi người phụ nữ vừa tuyệt vời vừa yếu đuối này đã chịu đựng
Những nỗi thống khổ của chồng với một sự điềm tĩnh lớn lao,
Y hệt như những người phụ nữ Sparta thuở trước,
Những người từng chứng kiến chồng mình bị giết, và đã cao thượng chọn cách
Không bao giờ thốt ra thêm một lời nào nữa —
Bà bình tĩnh lắng nghe mọi lời vu khống nổi lên,
Và chứng kiến những đớn đau của ông với một vẻ siêu việt đến mức
Cả thế giới phải thốt lên, ‘Thật là một lòng cao thượng!’
Chắc chắn sự kiên nhẫn này, khi thiên hạ đang nguyền rủa chúng ta,
Mang tính triết lý đối với những người bạn cũ của chúng ta;
Cũng thật dễ chịu khi được coi là kẻ cao thượng,
Nhất là khi điều đó giúp ta đạt được mục đích của mình;
Và cái mà các luật sư gọi là ‘ý đồ xấu xa’ (malus animus)
Thì kiểu hành vi này hoàn toàn không thể hiểu nổi;
Việc tự mình trả thù rõ ràng chẳng phải là một đức tính gì,
Nhưng ngặt nỗi đó chẳng phải lỗi của tôi, nếu người khác làm tổn thương bạn.
Và nếu những cuộc cãi vã của bạn khơi lại những câu chuyện cũ,
Và tiếp tay cho chúng bằng một hai lời nói dối bổ sung,
Tôi hoàn toàn vô can, như bạn thừa biết — và bất kỳ ai khác
Cũng vậy thôi — chúng vốn đã trở thành giai thoại rồi;
Bên cạnh đó, sự hồi sinh của chúng còn giúp ích cho vinh quang của chúng ta
Nhờ vào sự tương phản, đó chính là điều tất cả chúng ta hằng mong ước;
Và khoa học cũng thu lợi từ sự hồi sinh này —
Những vụ bê bối đã chết tạo thành đề tài tuyệt vời cho việc giải phẫu.
Bạn bè của họ đã cố gắng hòa giải,
Rồi đến họ hàng của họ, những kẻ chỉ làm mọi thứ tồi tệ hơn.
(Thật khó để nói trong một hoàn cảnh tương tự rằng
Nên cậy nhờ vào ai mới là tốt nhất —
Tôi chẳng thể ca ngợi gì nhiều về bạn bè hay họ hàng):
Các luật sư đã làm hết sức mình để tiến hành ly hôn,
Nhưng phí tổn còn chưa kịp trả cho bên nào
Thì ngặt nỗi, Don Jose đã qua đời.
Ông ấy đã chết: và thật bất hạnh làm sao, bởi vì,
Theo tất cả những gợi ý mà tôi có thể thu thập được
Từ những cố vấn uyên bác trong các loại luật pháp ấy
(Mặc dù lời lẽ của họ thật mơ hồ và cẩn trọng),
Cái chết của ông lại vô tình phá hỏng một vụ kiện vô cùng hấp dẫn;
Thật là một điều tiếc nuối lớn lao đối với
Dư luận công chúng, nhân sự kiện này
Đã biểu lộ một sự chấn động vô cùng mạnh mẽ.
Nhưng, ỡi ôi! ông đã chết; và được chôn cất cùng ông
Chính là dư luận xã hội và thù lao của luật sư:
Nhà cửa của ông bị bán đi, gia nhân bị đuổi việc,
Một tên Do Thái nhận nuôi một trong hai người tình của ông,
Một linh mục nhận người kia — ít ra người ta đồn thế:
Tôi đã gặng hỏi các bác sĩ về căn bệnh của ông —
Ông chết vì cơn sốt cách nhật mang tên sốt rét rừng,
Và để lại người vợ góa cho nỗi chán ghét của chính bà.
Dẫu vậy Jose vẫn là một người đàn ông đáng kính,
Điều đó tôi phải khẳng định vì tôi rất hiểu ông;
Thế nên tôi sẽ không soi mói thêm những yếu đuối của ông nữa
Thực ra cũng chẳng còn mấy điều để kể;p
Và nếu những đam mê của ông đôi khi vượt qua cả
Sự thận trọng, và chẳng được ôn hòa
Như Numa (người cũng có tên là Pompilius),
Thì đó là do ông không được dạy dỗ chu đáo từ bé và mang bản tính hay gắt gỏng.
Dù giá trị của ông có thế nào đi nữa,
Tội nghiệp anh chàng! ông có vô số thứ làm tổn thương mình.
Hãy thừa nhận đi — vì điều đó chẳng thể đem lại ích lợi gì trên trần gian —p
Đó là một khoảnh khắc đầy thử thách khi người ta tìm thấy ông
Đứng cô độc bên mái ấm điêu tàn của mình,
Nơi tất cả những vị thần gia đình đều nằm vỡ vụn xung quanh:
Chẳng còn sự lựa chọn nào khác cho cảm xúc hay lòng tự trọng của ông,
Ngoại trừ cái chết hoặc Tòa án Giáo hội — thế là ông qua đời.
Ra đi mà không để lại di chúc, Juan là người thừa kế duy nhất
Của một vụ kiện tụng ở tòa án đại pháp, những dinh cơ và điền trang,
Thứ, cùng với một thời gian dài quản lý khi chưa thành niên và sự cẩn trọng,
Hứa hẹn sẽ đem lại kết quả tốt đẹp nếu rơi vào tay những người phù hợp:
Inez trở thành người giám hộ duy nhất, điều đó thật công bằng,
Và đáp ứng đúng những nhu cầu chính đáng của tự nhiên;
Một đứa con trai độc nhất bị bỏ lại với người mẹ độc nhất
Sẽ được nuôi dạy khôn ngoan hơn nhiều so với những đứa trẻ khác.
Là người khôn ngoan nhất trong số những phụ nữ, thậm chí cả các góa phụ, bà
Đã quyết tâm rằng Juan phải trở thành một hình mẫu hoàn hảo,
Và xứng đáng với dòng dõi quý phái nhất
(Cha cậu thuộc xứ Castile, mẹ cậu từ Aragon):
Rồi về những tài nghệ hiệp sĩ,
Đề phòng trường hợp đức vua của chúng ta lại xuất chinh ra trận,
Cậu được học các nghệ thuật cưỡi ngựa, đấu kiếm, pháo binh,
Và cách trèo tường một pháo đài — hoặc một tu viện nữ.
Nhưng điều mà Donna Inez khao khát nhất,
Và tự mình giám sát mỗi ngày trước tất cả
Những gia sư uyên bác mà bà thuê cho cậu,
Chính là việc giáo dục cậu phải thật nghiêm ngặt về mặt đạo đức;
Bà dò xét rất kỹ lưỡng mọi môn học của con,
Và thế là tất cả đều phải được trình lên bà xem trước,
Nghệ thuật, khoa học, chẳng có lĩnh vực nào được phép là bí mật
Đối với đôi mắt của Juan, ngoại trừ lịch sử tự nhiên.
Các ngôn ngữ, đặc biệt là những ngôn ngữ đã chết,
Các môn khoa học, và nhất là những môn thâm sâu,
Các loại nghệ thuật, ít ra là những thứ có thể coi là
Xa lạ nhất với cách dùng thông thường —
Trong tất cả những thứ đó, cậu đọc rất nhiều và cực kỳ uyên bác;
Nhưng không một trang nào của bất cứ thứ gì lỏng lẻo,
Hoặc hé lộ về việc duy trì nòi giống,
Từng được phép xuất hiện, kẻo cậu sẽâm nhiễm thói hư tật xấu.
Các bài học kinh điển tạo ra đôi chút rắc rối,
Bởi vì những mối tình ô uế của các vị thần và nữ thần,
Những kẻ từng gây ra bao náo động trong thời cổ đại,
Nhưng chưa bao giờ chịu mặc quần dài hay áo nịt ngực;
Những vị gia sư khả kính của cậu thỉnh thoảng phải vật lộn,
Và vì các tác phẩm Eneid, Iliad và Odyssey của họ,
Họ buộc phải đưa ra một lời xin lỗi kỳ cục!
Bởi vì Donna Inez vô cùng khiếp sợ Thần thoại.
Ovid là một kẻ phóng đãng, như một nửa số thơ của ông đã phô bày,
Đạo đức của Anacreon thậm chí còn là một mẫu hình tồi tệ hơn,
Catullus hiếm khi có nổi một bài thơ tử tế,
Tôi không nghĩ Thơ của Sappho là một ví dụ hay,
Mặc dù Longinus bảo với chúng ta rằng chẳng có khúc thánh ca nào
Nơi vẻ siêu việt bay bổng trên đôi cánh rộng lớn hơn thế:
Nhưng các khúc ca của Virgil thì trong sáng, ngoại trừ bài thơ khủng khiếp nọ
Bắt đầu bằng câu ‘Formosum Pastor Corydon.’
Chủ nghĩa vô thần của Lucretius quá mạnh mẽ
Đối với những chiếc dạ dày non nớt, để có thể coi là thực phẩm lành mạnh;
Tôi không sao ngừng nghĩ rằng Juvenal đã sai,
Mặc dù không nghi ngờ gì nữa, ý định thực sự của ông rất tốt,
Vì đã nói năng quá thẳng thừng trong các vần thơ của mình,
Thậm chí quá đỗi thô lỗ là đằng khác;
Và rồi kẻ tử tế nào lại có thể thiên vị
Tất cả những bài thơ trào phúng đầy ghê tởm ấy của Martial?
Juan được dạy dỗ từ những ấn bản xuất sắc nhất,
Đã được thanh lọc bởi những học giả, những người khôn ngoan đặt
Những phần dung tục ra khỏi tầm mắt của học sinh;
Nhưng vì sợ làm tổn hại quá nhiều đến nhà thơ khiêm nhường của họ bởi sự lược bỏ này,
Và vô cùng thương xót cho tình cảnh cụt ngủn của ông,
Họ chỉ đơn giản gom tất cả chúng vào một phần phụ lục,
Điều này trên thực tế giúp ta đỡ mất công tra mục lục;
Bởi vì ở đó chúng ta có tất cả ‘trong một cú đánh chí mạng,’
Thay vì bị phân tán khắp các trang sách;
Chúng hiện diện uy nghi trong một đội ngũ bảnh bao,
Để chào đón tuổi trẻ ngây thơ của các thế hệ tương lai,
Cho đến khi một biên tập viên kém khắt khe hơn hạ mình
Đưa chúng trở lại những cái chuồng riêng biệt của chúng,
Thay vì đứng trân trân nhìn nhau tất cả một lượt,
Giống như những bức tượng thần trong vườn — mà lại chẳng lấy gì làm đoan trang cho cam.
Cuốn Sách Lễ (đó là cuốn sách lễ của gia đình)
Cũng được trang hoàng theo một cách nào đó
Mà những cuốn sách thánh cổ xưa thường làm, và tất cả những thứ này
Đều được minh họa bằng đủ loại hình thù quái dị; và làm sao mà những kẻ
Nhìn thấy những hình vẽ hôn nhau ở phần lề ấy,
Lại có thể hướng đôi mắt vào văn bản mà cầu nguyện,
Thì lại là điều vượt quá sự hiểu biết của tôi — Nhưng mẹ của Don Juan
Đã giữ cuốn này cho riêng mình, và đưa cho con trai một cuốn khác.
Cậu đọc các bài giảng đạo, và chịu đựng các bài thuyết trình,
Cùng các bài giáo lý và tiểu sử của tất cả các vị thánh;
Quen thuộc với Jerome và Chrysostom,
Cậu chẳng coi những môn học đó là sự kìm kẹp;
Nhưng làm thế nào để có được đức tin, và rồi bảo đảm nó,
Thì không một ai trong số những người kể trên miêu tả xuất sắc bằng
Thánh Augustine trong tác phẩm Tự Thú tuyệt mỹ của ngài,
Thứ khiến người đọc phải ghen tị với những lỗi lầm của ngài.
Điều này cũng là một cuốn sách bị niêm phong đối với tiểu Juan —p
Tôi phải thừa nhận rằng thân mẫu của cậu đã đúng,
Nếu một nền giáo dục như vậy là chân chính.
Bà hiếm khi để cậu rời khỏi tầm mắt;
Những người hầu gái của bà đều đã già, và nếu bà nhận một người mới,
Bạn có thể chắc chắn rằng người đó trông xấu xí như ma cấu;
Bà làm điều này ngay cả khi chồng còn sống —
Tôi khuyến nghị mọi người vợ nên làm y như thế.
Cậu thiếu niên Juan lớn lên trong vẻ khôi ngô và duyên dáng;
Năm sáu tuổi là một đứa trẻ đáng yêu, và lúc mười một tuổi
Mang đầy hứa hẹn về một gương mặt đẹp đẽ nhất
Từng được ban cho một người đàn ông ở tuổi trưởng thành:
Cậu học tập chăm chỉ, và lớn nhanh như thổi,
Và ít ra thì có vẻ như đang đi đúng con đường lên thiên đàng,
Bởi vì một nửa thời gian của cậu dành ở nhà thờ, nửa còn lại
Quanh quẩn giữa các gia sư, cha xứ và mẹ.
Năm sáu tuổi, tôi đã nói, cậu là một đứa trẻ đáng yêu,
Năm mười hai tuổi cậu là một thiếu niên khôi ngô nhưng điềm tĩnh;
Mặc dù thuở nhỏ có hơi hoang dã một chút,
Họ đã thuần hóa được cậu: nỗ lực hủy hoại
Bản tính tự nhiên của cậu không phải là hoài công vô ích,
Ít ra thì có vẻ là thế; và niềm vui của mẹ cậu
Là tuyên bố rằng vị triết gia trẻ tuổi của bà
Đã trở nên khôn ngoan, điềm tĩnh và vững vàng biết bao.
Tôi có những hoài nghi của mình, có lẽ bây giờ vẫn thế,
Nhưng những gì tôi nói chẳng ăn nhập gì ở đây cả:
Tôi rất hiểu cha cậu, và có đôi chút am tường
Về tính cách — nhưng sẽ thật bất công nếu
Dựa vào cha mà phán đoán tốt xấu về con:
Ông và vợ là một cặp đôi không xứng đôi vừa lứa —
Nhưng điều tiếng là thứ tôi căm ghét — tôi phản đối
Mọi lời nói xấu, ngay cả khi chỉ là nói đùa.
Phần tôi, tôi chẳng nói gì — không gì cả — nhưng
Tôi sẽ nói điều này — lý do là của riêng tôi —
Rằng nếu tôi có một đứa con trai độc nhất để gửi gắm
Đến trường (như ơn Chúa là tôi không có đứa nào),
Thì tôi sẽ không nhốt nó với Donna Inez
Để chỉ học mỗi sách giáo lý đâu,
Không — không — tôi sẽ cho nó ra ngoài học viện từ sớm,
Bởi vì chính ở đó tôi đã nhặt nhạnh được kiến thức của mình.
Bởi vì ở đó người ta học được — không phải tôi khoe khoang đâu,
Dù tôi đã thu lượm được — nhưng tôi xin bỏ qua điều đó,
Cũng như toàn bộ vốn tiếng Hy Lạp mà tôi đã đánh rơi từ dạo ấy:
Tôi nói rằng đó mới là nơi — nhưng ‘Verbum sat’ (Một lời là đủ).
Tôi nghĩ mình cũng đã lượm lặt được, như phần lớn mọi người,
Kiến thức về mọi vấn đề — nhưng vấn đề gì thì mặc kệ —p
Tôi chưa từng kết hôn — nhưng tôi nghĩ, tôi biết rằng
Không nên giáo dục các con trai theo cách đó.
Cậu thiếu niên Juan giờ đây đã tròn mười sáu tuổi,
Cao ráo, đẹp trai, mảnh khảnh nhưng săn chắc: cậu có vẻ
Năng động, dẫu không mấy hoạt bát như một tiểu đồng;
Và ngoại trừ mẹ cậu, ai nấy đều coi cậu
Gần như là một người đàn ông; nhưng bà liền nổi giận lôi đình
Và cắn chặt môi (kẻo không thì bà đã thét lên)
Nếu có ai nói vậy, bởi vì việc tỏ ra quá sớm khôn
Trong mắt bà là điều tồi tệ nhất trên đời.
Trong số những người quen đông đúc của bà, tất cả
Đều được chọn lựa vì sự kín đáo và lòng sùng đạo,
Có Donna Julia, người mà nếu gọi là
Xinh đẹp thì chỉ là đưa ra một khái niệm mơ hồ
Về vô vàn nét duyên dáng vốn tự nhiên ở nàng
Như sự ngọt ngào đối với bông hoa, hay muối đối với đại dương,
Đai lưng đối với thần Vệ Nữ, hay cung tên đối với thần Tình Yêu
Quá cũ kỹ và ngu ngốc).
Vẻ thẫm màu của đôi mắt phương Đông
Rất phù hợp với nguồn gốc Moor của nàng
(Nhân tiện đây, máu của nàng không hoàn toàn là Tây Ban Nha;
Ở Tây Ban Nha, bạn biết đấy, điều này được coi là một thứ tội lỗi);
Khi thành Granada kiêu hãnh thất thủ, và buộc phải chạy trốn,
Boabdil khóc ròng, trong số họ hàng của Donna Julia
Có kẻ sang châu Phi, kẻ ở lại Tây Ban Nha,
Còn bà cố đời thứ ba của nàng đã chọn ở lại.
Nàng kết hôn (tôi quên mất gia phả rồi)
Với một nhà quý tộc Hidalgo, người truyền lại
Dòng máu kém cao quý hơn mức dòng máu đó nên có;
Tổ tiên ông ta sẽ phải cau mày trước những liên minh như thế,
Những kẻ vốn vô cùng rạch ròi trong từng bậc tước vị
Đến mức họ kết hôn cận huyết, như ta có thể thấy,
Cưới cả anh chị em họ — thậm chí cả cô dì và cháu gái,
Hành động luôn làm suy thoái giống nòi, dù có làm tăng số lượng.
Sự lai giống ngoại đạo này đã khôi phục lại giống nòi,
Làm suy giảm dòng máu nhưng cải thiện đáng kể thể chất;
Bởi vì từ một cái gốc xấu xí nhất ở Tây Ban Nha Cổ
Đã đâm chồi một cành cây vừa xinh đẹp vừa tươi tắn;
Các cậu con trai không còn lùn tịt, các cô con gái không còn thô kệch:
Nhưng có một lời đồn mà tôi rất muốn dập tắt,
Người ta bảo rằng bà ngoại của Donna Julia
Đã sinh ra cho Don của bà nhiều người thừa kế tình ái hơn là pháp lý.
Dù thế nào đi nữa, dòng tộc ấy vẫn tiếp tục
Không ngừng tiến bộ qua từng thế hệ,
Cho đến khi tập trung vào một người con trai độc nhất,
Kẻ để lại một cô con gái duy nhất; câu chuyện của tôi
Có lẽ đã gợi ý rằng người con duy nhất ấy
Chính là Julia (người mà trong dịp này
Tôi sẽ phải nói đến rất nhiều), và nàng
Đã kết hôn, duyên dáng, đoan trang và tuổi đôi mươi ba.
Đôi mắt nàng (tôi rất thích những đôi mắt đẹp)
To và sẫm màu, kìm nén một nửa ngọn lửa của nó
Cho đến khi nàng cất lời, lúc ấy qua lớp vỏ bọc dịu dàng đó
Tóe lên một biểu cảm mang nhiều vẻ kiêu hãnh hơn là giận dữ,
Và nhiều tình yêu hơn cả hai thứ đó; và ở đó sẽ dấy lên
Một thứ gì đó không phải là ham muốn,
Nhưng suýt chút nữa đã là thế, nếu không có tâm hồn
Vùng vẫy vượt qua và kìm hãm toàn bộ lại.
Mái tóc bóng mượt của nàng buông xõa trên vầng trán
Rực rỡ trí tuệ, quang minh và mịn màng;
Đường cong chân mày nàng tựa chiếc cung trên không trung,
Má nàng ửng hồng ánh hào quang của tuổi trẻ,
Thỉnh thoảng dâng trào thành một thứ ánh sáng trong suốt,
Tựa như các mạch máu của nàng đang chảy dòng điện chớp; thực ra thì nàng,
Sở hữu một phong thái và vẻ duyên dáng chẳng tầm thường chút nào:
Vóc dáng cao ráo — tôi ghét những người phụ nữ lùn tịt.
Nàng đã kết hôn được vài năm, với một người đàn ông
Đã ngũ tuần, và những người chồng như thế thì có đầy;
Và dẫu vậy, tôi nghĩ, thay vì MỘT người như thế
Thà có HAI người tuổi hai lăm thì hơn,
Nhất là ở những xứ sở gần mặt trời;
Và giờ khi tôi nghĩ về điều đó, ‘mi vien in mente’ (điều ấy chợt hiện ra trong đầu),
Ngay cả những phụ nữ có đạo đức bất an nhất
Cũng thích một đức lang quân chưa đầy ba mươi tuổi.
Đó là một điều đáng buồn, tôi không thể không thốt lên,
Và hoàn toàn là lỗi của thứ ánh mặt trời bất trị kia,
Thứ không chịu để mặc tấm thân phàm trần tội nghiệp của chúng ta,
Mà cứ nướng, cứ hầm, cứ thiêu đốt mãi,
Khiến cho dù người ta có ăn chay cầu nguyện thế nào đi nữa,
Xác thịt vẫn yếu mềm, và thế là tâm hồn tiêu tan:
Thứ mà đàn ông gọi là thói trăng hoa, và các vị thần gọi là tội ngoại tình,
Phổ biến hơn rất nhiều ở những vùng khí hậu oi bức.
Hạnh phúc thay các quốc gia thuộc miền Bắc đạo đức!
Nơi mọi thứ đều là đức hạnh, và mùa đông
Tống cổ tội lỗi, trần truồng không mảnh vải che thân, ra ngoài run rẩy
(Chính tuyết đã khiến Thánh Anthony phải suy nghĩ lại);
Nơi các bồi thẩm đoàn tính toán xem một người vợ đáng giá bao nhiêu,
Bằng cách áp đặt bất kỳ khoản tiền phạt nào họ muốn lên
Kẻ tình nhân, kẻ buộc phải trả một cái giá đắt đỏ,
Bởi vì đó là một thứ tội lỗi có thể đem ra thương mại hóa.
Alfonso là tên của đức lang quân nhà Julia,
Một người đàn ông trông được so với tuổi, và là người
Chẳng được yêu thương mấy mà cũng chẳng bị căm ghét:
Họ sống với nhau, như phần lớn mọi người vẫn thế,
Thuận tình dung thứ cho những khiếm khuyết của nhau,
Và chẳng hoàn toàn là một cũng chẳng phải là hai;
Dù vậy ông vẫn ghen tuông, dẫu không biểu lộ ra ngoài,
Bởi vì sự ghen tuông vốn không thích thiên hạ hay biết điều đó.
Julia — dẫu tôi chưa bao giờ hiểu vì sao —
Lại là một người bạn rất được lòng Donna Inez;
Giữa gu thẩm mỹ của họ có rất ít điểm chung,
Bởi vì Julia chưa từng viết nổi lấy một dòng thơ:
Vài người thì thầm nhưng chắc chắn họ nói dối,
Vì lòng đố kỵ luôn gán cho những động cơ thầm kín,
Rằng Inez, trước cuộc hôn nhân của Don Alfonso,
Đã quên mất sự đoan trang cẩn trọng của mình với ông ta;
Và rằng vẫn duy trì mối quan hệ cũ ấy,
Thứ mà thời gian gần đây đã trở nên đứng đắn hơn nhiều,
Bà ta cũng đem lòng quý mến luôn cả vợ của người tình cũ,
Và chắc chắn con đường này là tốt hơn cả:
Bà nịnh hót Julia bằng sự bảo bọc khôn ngoan của mình,
Và ca ngợi gu thẩm mỹ của Don Alfonso;
Và nếu bà không thể (ai mà làm được chứ?) dập tắt điều tiếng,
Ít ra bà cũng để lại cho nó một tay nắm nhỏ hơn.
Tôi không thể nói liệu Julia nhìn nhận vụ việc này
Bằng con mắt của người khác, hay chính những phát hiện của nàng
Đã nhận ra, nhưng chẳng một ai có thể hay biết,
Ít ra là không có triệu chứng nào từng lộ ra;
Có lẽ nàng không biết, hoặc chẳng thèm quan tâm,
Tỏ ra thờ ơ ngay từ đầu hoặc đã trở nên chai lì:
Tôi thực sự bối rối không biết nên nghĩ hay nói thế nào,
Nàng giữ bí mật quá ư kín kẽ.
Nàng nhìn thấy Juan, và như một đứa trẻ dễ thương,
Nàng thường xuyên vuốt ve cậu — một điều như thế
Có thể được thực hiện hoàn toàn ngây thơ, và được gọi là vô hại,
Khi nàng đôi mươi và cậu mới lên mười ba;
Nhưng tôi không chắc mình có thể mỉm cười nổi không
Khi cậu mười sáu, còn Julia hai mươi ba;
Những năm tháng ngắn ngủi ấy tạo ra những thay đổi kỳ diệu,
Đặc biệt là ở những xứ sở có làn da rám nắng.
Dù nguyên nhân là gì đi nữa, giữa họ đã có sự
Thay đổi; bởi vì người phụ nữ trở nên xa cách, còn thiếu niên lại rụt rè,
Ánh mắt họ cúi xuống, những lời chào hỏi gần như câm lặng,
Và sự lúng túng hiện rõ trong ánh mắt của cả hai;
Chắc chắn một số người sẽ chẳng mảy may nghi ngờ gì
Rằng Donna Inez biết rõ lý do tại sao,
Nhưng còn về phần Juan, cậu hoàn toàn chẳng hay biết gì hơn
Một kẻ chưa từng nhìn thấy sóng biển đại dương.
Dẫu vậy sự lạnh lùng của Julia vẫn chứa đựng sự ân cần,
Và bàn tay nhỏ bé với cái run rẩy nhẹ nhàng
Đã rút ra khỏi tay cậu, nhưng để lại phía sau
Một lực siết nhè nhẹ, râm ran, và đầy dịu ngọt
Đến nỗi mơ hồ, vô cùng mơ hồ, đối với tâm trí,
Đó chỉ là một chút hoài nghi; nhưng chẳng chiếc đũa thần nào của phù thủy
Tạo ra sự biến đổi bằng toàn bộ nghệ thuật thần tiên của Armida
Giống như thứ mà cái chạm nhẹ này để lại trong trái tim Juan.
Và nếu nàng tình cờ gặp cậu, dẫu không còn mỉm cười nữa,
Nàng lại mang một vẻ buồn bã ngọt ngào hơn cả nụ cười,
Tựa như trái tim nàng đang cất giấu những suy tư sâu sắc hơn
Mà nàng không được phép thổ lộ, nhưng lại càng trân quý hơn
Bởi vì sự nén chặt trong tâm can đang rực cháy ấy;
Ngay cả sự ngây thơ cũng có vô vàn mưu chước,
Và không dám tin tưởng vào sự thật,
Và tình yêu thì được dạy cho sự giả dối ngay từ thuở thiếu thời.
Nhưng niềm đam mê càng che giấu nhiều bao nhiêu, lại càng phơi bày bấy nhiêu
Chính qua sự tối tăm của nó; như bầu trời đen tối nhất
Báo trước cơn giông bão dữ dội nhất, nó phô bày
Những chuyển động của mình qua đôi mắt được phòng bị vô ích,
Và dù khoác lên mình bất kỳ vẻ bề ngoài nào,
Đó vẫn mãi là sự giả dối quen thuộc;
Sự lạnh lùng hoặc giận dữ, thậm chí sự khinh miệt hay căm ghét,
Chỉ là những chiếc mặt nạ mà nó thường đeo, và vẫn luôn quá muộn màng.
Rồi những tiếng thở dài xuất hiện, càng sâu sắc hơn vì bị nén lại,
Và những cái nhìn trộm, càng ngọt ngào hơn vì là đi ăn cắp,
Và những cái run rẩy khi hội ngộ, cùng sự bồn chồn khi chia tay;
Tất cả những điều đó là khúc dạo đầu cho sự chiếm hữu,
Thứ mà tuổi trẻ đam mê không thể nào tránh khỏi,
Và chỉ nhằm cho thấy tình yêu bỡ ngỡ đến nhường nào
Khi mới bắt đầu bước đi với một kẻ tay mơ.
Trái tim tội nghiệp của Julia đang ở trong một trạng thái khó xử;
Nàng cảm thấy nó đang tuột đi, và quyết tâm tung ra
Những nỗ lực cao cả nhất vì chính mình và đức lang quân,
Vì danh dự, lòng tự trọng, tôn giáo và vì đức hạnh;
Những quyết định của nàng thực sự vô cùng vĩ đại,
Và suýt chút nữa đã khiến cả Tarquin phải run rẩy:
Nàng cầu xin Đức Mẹ Đồng Trinh ban ơn huệ,
Bởi ngài là vị quan tòa am hiểu nhất trong các vụ án của phụ nữ.
Nàng thề rằng sẽ không bao giờ gặp lại Juan nữa,
Và ngày hôm sau liền đến thăm nhà mẹ cậu,
Và dán mắt thật kỹ vào cánh cửa đang hé mở,
Thứ, nhờ ơn Đức Mẹ, lại để lọt vào một kẻ khác;
Nàng vừa thấy biết ơn lại vừa có chút hờn tủi —
Cánh cửa lại mở ra, chắc chắn không thể là ai khác,
Đích thị là Juan rồi đây — Không! Tôi e rằng
Đêm hôm ấy Đức Mẹ đã không còn được cầu nguyện nữa.
Giờ đây nàng quyết định rằng một người phụ nữ đức hạnh
Lẽ ra phải dũng cảm đối mặt và vượt qua sự cám dỗ,
Rằng việc chạy trốn là hèn nhát và đê tiện, và chẳng gã đàn ông nào
Được phép làm trái tim nàng rung động dù chỉ một chút;
Nghĩa là, một suy nghĩ vượt quá mức độ thông thường
Là sự ưu ái mà đôi khi chúng ta buộc phải cảm thấy
Đối với những người dễ mến hơn những kẻ khác,
Nhưng khi đó họ trông cũng chỉ giống như những người anh em mà thôi.
Và ngay cả khi tình cờ — mà ai mà biết được chứ?
Con quỷ vốn vô cùng ranh mãnh — nàng phát hiện ra rằng
Mọi thứ bên trong không hẳn đã hoàn toàn ổn thỏa,
Và nếu vẫn còn độc thân, một người tình như thế này hay thế nọ
Có lẽ sẽ làm mình hài lòng, một người vợ đức hạnh hoàn toàn có thể dập tắt
Những suy nghĩ đó, và sẽ tốt hơn sau khi chúng qua đi;
Và nếu gã đàn ông đó gặng hỏi, thì cứ việc chối bay chối biến:
Tôi khuyến nghị các cô thiếu niên hãy thử làm xem sao.
Và rồi còn có những thứ gọi là tình yêu thần thánh,
Rực rỡ và tinh khiết, không pha tạp và trong trắng,
Thứ mà các thiên thần cho là vô cùng tuyệt diệu,
Và những bậc phu nhân muốn giữ mình an toàn tuyệt đối,
Tình yêu Plato, hoàn hảo, ‘đích thị là thứ tình yêu như của tôi đây;’
Julia đã nói thế — và chắc chắn nàng cũng nghĩ thế;
Và tôi muốn nàng cứ nghĩ như vậy, giả sử tôi là người đàn ông
Được những mơ mộng siêu trần của nàng hướng tới.
Thứ tình yêu đó rất ngây thơ, và có thể tồn tại
Giữa những người trẻ tuổi mà không gặp bất kỳ nguy hiểm nào.
Đầu tiên có thể nắm tay, rồi sau đó hôn lên môi;
Phần tôi, tôi hoàn toàn xa lạ với những hành động kiểu này,
Nhưng nghe nói những sự tự do đó là giới hạn cuối cùng
Của tất cả những gì mà thứ tình yêu ấy được phép đi qua:
Nếu người ta đi xa hơn thế, đó hoàn toàn là một tội ác,
Nhưng chẳng phải lỗi của tôi — tôi đã báo trước cho tất cả từ sớm rồi.
Tình yêu, thế thôi, nhưng là tình yêu trong giới hạn thích hợp của nó,
Là quyết định ngây thơ của Julia
Dành cho cậu thiếu niên Don Juan, và đối với cậu,
Việc thực hiện nó có thể hữu ích trong một số hoàn cảnh;
Và được thắp sáng tại một điện thờ quá đỗi tinh khiết để làm mờ đi
Ánh hào quang thanh tao của nó, với sự thuyết phục dịu ngọt biết bao,
Cậu có thể được dạy dỗ, bởi tình yêu và chính nàng —
Tôi thực sự chẳng biết là điều gì, và Julia cũng vậy.
Tràn ngập ý định tốt đẹp này, và được phòng thủ vững chắc
Trong lớp áo giáp thử lửa — chính là sự trong trắng trong tâm hồn —
Nàng, vì tương lai đã nắm chắc sức mạnh của mình
Và rằng danh dự của nàng vững như bàn thạch hay đê chắn sóng,
Đã vô cùng khôn ngoan từ khoảnh khắc đó mà miễn chuẩn
Cho bản thân khỏi mọi hình thức kiểm soát phiền toái nào;
Nhưng liệu Julia có kham nổi nhiệm vụ đó hay không
Lại là điều phải được nhắc đến trong hồi sau.
Nàng cho rằng kế hoạch của mình vừa ngây thơ vừa khả thi,
Và chắc chắn, với một chàng trai mới tết tóc chỏm mười sáu tuổi,
Nanh vuốt của đàm tiếu chẳng thể bám víu vào thứ gì đáng kể,
Hoặc nếu chúng có làm thế, vì hài lòng với việc chẳng có ý định nào
Ngoài những điều tốt đẹp, lồng ngực nàng vẫn vô cùng bình yên —p
Một lương tâm thanh thản khiến con người ta trở nên thanh thản làm sao!
Những người theo đạo Cơ Đốc từng thiêu sống lẫn nhau, hoàn toàn đinh ninh rằng
Tất cả các Tông đồ cũng sẽ hành động y như họ đã làm.
Và nếu trong lúc đó chồng nàng qua đời —
Nhưng Thiên Chúa hãy cấm một suy nghĩ như thế xẹt qua
Bộ óc nàng, dù chỉ trong một giấc mơ! (và rồi nàng thở dài)
Nàng tuyệt đối không thể sống sót qua nỗi mất mát thông thường đó;
Nhưng giả sử khoảnh khắc ấy xảy ra —
Tôi chỉ nói là giả sử thôi — xin giữ bí mật giữa chúng ta (inter nos).
(Lẽ ra phải là entre nous, vì Julia suy nghĩ
Bằng tiếng Pháp, nhưng ngặt nỗi thế thì vần điệu sẽ đổ sông đổ biển).
Tôi chỉ nói là giả sử cái giả thuyết này:
Khi ấy Juan đã trưởng thành thành một trang nam nhi
Sẽ hoàn toàn phù hợp với một góa phụ có địa vị,
Thậm chí bảy năm nữa tính từ bây giờ cũng chẳng phải là quá muộn;
Và trong khoảng thời gian giữa hai thời điểm (để theo đuổi viễn cảnh này)
Rắc rối, suy cho cùng, cũng chẳng thể lớn lao gì,
Bởi vì cậu sẽ học được những vỡ lòng về tình yêu,
Ý tôi là con đường các tầng seraphim ở cõi trên.
Thế là đủ cho Julia. Giờ chúng ta chuyển sang Juan.
Cậu nhóc tội nghiệp! Cậu hoàn toàn không có chút ý niệm nào
Về tình cảnh của chính mình, và chưa từng chạm đúng bản chất;
Nhạy cảm về cảm xúc như nàng Medea của Ovid,
Cậu bối rối trước thứ mà mình thấy là hoàn toàn mới lạ,
Nhưng vẫn chưa hề tưởng tượng nổi rằng đó có thể là
Một điều hoàn toàn tự nhiên, chẳng có gì đáng báo động cả,
Thứ, với một chút kiên nhẫn, có thể trở nên quyến rũ.
Lặng lẽ và trầm ngâm, thẩn thờ, bồn chồn, chậm chạp,
Cậu bỏ bê nhà cửa để vào khu rừng vắng vẻ,
Bị dằn vặt bởi một vết thương mà cậu chẳng thể hiểu nổi,
Tâm trạng cậu, cũng như mọi nỗi đau sâu sắc khác, đắm chìm trong cô tịch:
Bản thân tôi rất thích sự cô tịch hay những chốn đại loại thế,
Nhưng xin hãy hiểu cho rằng,
Ý tôi về sự cô tịch là của một vị sultan, chứ không phải
Của một tu sĩ ẩn dật, lấy hậu cung làm hang động.
‘Hỡi Tình yêu! Trong một chốn hoang vu thế này,
Nơi sự ngất ngây và an toàn quấn quýt bên nhau,
Đây chính là vương quốc cho niềm hạnh phúc hoàn mỹ của ngươi,
Và ở đây ngươi thực sự là một vị thần đích thực.’
Nhà thơ mà tôi trích dẫn ca hát không đến nỗi tồi,
Ngoại trừ dòng thơ thứ hai,
Bởi vì cái sự quấn quýt ‘ngất ngây và an toàn’ ấy
Được bóp méo thành một cụm từ có phần khó hiểu.
Ý nhà thơ, không nghi ngờ gì nữa, và qua đó muốn khẩn cầu
Đến sự minh mẫn và các giác quan của nhân loại,
Chính là điều mà bất kỳ ai cũng cảm nhận được,
Như tất cả đều đã nhận ra qua trải nghiệm, hoặc có thể nhận ra,
Rằng chẳng ai thích bị làm phiền trong bữa ăn
Hay lúc đang yêu. — Tôi sẽ không bàn thêm về từ ‘quấn quýt’
Hay ‘ngất ngây’ nữa, vì chúng ta đều đã biết tỏng những thứ đó rồi,
Mà chỉ xin ‘Sự an toàn’ hãy chốt chặt cửa lại mà thôi.
Cậu thiếu niên Juan lang thang bên những con suối phẳng lặng như gương,
Nghĩ về những điều không thể thốt nên lời; cậu quăng mình
Nằm dài vào trong những hốc lá rậm rạp
Nơi những nhành cây sồi hoang dã vươn cao;
Đó là nơi các nhà thơ tìm kiếm chất liệu cho sách của họ,
Và thỉnh thoảng chúng ta vẫn đọc ngấu nghiến chúng từ đầu đến cuối,
Sao cho cấu trúc và nhịp điệu của chúng khả dĩ chấp nhận được,
Trừ phi, giống như Wordsworth, chúng tỏ ra hoàn toàn khó hiểu.
Chính cậu, Juan (chứ không phải Wordsworth), đã theo đuổi
Cuộc đối thoại nội tâm với tâm hồn cao cả của chính mình,
Cho đến khi trái tim hùng vĩ của cậu, trong tâm trạng lớn lao ấy,
Đã xoa dịu được một phần, dù chưa phải là toàn bộ,
Căn bệnh của nó; cậu đã làm hết sức mình có thể
Với những thứ vốn chẳng dễ gì kiểm soát,
Và không nhận thức được tình trạng của bản thân, liền hóa thân,
Giống như Coleridge, thành một nhà siêu hình học.
Cậu suy nghĩ về bản thân mình, và toàn bộ trái đất,
Về con người kỳ diệu, và về những vì sao,
Và quái lạ thay làm sao chúng có thể ra đời được nhỉ;
Và rồi cậu nghĩ về những trận động đất, và các cuộc chiến tranh,
Vầng trăng có chu vi dài bao nhiêu dặm,
Về những quả khinh khí cầu, và vô số rào cản
Ngăn cản sự thấu hiểu hoàn hảo bầu trời vô tận; —
Và rồi cậu nghĩ đến đôi mắt của Donna Inez — à nhầm, của Donna Julia.
Trong những suy nghĩ như thế, sự khôn ngoan chân chính có thể nhận ra
Những khao khát siêu việt, và những hoài bão cao cả,
Thứ mà một số người sinh ra đã có, nhưng phần lớn là tự học lấy
Để tự hành hạ bản thân, mà chẳng biết vì lý do gì:
Thật kỳ lạ khi một kẻ còn quá trẻ lại bận tâm
Bộ óc của mình về những chuyển động của bầu trời;
Nếu bạn nghĩ rằng chính triết học đã gây ra điều này,
Tôi chỉ đành cho rằng tuổi dậy thì đã góp một tay.
Cậu đăm đăm nhìn vào những chiếc lá, và những bông hoa,
Và nghe thấy tiếng vọng trong mọi cơn gió; rồi sau đó
Cậu nghĩ về các nữ thần rừng và những cội hoa bất tử,
Và cách các nữ thần giáng trần tìm đến loài người:
Cậu đi lạc lối, quên mất cả thời gian,
Và khi cúi xuống nhìn chiếc đồng hồ của mình,
Cậu nhận ra Thần Thời gian già nua đã chiến thắng biết bao nhiêu —p
Cậu đồng thời cũng nhận ra rằng mình đã lỡ bữa tối.
Đôi khi cậu quay sang ngắm nghía cuốn sách của mình,
Boscan, hoặc Garcilasso; — chịu tác động của gió
Cũng giống như trang sách sột soạt khi chúng ta nhìn vào,
Tâm hồn cậu cũng bị lay động bởi chính thơ ca của nội tâm mình
Lướt qua trang giấy huyền bí,
Tựa như thể đó là nơi các pháp sư yểm
Những bùa chú của họ, rồi trao chúng vào cơn gió thoảng qua,
Y theo câu chuyện kể nào đó của mấy bà già.
Cứ thế cậu tiêu phí những giờ phút cô độc của mình
Trong sự bất mãn, mà chẳng biết mình thực sự muốn gì;
Chẳng có mơ mộng rực rỡ nào, hay khúc ca của nhà thơ nào,
Có thể mang lại cho tâm hồn cậu thứ mà nó đang khao khát,
Một bầu ngực để cậu có thể tựa đầu vào đó,
Và lắng nghe nhịp đập của trái tim cùng tình yêu mà nó ban tặng,
Cùng — vài thứ khác nữa mà tôi đã quên mất,
Hoặc ít ra, tôi chưa cần phải nhắc đến lúc này.
Những chuyến tản bộ cô độc và những giấc mơ ngày càng kéo dài ấy
Đã không thể thoát khỏi đôi mắt của nàng Julia dịu dàng;
Nàng thấy Juan chẳng hề được thoải mái;
Nhưng điều có thể, và bắt buộc phải khiến người ta ngạc nhiên hơn cả,
Chính là việc Donna Inez không hề làm phiền
Đứa con trai duy nhất của bà bằng những câu hỏi hay phỏng đoán:
Dù là vì bà không nhìn thấy, hay cố tình không muốn thấy,
Hoặc giống như tất cả những kẻ quá ư thông minh, chẳng tài nào thấy nổi.
Điều này có vẻ lạ lùng, nhưng lại vô cùng phổ biến;
Ví dụ như — các quý ông, khi những người vợ của họ tự cho phép mình
Vượt qua những quyền hạn đã được ghi văn bản của phụ nữ,
Và phá vỡ cái — Đó là điều răn thứ mấy họ phá vỡ nhỉ?
(Tôi đã quên mất số thứ tự, và nghĩ chẳng có gã đàn ông nào
Nên liều lĩnh trích dẫn, vì sợ nhầm lẫn).
Tôi nói rằng, khi chính những quý ông này ghen tuông,
Họ lại mắc phải những ngớ ngẩn mà các bà vợ sẽ vạch trần cho chúng ta thấy.
Một ông chồng thực thụ luôn luôn đa nghi,
Nhưng ngặt nỗi lại luôn nghi ngờ nhầm chỗ,
Ghen tuông với một kẻ chẳng hề có chút ý định nào như thế,
Hoặc đang mù quáng tiếp tay cho sự nhục nhã của chính mình,
Bằng cách dung chứa một người bạn thân vô cùng đồi bại;
Trường hợp sau quả thực là điều chắc chắn xảy ra:
Và khi đức lang quân cùng người bạn thân chuồn thẳng mất tăm,
Hắn ta lại ngạc nhiên trước sự đồi bại của họ, chứ không phải sự ngu ngốc của mình.
Tương tự, các bậc phụ huynh đôi khi cũng cận thị;
Dù tinh mắt như loài linh cẩu, họ chẳng bao giờ phát hiện ra
Trong lúc thế giới đồi bại đang hả hê chứng kiến,
Người tình của Cậu Cả, hay tình nhân của Tiểu thư Fanny,
Cho đến khi một vụ lùm xùm quái quỷ nào đó tiêu diệt sạch
Kế hoạch của hai mươi năm trời và mọi thứ chấm hết;
Và rồi người mẹ thì kêu khóc, người cha thì chửi thề,
Và tự hỏi vì quỷ quái nào mà mình lại sinh ra con cái.
Nhưng Inez lại vô cùng lo lắng và tinh tường
Đến mức tôi buộc phải nghĩ rằng, trong dịp này
Bà ta còn có một động cơ nào khác cận kề hơn nhiều
Khi để mặc Juan đối mặt với sự cám dỗ mới này;
Nhưng động cơ đó là gì, tôi sẽ không nói ở đây đâu;
Có lẽ để hoàn tất việc giáo dục của Juan,
Có lẽ để mở mắt cho Don Alfonso,
Lỡ như ông ta nghĩ rằng vợ mình là một món báu vật quá lớn.
Đó là vào một ngày, một ngày hè.—
Mùa hè quả thực là một mùa vô cùng nguy hiểm,
Và mùa xuân vào khoảng cuối tháng Năm cũng vậy;
Mặt trời, không nghi ngờ gì nữa, là nguyên nhân chủ đạo;
Nhưng bất kể nguyên nhân là gì đi nữa, người ta có thể khẳng định,
Và hoàn toàn đúng sự thật chứ không phải phản nghịch,
Rằng có những tháng mà tự nhiên trở nên vui vẻ hơn —
Tháng Ba có những chú thỏ rừng, và tháng Năm thì ắt phải có nữ anh hùng.
Đó là vào một ngày mùa hè — ngày mùng sáu tháng Sáu: —
Tôi thích sự cụ thể về ngày tháng,
Không chỉ của thời đại, năm tháng, mà còn cả mặt trăng;
Chúng giống như một kiểu trạm dừng chân, nơi các Nữ thần Vận mệnh
Đổi ngựa, khiến lịch sử phải thay đổi giọng điệu,
Rồi quất ngựa phi băng qua các đế quốc và quốc gia,
Để lại phía sau cuối cùng chẳng còn lại gì ngoài niên đại,
Ngoại trừ những khoản nợ sau khi chết của thần học.
Đó là vào ngày mùng sáu tháng Sáu, vào khoảng thời gian
Sáu giờ rưỡi — có lẽ còn gần bảy giờ hơn —
Khi Julia ngồi trong một khu vườn xinh xắn chẳng kém gì
Những nàng trinh nữ houri trong cõi thiên đường ngoại đạo đó
Được miêu tả bởi Mahomet, và Anacreon Moore,
Người từng được trao tặng cây đàn lia và vòng nguyệt quế,
Cùng mọi chiến trượng của ca khúc khải hoàn —
Ông đã giành được chúng một cách xứng đáng và cầu mong ông đeo chúng dài lâu!
Nàng ngồi đó, nhưng không ở một mình; tôi không rõ lắm
Cuộc gặp gỡ này đã diễn ra như thế nào,
Và dẫu có biết đi chăng nữa, tôi cũng sẽ chẳng hé răng —
Con người ta tốt hơn hết nên ngậm miệng trong mọi hoàn cảnh;
Chẳng cần biết sự việc xảy ra thế nào hay vì sao,
Chỉ biết rằng có nàng và Juan đối mặt với nhau —
Khi hai gương mặt như thế đối mặt nhau, thật khôn ngoan làm sao,
Nhưng cũng vô cùng khó khăn, nếu muốn nhắm mắt lại.
Nàng trông đẹp làm sao! Trái tim đầy tự ý thức của nàng
Ứng hồng trên má, dẫu nàng chẳng cảm thấy mình làm điều gì sai trái.
Hỡi Tình yêu! Nghệ thuật huyền bí của ngươi hoàn hảo biết bao,
Khi ban sức mạnh cho kẻ yếu, và giày xéo những kẻ mạnh,
Sự tự lừa dối bản thân mới tinh vi làm sao
Của những phàm nhân từng bị bùa chú của ngươi dẫn dụ —p
Vực thẳm mà nàng đang đứng là vô cùng sâu thẳm,
Và niềm tin của nàng vào sự ngây thơ của chính mình cũng lớn lao nhường ấy.
Nàng nghĩ về sức mạnh của bản thân, và tuổi trẻ của Juan,
Và về sự ngớ ngẩn của mọi nỗi sợ hãi giả tạo,
Đức hạnh chiến thắng, và sự chung thủy gia đình,
Và rồi nghĩ đến tuổi ngũ tuần của Don Alfonso:
Tôi ước gì điều sau đừng xuất hiện, thực lòng là thế,
Bởi vì con số đó hiếm khi gợi lên sự trìu mến,
Và qua mọi xứ sở, từ xứ tuyết cho đến miền nắng ấm,
Nó nghe thật tồi tệ trong chuyện tình ái, dù có ra sao trong tiền bạc đi nữa.
Khi người ta nói, ‘Tôi đã bảo anh năm mươi lần rồi,’
Ý họ là muốn mắng mỏ, và rất thường xuyên là thế;
Khi các nhà thơ nói, ‘Tôi đã viết năm mươi bài thơ rồi,’
Họ khiến bạn kinh hãi rằng họ sắp ngâm thơ cho bạn nghe luôn đấy;
Trong những băng đảng, bọn trộm cướp phạm tội theo từng nhóm năm mươi;
Ở tuổi năm mươi, tình yêu vì tình yêu là rất hiếm hoi, quả thực là thế,
Nhưng ngặt nỗi, điều chắc chắn cũng đúng không kém,
Đó là người ta có thể mua được khối thứ với năm mươi đồng Louis.
Julia có danh dự, đức hạnh, lòng chung thủy và tình yêu,
Dành cho Don Alfonso; và nàng thề thốt trong lòng,
Bằng tất cả những lời thề dưới trần gian gửi lên các đấng bề trên,
Nàng sẽ không bao giờ làm nhục chiếc nhẫn mình đang đeo,
Hay để lại một khao khát nào mà sự khôn ngoan phải khiển trách;
Và trong lúc nàng ngẫm nghĩ điều này, cùng vô số thứ khác nữa,
Một bàn tay vô tình đặt lên tay Juan,
Hoàn toàn do nhầm lẫn — nàng tưởng đó là tay mình;
Một cách vô thức, nàng tựa người vào bàn tay kia,
Bàn tay đang đùa nghịch giữa những lọn tóc của nàng;
Và để chiến đấu lại những ý nghĩ không thể kìm nén,
Nàng tỏ ra bấn loạn qua phong thái của mình.
Quả thực mẹ của Juan đã làm rất sai trái
Khi để mặc cặp đôi bất cẩn này ở bên nhau,
Bà, người suốt bao nhiêu năm đã canh chừng con trai mình như thế —p
Tôi hoàn toàn chắc chắn mẹ tôi sẽ không bao giờ làm thế.
Bàn tay vẫn đang nắm lấy tay Juan, từng chút một
Nhẹ nhàng nhưng rõ rệt siết chặt lấy,
Tựa như nó đang nói, ‘Xin hãy giữ em lại nếu anh muốn;’
Tuy nhiên không nghi ngờ gì nữa, nàng chỉ có ý định nắm lấy
Những ngón tay cậu bằng một cái siết tay thuần khiết theo kiểu Plato:
Nàng hẳn đã rụt tay lại như thể vừa chạm phải cóc nhái hay rắn độc,
Nếu nàng tưởng tượng rằng một hành động như thế có thể khơi dậy
Một cảm xúc nguy hiểm đối với một người vợ đoan trang.
Tôi không thể biết Juan nghĩ gì về điều này,
Nhưng những gì cậu làm thì y hệt như những gì bạn sẽ làm;
Đôi môi non trẻ của cậu đã cảm ơn nó bằng một nụ hôn biết ơn,
Và rồi, hổ thẹn vì niềm vui sướng của chính mình, liền rụt lại
Trong nỗi tuyệt vọng sâu sắc, sợ rằng mình đã làm điều sai quấy —
Tình yêu vốn vô cùng rụt rè khi còn non trẻ:
Nàng đỏ mặt, và không hề cau mày, nhưng cố gắng cất lời
Mà đành ngậm tăm vì giọng nói đã trở nên quá đỗi yếu ớt.
Mặt trời lặn xuống, và vầng trăng vàng hoe mọc lên:
Con quỷ ngự trị trong ánh trăng thật ranh ma; những kẻ
Từng gọi nó là TRINH NƯỚC, ngẫm lại, đã bắt đầu quá sớm
Việc đặt tên cho nó; chẳng có một ngày nào,
Dù là dài nhất, chẳng hạn ngày hai mươi mốt tháng Sáu,
Chứng kiến một nửa khối công việc mờ ám diễn ra
Chỉ trong ba tiếng đồng hồ ngắn ngủi dưới ánh trăng chiếu rọi —
Và rồi suốt thời gian đó nó cứ ra điều ta đây ngoan đạo.
Có một sự im lặng nguy hiểm trong khoảnh khắc ấy,
Một sự tĩnh mịch chừa chỗ cho tâm hồn trọn vẹn
Phơi bày toàn bộ bản ngã, chẳng còn chút sức lực nào
Để kéo hoàn toàn khả năng tự chủ của mình về lại;
Ánh sáng bạc thanh tẩy cây cối và tháp chuông,
Trút vẻ đẹp và sự dịu dàng sâu lắng lên vạn vật,
Đồng thời thì thầm vào trái tim, và phủ lên nó
Một nỗi u buồn đắm say, dẫu chẳng phải là sự nghỉ ngơi.
Và Julia ngồi bên Juan, một nửa được ôm ấp
Và một nửa rụt rè lùi lại khỏi vòng tay đang rực cháy,
Vòng tay đang run rẩy tựa như bầu ngực nơi nó được tựa vào;
Dẫu vậy nàng hẳn đã nghĩ chẳng có chút tổn hại nào,
Bởi nếu không thì việc rút eo mình lại là điều quá dễ dàng;
Nhưng ngặt nỗi hoàn cảnh đó có sức hút riêng của nó,
Và rồi — Chúa mới biết chuyện gì xảy ra tiếp theo — tôi không thể kể tiếp;
Tôi gần như hối hận vì đã bắt đầu.
Hỡi Plato! Plato! Ông đã dọn đường
Bằng những ảo tưởng quái đắc của mình, dẫn tới nhiều hành vi
Vô đạo đức hơn qua thứ quyền lực tưởng tượng
Mà hệ thống của ông giả vờ áp đặt lên cõi lòng bất kham
Của con người, hơn cả một loạt dài
Các nhà thơ và tiểu thuyết gia: — Ông đúng là một kẻ phiền toái,
Một kẻ lang băm, một tên bảnh tỏn — và tệ nhất
Chẳng khác nào một kẻ môi giới tình ái.
Và giọng nói của Julia đã chìm khuất, ngoại trừ những tiếng thở dài,
Cho đến khi đã quá muộn màng cho một cuộc trò chuyện hữu ích;
Những giọt nước mắt đang trào ra từ đôi mắt dịu dàng của nàng,
Tôi thực sự ước gì chúng đừng có dịp xuất hiện,
Nhưng than ôi, ai có thể yêu rồi lại giữ được sự khôn ngoan cơ chứ?
Không phải là sự hối hận không chống lại sự cám dỗ;
Nàng đã đấu tranh một chút, và hối hận rất nhiều,
Và thì thầm ‘Em sẽ không bao giờ đồng ý đâu’ — rồi đồng ý.
Người ta kể rằng Xerxes từng treo thưởng
Cho những ai có thể phát minh ra cho ông một niềm vui mới:
Tôi ngẫm nghĩ yêu sách đó khá là hóc búa,
Và hẳn đã ngốn của bệ hạ một gia tài:
Phần tôi, tôi là một nhà thơ với tâm hồn ôn hòa,
Ưa thích một chút tình yêu (thứ mà tôi gọi là thời gian rảnh rỗi);
Tôi chẳng màng đến những niềm vui mới, vì những cái cũ
Đã quá đủ đối với tôi rồi, miễn là chúng cứ kéo dài.
Hỡi Niềm vui! Ngươi quả thực là một thứ dễ chịu,
Mặc dù chắc chắn người ta phải bị đọa đày vì ngươi:
Tôi vẫn đưa ra một quyết tâm vào mỗi độ xuân về
Về việc cải hóa bản thân, trước khi năm tàn tháng tận,
Nhưng chẳng hiểu sao, lời thề trinh bạch ấy lại bay biến mất,
Dẫu vậy tôi vẫn hy vọng nó có thể được giữ gìn trọn vẹn;
Tôi vô cùng lấy làm tiếc, cực kỳ xấu hổ,
Và mùa đông tới, tôi định sẽ hoàn toàn hướng thiện.
Đến đây Nàng Thơ trinh bạch của tôi buộc phải tự do một chút —p
Đừng giật mình! Hỡi người đọc còn trinh bạch hơn — nàng sẽ tế nhị
Tiến bước, và chẳng có lý do gì lớn để mà run rẩy cả;
Sự tự do này chính là quyền tự do thơ ca,
Thứ có thể tạo ra một vài sự bất thường
Trong cấu trúc, và vì tôi có sự am hiểu sâu sắc
Về Aristotle và các Quy tắc, thật là phải phép
Khi xin lỗi ngài ấy nếu tôi có lỡ sai sót đôi chút.
Quyền tự do này chính là hy vọng bạn đọc sẽ
Giả định rằng từ ngày mùng sáu tháng Sáu (ngày định mệnh ấy,
Mà thiếu đi cột mốc của nó thì kỹ năng thơ ca của tôi
Vì thiếu các sự kiện sẽ vứt đi hoàn toàn),
Nhưng vẫn giữ Julia và Don Juan
Trong tầm mắt, rằng vài tháng đã trôi qua; chúng ta hãy nói
Đó là vào tháng Mười một, nhưng tôi không dám chắc lắm
Về ngày tháng — kỷ nguyên ấy mờ mịt hơn nhiều.
Chúng ta sẽ bàn về chuyện đó sau. — Thật ngọt ngào làm sao khi lắng nghe
Vào lúc nửa đêm trên vùng biển xanh ngắt ngập tràn ánh trăng
Tiếng hát và tiếng mái chèo của người chèo thuyền Gondola ở vùng Adria,
Được không gian làm cho dịu lại, lướt qua những tầng sóng nước;
Thật ngọt ngào khi thấy ngôi sao buổi chiều xuất hiện;
Thật ngọt ngào khi lắng nghe những cơn gió đêm len lỏi
Từ tán lá này sang tán lá khác; thật ngọt ngào khi ngắm nhìn trên cao
Chiếc cầu vồng, bắt nguồn từ đại dương, vắt ngang bầu trời.
Thật ngọt ngào khi nghe tiếng sủa trung thực của chú chó canh gác
Cất lên lời chào mừng vang vọng khi chúng ta đến gần nhà;
Thật ngọt ngào khi biết có một ánh mắt dõi theo
Sự trở về của chúng ta, và bừng sáng hơn khi chúng ta tới nơi;
Thật ngọt ngào khi bị đánh thức bởi tiếng chim sơn ca,
Hoặc được ru ngủ bởi tiếng nước chảy róc rách; ngọt ngào làm sao tiếng vo ve
Của bầy ong, tiếng nói của những thiếu nữ, tiếng ca của loài chim,
Tiếng ngọng nghịu của trẻ thơ, và những từ ngữ đầu đời của chúng.
Ngọt ngào thay mùa nho chín, khi những chùm quả rủ xuống
Tràn ngập sự cuồng nhiệt của thần Bacchus trĩu nặng xuống mặt đất,
Tím ngắt và căng mọng: ngọt ngào thay những cuộc trốn chạy
Khỏi chốn tiệc tùng thị thành để đến với niềm vui thôn dã;
Ngọt ngào làm sao với kẻ hà tiện là những đống tiền lấp lánh,
Ngọt ngào với người cha là tiếng khóc chào đời của đứa con đầu lòng,
Ngọt ngào thay sự trả thù — đặc biệt là với phụ nữ,
Sự cướp bóc đối với binh lính, tiền thưởng chiến công đối với thủy thủ.
Ngọt ngào thay khoản tiền thừa kế, và vô cùng ngọt ngào
Cái chết bất ngờ của một bà lão nào đó
Hoặc một ông già tròn bảy mươi tuổi,
Những kẻ đã bắt ‘đám thanh niên chúng ta’ phải chờ đợi — chờ quá lâu rồi
Cho một dinh cơ, tiền mặt, hay điền trang đồng quê,
Dẫu liên tục phá sản nhưng sức dẻo dai vẫn kiên cường đến mức
Khiến mọi gã Do Thái sẵn sàng buông lời nguyền rủa kẻ thừa kế tiếp theo
Vì những bản khế ước vay mượn chết tiệt của chúng.
Thật ngọt ngào khi giành được vòng nguyệt quế, chẳng cần biết bằng cách nào,
Bằng máu hay mực tàu; thật ngọt ngào khi đặt dấu chấm hết
Cho những tranh chấp; đôi khi thật ngọt ngào khi có những cuộc cãi vã,
Đặc biệt là với một người bạn phiền toái;
Ngọt ngào thay rượu cũ trong chai, bia trong thùng;
Đáng quý thay sinh linh yếu đuối mà chúng ta đứng lên bảo vệ
Chống lại cả thế giới; và đáng quý thay chốn sân trường thuở nhỏ
Mà ta chẳng bao giờ quên, dẫu ta đã bị lãng quên ở nơi đó.
Nhưng ngọt ngào hơn thế nữa, hơn cả những thứ đó, hơn tất cả,
Chính là mối tình đầu đầy đam mê — nó đứng sừng sững một mình,
Giống như ký ức của Adam về tội lỗi sa ngã của ông;
Cây tri thức đã bị hái quả — mọi thứ đã phơi bày —
Và cuộc đời chẳng mang lại điều gì khác đáng để gợi nhớ
Xứng tầm với tội lỗi ngọt ngào tựa ambrosia ấy, được phô bày
Không nghi ngờ gì nữa trong thần thoại, như ngọn lửa không thể dung thứ
Mà Prometheus đã đánh cắp từ thiên đàng cho chúng ta.
Con người là một sinh vật kỳ lạ, và sử dụng một cách kỳ lạ
Chính bản tính của mình cùng vô số loại nghệ thuật,
Và đặc biệt thích sản sinh ra
Một vài thí nghiệm mới để khoe mẽ tài năng của bản thân;
Đây là thời đại của những thứ quái đản được xổng chuồng,
Nơi các tài năng khác nhau tìm thấy những thị trường khác nhau của chúng;
Tốt nhất bạn nên bắt đầu bằng sự thật, và khi bạn đã tốn công vô ích,
Sẽ luôn có một thị trường chắc chắn dành cho sự lừa bịp.
Biết bao phát hiện trái ngược nhau mà chúng ta từng chứng kiến!
(Dấu hiệu của thiên tài thực sự, và của những chiếc túi rỗng rách).
Kẻ làm mũi giả, người làm máy chém,
Kẻ bẻ gãy xương bạn, người nắn chúng vào khớp;
Nhưng việc tiêm chủng chắc chắn đã trở thành
Một sự tương phản hoàn hảo với những quả tên lửa của Congreve,
Thứ mà Bác sĩ từng dùng để thanh toán một căn bệnh đậu mùa cũ
Bằng cách mượn một căn bệnh mới từ một con bò.
Bánh mì đã từng được làm (tạm được) từ khoai tây;
Và dòng điện khơi nguồn đã làm cho một vài thây ma phải nhe răng cười,
Nhưng lại chẳng đạt kết quả như thiết bị
Khởi đầu của Hội Cứu trợ Nhân đạo
Nơi con người được cứu khỏi ngạt thở hoàn toàn miễn phí:
Biết bao cỗ máy kỳ diệu đã được quay ngắt gần đây!
Tôi đã nói bệnh đậu mùa gần đây đã tuyệt tích;
Có lẽ nó sẽ sớm được nối gót bởi bệnh đậu mùa lớn.
Người ta bảo bệnh đậu mùa lớn xuất phát từ châu Mỹ;
Có lẽ nó sẽ chuẩn bị hành trình quay trở về —
Dân số ở đó lan rộng đến mức, người ta đồn rằng
Đã đến lúc cần phải làm loãng nó bớt đi cho phải phép,
Bằng chiến tranh, dịch hạch, hay nạn đói, bằng bất cứ cách nào,
Để họ có thể học hỏi được văn minh;
Và thảm họa nào gớm ghiếc hơn trong sự tàn phá của nó đây —
Căn bệnh lues thực sự của họ, hay chứng giả giang mai của chúng ta?
Đây là thời đại bằng sáng chế của những phát minh mới
Dành cho việc tiêu diệt thể xác, và cứu rỗi tâm hồn,
Tất cả đều được truyền bá với những ý định tốt đẹp nhất;
Chiếc đèn của Ngài Humphry Davy, nhờ đó than đá
Được khai thác an toàn theo cách ông đã đề cập,
Những chuyến du hành đến Timbuktu, các cuộc thám hiểm đến hai cực,
Là những con đường mang lại lợi ích cho nhân loại, chân thực
Có lẽ, chẳng kém gì việc bắn hạ họ tại Waterloo.
Con người là một hiện tượng, chẳng ai biết đích xác là gì,
Và kỳ diệu vượt quá mọi thước đo kỳ diệu;
Thật đáng tiếc tuy nhiên, trong thế giới siêu việt này,
Rằng niềm vui là một tội lỗi, và đôi khi tội lỗi lại là một niềm vui;
Rất ít phàm nhân biết được đích đến cuối cùng của mình là gì,
Nhưng dù là vinh quang, quyền lực, tình yêu hay báu vật,
Con đường đều phải băng qua những lối đi rắc rối, và khi
Đích đến đã đạt được, chúng ta ngỏm — và rồi —
Rồi sao nữa? — Tôi không biết, bạn cũng chẳng hơn gì —p
Và thế là chúc ngủ ngon. — Trở lại với câu chuyện của chúng ta:
Đó là vào tháng Mười một, khi những ngày đẹp trời trở nên hiếm hoi,
Và những ngọn núi xa xa bắt đầu hơi bạc đầu,
Và trùm lên chiếc áo choàng xanh của chúng một chiếc mũ trùm trắng phau;
Và biển đập ầm ầm quanh các mỏm đất nhô ra,
Và những con sóng bạc đầu gầm thét xô vào vách đá,
Và những ông mặt trời đứng đắn buộc phải lặn lúc năm giờ chiều.
Đó là, như mấy người gác đêm hay nói, một đêm nhiều mây;
Không trăng, không sao, gió thổi lúc nhẹ lúc to
Từng cơn, và vô số ngọn lửa bập bùng sáng rực
Bên những đống củi chất đống, nơi cả gia đình quây quần;
Có chút gì đó ấm áp trong thứ ánh sáng kiểu đó,
Y hệt như bầu trời mùa hè không một gợn mây:
Tôi rất thích lửa trại, dế mèn, và mấy thứ đại loại thế,
Một đĩa salad tôm hùm, sâm-panh, và chuyện trò rôm rả.
Đã là nửa đêm — Donna Julia đang ở trên giường,
Hầu như chắc chắn là đang ngủ — thì tại cửa phòng nàng
Bất ngờ vang lên một tiếng động có thể đánh thức cả người chết,
Nếu họ chưa từng bị đánh thức trước đó,
Và việc họ đã từng như thế là điều tất cả chúng ta đều từng đọc qua,
Và chí ít sẽ còn phải như thế thêm một lần nữa. —
Cánh cửa đã được cài then, nhưng bằng cả giọng nói lẫn nắm đấm
Những tiếng gõ đầu tiên vang lên, rồi đến ‘Thưa bà — thưa bà — xuy! ’
‘Vì Chúa, thưa bà — thưa bà — chủ nhân của tôi đang ở đây,
Cùng với hơn một nửa thành phố bám theo sau lưng —p
Đã bao giờ nghe thấy một thảm họa khốc liệt đến thế chưa!
Đó không phải lỗi của tôi — tôi đã canh chừng cẩn thận mà — Khổ thân tôi!
Xin ngài hãy mở hé chốt cửa nhanh hơn một chút đi —
Họ sắp sửa có mặt trên cầu thang rồi, và chỉ tích tắc nữa thôi
Tất cả sẽ có mặt ở đây; có lẽ ngài ấy vẫn còn kịp trốn —p
Chắc là cửa sổ không đến nỗi quá cao đâu!’
Đến lúc này Don Alfonso đã có mặt,
Cùng với đuốc, bạn bè và rất đông gia nhân;
Phần lớn bọn họ đều đã lập gia đình từ lâu,
Và do đó chẳng mảy ngần ngại làm gián đoạn giấc ngủ
Của bất kỳ người phụ nữ hư hỏng nào dám mưu mô
Lén lút cắm sừng lên thái dương đức lang quân của mình:
Những tấm gương kiểu này có sức lây lan mạnh mẽ đến mức,
Nếu không trừng phạt một kẻ, tất cả sẽ trở nên nổi loạn.
Tôi không thể nói bằng cách nào, vì sao, hay sự nghi ngờ nào
Lại có thể len lỏi vào bộ óc của Don Alfonso;
Nhưng đối với một quý ông có địa vị như ông ta
Thì quả thực là vô cùng thiếu lịch sự,
Khi chẳng thèm đưa ra một lời cảnh báo trước nào
Mà kéo đến tụ tập quanh giường vợ mình,
Và triệu tập đám gia nhân vũ trang gươm giáo lửa khói,
Chỉ để chứng minh bản thân là thứ mà ông ta căm ghét nhất.
Donna Julia tội nghiệp, giật mình tỉnh giấc như thể từ cơn mơ
Và — lưu ý là tôi không nói nàng chưa từng ngủ —
Lập tức bắt đầu gào thét, ngáp ngắn ngáp dài, và khóc lóc;
Cô hầu gái Antonia, một kẻ vô cùng ranh mãnh,
Kịp thời vứt đống chăn ga thành một đống lộn xộn,
Cứ như thể nàng vừa mới chui ra từ đó xong:
Tôi chẳng thể hiểu nổi tại sao nàng phải chuốc lấy phiền phức ấy
Chỉ để chứng minh rằng chủ nhân của mình đã ngủ chung giường.
Nhưng Julia trong vai chủ nhân, và Antonia trong vai người hầu,
Trông giống như hai người phụ nữ tội nghiệp vô hại,
Những kẻ vì sợ yêu tinh, nhưng còn sợ đàn ông hơn nữa,
Đã nghĩ rằng một người đàn ông có thể bị răn đe bởi hai người phụ nữ,
Và do đó đã ngoan ngoãn nằm cạnh nhau,
Cho đến khi những giờ vắng mặt trôi qua hết,
Và người chồng lăng nhăng quay về, rồi cất lời,
‘Em yêu, anh mới là người về nhà đầu tiên đây.’
Giờ đây cuối cùng Julia cũng tìm lại được giọng nói, và kêu lên,
‘Nhân danh Chúa, Don Alfonso, ý anh là gì hả?
Anh bị điên rồi sao? Ước gì tôi đã chết đi
Trước khi trở thành nạn nhân của một con quái vật như thế này!
Vụ bạo lực nửa đêm này có ngụ ý gì đây,
Hay là một cơn điên đột xuất hoặc tâm trạng hờn dỗi?
Anh dám nghi ngờ tôi — người mà nghĩ đến thôi cũng đủ chết rồi ư?
Vậy thì hãy lục soát căn phòng đi!’ — Alfonso liền đáp, ‘Tôi sẽ làm thế.’
Ông ta lục soát, họ lục soát, và lùng sục khắp mọi nơi,
Tủ quần áo, tủ đựng đồ, rương hòm và ghế dài sát cửa sổ,
Và tìm thấy rất nhiều vải vóc, ren, cùng vài đôi
Tất chân, giày lâu la, lược, bàn chải, hoàn chỉnh,
Cùng các vật dụng khác của các quý cô xinh đẹp,
Để giữ gìn sắc đẹp hoặc giúp họ gọn gàng ngăn nắp:
Họ đâm thủng những tấm thảm treo tường và rèm cửa bằng gươm giáo,
Và làm bị thương mấy khung cửa chớp cùng vài ván sàn.
Họ lùng sục dưới gầm giường, và ở đó họ tìm thấy —
Chẳng quan trọng là gì — đó không phải thứ họ đang tìm kiếm;
Họ mở tung cửa sổ, nhòm ngó xem mặt đất
Có dấu hiệu hay vết chân nào không, nhưng mặt đất chẳng hé răng;
Và rồi họ trân trân nhìn vào mặt nhau:
Thật kỳ lạ, chẳng một ai trong số những kẻ đi lùng sục ấy nghĩ đến,
Và với tôi dường như đó là một kiểu ngớ ngẩn,
Là việc nhìn lên trên giường thay vì chỉ nhìn dưới gầm.
Trong suốt cuộc thẩm vấn này, cái lưỡi của Julia
Không hề ngủ yên — ‘Đúng thế, cứ lục soát cho nát ra đi,’ nàng thết lên,
‘Chồng chất sỉ nhục lên sỉ nhục, và bất công chồng lên bất công!
Chính vì điều này mà tôi đã bước lên xe hoa!
Chính vì điều này mà trong thinh lặng tôi đã chịu đựng dài lâu
Một người chồng như Don Alfonso ở bên cạnh!
Nhưng giờ tôi sẽ không chịu đựng thêm, cũng chẳng ở lại đây nữa,
Nếu ở Tây Ban Nha này vẫn còn luật pháp hay các luật sư.’
‘Đúng thế, Don Alfonso! Giờ đây chẳng còn là chồng nữa,
Nếu anh thực sự từng xứng đáng với cái tên đó,
Có đáng mặt tuổi tác của anh không? — Anh đã sáu mươi —p
Năm mươi, hay sáu mươi, thì cũng thế cả thôi —
Có khôn ngoan hay phải phép không khi vô cớ đi lùng sục
Những bằng chứng chống lại danh tiếng của một người vợ đức hạnh?
Đồ Don Alfonso vô ơn, bội bạc, dã man,
Sao anh dám nghĩ rằng vợ mình lại đi làm cái trò đó chứ?’
‘Có phải vì điều này mà tôi đã khinh bỉ việc tận hưởng
Những đặc quyền thông thường của phái nữ chúng tôi?
Rằng tôi đã chọn một vị cha xứ vừa già
Vừa điếc đến mức khiến bất kỳ ai khác cũng phải phát bực,
Và chưa từng một lần khiến ngài phải mắng mỏ,
Mà chỉ thấy sự ngây thơ của tôi gây bối rối
Đến mức ngài luôn hoài nghi không biết tôi đã kết hôn chưa —p
Anh sẽ đau khổ biết bao khi tôi bị sẩy thai đây!’
‘Có phải vì điều này mà chưa từng có một tình nhân Cortejo nào
Được tôi lựa chọn từ đám thanh niên thành Seville?p
Có phải vì điều này mà tôi hầu như chẳng đi đâu cả,
Ngoại trừ đấu bò, lễ thánh, kịch trường, tiệc tùng và dạ hội?
Có phải vì điều này mà bất kể kẻ theo đuổi tôi là ai,
Tôi chẳng ưu ái ai — thậm chí suýt chút nữa còn thô lỗ?
Có phải vì điều này mà Tướng quân Bá tước O’Reilly,
Kẻ đã chiếm đóng Algiers, tuyên bố rằng tôi đối xử với ông ta tệ hại?’
‘Chẳng phải tay nhạc sĩ người Ý Cazzani đó đã từng
Hát vang bên trái tim tôi ít ra là sáu tháng trong vô vọng đó sao?
Chẳng phải đồng hương của hắn, Bá tước Corniani,
Đã gọi tôi là người vợ đức hạnh duy nhất ở Tây Ban Nha đó sao?
Chẳng phải còn có cả những người Nga, người Anh, rất nhiều người sao?
Bá tước Strongstroganoff đã bị tôi làm cho đau khổ,
Và Lãnh chúa Mount Coffeehouse, vị quý tộc người Ireland,
Kẻ đã tự sát vì yêu (bằng rượu) vào năm ngoái.’
‘Chẳng phải tôi từng có hai vị giám mục quỳ dưới chân mình,
Công tước xứ Ichar, và Don Fernan Nunez đó sao?
Và anh đối xử với một người vợ chung thủy như thế này đây ư?
Tôi tự hỏi vầng trăng lúc này đang nằm ở góc trời nào rồi.
Tôi phải ca ngợi sự kiềm chế to lớn của anh vì đã không đánh
Cả tôi nữa, khi thời cơ lại thuận lợi đến thế —
Ồ, con người anh hùng! Với thanh gươm tuốt trần và búa điểm hỏa đã lên cò,
Giờ thì hãy nhìn xem, trông anh có đẹp mã lắm không?’
‘Có phải vì điều này mà anh thực hiện chuyến đi đột xuất
Dưới cái cớ có công chuyện không thể chối từ
Cùng với gã khốn siêu việt là luật sư của anh,
Kẻ mà tôi đang thấy đứng ở kia, với vẻ mặt tỏ ra vô cùng khôn ngoan
Vì đã đóng vai trò ngốc nghếch? Dẫu tôi khinh bỉ cả hai, hắn
Mới là kẻ đáng đời nhất, hành vi của hắn kém phần biện minh hơn,
Bởi vì, không nghi ngờ gì nữa, đó là vì khoản thù lao bẩn thỉu của hắn,
Chứ chẳng phải vì tình yêu dành cho anh hay tôi.’
‘Nếu hắn đến đây để lấy lời khai,
Xin cứ để quý ông đó tiến hành công việc;
Các anh đã dọn dẹp căn phòng ở một trạng thái quá ư phù hợp:
Ở đó có bút và mực sẵn cho anh, thưa ngài, khi cần —
Hãy ghi chép mọi thứ cho thật chuẩn xác,
Tôi không muốn anh phải nhận thù lao mà công cốc đâu —p
Nhưng vì người hầu của tôi chưa mặc quần áo, xin hãy đuổi mấy tên thám thính của anh ra ngoài.’
‘Ồ!’ Antonia sụt sùi, ‘Tôi có thể cấu xé nát mắt chúng ra.’
‘Kia là tủ quần áo, kia là bàn trang điểm, kia là
Phòng tiền sảnh — hãy lục soát chúng từ dưới lên trên, từ trong ra ngoài;
Kia là chiếc ghế sofa, kia là chiếc ghế bành lớn,
Ống khói — nơi thực sự có thể nhét vừa một gã tình nhân.
Tôi muốn đi ngủ, và xin các người hãy cẩn thận
Đừng làm ồn thêm nữa, cho đến khi các người tìm ra
Cái hang động bí mật của kho báu ẩn giấu này —
Và khi tìm thấy rồi, xin hãy cho tôi được chung vui niềm vui đó.’
‘Và giờ đây, hỡi vị Hidalgo! Giờ đây khi anh đã gieo rắc
Sự hoài nghi lên tôi, sự hỗn loạn lên tất cả,
Xin hãy rộng lượng làm ơn cho thiên hạ biết
Gã đàn ông mà các anh đang lùng sục là ai? Anh gọi hắn
Là gì? Dòng dõi hắn ra sao? Hãy trưng diện hắn ra xem nào —
Tôi hy vọng hắn trẻ trung và đẹp trai — hắn có cao không?
Hãy nói cho tôi biết — và hãy chắc chắn rằng, vì anh đã làm bôi nhọ
Danh dự của tôi thế này, nó sẽ không uổng phí đâu.’
‘Ít ra, có lẽ hắn chưa được sáu/mươi tuổi,
Ở độ tuổi đó hắn sẽ quá già để mà bị chém giết,
Hoặc để chịu đựng những nỗi ghen tuông của một ông chồng quá trẻ
(Antonia! Mang cho ta một cốc nước uống).
Tôi thấy hổ thẹn vì đã tuôn rơi những giọt nước mắt này,
Chúng không xứng đáng với đứa con gái của cha tôi;
Mẹ tôi chưa từng mơ mộng vào giờ phút tôi lọt lòng
Rằng tôi sẽ rơi vào tay một con quái vật.’
‘Có lẽ Antonia mới là kẻ khiến anh ghen tuông,
Anh đã thấy con bé đang ngủ cạnh tôi
Khi anh phá cửa xông vào cùng đám đồng bọn:
Hãy nhìn ngó bất cứ nơi nào anh muốn — chúng tôi chẳng có gì phải giấu, thưa ngài;
Chỉ là lần sau, tôi hy vọng anh sẽ báo trước,
Hoặc vì phép lịch sự, hãy dừng lại
Một khoảnh khắc ở cửa, để chúng tôi có thể
Mặc quần áo chỉnh tề đón tiếp một lượng lớn khách khứa thế này.’
‘Và bây giờ, thưa ngài, tôi đã nói xong và không nói thêm gì nữa;
Những điều ít ỏi tôi vừa nói có thể phần nào cho thấy
Trái tim trong trắng có thể âm thầm đau khổ nhường nào
Trước những tổn thương mà nó ngập ngừng không muốn phơi bày:
Tôi phó mặc anh cho lương tâm của anh như trước,
Một ngày nào đó nó sẽ hỏi anh vì sao lại đối xử với tôi như vậy?
Chúa ban ơn để anh không phải cảm thấy nỗi đau đớn cay đắng nhất khi đó! —
Antonia! Khăn tay của ta đâu rồi?’
Nàng dứt lời, và quay mặt vào gối; nàng nằm đó
Trắng bệch, đôi mắt sẫm màu lóe lên qua những giọt nước mắt,
Giống như bầu trời vừa mưa vừa chớp; tựa như một tấm mạng che,
Gợn sóng và che khuất gò má nhợt nhạt, chính là mái tóc
Đang buông xõa của nàng; những lọn tóc xoăn đen nhánh cố gắng che đậy,
Nhưng thất bại, bờ vai bóng mượt đang vươn cao
Vẻ trắng muốt giữa muôn trùng; — đôi môi mềm mại hé mở,
Và nhịp đập trái tim nàng còn vang dội hơn cả tiếng thở.
Ngài Don Alfonso đứng chết trân trong sự bối rối;
Antonia lăng xăng quanh căn phòng bị lục tung,
Và nhếch mũi lên, với cái nhìn đầy vẻ khinh bỉ
Dành cho ông chủ và đám tay sai của lão, trong số đó
Chẳng có lấy một người, ngoại trừ gã luật sư, là cảm thấy thú vị;
Hắn ta, trung thành như Achates cho đến chết,
Miễn là có tranh chấp thì chẳng quan tâm đến nguyên nhân,
Bởi thừa biết chúng thế nào cũng phải được giải quyết bằng luật pháp.
Với cái mũi hếch tò mò và đôi mắt nhỏ xíu, hắn đứng đó,
Đeo bám theo mọi cử động của Antonia hết chỗ này đến chỗ khác,
Với một thái độ đầy nghi kỵ;
Về danh tiếng, hắn chẳng mảy quan tâm;
Miễn là một vụ kiện hay đơn kiện được thực hiện trót lọt,
Hắn chẳng có chút thương xót nào cho tuổi trẻ và sắc đẹp,
Và chưa bao giờ tin vào những điều phủ định, cho đến khi chúng
Được chứng minh bởi những nhân chứng gian có thẩm quyền.
Nhưng Don Alfonso đứng cúi gằm mặt xuống,
Và nói thật lòng, trông ông ta thật ngớ ngẩn làm sao;
Khi mà sau khi lùng sục trong năm trăm ngóc ngách,
Và đối xử với một người vợ trẻ bằng sự khắc nghiệt tột cùng,
Ông chẳng thu được gì ngoài những lời tự trách bản thân,
Cộng thêm những thứ mà người vợ của ông với một nguồn năng lượng mạnh mẽ
Đã trút lên đầu ông suốt nửa tiếng đồng hồ qua,
Nhanh chóng, dày đặc và nặng nề — tựa như một trận mưa dông.
Ban đầu ông cố gắng ngậm ngùi nặn ra một lời bào chữa,
Nhưng đáp lại duy nhất chỉ là nước mắt và những tiếng nấc,
Cùng những triệu chứng của cơn cuồng phong hysteria, thứ mà
Mở đầu luôn là những cơn co thắt và giật nảy chắc chắn,
Những tiếng thở hổn hển, và bất cứ thứ gì chủ nhân của chúng chọn:
Alfonso nhìn vợ, và chợt nghĩ đến những thử thách của Job;
Ông cũng nhìn thấy, ở phía trước, họ hàng của nàng,
Và rồi ông cố gắng tập hợp toàn bộ sự kiên nhẫn của mình.
Ông đứng trong tư thế sắp sửa cất lời, hay nói đúng hơn là lắp bắp,
Nhưng Antonia khôn ngoan đã cắt ngang trước khi
Cái đe lời nói của ông kịp nhận lấy búa đập,
Bằng câu ‘Xin ngài vui lòng rời khỏi phòng và đừng nói thêm gì nữa,
Kẻo phu nhân mất mạng đấy.’ — Alfonso lầm bầm, ‘Mẹ kiếp con mụ,’
Nhưng chẳng nói gì thêm, thời gian của những lời nói đã qua rồi;
Ông ném lại một hai cái nhìn đầy cay đắng, và làm cái điều,
Dù chẳng hiểu vì sao, mà mình được sai bảo.
Cùng lui với ông là đội ngũ tùy tùng ‘posse comitatus’ của lão,
Gã luật sư đi cuối cùng, cứ nấn ná nán lại gần cửa
Một cách miễn cưỡng, cứ nán lại cho đến tận lúc
Antonia tống cổ hắn ra — cảm thấy không khỏi ấm ức
Trước cái ‘khoảng trống’ vô cùng kỳ lạ và khó giải thích này
Trong các sự kiện của Don Alfonso, thứ vừa lúc nãy mang
Một vẻ bề ngoài kỳ cục; trong lúc hắn đang ngẫm nghĩ về vụ việc,
Cánh cửa đã sập lại ngay trước bộ mặt hợp pháp của hắn.
Cánh cửa vừa được cài chốt, thì — Ồ sự hổ thẹn!
Ồ tội lỗi! Ồ nỗi buồn! Và ỡi giới phụ nữ!
Làm thế nào mà các người có thể làm những chuyện như thế mà vẫn giữ được tiếng tăm,
Trừ phi thế giới này, và cả thế giới bên kia nữa, đều mù lòa?
Chẳng có gì quý giá bằng một danh tiếng chưa từng bị vấy bẩn!
Nhưng để tiếp tục — bởi vì vẫn còn nhiều chuyện ở phía sau:
Với sự miễn cưỡng vô cùng từ tận đáy lòng,
Cậu thiếu niên Juan đã trượt ngã, ngạt thở một nửa, từ dưới gầm giường ra.
Cậu đã ẩn nấp — tôi không giả vờ khẳng định
Bằng cách nào, cũng chẳng thể miêu tả chính xác ở chỗ nào —
Còn trẻ, mảnh khảnh, và dễ dàng được nhét gọn, cậu nằm đó,
Không nghi ngờ gì nữa, trong một không gian chật hẹp, tròn hay vuông;
Nhưng tôi không được phép và cũng chẳng thể thương xót cho cậu
Về tình trạng thiếu oxy bởi cặp đôi xinh đẹp đó;
Chắc chắn chết kiểu đó còn hơn là bị nhốt
Cùng gã Clarence ngậm ngùi trong thùng rượu Malmsey.
Và thứ hai, tôi chẳng hề thương xót, bởi vì
Cậu chẳng có lý do gì để đi phạm tội,
Thứ bị cấm bởi luật trời, và bị phạt tiền bởi luật nhân gian,
Ít ra thì việc đó là hơi sớm để bắt đầu;
Nhưng ở tuổi mười sáu, lương tâm hiếm khi cắn rứt
Nặng nề như khi chúng ta đi đòi những món nợ cũ
Vào tuổi sáu mươi, và tổng kết các bản quyết toán của tội ác,
Và nhận ra một khoản nợ chênh lệch khổng lồ với quỷ sứ.
Về tư thế của cậu, tôi chẳng thể hình dung nổi:
Nó được viết trong Biên niên sử Do Thái,
Về việc các bác sĩ, bỏ qua thuốc viên và thuốc nước,
Đã kê đơn, như một hình thức đắp thuốc phồng da, một thiếu nữ xinh đẹp,
Khi dòng máu của vị vua David già nua trở nên ì trệ,
Và cách chữa trị đó đã mang lại kết quả rất tốt;
Có lẽ nó được áp dụng theo một cách khác,
Bởi vì David sống sót nhưng Juan thì suýt chết.
Phải làm gì đây? Alfonso sẽ quay trở lại
Ngay khoảnh khắc hắn tống cổ đám ngốc nghếch kia đi.
Kỹ năng của Antonia được đẩy lên đoạn đầu đài,
Nhưng chẳng có mưu kế nào có thể mang ra sử dụng —p
Và làm sao để hóa giải cuộc tấn công tái diễn?
Bên cạnh đó, chỉ còn vài tiếng nữa là trời sáng:
Antonia bối rối; Julia chẳng thét lên lời nào,
Mà áp đôi môi không còn chút máu của mình lên má Juan.
Cậu áp môi mình lên môi nàng, và dùng tay
Gom lại những lọn tóc đang bay lả tả của nàng;
Ngay cả lúc đó họ vẫn không thể hoàn toàn kiểm soát tình yêu của mình,
Và suýt quên mất hiểm nguy cùng nỗi tuyệt vọng:
Sự kiên nhẫn của Antonia giờ đã cạn sạch —
‘Thôi nào, thôi nào, bây giờ không phải lúc đùa giỡn ở đó đâu,’
Nàng thì thầm, đầy giận dữ — ‘Tôi phải tống
Cái gã công tử xinh đẹp này vào tủ quần áo thôi:
‘Xin hãy giữ cái thói ngớ ngẩn đó cho một đêm may mắn hơn —p
Ai mà đẩy chủ nhân của ta vào tâm trạng này cơ chứ?
Chuyện gì sẽ xảy ra đây — ta đang hoảng sợ thế này,
Con quỷ nhập vào thằng nhóc này rồi, chẳng có gì tốt đẹp đâu —p
Đây có phải lúc để khúc khích cười đùa? Hoàn cảnh thế này đây?
Sao, chẳng lẽ cô không biết điều này có thể kết thúc bằng máu me ư?
Cô sẽ mất mạng, còn tôi sẽ mất việc,
Phu nhân mất tất cả, chỉ vì cái bộ mặt nửa con gái đó.’
‘Giá mà đó là một trang kỵ mã lực lưỡng
Hai mươi lăm hay ba mươi tuổi (mau lên, nhanh chân lên) —
Nhưng đối với một đứa trẻ, lại bày ra lắm trò thế này!
Thực tình thưa phu nhân, tôi kinh ngạc trước gu thẩm mỹ của cô
Mau lên, thưa ngài, chui vào trong đi) — chủ nhân của ta sắp đến nơi rồi:
Đấy, tạm thời ít ra thì cậu ta cũng được an toàn trong đó,
Và nếu chúng ta có thể giữ bí mật cho đến sáng —
(Juan, hãy nhớ lấy, cậu không được phép ngủ đâu).’
Giờ đây Don Alfonso bước vào, nhưng chỉ có một mình,
Chấm dứt bài diễn văn của cô hầu gái trung thành:
Nàng nấn ná, và ông ra lệnh cho nàng cút đi,
Một mệnh lệnh được tuân thủ có phần hậm hực;
Tuy nhiên, chẳng có biện pháp khắc phục nào khác trước mắt,
Và ở lại cũng chẳng giải quyết được ích lợi gì lớn:
Liếc nhìn cả hai với cái nhìn chậm chạp và liếc xéo,
Nàng dập nến, nhún gối chào, rồi lui ra.
Alfonso khựng lại một phút — rồi bắt đầu
Đưa ra vài lời bào chữa kỳ quặc cho hành động vừa rồi của mình;
Ông ta không muốn biện minh cho những gì mình đã làm,
Nói cho cùng, đó là sự thiếu lịch sự tột cùng;
Nhưng có đầy đủ những lý do cho việc đó, chẳng cái nào
Trong số đó được ông cụ thể hóa trong lời biện hộ này:
Bài phát biểu của ông nhìn chung là một mẫu hình tuyệt vời
Về thứ nghệ thuật hùng biện mà giới uyên bác gọi là ‘nói nhảm.’
Julia chẳng nói năng gì; mặc dù suốt lúc đó dấy lên
Một câu trả lời sẵn sàng, thứ ngay lập tức cho phép
Một người phụ nữ đã rành rẽ thói hư tật xấu của chồng,
Lật ngược tình thế chỉ bằng vài lời đúng lúc,
Thứ, nếu không làm hắn câm lặng, thì ít ra cũng khiến hắn bối rối —
Ngay cả khi nó bao gồm một đốnga lời bịa đặt;
Đó là phản bác lại với sự kiên quyết, và khi hắn
Nghi ngờ với một, bạn hãy trách ngược lại tới ba.
Julia, thực ra có những căn cứ đáng kể —
Những mối tình của Alfonso với Inez vốn là điều ai cũng rõ,
Nhưng không biết có phải vì tội lỗi của chính mình làm người ta bối rối —p
Nhưng điều đó không thể thế, như đã được chỉ ra nhiều lần,
Một người phụ nữ luôn thừa thãi những lời bào chữa; —
Có lẽ sự im lặng của nàng xuất phát hoàn toàn
Từ sự tế nhị dành cho đôi tai của Don Juan,
Người mà nàng biết rõ danh tiếng của mẹ cậu là vô cùng trân quý.
Có thể còn một động cơ nữa, thành ra là hai;
Alfonso chưa từng đả động gì đến Juan —
Nhắc đến sự ghen tuông của mình nhưng chưa từng nói rõ ai
Là kẻ tình nhân may mắn, kẻ mà ông ta kết luận
Đang ẩn nấp trong tư gia của mình; quả thực đúng là thế,
Tâm trí ông ta càng trầm ngâm nhiều hơn về bí ẩn này;
Việc nhắc đến Inez lúc này có thể coi là,
Chẳng khác nào tự dâng Juan vào tay Alfonso.
Một gợi ý nhỏ, trong những trường hợp nhạy cảm, là quá đủ;
Im lặng là thượng sách, bên cạnh đó còn cần đến sự khéo léo
(Cụm từ hiện đại đó đối với tôi có vẻ là thứ tào lao buồn tẻ,
Nhưng nó sẽ giúp giữ cho các vần thơ của tôi được gọn gàng) —p
Thứ giúp giữ cho một người phụ nữ luôn giữ khoảng cách với sự thật,
Khi bị dồn ép bởi những câu hỏi có phần gai góc:
Những sinh vật đáng yêu đó nói dối với một vẻ duyên dáng đến mức
Chẳng có thứ gì tôn lên gương mặt họ đẹp hơn thế.
Họ đỏ mặt, và chúng ta tin sái cổ; ít ra thì tôi
Vẫn luôn làm thế; chẳng có ích lợi gì lớn lao
Trong bất kỳ trường hợp nào, khi cố gắng đưa ra một lời đáp,
Bởi vì khi ấy sự hùng biện của họ trở nên tuôn trào vô độ;
Và khi cuối cùng họ hụt hơi, họ thở dài,
Và buông thõng đôi mắt đắm đuối xuống, rồi thả lỏng
Một hai giọt nước mắt, và thế là chúng ta làm hòa;
Và rồi — và rồi — và rồi — cùng nhau ngồi xuống ăn tối.
Alfonso kết thúc bài phát biểu của mình, và cầu xin nàng tha thứ,
Điều mà Julia nửa đồng ý nửa từ chối,
Và đặt ra những điều kiện mà ông cho là vô cùng khắc nghiệt,
Từ chối một vài thứ nhỏ nhặt mà ông ta muốn:
Ông ta đứng đó như Adam vương vấn gần khu vườn của mình,
Bị ám ảnh và bối rối bởi sự ăn năn vô ích,
Khẩn khoản nài nỉ nàng đừng từ chối thêm nữa,
Thì — chà! Ông ta vấp phải một đôi giày.
Một đôi giày! — Thì sao nào? Chẳng có gì to tát nếu chúng
Là loại vừa với chân phụ nữ, nhưng ngặt nỗi những đôi này
(Không ai có thể tưởng tượng nổi tôi đau buồn đến nhường nào khi phải nói)
Lại là giày nam; nhìn thấy chúng, và chộp lấy chúng,
Chỉ là hành động của một khoảnh khắc. — Ôi chao là trời ơi!
Hàm răng tôi bắt đầuập vào nhau, các mạch máu đông cứng lại —p
Alfonso trước tiên quan sát kỹ kiểu dáng của chúng,
Và rồi bùng nổ sang một cơn giận dữ khác.
Ông ta lao ra khỏi phòng để lấy thanh gươm đã bị vứt bỏ,
Và Julia lập tức bay tút vào tủ quần áo.
‘Trốn đi, Juan, trốn đi! Vì Chúa — đừng một lời —p
Cửa đang mở — anh vẫn có thể tẩu thoát qua
Lối đi mà anh đã dò dẫm khám phá bao lần —p
Kia là chìa khóa vườn — Trốn đi — trốn đi — Vĩnh biệt!p
Mau lên — mau lên! Em nghe thấy những bước chân vội vã của Alfonso —p
Trời chưa sáng — ngoài đường chẳng có ma nào đâu:’
Chẳng ai có thể nói đây không phải là một lời khuyên hay,
Rắc rối duy nhất là nó đến quá muộn màng;
Đó là cái giá thông thường của mọi trải nghiệm,
Một thứ thuế thu nhập do số phận áp đặt:
Juan đã chạm tới cửa phòng trong chớp mắt,
Và lẽ ra đã có thể làm thế qua cổng vườn,
Nhưng lại đụng độ Alfonso đang mặc chiếc áo ngủ choàng,
Kẻ đang đe dọa tước mạng — thế là Juan đấm cho gã một cú ngã lăn quay.
Cuộc ẩu đả diễn ra vô cùng ác liệt, và ngọn nến tắt phụt;
Antonia thét lên ‘Hiếp dâm!’ và Julia thét ‘Cháy nhà!’
Nhưng chẳng một tên gia nhân nào nhúc nhích ra tay cứu viện.
Alfonso, bị đấm đá nhừ tử đúng như sở nguyện,
Gào thét thề thốt sẽ trả thù trong đêm nay;
Và Juan cũng nguyền rủa vang dội hơn hẳn một quãng tám;
Máu của cậu đã dồn lên não: dẫu còn trẻ, cậu đích thị là một tay dữ dội,
Và hoàn toàn chẳng có ý định tỏ ra mình là một kẻ tử đạo chút nào.
Thanh gươm của Alfonso đã rơi xuống trước khi ông kịp rút ra,
Và họ tiếp tục quần nhau giáp lá cà,
Bởi vì Juan rất may mắn chẳng hề nhìn thấy nó;
Tính tình cậu vốn chẳng được kiềm chế cho lắm,
Nếu vào khoảnh khắc đó cậu tình cờ chộp lấy được nó,
Thì những ngày tháng của Alfonso trên cõi đời này
Đã chẳng kéo dài thêm được bao lâu nữa. — Hãy nghĩ về mạng sống của những ông chồng, tình nhân!
Và cách mà các người có thể trở thành những bà góa — vợ hai lần!
Alfonso ôm chặt lấy để giữ chân kẻ thù,
Và Juan bóp cổ lão để tìm đường thoát thân,
Và máu (chảy ra từ mũi) bắt đầu rỉ máu;
Cuối cùng, khi họ vật lộn trong cơn yếu sức dần,
Juan xoay sở tung ra một cú đấm vụng về,
Và thế là mảnh trang phục duy nhất trên người cậu rách toạc hoàn toàn;
Cậu tháo chạy, y hệt như Joseph, để lại nó ở lại; nhưng ở đó,
Tôi e rằng, mọi sự tương đồng giữa hai cặp đôi chấm hết.
Đèn đóm cuối cùng cũng tới, cùng đàn ông và phụ nữ, những kẻ tìm thấy
Một cảnh tượng kỳ quặc bày ra trước mắt;
Antonia lên cơn cuồng phong, Julia ngất lịm,
Alfonso đang thở hổn hển tựa người vào cánh cửa;
Vài mảnh vải rách vương vãi khắp mặt đất,
Một ít máu, và vô số dấu chân, nhưng chẳng còn gì khác:
Juan đã vượt qua cánh cửa, xoay chìa khóa lại,
Và không thích ở bên trong, cậu khóa chặt bên ngoài luôn.
Đến đây là hết phần thơ này. — Tôi có cần phải ca hát hay kể lể,
Về việc Juan trong tình trạng trần truồng, được nuông chiều bởi bóng đêm,
Kẻ vốn hay bao che cho những chuyện không nên làm, đã tìm thấy lối đi,
Và về tới nhà trong một bộ dạng thảm hại không bề nào chấp nhận nổi?
Vụ bê bối thú vị nổ ra vào ngày hôm sau,
Sự kiện chấn động chín ngày được phơi bày ra ánh sáng,
Và việc Alfonso đệ đơn ly hôn ra sao,
Tất nhiên đều đã nằm trên các tờ báo tiếng Anh.
Nếu bạn muốn xem toàn bộ tiến trình vụ án,
Những lời khai, và vụ kiện được trình bày đầy đủ,
Tên tuổi của tất cả các nhân chứng, bản tranh tụng
Của các luật sư đòi bác đơn hoặc hủy bỏ,
Thì có tới hơn một ấn bản, và các dị bản
Cũng vô cùng phong phú, nhưng chẳng bản nào nhàm chán cả;
Bản tuyệt nhất là bản tốc ký do Gurney thực hiện,
Người đã cất công thực hiện một chuyến hành trình đến Madrid.
Nhưng Donna Inez, để chuyển hướng dư luận
Khỏi một trong những vụ bê bối lan truyền mạnh mẽ nhất
Từng được biết đến ở Tây Ban Nha trong nhiều thế kỷ,
Ít ra là kể từ thời điểm rút lui của người Vandal,
Đầu tiên đã thề thốt (và những lời thề của bà chưa bao giờ vô hiệu)
Dâng cúng Đức Mẹ Đồng Trinh vài cân nến;
Và rồi, theo lời khuyên của một vài bà lão,
Bà tống cổ con trai mình lên tàu xuất phát từ Cadiz.
Bà đã quyết định rằng cậu phải đi du lịch qua
Mọi xứ sở châu Âu, bằng đường bộ hoặc đường biển,
Để sửa chữa lại đạo đức trước đây và thu lượm những cái mới,
Đặc biệt là ở Pháp và Ý
(Ít ra đó là điều mà phần lớn mọi người vẫn hay làm).
Julia thì bị tống vào một tu viện: nàng
Đau khổ, nhưng có lẽ cảm xúc của nàng sẽ được thể hiện rõ hơn
Qua bức thư nàng chép lại sau đây: —
‘Họ bảo tôi mọi chuyện đã an bài; anh sắp sửa lên đường:
Thật khôn ngoan — thật tuyệt vời, nhưng nỗi đau thì chẳng kém đi đâu;
Em chẳng còn chút quyền hạn nào trên trái tim non trẻ của anh nữa,
Trái tim em mới là nạn nhân, và dẫu thế em vẫn nguyện làm thế lần nữa;
Yêu quá mức hóa ra lại là nghệ thuật duy nhất
Mà em từng sử dụng; — em viết trong vội vã, và nếu có một vết ố
Trên trang giấy này, thì đó không phải như những gì anh thấy đâu;
Hốc mắt em đang bốc cháy và nhức nhối nhưng chẳng còn giọt nước mắt nào.
Em đã yêu, và vẫn yêu anh, vì tình yêu này đã đánh đổi
Địa vị, tước hiệu, thiên đàng, sự tôn kính của nhân gian và của chính em,
Và dẫu vậy em chẳng hề hối tiếc cái giá phải trả,
Bởi ký ức về giấc mơ ấy vẫn vô cùng trân quý;
Tuy nhiên, nếu em nhắc đến tội lỗi của mình, không phải để khoe khoang đâu,
Chẳng ai có thể đánh giá em khắc nghiệt hơn chính bản thân em:
Em viết nguệch ngoạc những dòng này chỉ vì không tài nào chợp mắt —
Em chẳng có gì để trách móc, cũng chẳng có gì để van xin.
Tình yêu của đàn ông là một phần tách biệt trong cuộc đời họ,
Đó lại là toàn bộ sự tồn tại của phụ nữ; đàn ông có thể lang thang
Nơi triều đình, chiến trường, nhà thờ, tàu thuyền và thương trường;
Gươm giáo, áo thụng, tiền tài, vinh quang, chìa ra để đổi lấy
Lòng kiêu hãnh, danh tiếng, hoài bão, để lấp đầy trái tim họ,
Và rất ít kẻ không bị những thứ đó làm cho tha hóa;
Đàn ông có vô vàn phương cách đó, chúng ta chỉ có duy nhất một,
Là yêu một lần nữa, và một lần nữa lại lụi tàn.
Anh sẽ tiếp tục bước đi trong niềm vui và sự kiêu hãnh,
Được yêu và yêu rất nhiều; mọi thứ đã chấm hết
Đối với em trên trần gian này, ngoại trừ việc chôn giấu vài năm
Nỗi hổ thẹn và buồn đau tận sâu thẳm tâm can;
Những điều đó em có thể chịu đựng, nhưng không thể gạt bỏ sang một bên
Niềm đam mê vẫn đang cuồn cuộn cháy bỏng như thuở ban đầu —p
Và thế là vĩnh biệt — hãy tha thứ cho em, hãy yêu em — Không,
Từ đó giờ đây thật vô nghĩa — nhưng cứ để nó trôi đi.
Lồng ngực em toàn là sự yếu đuối, giờ vẫn thế;
Nhưng em nghĩ mình vẫn có thể tĩnh tâm thu gom lại trí óc;
Máu của em vẫn lao về nơi tâm trí em đang hướng tới,
Y hệt như những con sóng cuồn cuộn trước ngọn gió đã định hướng;
Trái tim em mang bản chất phụ nữ, chẳng thể nào quên được —p
Mù quáng đến phát điên trước mọi thứ, trừ một hình bóng duy nhất;
Chiếc kim nam châm rung lắc thế nào, và cực bắc đứng vững ra sao,
Thì trái tim si tình của em cũng rung động hướng về linh hồn kiên định của anh.
Em chẳng còn gì để nói nữa, nhưng vẫn cứ luyến tiếc chần chừ,
Và chẳng dám đặt con dấu của mình lên trang giấy này,
Và dẫu vậy thà cứ hoàn tất nhiệm vụ này đi cho rồi,
Sự khốn khổ của em khó lòng có thể trọn vẹn hơn được nữa:
Em đã chẳng thể sống đến tận bây giờ, nếu nỗi buồn có thể giết người;
Cái chết né tránh kẻ khốn cùng đang khao khát tìm đến nhát dao kết liễu,
Và em thậm chí buộc phải sống sót qua lời vĩnh biệt cuối cùng này,
Và mang vác cuộc đời để tiếp tục yêu và cầu nguyện cho anh!’
Bức thư này được viết trên loại giấy mạ vàng viền
Bằng một chiếc quản bút lông quạ nhỏ nhắn, gọn gàng, sắc bén và mới tinh:
Bàn tay trắng trẻo nhỏ bé của nàng suýt chẳng với tới ngọn nến,
Nó run rẩy y hệt như những chiếc kim nam châm,
Và dẫu vậy nàng không để tuôn rơi dù chỉ một giọt nước mắt;
Con dấu là hình bông hướng dương; ‘Elle vous suit partout’ (Nó theo chân anh khắp chốn),
Câu châm ngôn được khắc trên một viên đá carnelian màu trắng;
Sáp dán là loại siêu hảo hạng, mang sắc đỏ thắm.
Đây là rắc rối đầu tiên của Don Juan; nhưng liệu
Tôi có tiếp tục những cuộc phiêu lưu của cậu nữa hay không
Hoàn toàn phụ thuộc vào công chúng;
Chúng ta hãy chờ xem, họ sẽ nói gì về điều này:
Sự ưu ái của họ chính là chiếc lông vũ cài trên mũ của nhà văn,
Và chẳng có tai họa lớn lao nào xảy ra từ sự thất thường của họ;
Và nếu chúng ta nhận được sựán chuẩn thuận của họ,
Có lẽ họ sẽ được thưởng thức thêm phần nữa vào khoảng một năm sau.
Bài thơ của tôi thuộc thể sử thi, và dự định sẽ
Được chia làm mười hai cuốn; mỗi cuốn đều bao gồm,
Cùng với tình yêu và chiến tranh, một cơn bão dữ dội trên biển,
Một danh sách tàu bè, các vị thuyền trưởng, và những vị vua đang trị vì,
Những nhân vật mới; các câu chuyện phụ gồm ba phần:
Một bức tranh toàn cảnh về địa ngục đang được chuẩn bị,
Theo phong cách của Virgil và Homer,
Sao cho cái tên Sử thi của tôi không phải là một sự gọi nhầm tên.
Tất cả những điều này sẽ được cụ thể hóa đúng lúc,
Với sự tuân thủ nghiêm ngặt các quy tắc của Aristotle,
Cẩm nang bỏ túi của sự siêu việt đích thực,
Thứ tạo ra rất nhiều nhà thơ, và cả vài gã ngốc:
Các nhà thơ văn xuôi thích thơ không vần, tôi ưa chuộng vần điệu hơn,
Những người thợ giỏi chưa bao giờ cãi nhau với công cụ của họ;
Tôi đã có sẵn cỗ máy thần thoại mới,
Cùng khung cảnh siêu nhiên vô cùng bảnh bao.
Chỉ có một sự khác biệt nhỏ nhoi giữa
Tôi và các huynh đệ sử thi đi trước,
Và ở điểm này lợi thế hoàn toàn thuộc về tôi, tôi tin chắc thế
(Không phải tôi không có thêm vài ưu điểm nữa,
Nhưng điều này sẽ càng được thấy rõ hơn);
Họ tô vẽ đến mức thật là phiền toái
Khi phải luồn lách qua mê cung những câu chuyện ngụ ngôn của họ,
Trong khi câu chuyện này thực tế là hoàn toàn có thật.
Nếu bất kỳ ai hoài nghi điều đó, tôi xin thỉnh cầu
Lịch sử, truyền thống, và các sự kiện thực tế,
Các tờ báo, thứ mà ai cũng biết rõ và cảm nhận được sự thật,
Các vở kịch năm màn, và các vở opera ba màn;
Tất cả những điều đó xác nhận tuyên bố của tôi rất nhiều,
Nhưng thứ đòi hỏi niềm tin một cách trọn vẹn hơn nữa
Chính là việc bản thân tôi, và vài người hiện đang ở Seville,
Đã tận mắt chứng kiến cuộc trốn chạy cuối cùng của Juan cùng con quỷ.
Nếu có lúc nào tôi hạ mình viết văn xuôi,
Tôi sẽ viết ra những điều răn thơ ca, thứ
Sẽ vượt qua trên mọi nghi ngờ tất cả những thứ
Đã có trước đó; trong đó tôi sẽ làm phong phú
Văn bản của mình bằng vô số thứ chẳng ai hay biết,
Và đẩy những bài học giáo huấn lên đỉnh cao nhất:
Tôi sẽ đặt tên cho tác phẩm là ‘Longinus bên ly rượu,
Hay, Mỗi nhà thơ tự làm Aristotle cho chính mình.’
Ngươi phải tin vào Milton, Dryden, Pope;
Ngươi không được phép tôn sùng Wordsworth, Coleridge, Southey;
Bởi vì gã thứ nhất đã hóa điên không còn cứu vãn,
Gã thứ hai say xỉn, gã thứ ba thì quá ư cổ quái và lắm lời:
Đấu với Crabbe có lẽ là điều khó khăn,
Và dòng suối Hippocrene của Campbell có phần khô cạn:
Ngươi không được phép ăn cắp từ Samuel Rogers, cũng như
Phạm tội — tán tỉnh nàng thơ của Moore.
Ngươi không được phép thèm muốn Nàng thơ của ông Sotheby,
Con ngựa có cánh Pegasus của ông ta, hay bất cứ thứ gì thuộc về ông ta;
Ngươi không được phép làm chứng gian giống như ‘đám người Xanh’
(Ít ra có một kẻ rất khoái trò này);p
Nói tóm lại, ngươi không được viết bất cứ thứ gì ngoài những gì ta chọn:
Đây mới là nền phê bình chân chính, và các ngươi có thể hôn —p
Tùy ý các ngươi muốn hay không, chiếc roi da;
Nhưng nếu các ngươi không làm thế, ta sẽ quất cho tơi bời, thề có Chúa!
Nếu bất kỳ kẻ nào cả gan khẳng định
Câu chuyện này không có tính đạo đức, đầu tiên tôi cầu xin,
Rằng họ đừng có la lối trước khi bị thương,
Và sau đó hãy đọc lại nó từ đầu đến cuối, rồi tuyên bố
(Nhưng chắc chắn chẳng có ai trơ tráo đến thế)
Rằng đây không phải là một câu chuyện đạo đức, dẫu nó vui tươi;
Bên cạnh đó, vào Canto thứ Mười hai, tôi dự định sẽ phơi bày
Đích xác nơi chốn mà những kẻ đồi bại sẽ đi về.
Nếu sau tất cả, vẫn có những kẻ mù lòa
Trước lợi ích của chính mình mà phớt lờ cảnh báo này,
Bị dẫn dắt bởi một sự ngoằn ngoèo nào đó trong tâm trí,
Đến mức không tin vào vần thơ của tôi lẫn đôi mắt của chính họ,
Và gào lên rằng họ ‘không thể tìm thấy bài học đạo đức,’
Tôi xin nói với hắn rằng, nếu là một mục sư, hắn đang nói láo;
Giả sử các vị đại úy, hay các nhà phê bình, đưa ra nhận xét đó,
Thì họ cũng đang nói láo nốt — do mắc phải một sự nhầm lẫn.
Tôi kỳ vọng vào sự tán thành của công chúng,
Và cầu xin họ hãy tin lời tôi về mặt đạo đức,
Thứ mà tôi sẽ kết hợp với sự giải trí của họ
(Giống như trẻ em mọc răng được tặng một chiếc vòng san hô);
Trong lúc đó, chắc chắn họ sẽ vui lòng nhớ lại
Những tuyên bố mang tính sử thi của tôi để giành vòng nguyệt quế:
Vì sợ rằng một số độc giả ra điều đoan trang sẽ đâm ra hoảng hốt,
Tôi đã hối lộ chuyên mục phê bình của bà tôi — tờ The British.
Tôi đã gửi nó trong một bức thư gửi Biên tập viên,
Kẻ đã gửi lời cảm ơn tôi đúng hạn bằng chuyến bưu điện hồi đáp —p
Tôi sắp sửa trở thành chủ nợ của hắn cho một bài viết hào phóng;
Tuy nhiên, nếu Nàng thơ dịu dàng của tôi bị hắn đem ra nướng chả,
Và nuốt lời sau khi đã hứa hẹn với nàng,
Phủ nhận việc đã nhận thứ mà nó phải trả giá,
Và bôi nhọ trang giấy của mình bằng mật đắng thay vì mật ong,
Tất cả những gì tôi có thể nói — đó là hắn đã cầm tiền rồi.
Tôi nghĩ rằng với liên minh thần thánh mới này
Tôi có thể đảm bảo với công chúng, và thách thức
Mọi tạp chí nghệ thuật hay khoa học khác,
Ra hàng ngày, hàng tháng, hay ba tháng một lần; tôi
Chưa từng thử bành trướng lượng độc giả của họ,
Bởi vì người ta bảo tôi làm thế chỉ hoài công vô ích,
Và rằng tờ Edinburgh Review và Quarterly
Đối xử với một tác giả bất đồng chính kiến theo kiểu tra tấn như tử đạo.
‘Non ego hoc ferrem calida juventa
Consule Planco,’ Horace từng nói, và thế là
Tôi cũng nói thế; qua trích dẫn đó ngụ ý
Một lời gợi nhắc rằng chừng sáu, bảy năm tươi đẹp trước đây
(Từ lâu trước khi tôi mơ mộng đặt bút ký tên từ vùng Brenta)
Tôi rất sẵn sàng đáp trả một đòn giáng,
Và hoàn toàn không đời nào chịu đựng nổi kiểu hành xử thế này
Trong tuổi trẻ bồng bột của mình — khi Vua George Đệ Tam còn trị vì.
Nhưng giờ đây ở tuổi ba mươi tóc tôi đã điểm bạc
(Tôi tự hỏi trông nó sẽ thế nào vào tuổi bốn mươi?
Hôm nọ tôi vừa nghĩ đến việc đội tóc giả) —p
Trái tim tôi cũng chẳng còn tươi xanh mấy; và nói tóm lại, tôi
Đã phung phí toàn bộ mùa hè của mình ngay khi nó còn đang độ tháng Năm,
Và chẳng còn cảm thấy tinh thần để đáp trả nữa; tôi
Đã tiêu sạch cuộc đời mình, cả vốn lẫn lời,
Và không còn coi tâm hồn mình là bất khả chiến bại như từng nghĩ trước kia.
Hết rồi — hết rồi — Ôi không bao giờ còn có thể rơi xuống tôi nữa
Sự tươi mới của trái tim tựa như những giọt sương mai,
Thứ trích xuất từ tất cả những sự vật đáng yêu mà chúng ta trông thấy
Những cảm xúc vừa đẹp đẽ vừa mới mẻ,
Được cất trữ trong lồng ngực chúng ta như cái túi của loài ong:
Ngươi nghĩ rằng mật ngọt lớn lên cùng những vật thể đó ư?
Than ôi! Nó chẳng có ở chúng, mà nằm trong chính năng lực của ngươi
Trong việc nhân đôi cả sự ngọt ngào của một đóa hoa.
Hết rồi — hết rồi — Ôi không bao giờ nữa, hỡi trái tim tôi,
Ngươi có thể làm thế giới duy nhất của ta, vũ trụ của ta!
Từng là tất cả trong tất cả, nhưng giờ đây là một thứ tách biệt,
Ngươi không thể làm phước lành hay lời nguyền rủa của ta nữa:
Ảo ảnh đã bay biến vĩnh viễn, và ngươi
Đã trở nên vô cảm, tôi hy vọng thế nhưng chẳng tệ đi chút nào,
Và thay vào đó tôi đã vớ được một khối sự phán xét,
Dù chúa mới biết nó đã tìm được chỗ trú ngụ ở đó bằng cách nào.
Những ngày tháng yêu đương của tôi đã chấm dứt; đối với tôi
Sức hút của thiếu nữ, người vợ, và tệ hơn là góa phụ,
Không thể biến tôi thành kẻ ngốc nghếch như chúng từng làm trước kia —p
Nói tóm lại, tôi không được phép sống cái cuộc đời mà mình từng sống nữa;
Niềm hy vọng ngây thơ về sự đồng điệu tâm hồn đã lùi vào dĩ vãng,
Việc tiêu thụ cạn kiệt rượu claret cũng bị cấm nốt,
Thế nên để đền bù cho một thói hư tật xấu mang phong cách quý ông già cả tốt đẹp,
Tôi nghĩ mình buộc phải bén duyên với thói hà tiện.
Tham vọng từng là thần tượng của tôi, thứ đã bị đập vỡ nát
Trước điện thờ của Nỗi buồn và Niềm vui;
Và hai kẻ sau đã để lại cho tôi vô số kỷ vật
Để ngẫm nghĩ trong lúc thảnh thơi:
Giờ đây, giống như chiếc đầu đồng của Thầy tu Bacon, tôi đã thốt lên,
‘Thời gian là, Thời gian từng, Thời gian đã qua:’ — một thứ khobáu hóa học
Chính là tuổi trẻ lấp lánh, thứ mà tôi đã sớm phung phí —p
Trái tim tôi dành cho đam mê, và bộ óc tôi dành cho những vần thơ.
Đâu là cái kết của Danh vọng? Chẳng qua chỉ để lấp đầy
Một khoảng trống nhất định trên tờ giấy bấp bênh:
Vài người ví nó như việc leo lên một ngọn đồi,
Mà đỉnh cao, giống như mọi ngọn đồi khác, chìm khuất trong làn sương mờ ảo;
Chính vì điều này mà con người ta viết, nói, diễn thuyết, và các anh hùng chém giết,
Và các nhà thơ đốt cháy thứ mà họ gọi là ‘ngọn đèn lúc nửa đêm,’
Chỉ để có được, khi bản thể nguyên bản đã hóa thành tro bụi,
Một cái tên, một bức tranh thảm hại, và một bức tượng bán thân còn thảm hại hơn.
Đâu là những hy vọng của con người? Vị vua của Ai Cập Cổ đại
Cheops đã dựng lên kim tự tháp đầu tiên
Và lớn nhất, nghĩ rằng đó quả là một ý tưởng tuyệt vời
Để giữ cho ký ức về mình nguyên vẹn, và xác ướp được giấu kín;
Nhưng một kẻ nào đó đang bới tung lên,
Đã đột nhập đập phá nắp quan tài của ông ta một cách bất hợp pháp:
Đừng để một đài tưởng niệm nào mang lại cho bạn hay tôi những niềm hy vọng,
Bởi vì chẳng còn sót lại nổi một nhúm tro cốt nào của Cheops.
Nhưng bản thân tôi vốn ưa thích triết lý chân chính,
Vẫn thường tự lầm bầm với chính mình rằng, ‘Than ôi!
Tất cả những gì từng sinh ra đều được sinh ra để rồi chết đi,
Và xác thịt (thứ bị Thần Chết gặt phăng đi như cỏ khô) vốn chỉ là cỏ rác;
Bạn đã trải qua tuổi trẻ của mình không đến nỗi khó chịu cho lắm,
Và nếu bạn có được nó một lần nữa — thì nó cũng sẽ trôi qua thôi —p
Thế nên hãy cảm ơn các vì sao vì mọi chuyện không đến nỗi tệ hơn,
Và hãy đọc Kinh Thánh đi, thưa ngài, và quản lý cho kỹ cái ví của mình.’
Nhưng hiện tại, hỡi người đọc dịu dàng! Và
Người mua còn dịu dàng hơn nữa! Nhà thơ — chính là tôi —p
Phải xin phép được bắt tay bạn,
Và thế là ‘Xin làm người đầy tớ khiêm nhường của bạn, và xin chào tạm biệt!’
Chúng ta sẽ gặp lại nhau, nếu chúng ta hiểu được
Lẫn nhau; và nếu không, tôi sẽ chẳng thử thách
Sự kiên nhẫn của bạn thêm nữa ngoài đoạn mẫu ngắn ngủi này —p
Sẽ thật tuyệt nếu những kẻ khác cũng noi theo gương của tôi.
‘Đi đi, cuốn sách nhỏ, rời khỏi chốn cô tịch này của ta!
Ta quăng ngươi vào dòng nước — hãy đi theo con đường của ngươi!p
Và nếu như, như ta tin tưởng, mạch văn của ngươi là tốt,
Thế giới sẽ tìm thấy ngươi sau nhiều ngày tháng.’
Khi tác phẩm của Southey được đọc lên, và của Wordsworth được thấu hiểu,
Tôi không sao ngừng việc đưa ra yêu sách đòi được ca ngợi —p
Bốn vần thơ đầu tiên là của chính Southey trong từng dòng:
Vì Chúa, hỡi người đọc! Xin đừng nhầm chúng là của tôi.
