[TIÊU TỀ]: Chương 15

Hôm sau, quân trưởng rờiliên đội (đơn vị đại đội/tiểu đoàn) đến quân khu họp rồi. Lúc đi, ông lại dặn đi dặn lại, bảo chúng tôi chăm sóc thật tốt gia đình Lương đại nương.

Lương đại nương và Hàn Ngọc Tú ở lại đơn vị thêm một tuần nữa, rồi nói thế nào cũng không chịu ở lại được nữa, nằng nặc đòi về cho bằng được. Tôi biết là không thể giữ chân họ lại được rồi. Hơn nữa, ở lại đơn vị, ngước mắt lên là thấy mộ chí sĩ mới, điều này đối với họ mà nói không nghi ngờ gì là sự tra tấn về tinh thần. Tôi nghĩ, mọi chuyện cứ để sau này bàn tính lâu dài vậy, để họ về sớm một chút, có lẽ vẫn tốt hơn. Phía trung đoàn cũng đồng ý với suy nghĩ của tôi.

Gia đình Lương đại nương ngày mai sau bữa sáng là sẽ rời khỏi đơn vị.

Chiều hôm ấy, chủ nhiệm chính trị trung đoàn đến đơn vị, một là đến tiễn gia đình Lương đại nương. Hai là đại diện cho tổ chức quân đội, hỏi thăm xem gia đình Lương đại nương có những khó khăn cụ thể nào. Bởi vì, đối với những thân nhân trực tiếp và con cái không đủ điều kiện đi theo quân ngũ như liệt sĩ Lương Tam Hỉ, việc trợ cấp cần phải được quân đội và chính quyền địa phương liên hệ bàn bạc. Theo như chúng tôi tìm hiểu, ở nông thôn, đối với cha mẹ liệt sĩ còn sức lao động, thông thường là có thể chiếu cố hoặc không; đối với vợ và con của liệt sĩ, tùy theo mức sống ở mỗi nơi khác nhau, có nơi trợ cấp năm tệ mỗi tháng, có nơi trợ cấp tám tệ mỗi tháng... tình hình không giống nhau. Trung đoàn muốn phản ánh đầy đủ hoàn cảnh neo đơn không nơi nương tựa của gia đình Lương đại nương lên chính quyền địa phương, nhằm tranh thủ sự chiếu cố đặc biệt của ban dân chính dành cho gia đình Lương đại nương.

Liệt sĩ Lương Tam Hỉ không để lại di sản gì cho người thân của mình. Hai bộ quân phục cũ rách của anh đã được thu thập làm di vật có giá trị trưng bày, hậu cần trung đoàn sau đó đã cấp bù lại hai bộ quân phục mới. Tiếp đó là chiếc đại y quân đội mà lúc sinh thời anh dùng túi nilon cẩn thận bảo quản.

Tôi cầm chiếc đại y quân đội và hai bộ quân phục mới đó, chuẩn bị mang đi giao cho Hàn Ngọc Tú.

Khi tôi và chủ nhiệm chính trị đi đến trước căn phòng mà gia đình Lương đại nương ở, Tú Tú đang ngồi dưới vòi nước giặt ga giường và quân phục. Mấy ngày nay, mặc cho tôi và các chiến sĩ khuyên can thế nào đi nữa, Tú Tú hoặc là giúp ban quân nhu cọ rửa vải lót lồng hấp, hoặc là thay các chiến sĩ tháo giặt chăn bông, một khắc cũng không chịu rảnh rỗi...

"Tiểu Hàn, đừng giặt nữa." Tôi nói với Tú Tú, "Mau vào nhà đi, chủ nhiệm đại diện cho tổ chức, muốn nói chuyện với chị và đại nương."

Tú Tú không tiếng động đứng dậy lau tay, cùng tôi và chủ nhiệm đi vào nhà.

Tôi đặt hai bộ quân phục mới và chiếc đại y quân đội trong túi nilon lên giường của Tú Tú: "Tiểu Hàn, đây là những thứ liên trưởng để lại..."

Tú Tú dùng tay chạm vào chiếc túi nilon đựng đại y quân đội, thét lên một tiếng "A!", quay đầu chạy vụt ra ngoài nhà.

Tôi vội vàng đuổi theo ra: "Tiểu Hàn, chị... sao thế?"

Khuôn mặt Tú Tú đẫm nước mắt, hai tay thọc vào chậu giặt, dùng sức vò mấy bộ quần áo trong chậu.

"Tiểu Hàn... chị? Chủ nhiệm muốn nói chuyện với chị..."

Môi trên của cô ấy cắn chặt môi dưới, không trả lời tôi.

Mông Sinh à, cháu cứ để con bé giặt đi." Lương đại nương ở trong nhà nói với tôi, "Các cháu từ sớm đã lải nhải với các đồng chí rồi, Tú Tú muốn làm việc, các cháu ai cũng đừng cản nó. Nó lúc nào cũng không ngồi yên được đâu, bắt nó rảnh rỗi trong lòng nó còn khó chịu hơn. Giặt đi, cứ để nó giặt đi. Ngày mai nó có muốn giặt cho các đồng chí, cũng không giặt được nữa..."

Từ trên người Tú Tú, tôi đã nhìn thấy đức tính truyền thống nhẫn nhục chịu đựng, rất đáng để viết thật nhiều của người phụ nữ Trung Quốc! Nhưng vào lúc này, chiếc đại y quân đội mà Lương Tam Hỉ để lại vì sao lại khơi gợi lên sự đau đớn nhường ấy ở cô ấy, tôi vô cùng hoang mang khó hiểu...

"Mông Sinh, đừng gọi nó nữa. Có chuyện gì, các cháu cứ nói với u đi." Lương đại nương lại lên tiếng.

Tôi và chủ nhiệm ngồi đối diện với Lương đại nương.

Chủ nhiệm đem ý định của tổ chức, lần lượt kể hết cho Lương đại nương nghe.

Đại nương lắc lắc đầu: "Không khó khăn, chẳng có khó khăn gì đâu."

Tôi và chủ nhiệm gặng hỏi nhiều lần, đại nương vẫn lắc đầu: "Thật đấy, chẳng có khó khăn gì đâu. Giờ thì có hy vọng rồi, cuộc sống nhà nông mà, dễ nói thôi."

Đối mặt với người bà cụ phác hậu mà bướng bỉnh này, tôi và chủ nhiệm không còn lời nào để nói.

Một lát sau, Lương đại nương nhìn tôi và chủ nhiệm: "Có một chuyện, đại nương muốn phiền các chú nói giúp u vài câu."

Đại nương, ngài cứ nói đi." Chủ nhiệm mở cuốn sổ nhỏ ra, vẻ mặt nghiêm trang chuẩn bị ghi chép lại.

"Hầy!" Lương đại nương thở dài một tiếng, "Nhắc đến, nhà họ Lương chúng ta thật sự là ba đời tổ tiên thắp nhang thơm, mới vớ được người con dâu tốt như Tú Tú đấy chứ! Các chú đều thấy rồi đấy, tướng mạo nó có tướng mạo, nữ công gia chánh nó có nữ công gia chánh. Việc trong nhà nó gánh vác được, việc ngoài đồng nó lo toan xong. Tính tình nó tốt, nết na ôn hòa, ba thôn năm xóm đều khen u mệnh sướng có phước..." Đại nương vén vạt áo lau lau khóe mắt, "Nhưng cứ nhắc đến Tú Tú, trong lòng đại nương lại khó chịu, u làm mẹ chồng này có lỗi với nó mà! Trước khi nó về nhà chồng, bố con Tam Hỉ ốm hơn hai năm trời, trong tay u túng thiếu... Lúc nó về nhà chồng, đừng nói là may quần áo cho nó, u thậm chí... thậm chí đến một mảnh giẻ rách cũng chẳng cắt cho nó, thế mà nó đã gả vào nhà họ Lương chúng ta rồi..."

Lương đại nương buồn bã đến mức không nói nổi nữa.

Dừng lại một lúc, Lương đại nương lại đứt quãng nói tiếp: "... Năm ngoái vào đông u ốm, ốm liền hơn một tháng. U vốn định viết thư bảo Tam Hỉ về nhà một chuyến, nhưng Tú Tú sợ làm lỡ công việc của Tam Hỉ, nói đi lại còn tốn kém, nên đã không viết thư báo cho Tam Hỉ biết là u ốm. Lúc đó Tú Tú sắp sinh rồi, chính nó lê cái thân nặng nề đó, khắp nơi tìm thầy cắt thuốc cho u, bưng bát đút từng thìa cháo cho u ăn... lại còn lau phân bốc nước tiểu... Ai gia, đời này đại nương không có con gái, cho dù là con gái ruột đi nữa thì cũng thế nào, cũng... cũng chẳng bì được với nó đâu! Càng nhìn con dâu đối xử với u tốt bao nhiêu, trong lòng đại nương u đây lại càng khó chịu bấy nhiêu..."

Lương đại nương không ngừng dùng vạt áo lau khóe mắt, trong lòng tôi trào lên từng trận xót xa. Lát sau, bà ngẩng mặt lên nhìn tôi và chủ nhiệm: "Tú Tú nó năm nay mới hai mươi tư tuổi, đại nương u đây không tin cái bộ phong kiến cũ kỹ ấy đâu. Hơn nữa, Tam Hỉ cũng từng để lại lời trăn trối, bảo Tú Tú nó... chỉ là có mấy lời, u làm mẹ chồng này không tiện nói với con dâu. Các chú ở bên ngoài, đạo lý hiểu nhiều, các chú giúp u khuyên nhủ Tú Tú, bảo nó sớm... sớm tìm gia đình khác đi..."

"U! U..." Tú Tú sầm sập xông vào nhà, hai đầu gối "phịch" một tiếng quỳ sụp trước mặt mẹ chồng, đột ngột dùng tay bịt miệng mẹ chồng lại, khóc nức nở gọi: "U! U đừng... đừng nói nữa... con phụng dưỡng u già cả đời!"

Lương đại nương ôm chặt lấy con dâu: "Tú à, những lời đó... làm mẹ sớm muộn gì cũng phải... nói với con, u nghĩ rồi, vẫn là... vẫn là nói sớm thì hơn..."

"U!..." Tú Tú lại dùng tay bịt miệng mẹ chồng, áp chặt đầu vào lồng ngực mẹ chồng, lớn tiếng khóc òa.

"Tú, khóc đi... đem hết những giọt nước mắt nghẹn ngào trong bụng... khóc hết ra đi..." Lương đại nương cũng rơi nước mắt, bà dùng tay vuốt ve mái tóc của con dâu, "Khóc ra được thì trong lòng mới dễ chịu hơn..."

Tú Tú bỗng nhiên nấc nghẹn ngào dừng tiếng khóc lại, sụt sùi nức nở.

Chủ nhiệm đã quay mặt đi không đành lòng nhìn chứng kiến cảnh này, cuốn sổ ghi chép và chiếc bút trong tay anh không biết từ lúc nào đã rơi xuống đất. Tôi dùng hai tay che chặt mặt, chỉ cảm thấy nước mắt theo kẽ tay trào ra...

---❊ ❖ ❊---

Ban quân nhu ba ngày trước đã biết tin gia đình Lương đại nương sắp về, anh ấy nhân cơ hội theo xe tải hậu cần trung đoàn vào thành phố kéo rau, đã mua về những thứ như tôm nõn, hải sâm, mộc nhĩ, tôm đông lạnh... vốn là những món ngày lễ ở đơn vị cũng khó lòng ăn được, chuẩn bị làm một bữa cơm tiễn đưa gia đình Lương đại nương.

Đúng vậy, bất kỳ sơn hào hải vị, trân vi mỹ vị nào trên đời này, đại nương và Tú Tú đều có quyền hưởng thụ, cũng nên để họ nếm thử một lần!

Sáng hôm sau. Trung đoàn phái xe jeep đến, muốn đưa gia đình Lương đại nương đi thẳng đến ga tàu hỏa.

Thủ trưởng tiểu đoàn đã đến. Mẹ tôi cũng sang đây. Các trung đội còn cử ra mỗi nơi một đại biểu, cùng dùng bữa với gia đình đại nương.

Trên bàn bày hơn hai mươi đĩa thức ăn. Trưởng ban quân nhu nói "sủi cảo xuất hành cầu may", còn gói rất nhiều sủi cảo.

Mẹ tôi thay Tú Tú bồng Phán Phán, dùng bình sữa cho Phán Phán bú sữa.

Chúng tôi không ngừng gắp đủ loại thức ăn vào bát của đại nương và Tú Tú, bảo đại nương và Tú Tú ăn nhiều thức ăn một chút. Thế nhưng, các món ăn gắp vào bát đều đã vun thành đống cao ngút, vậy mà đại nương và Tú Tú lại chẳng động đũa lấy một lần...

Người có mặt ở đây ai trong lòng cũng hiểu rõ, bàn thức ăn này vốn không phải để mọi người thưởng thức, tác dụng của nó chẳng qua chỉ là mượn việc mời cơm gắp thức ăn, để che giấu sự bi thương trong lòng mọi người mà thôi.

Dưới sự khuyên nhủ mời mọc liên tục của mọi người, đại nương chỉ ăn hai chiếc sủi cảo, uống vài húp nước sủi cảo. Tú Tú chỉ ăn một chiếc sủi cảo, uống một ngụm nước canh, rồi nói buổi sáng cô không tài nào ăn nổi cơm, cô không đói. Cô no rồi.

Các chiến sĩ đã lần lượt đến ban chỉ huy đại đội, muốn tiễn đưa gia đình đại nương. Tối qua, tôi đã dặn dò mọi người rồi, lúc gia đình đại nương rời khỏi đơn vị, bảo mọi người phải nhịn nước mắt lại...

Lúc này, Đoạn Vũ Quốc lại là người đầu tiên không nhịn được mà lau nước mắt. Cậu ấy vừa lau nước mắt, rất nhiều chiến sĩ cũng không kìm được mà rơi lệ.

Lương đại nương đứng dậy: "Đừng khóc, đều đừng khóc cả... Người làm nông cày cấy, còn phải đổ mấy chậu mồ hôi trầy chút da, đánh giang sơn bảo vệ giang sơn, nào có chuyện không đổ máu cơ chứ! Tam Hỉ nó vì đất nước mà chết, nó chết vô cùng có giá trị..."

Đại nương vừa nói thế, Đoạn Vũ Quốc càng khóc lớn hơn, các chiến sĩ cũng đều hùa theo mà nghẹn ngào. Có người huých Đoạn Vũ Quốc một cái, cậu ấy nín khóc. Mọi người cũng nhận thức được không nên vào thời điểm này, khóc lóc trước mặt đại nương và Tú Tú.

Trong nhà trở nên yên tĩnh.

Tú à, thời gian không còn sớm nữa. Đừng làm phiền các đồng chí nữa, chúng ta phải đi thôi." Dừng một lúc, đại nương nói với Tú Tú, "Tú, con lấy cái kéo đó ra đây đi."

Tú Tú từ trong bọc vải nền xanh in chấm tròn màu trắng, lấy ra một chiếc kéo dùng để may quần áo, đưa cho Lương đại nương.

Đại nương vén vạt áo lên. Lúc này, chúng tôi phát hiện ra, ở mặt trong góc dưới bên trái vạt áo của đại nương đã được khâu kín một thứ gì đó, phồng lên lùm lùm. Đại nương cầm kéo, cắt phăng đường khâu ở vạt áo chỉ với vài nhát...

Chúng tôi không biết đại nương muốn làm gì, đều im lặng dõi theo.

Chỉ thấy đại nương dùng đôi bàn tay gầy gò xương xẩu, từ chỗ rách của vạt áo móc ra một sấp nhân dân tệ mới tinh. Đặt lên bàn!

Chúng tôi nhìn kỹ, toàn là những tờ mười tệ dày cộp một sấp, ở giữa được buộc bằng một dải lụa màu đỏ rực.

Tiếp theo, lại thấy đại nương từ khe hở vạt áo, lần mò lấy ra một sấp nhân dân tệ đã cũ, cũng toàn là loại mệnh giá mười tệ...

Đại nương đây là muốn làm gì vậy? Tôi kinh ngạc sững sờ! Trên người đại nương có từng ấy tiền, vậy mà ba bà cháu xuống tàu hỏa lại nỡ lòng không chịu mua vé xe khách, cứ thế bước từng bước đi bộ hơn một trăm sáu mươi dặm đường...

Đại nương nhìn tôi, chỉ vào hai sấp tiền trên bàn và nói: "Đó là năm trăm năm mươi đồng, đây là bảy mươi đồng."

Lúc này, Tú Tú đưa cho tôi một mẩu giấy: "Chính trị viên, mẩu giấy này giao lại cho anh, phiền anh giải quyết giúp u nhé."

Tôi cầm lấy mẩu giấy xem qua, đó chính là tờ giấy ghi nợ mà Lương Tam Hỉ để lại cho họ! Mẩu giấy này và mẩu giấy dính đầy máu kia là cùng một loại giấy, vốn là một tờ giấy xé đôi làm hai nửa...

Lập tức, da đầu tôi tê rần lên!

Lương đại nương điềm tĩnh nói: "Tam Hỉ thiếu sáu trăm hai mươi đồng tiền nợ, để lại lời dặn bảo u và Tú Tú tới trả. Tú à, con đem bức thư mà Tam Hỉ để lại, cũng giao cho Mông Sinh và mấy cậu ấy đi."

Tú Tú đưa một phong thư cho tôi.

À, vào thời khắc này, chúng ta cuối cùng cũng đã nhìn thấy di thư của liệt sĩ Lương Tam Hỉ! Nội dung di thư như sau:

Tú Tú: Em yêu! Thân thể của u cũng rất tráng kiện chứ? Hôm qua nhận được thư em, tình hình bên nhà anh đều đã rõ. Bởi vì thư của em được chuyển từ trạm hậu phương của đơn vị về đây, cho nên từ ngày em viết thư tính đến hiện tại, đã qua thời gian một tháng rồi.

Thư em nói em chẳng mấy chốc sẽ sinh. Thế thì, đứa con bé bỏng của chúng ta tính ra hiện tại hẳn là sắp đầy tháng rồi từ xa anh gửi lời chúc phúc, chúc em và con đều bình an vô sự! U nhìn thấy đứa cháu nội (hoặc cháu ngoại) cất tiếng khóc chào đời, chắc là cười đến mức ngoác cả miệng ra rồi đây.

Tú: Kể từ tháng sáu năm ngoái, lần nào viết thư cho em anh cũng nói anh chẳng mấy chốc sẽ về nghỉ phép, em cũng mong ngóng từng ngày anh về. Thế nhưng, vì các loại nguyên nhân khác nhau, hiện tại năm mới lại qua đi một tháng nữa, anh vẫn chẳng thể về được. Mặc dù trong thư em viết gửi cho anh không hề có chút oán trách nào, nhưng từ đáy lòng anh cảm thấy, anh thật sự có lỗi với em! Một tháng trước, lúc anh viết thư cho em có nói đơn vị chúng ta sắp ra ngoài làm nhiệm vụ, không nói với em nhiều chuyện khác. Bây giờ anh nói cho em hay, đơn vị chúng ta đã rời khỏi nơi đóng quân cũ, đi tàu hỏa vội vã đến tuyến biên phòng Vân Nam này rồi. Đến nơi nhìn lại, lũ quỷ Việt Nam thật sự quá ư hách dịch lăng mạ người, thường xuyên xâm phạm lãnh thổ nước ta, lúc nào cũng tàn sát dã man đồng bào biên giới chúng ta! Đất nước chúng ta vừa mới kết thúc mười năm náo loạn, thật sự không thể xê dịch nổi nhân lực, vật lực ra để đánh trận, nhưng trận chiến này không đánh không được! Đừng nói là những người lính tụi anh, cho dù là những người dân thường đến đây nhìn thấy cũng sẽ cảm thấy, nếu như không cho tiểu bá vương Việt Nam một vố đau, thể diện người Trung Quốc của chúng ta biết vứt đi đâu!

Khi em nhận được bức thư này, tụi anh đã xông lên chiến trường chiến đấu tự vệ phản kích rồi!

Tú: Hai đứa mình sinh cùng một thôn núi Táo Hoa Dục, em kém anh tám tuổi, tuy không thể gọi là thanh mai trúc mã, nhưng cũng là lớn lên nhìn nhau mà thành. Kể từ khi hai đứa mình xác định quan hệ và kết hôn đến nay, chỉ đỏ mặt có một lần. Chắc chắn em vẫn nhớ rõ, đó là vào một đêm tháng ba năm ngoái sau khi em đến đơn vị. Anh đùa với em một câu, nói rằng không chừng có một ngày nào đó anh sẽ lên chiến trường, sẽ bị một viên đạn bắn chết. Không ngờ câu nói này chọc giận em, em dùng nắm đấm nện vào lồng ngực anh, mắng anh “thật ác độc”, “thật xấu xa”! Sau đó, em khóc, khóc đến là đau đớn thương tâm. Anh khổ sở khuyên nhủ em, em hỏi anh sau này còn nói hay không những lời như thế nữa, anh nói không nói nữa, em mới ngừng rơi nước mắt. Em nói: “Hai người chúng ta, ai cũng không được chết trước, nếu chết, thì phải cùng chết một chỗ!” Tú: Anh biết em yêu anh vị tha đến nhường nào, thuần khiết nhường nào, sâu đậm nhường nào!

Thế nhưng, quân nhân rốt cuộc là đứa con của chiến tranh, không có chiến tranh thì sẽ không có quân nhân! Tú: Bây giờ anh không phải đang đùa giởn với em nữa đâu, anh đành phải nói cho em biết, đây rất có khả năng là bức thư cuối cùng mà anh viết cho em rồi!

Tú: Hai đứa mình kết hôn sắp tròn ba năm rồi. Kể cả lần nghỉ phép về nhà kết hôn đó ra, anh đã nghỉ phép hai lần, em đã đến đơn vị một lần. Thời gian chúng ta sống cùng nhau, tính tổng lại còn chưa đến chín ngày! Tháng ngoái lúc em đến đơn vị chuẩn bị về, đêm cuối cùng em lén lút lau nước mắt suốt đêm. (Nhìn tình hình hiện tại, rất có khả năng đó là lần gặp mặt cuối cùng và lần cuối cùng chúng ta ở bên nhau.) Anh biết em lưu luyến không nỡ rời xa anh, anh cũng rất muốn để em ở lại thêm mấy ngày. Nhưng em vừa vướng bận nhà mình chỉ có mình u ở nhà không ổn, lại vừa lo lắng chuyện đồng áng bận rộn, vẫn là lên đường. Lúc em rưng rưng nước mắt ba bước lại ngoảnh đầu một lần lên xe, trong lòng anh lúc bấy giờ cũng cảm thấy khó tả vô cùng. Gian khổ không có nghĩa là đau khổ, nỗi khổ tâm lớn nhất của cán bộ đơn vị bình thường, không gì bằng việc vợ chồng trông ngóng nhau từ xa, sống cảnh chia ly hai nơi trong thời gian dài! Lúc ấy anh từng nghĩ, hay là giải ngũ về quê quách cho rồi, chúng ta chẳng ham hố kiếm thêm chút tiền ở trong quân đội ấy làm gì, số tiền ấy còn chẳng bõ bèn gì so với tiền em đi đi lại lại vứt dọc đường! Cuộc sống ở nhà dẫu có khổ, chúng ta chịu khổ cùng một chỗ, chẳng phải tốt hơn mọi thứ sao?! Nhưng nghĩ đi nghĩ lại, nếu ai cũng không muốn ở lại đơn vị công tác lâu dài, thì làm sao được? Binh lính rốt cuộc vẫn phải có người huấn luyện, cửa ngõ quốc gia rốt cuộc vẫn phải có người canh gác, giang sơn rốt cuộc vẫn phải có người bảo vệ chứ! Tú: Anh hai bàn tay trắng đến cõi đời này, bú mớm dòng sữa của người mẹ thôn núi mà lớn thành người. Nếu nói về địa vị kinh tế, liên trưởng “nhà quê” như anh đứng cạnh người khác, thật sự đủ “xấu hổ” lắm rồi! Nhưng anh lại thường xuyên cảm thấy mình hạnh phúc hơn người khác, anh là kẻ may mắn trong cuộc đời! Sở dĩ có cảm giác như thế, đó là vì đã có em, Tú yêu dấu của anh! Mỗi khi nghe các đồng chiến hữu khen ngợi và tán dương em, trong lòng anh ngọt lịm. Đâu chỉ là ngọt lịm, em chính là niềm kiêu hãnh và tự hào lớn lao của anh! Thế nhưng, mỗi khi nghĩ đến em, từng trận xót xa cũng thường trào dâng trong lồng ngực anh. Một là vì những bất hạnh của gia đình anh, càng vì quê hương chúng ta vẫn còn quá nghèo khó, em theo anh, chưa từng được trải qua một ngày tháng sung túc nào cả! Mặc dù anh là người được mọi người gọi là “quan lớn”, lại là cán bộ cấp liên trưởng lương tháng sáu mươi tệ, nhưng anh lại chẳng thể mua nổi cho em lấy một bộ quần áo, chứ đừng nói gì đến mấy thứ lụa là nilon tươm tất. Thế nhưng, em lại thường xuyên an ủi anh: “Có mấy bộ quần áo mặc là được rồi, so với người trên thì mình không bằng, nhưng so với người dưới thì chúng ta vẫn còn dư dả chán!”... Tú: Lúc này nghĩ lại tất cả những điều này, anh thực sự không biết nên cảm ơn em thế nào cho phải, anh chỉ có thể nói rằng, đối với anh, đối với ân huệ to lớn và đức độ của nhà họ Lương chúng ta, anh dù có xuống suối vàng cũng tuyệt đối không bao giờ quên! Lần đầu tiên viết cho em bức thư dài thế này, nhưng vẫn cảm thấy lời chưa nói hết. Thủ trưởng tiểu đoàn thông báo cho anh đi họp, lúc về rảnh rỗi anh lại viết tiếp cho em.

Tú Tú: Nếu anh hy sinh trên chiến trường, những lời dưới đây chính là di chúc của anh: Sau khi anh chết, em và u là những người dân của căn cứ địa cách mạng lâu năm, anh tin rằng hai người sẽ không làm phiền đến tổ chức và các đồng chí đâu. U chỉ có một mình anh là con trai thôi, bản thân u cũng từng cống hiến cho cách mạng, một khi anh hy sinh, chính quyền sẽ thỏa đáng sắp xếp và chiếu cố cho u. Cuộc sống tuổi già của u sẽ được bảo đảm. Mong hai người theo quy định điều luật của chính quyền, hưởng chế độ đãi ngộ thân nhân liệt sĩ là được. Nhưng tuyệt đối không được đưa ra bất kỳ yêu cầu ngoài lề nào với tổ chức! Người nghèo chí không được ngắn. Hơn nữa đất nước chúng ta cũng không giàu, chúng ta nên suy nghĩ nhiều hơn về những khó khăn của đất nước! Mặc dù trong thời kỳ náo loạn mười năm, có không ít kẻ lợi dụng chức quyền đục nước béo cò đã vơ vét đầy túi (bây giờ vẫn còn có kẻ làm như thế), nhưng chúng ta tuyệt đối không được học theo loại người đó, lương tâm của loại người đó đã bị chó ăn mất rồi! Làm người mà đến chút lòng yêu nước tối thiểu cũng không có, thì không xứng đáng làm người!

Tú: Lúc em đến đơn vị năm ngoái có biết, lúc đó anh vẫn còn nợ gần tám trăm đồng, bây giờ vẫn còn nợ sáu trăm hai mươi đồng. (Giấy ghi nợ viết trên một mẩu giấy khác, gửi kèm theo thư cho em.) Anh vốn định trong vòng ba, bốn năm thắt lưng buộc bụng, là có thể trả hết nợ, sau này cuộc sống của chúng ta sẽ dễ chịu hơn nhiều. Nhưng một khi anh hy sinh, dự tính ban đầu sẽ tan thành mây khói. Tuy nhiên, không sao cả. Theo quy định, chiến sĩ, cán bộ sau khi hy sinh, chính quyền sẽ phát một khoản tiền trợ cấp, chiến sĩ là năm trăm đồng, cán bộ cấp liên, trung đội là năm trăm năm mươi đồng. Như vậy, khi em cầm được năm trăm năm mươi đồng tiền trợ cấp từ ban dân chính, thì thiếu bảy mươi đồng còn lại sẽ dễ tính thôi. Em và u đem con lợn nuôi ở nhà bán đi trước thời hạn đi. Tóm lại, em và u lúc đến đơn vị, nhất định phải trả sạch số tiền anh nợ một lần. Các đồng chí cho anh vay tiền hầu hết đều là những người lãnh đạo và chiến hữu tâm phúc của anh, hoàn cảnh gia đình của họ cũng không mấy dư dả. Nếu trong danh sách giấy ghi nợ, có đồng chí nào cũng đã hy sinh, mong em bằng mọi giá phải nhờ các đồng chí trong đơn vị chuyển số tiền đó cho người thân của họ. Người chết nhưng nợ không được chết. Hãy nhớ kỹ! Hãy nhớ kỹ!

Tú: Còn một việc quan trọng hơn cả việc trả nợ, càng mong em nhất định phải tuân theo lời anh nói mà làm. Mấy ngày nay, anh đã suy đi tính lại rất nhiều lần, chúng ta lên chiến trường liều mạng đổ máu là vì cái gì? Là để nhân dân cả nước có được cuộc sống tốt đẹp hơn! Trong nhân dân, đường đường chính chính cũng nên bao gồm cả em - người vợ yêu dấu của anh! Tú: Em vừa tròn hai mươi tư tuổi, đang độ tuổi xuân thì. Sau khi anh chết, anh không chỉ hy vọng em kiên cường sống tiếp, mà còn mong mỏi em sống một cuộc đời thật trọn vẹn viên mãn! Vùng đất của chúng ta văn hóa cũng tương đối lạc hậu, nhưng em là một học sinh cấp hai, mong em dám coi thường cái gọi là “trung thần không thờ hai chủ, liệt nữ không lấy hai chồng” của di huấn phong kiến, mong em dũng cảm phá vỡ những quan niệm thế tục cũ kỹ, một khi gặp được đồng chí nào thích hợp, tức tốc đi bước nữa tái giá ngay! U nhà mình là người sáng suốt, anh nghĩ u tuyệt đối sẽ không và không nên ngăn cản em trong chuyện này đâu! Hãy nhớ kỹ! Hãy nhớ kỹ! Bằng không, anh ở suối vàng cũng sẽ chết không nhắm mắt đâu!!

Tú: Anh ngoài việc để lại cho em một tờ giấy ghi nợ ra, không có bất kỳ di sản nào để lại cho em cả. Mấy bộ quân phục, lăn lộn trầy trật đều đã rách rưới cả rồi. Duy chỉ có một chiếc đại y mới, phát xuống hai năm nay anh vẫn chưa mặc lần nào, anh đựng nó trong một cái túi nilon. Sau khi anh hy sinh, các đồng chí trong đơn vị sẽ giao chiếc đại y quân đội đó cho em. Vậy thì, chiếc đại y quân đội hoàn toàn mới mẻ đó, hãy coi như là món quà anh gửi tặng người chồng tương lai của em vậy!

Tú: Đơn vị chúng ta là đơn vị huấn luyện toàn diện, nghe nói sẽ gánh vác nhiệm vụ chiến đấu gian khổ nhất. Vĩnh biệt, hoàn toàn có khả năng là vĩnh biệt mãi mãi rồi!

Em viết thư bảo anh đặt tên cho con, anh nghĩ, mặc dù em sinh con trai hay con gái, cứ gọi nó là Phán Phán nhé! Vấn đề là, “Băng đảng bốn tên” đã bị đập tan, Hội nghị toàn thể lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng cũng đã họp rồi, chúng ta đã nhìn thấy ánh rạng đông tốt đẹp của tương lai, chúng ta có hy vọng rồi, cuộc sống của người nông dân cũng có hy vọng rồi!

Tú: Tính ra bây giờ em đã qua thời kỳ ở cữ rồi, anh mới dám gửi bức thư này đi. Mong em thơm thay anh thật nhiều vào má nó nhé, đứa con bé bỏng Phán Phán chưa từng gặp mặt của anh!

Kính chào

Quân lễ!

Tam Hỉ

Ngày 28 tháng 1 năm 1979

Đọc xong di thư, nước mắt tôi trào ra như suối, tôi cách nào cũng không nhịn được, tôi gào khóc òa lên...

Tôi dùng đôi bàn tay run lẩy bẩy cầm lấy khoản tiền trợ cấp năm trăm năm mươi đồng đó, khóc lớn hét lên với Lương đại nương: "... Đại nương, đại nương tốt của con ơi! U... số tiền trợ cấp này, không thể... không thể được đâu..."

Trong nhà chìm trong một mảng tiếng nức nở. Mọi người có mặt lúc này đều đã hoàn toàn hiểu rõ, một chuyện thế nào đã xảy ra!

Chiến sĩ Đoạn Vũ Quốc lớn tiếng khóc òa chạy ra ngoài lấy chiếc đài bán dẫn thu nhỏ của cậu ta ra, rồi bất ngờ tháo chiếc đồng hồ điện tử trên cổ tay mình xuống, "cốp" một tiếng đặt mạnh lên bàn: "Số tiền liên trưởng thiếu, tụi cháu... trả!"

"Chúng cháu trả!"

"Chúng cháu trả!!"

"Chúng cháu trả!!!"

... Trong làn nước mắt nhòa nhợt, tôi sớm đã phân biệt không rõ đây là ai, kia là ai, chỉ thấy từng chiếc đồng hồ đeo tay, từng xấp nhân dân tệ, đều chất đống trước mặt tôi trên bàn...

Khi tiếng khóc xé ruột xé gan dần dần chìm xuống, tôi nghẹn ngào van xin Lương đại nương: "Đại nương, con là... bú sữa của u mà lớn lên... Số tiền anh Tam Hỉ thiếu, u cứ... để con trả đi..."

Lương đại nương dùng mu bàn tay quệt mắt, giọng già nua khàn đặc: "... Các con ơi, lòng tốt của các cháu, u và Tú... nhận hết, đều nhận hết! Nhưng lời Tam Hỉ để lại, u làm mẹ này không thể trái... Bằng không, Tam Hỉ nó ở suối vàng, cũng không nhắm mắt nổi đâu..."

Mặc cho mọi người khóc lóc khuyên can thế nào đi nữa, đại nương nói lời của người đã khuất tuyệt đối không thể trái! Bà và Tú Tú đặt sáu trăm hai mươi đồng tiền đó xuống, lên xe...

Mẹ tôi đã khóc đến ngất lịm đi, không thể tiễn gia đình Lương đại nương ra ga tàu hỏa được nữa. Các chiến sĩ dìu tôi đang lảo đảo xiêu vẹo, bước lên xe jeep...

Đi rồi! Ba thế hệ từ núi Nghi Mông đến, cứ thế mà đi!

Hà, đây chính là nhân dân của chúng ta, là Thượng đế của chúng ta!