3. Thẹn với lòng

Bí thư thành ủy Uông và Hạ Kiến Quân bọn họ đã ngồi vào phòng bao ở nhà khách rồi. Bọn họ đến để kiểm tra sản xuất vụ xuân. Bí thư Uông vừa thấy Cổ Trường Thư liền nói: "Chúng ta gặp nhau lần thứ hai phải không nhỉ? Lần đầu tiên cậu là nhân vật phong vân, làm anh hùng chống lụt bão cứu trợ thảm họa, lần này dọn dẹp công trình vi phạm, cậu lại làm một nhân vật phong vân lần nữa. Người huyện Đại Minh có thể không biết tôi Uông Dương, nhưng chắc chắn đều biết cậu Cổ Trường Thư."

Cổ Trường Thư cười cười nói: "Lần trước tôi mang tiếng thơm, lần này tôi mang tiếng mắng. Bản chất không giống nhau mà!"

Bí thư Uông nói: "Lãnh đạo không bị mắng cũng chưa chắc đã là lãnh đạo tốt."

Sau đó, Bí thư Uông nắm lấy tay cha của Cổ Trường Thư nói: "Cảm ơn bác đã sinh ra một người con trai ưu tú như vậy. Nghe nói cậu ấy được nuôi lớn bằng vỏ chai rượu đấy."

Cha Cổ Trường Thư nói: "Tôi chẳng có tích sự gì. Nghèo đến bước đường cùng, liền nghĩ ra một chiêu, thầm nghĩ người uống rượu đa phần đều là người thông minh, thế nên mới nhặt vỏ chai rượu nuôi nó, để nó hấp thụ chút dinh dưỡng từ trong đó."

Bí thư Uông nói: "Thế tử lượng hai bác chắc chắn không tồi."

Cha Cổ Trường Thư nói: "Đều bình thường thôi. Nhưng mà, ly rượu hôm nay nhất định phải kính ngài."

Cổ Trường Thư phát hiện, cha mình đứng trước mặt quan lớn mà thần sắc vẫn tự nhiên, đối đáp trôi chảy, không có biểu hiện gì là không tự nhiên cả. Hơn nữa cha rất biết quy củ, người khác không hỏi thì ông không nói bạ, nhưng có hỏi là đáp. Giữa tiệc rượu, Hạ Kiến Quân lấy từ trong túi ra một mẩu giấy, đưa cho Bí thư Uông nói: "Đây chính là những lời mắng chửi huyện trưởng Cổ. Xin Bí thư xem qua."

Bí thư Uông nhìn kỹ mẩu giấy, lông mày nhíu lại với nhau. Quan sát hồi lâu, sau đó nói: "Tôi lại không coi đây là lời mắng, mà là một bài ca tụng. Lãnh đạo các đời chính quyền đều không có tư cách để bị mắng kiểu này, lại để cậu chịu đựng, đây là vinh quang của cậu, là vinh quang của một người cộng sản. Nếu ai cũng sợ bị mắng thế này, thì chất lượng công việc của chúng ta đáng phải hoài nghi rồi đấy."

Tả Tiểu Lợi nói: "Bí thư Uông đừng nói thế chứ, cái người Cổ Trường Thư này không chịu được khen đâu. Cứ khen là cậu ta kiêu ngạo ngay."

Bí thư Uông nói: "Đó là vì đáng để kiêu ngạo chứ! Kiêu ngạo chẳng có gì là không tốt cả, chỉ là đừng tự mãn thôi, có người cả đời còn chẳng kiêu ngạo nổi ấy chứ."

Tả Tiểu Lợi thấy Bí thư Uông là một người khá hòa dễ gần, nhân cơ hội triển khai câu chuyện, nói: "Bí thư Uông, Cổ Trường Thư nay đã trở thành cái đích cho mọi người chỉ trích rồi. Nếu cậu ấy có bề gì ở huyện Đại Minh, em thế nào cũng tìm tổ chức đấy."

Tả Tiểu Lợi nói giả mà ý thật, Bí thư Uông nghe hiểu ngầm trong lòng. Bí thư Uông lườm Tả Tiểu Lợi một cái rồi cười: "Cô có ý gì hả? Muốn cậu ta thuyên chuyển thì cứ nói thẳng ra đi, chẳng phải là muốn giải quyết chuyện vợ chồng ở hai nơi sao! Cái này tổ chức sẽ cân nhắc, cô đừng vội."

Tả Tiểu Lợi đột nhiên nói ra những lời như vậy, Cổ Trường Thư cũng không tiện ngăn cản. Hơn nữa, cô ấy cũng nói theo kiểu nửa đùa nửa thật, lời phụ nữ nói thì dù đúng hay sai Bí thư Uông cũng sẽ không để tâm đặc biệt đâu. Bình thường vốn chẳng có cơ hội đưa ra yêu cầu thế này, nói ra thì cứ nói vậy thôi. Còn về bản thân Cổ Trường Thư, anh quả thực vẫn chưa cân nhắc đến vấn đề thuyên chuyển. Nhưng Tả Tiểu Lợi lại đưa ra trong hoàn cảnh đặc biệt này, cũng là chuyện tốt. Cổ Trường Thư đã làm phó huyện trưởng ở huyện Đại Minh được hai năm rồi, chuyển chiến trường vào lúc danh tiếng và sự nghiệp đang ở đỉnh cao là kết quả chấp chính tốt nhất. Chuyện làm quan đôi khi giống như đánh mạt chược, người thực sự thắng tiền là những kẻ nhân lúc vận đỏ vớt vát vài ván rồi chuồn, nếu ham chiến quá mức thì mười chín phần mười là sẽ thua. Trên sòng bạc không có tướng quân trăm trận trăm thắng, trên quan trường cũng chẳng có tướng quân trăm trận trăm thắng. Rời đi vào lúc xuôi chèo mát mái, người ta sẽ lưu luyến cậu, nhắc nhở cậu, ghi nhớ ơn đức của cậu, thế mới là đi đúng lúc đúng chỗ. Nếu để đến lúc bị động rồi mới nghĩ chuyện điều đi, thì không còn vẻ vang gì nữa.

Không biết là lời của Tả Tiểu Lợi phát huy tác dụng, hay tổ chức thực sự cân nhắc thấy Cổ Trường Thư nên đổi chỗ ở, nửa năm sau, Ban Tổ chức Thành ủy đã đánh tiếng với Hạ Kiến Quân, nói là muốn sắp xếp công việc khác cho Cổ Trường Thư. Hạ Kiến Quân vừa nghe tin Cổ Trường Thư sắp được điều đi thì vô cùng lưu luyến cậu, Hạ Kiến Quân đề xuất để Cổ Trường Thư làm huyện trưởng, nhưng Ban Tổ chức không đồng ý. Nói đây là chuyện Thường vụ Thành ủy đã đại khái chốt lại rồi, không tiện thay đổi nữa. Hạ Kiến Quân hỏi được điều sang bộ phận nào? Trưởng ban Tổ chức nói đại khái là Cục Công nghiệp thành phố, hai năm nữa Cục trưởng Trần sẽ nghỉ hưu, cần có người tiếp quản. Sau khi về lại huyện Đại Minh, Hạ Kiến Quân liền kể lại cho chính Cổ Trường Thư nghe. Hạ Kiến Quân nói, thời gian tới sẽ có công văn xuống, cậu chuẩn bị bàn giao đi. Tôi có muốn giữ cũng giữ cậu lại không được, cậu là người của tổ chức, Thành ủy hy vọng cậu ở cương vị mới sẽ làm nên sự nghiệp lớn hơn. Dù sao thì cái nơi huyện Đại Minh này quá nhỏ rồi.

Vào buổi chiều nhận được thông báo bổ nhiệm, Hạ Kiến Quân gọi Cổ Trường Thư vào văn phòng mình để trò chuyện. Hạ Kiến Quân không mấy vui vẻ. Bởi vì anh không ngờ rằng: Cổ Trường Thư lại đi làm phó cục trưởng Cục Công nghiệp thành phố. Sự sắp xếp như thế này khiến anh cảm thấy bất bình thay cho Cổ Trường Thư, anh cho rằng: "Dù thế nào thì cậu cũng phải làm cục trưởng chứ, sao lại là phó cục trưởng cơ chứ?"

Thực ra chuyện này cũng nằm ngoài dự liệu của bản thân Cổ Trường Thư, nhưng anh không hề biểu lộ cảm xúc tiêu cực nào ra ngoài. Anh biết rõ, không ít người giữ chức phó ở huyện, làm liền tù tì năm sáu năm vẫn dậm chân tại chỗ. Lại có những người làm từ chính quyền sang huyện ủy, sau đó thì đến đại hội nhân dân dưỡng già, bọn họ tự giễu cợt là "một bước không vững, cả đời làm phó". Trong đó quả thực có những người tác phong công tác tốt, năng lực nghiệp vụ mạnh, tố chất chính trị cao, đã chịu khổ, đã bỏ công sức, đã làm việc vì bách tính, cuối cùng lại vướng phải đủ thứ rắc rối. So sánh như vậy, Cổ Trường Thư liền cảm thấy bản thân mình vẫn được coi là may mắn, anh cười nói với Hạ Kiến Quân: "Có thể được điều động nhanh như thế này đối với tôi đã là rất tốt rồi, cho dù để tôi làm cục trưởng thì cũng phải có một quá trình chứ. Điểm đáng mừng là, trong nhiệm kỳ làm phó huyện trưởng của tôi, tôi chưa từng làm một việc nào có lỗi với bách tính, chưa từng làm một việc nào hổ thẹn với lương tâm. Trong lòng vẫn cảm thấy nhẹ nhõm."

Hạ Kiến Quân nói: "Tuy nhiên cũng được, cậu cứ đến đó làm quen với tình hình trước đã. Dù sao thì đơn vị trực thuộc thành phố cũng khác với ở huyện, phạm vi công việc lớn hơn một chút. Tôi tin là cậu có thể tiếp tục duy trì tinh thần liều mạng này ở huyện Đại Minh, có lợi cho cả công lẫn tư."

Cổ Trường Thư nói: "Điểm này anh cứ yên tâm. Tôi mãi mãi ghi nhớ, tôi được người cha đi nhặt vỏ chai rượu nuôi lớn. Không nói đến những đạo lý lớn lao như có lỗi với đảng, có lỗi với xã hội, thì ít nhất tôi cũng phải có lỗi với cha tôi chứ."

Tối hôm đó, Cổ Trường Thư không về nhà đúng giờ, anh ở lại văn phòng của mình một mình rất lâu. Vì sắp phải chuyển đi, trong tay anh vẫn còn một số việc cần phải giải quyết. Mà chuyện gai góc nhất chính là những chiếc phong bì mà anh nhận được kể từ khi làm thường vụ phó huyện trưởng đến nay. Anh đọc sách một lát, đợi đến khi đèn trong tòa nhà làm việc tắt ngấm, người ngớt yên tĩnh, anh đem tất cả chúng từ trong két sắt ra, đếm từng cái một, bình thường anh không dùng máy tính, bây giờ phải dùng máy tính để tính toán "thành quả" của mình. Cộng dồn lại quả thực khiến người ta giật mình, xấp xỉ gần sáu mươi vạn rồi. Một huyện miền núi nghèo đói như vậy, làm thường vụ một năm đã nhận được sáu mươi vạn, thế thì hai năm thì sao? Ba năm thì sao? Hảo trách nào mà một số trưởng phòng ban tiền lương hàng tháng chỉ có mấy trăm tệ đến một hai nghìn tệ, thế mà hở ra là có thể mua được căn nhà trị giá mấy chục vạn tệ, có người còn mua cả xe hơi riêng nữa chứ. Nếu tính theo thu nhập tiền lương, cho dù bọn họ cả đời không ăn không uống gom góp lại tất cả, cũng không đủ cho một lần đầu tư của bọn họ. La Khánhhồi làm thường vụ phó huyện trưởng, đã mua liền hai căn nhà thương mại ở thành phố. Vị huyện trưởng họ Chu hiện tại gần đây vẫn mua căn hộ thông tầng ở thành phố. Trước đây Cổ Trường Thư không hiểu sao người ta cứ làm quan là tay chân lại hào phóng hẳn lên, bây giờ thì đã hiểu rõ hoàn toàn rồi.

Cổ Trường Thư cần tiền, nhưng không cần nhiều tiền đến thế. Anh đã làm việc, đã có cống hiến, đảng và chính quyền đã ban cho anh vinh dự rồi. Anh chỉ có một suy nghĩ rất đơn giản, đáng thưởng cho tôi thì đã thưởng rồi, đáng cho tôi thì đã cho rồi, chức quyền và địa vị đều có cả. Phần lớn thời gian ăn cơm của nhà nước, ra cửa có xe đưa đón, vào nhà có cơm ăn, ở rất nhiều trường hợp cậu đều đứng ở vị trí cao ngất ngưởng, đảng và chính quyền đối xử với cậu không tệ đâu, vả lại trong nhà cũng chẳng thiếu thứ gì cả, không có lý do gì để vớt vát chút dầu mỡ từ đám cán bộ cấp dưới cả! Nhìn những đồng tiền đó, đây dường như không phải vấn đề bản thân tiền bạc, cũng không phải chuyện nhân tình thế thái hay lễ thượng vãng lai thông thường, mà là vấn đề phong khí cán bộ và phong khí chính trị. Bọn họ biếu quà, suy cho cùng cũng chỉ là muốn cậu nâng đỡ họ vào thời điểm then chốt, chuyển đến một chiếc ghế tốt đẹp hơn, hoặc từ chức vụ phó thành chức vụ chính, đổi từ đơn vị ít dầu mỡ sang đơn vị lắm dầu mỡ. Nếu nhận lấy những đồng tiền này, có lẽ sẽ chẳng có chuyện gì xảy ra đâu, nhưng người ta sẽ nhìn cậu Cổ Trường Thư thế nào? Sau lưng chắc chắn bọn họ sẽ nói, đừng thấy bình thường hắn ta ra vẻ đạo mạo nghiêm túc, hắn chẳng qua cũng chỉ giống như một con chó, ném cho một khúc xương có thịt là lập tức lao vào cắn xé ngay. Mấy trăm tệ hay mấy nghìn tệ là có thể thay đổi ý chí của lãnh đạo, rồi lon ton ngoắt đuôi xoay quanh tầm mắt của người khác. Sống như thế thì chẳng còn chút nhân cách nào nữa. Mà cậu trong mắt những kẻ biếu quà đó, cả đời đều là kẻ hèn m hạ, vô liêm sỉ, không ngẩng đầu lên nổi. Tôi Cổ Trường Thư lại chịu làm con chó dễ dỗ dành đến thế sao? Đương nhiên là không chịu rồi. Trong mắt anh, một vị lãnh đạo đáng thương nhất chỉ có hai điểm: Một là tham ô nhận hối lộ, đó là sự mất mát về nhân cách; Hai là nói năng chẳng ai nghe, đó là sự mất mát về uy quyền. Thực sự muốn hỗn trên quan trường cho ra hình ra dạng con người, có thể ngẩng cao đầu bước đi trong xã hội, thì chỉ có một con đường duy nhất: Làm người trong sạch, làm việc tận tâm. Cho dù trong tương lai có phải chịu đựng những cay đắng đoạn trường của cuộc đời hay gặp phải trắc trở chính trị đi chăng nữa, thì vẫn thẹn với lòng.

4. Tiền của nhà bọn họ

Cổ Trường Thư vắt óc suy nghĩ đắn đo nửa ngày, cuối cùng vẫn quyết định phải trả lại toàn bộ số tiền này. Trả lại số tiền này còn khó hơn trả hàng thương mại, chẳng hề dễ dàng gì so với việc tháo dỡ công trình vi phạm cả. Không thể làm tổn hại thể diện của người ta, không thể làm tổn hại thiện ý của người ta, cũng không thể gây ra ảnh hưởng tiêu cực khác. Bằng không người ta lại mắng cậu không biết điều, không biết ơn. Anh coi việc này là một trong những nhiệm vụ quan trọng trước khi rời đi. Nhưng anh không thể âm thầm trả lại được, anh phải làm cho mọi việc ra ánh sáng, ít nhất phải có một người biết chuyện. Ngày hôm sau, Cổ Trường Thư bảo Hạ Kiến Quân đến văn phòng mình, bày đống phong bì đó ra trước mặt anh ấy, nói: "Trong này toàn là tiền, tôi muốn nhờ anh xem qua, rồi vật nguyên chủ, trả lại cho bọn họ."

Đối mặt với những chiếc phong bì giấy da bò một màu xanh ngắt đó, Hạ Kiến Quân vô cùng tò mò, xem từng cái một, xem là những ai biếu, biếu bao nhiêu, sau đó ghi chép lại từng người một. Chuyện nhận phong bì thế này, hầu như vị lãnh đạo nào cũng sẽ gặp phải, chỉ là thái độ xử lý khác nhau mà thôi. Có người cầu còn không được, có người nửa đẩy nửa nhận, có người kiên quyết từ chối, có người chuyển tay nộp công quỹ. Biện pháp của bản thân Hạ Kiến Quân từng nói trong hội nghị: "Thái độ của tôi là: Đối với những kẻ tầm thường, phàm là kẻ muốn mua quan, tuyệt đối không cất nhắc. Đối với những kẻ thực sự có năng lực lại muốn có được chức vị thông qua giao dịch tiền bạc, trả tiền lại rồi mới cất nhắc." Thế nên anh vẫn luôn nói trong các đại hội lớn nhỏ rằng, mọi người đừng có mưu tưởng mua quan ở chỗ tôi, không mua được đâu. Các ông mà lỡ biếu quà tôi, thì đừng trách tôi đến lúc trở mặt không nhận người đấy nhé. Mọi người đều biết bây giờ tôi rất cứng cỏi, bởi vì tôi là bí thư huyện ủy, tôi sợ ai chứ? Tôi chỉ cần đi đứng ngay thẳng, ngồi ngay ngắn, thì các ông đừng có giở trò mờ ám, hòng hòng kéo tôi xuống đài!" Anh cứ nói toạc móng heo ra như thế, khiến phía dưới cười rộ lên ha hả. Về mặt cá tính, anh và Cổ Trường Thư có điểm tương đồng, thế nên hai người mới có thể làm bạn, cũng có thể phối hợp chặt chẽ với nhau.

Hạ Kiến Quân vừa ghi chép phong bì, vừa nói với Cổ Trường Thư: "Vẫn là cậu mềm lòng đấy. Người biếu quà tôi còn nhiều hơn cậu, tôi làm tổn hại thể diện của bọn họ lần đầu, biết tính khí rồi, thì sẽ không có lần thứ hai nữa. Hai năm nay, chẳng còn ai dám biếu quà tôi nữa. Bọn họ chỉ biếu tôi thuốc lá với rượu, tôi đều nhận hết, trả lại thì có hơi mất mặt. Mấy năm nay thuốc lá hút toàn là người khác biếu, cậu tính xem, một năm cho dù nhận một trăm cây thuốc Trung Hoa, thì cũng gần sát với tham hối lộ rồi đấy!"

Cổ Trường Thư cười ha hả, nói: "Tôi cũng chỉ nhận thuốc lá với rượu thôi mà! Nói ra thì chúng ta là cùng một loại, đều là thành phần chuẩn tham nhũng cả đấy!"

Hạ Kiến Quân vui vẻ, cười đến mức cái bụng phệ rung lên bần bật, nói: "Nếu chúng ta bị song quy, thì sẽ bị nhốt chung vào một căn phòng cho xem."

Cổ Trường Thư nói: "Đến lúc đó lại ôn lại cảnh tượng hôm nay, bảo rằng chúng ta từng thảo luận về vấn đề tham nhũng."

Hai người vui vẻ hòa hợp đùa giỡn một trận. Cổ Trường Thư biết rõ, người làm quan, hầu như rất khó ngồi lại với nhau để bàn về những chủ đề kín đáo thế này, cho dù là bạn bè thân thiết nhất cũng không chạm đến những chuyện này. Dù cho có là kẻ tham lam đến mức nào đi nữa, thì bất cứ lúc nào cũng mang bộ dạng của một trang quân tử chính chuyên, cho dù có đối xử với người bạn tốt nhất của mình đi chăng nữa, thì cũng sẽ ngậm miệng kín bưng. Hạ Kiến Quân vô cùng tán thưởng hành động của anh, đề nghị khi trả lại hãy chừa lại một đường lui để phòng ngừa tai nạn xảy ra sau này. Cổ Trường Thư hiểu ý, anh đặc biệt tìm một chiếc máy ghi âm mini, có thể ghi âm trực tiếp toàn bộ quá trình trả tiền.

Cổ Trường Thư đã lên sẵn mấy phương án cho việc trả lại tiền mừng, sau đó đã chọn ra phương án mang tính tình người nhất. Điều này khiến anh cảm nhận được độ khó khi làm một vị quan thanh liêm, chẳng kém gì làm một công trình xây dựng cả. Để không đắc tội với bọn họ, Cổ Trường Thư đã đổi tất cả các phong bì đựng tiền thành phong bì của chính quyền huyện, rồi đi đến từng nhà để trả lại. Phương thức trả lại của anh đã hình thành mô hình, trước tiên vào trò chuyện một lúc, gặp lúc nhà người ta đang ăn cơm thì cùng ăn. Mọi người đều biết anh đã được điều động sang Cục Công nghiệp thành phố làm phó cục trưởng rồi, hơn nữa làm phó cục trưởng chẳng mấy ngày là chiếc ghế cục trưởng sẽ thuộc về anh không trượt đi đâu được. Bọn họ vô cùng khách sáo với anh, cũng vô cùng kính trọng anh. Ăn xong trò chuyện xong, Cổ Trường Thư liền móc phong bì từ trong người ra, nói: "Đây là chút lòng thành của tôi, cầm lấy mua ít quà cho bọn trẻ nhé. Tôi lại chẳng biết mua gì cho phải." Người ta từ chối không nhận, Cổ Trường Thư vứt phong bì lại, không nói thêm gì nữa, phủi tay bỏ đi luôn. Lúc sau bọn họ mở phong bì ra thì vỡ lẽ ra ngay, đó chính là tiền của nhà mình chứ còn đâu nữa.

5. Bận đến mức không có cả thời gian để cô đơn

Tiền đã trả xong xuôi, hòn đá tảng trong lòng Cổ Trường Thư cuối cùng cũng hạ xuống, có thể nhẹ nhõm nhậm chức rồi. Tiếp theo, anh phải báo với cha chuyện mình được điều đi. Cha cảm thấy vô cùng đường đột, nhìn Cổ Trường Thư một hồi lâu không nói câu nào, giọt nước mắt suýt chút nữa rơi xuống. Hồi lâu, cha tự lẩm bẩm nói: "Nuôi con trai thà rằng không có tích sự gì thì hơn, không có tích sự gì thì lúc nào cũng ở bên cạnh mình. Có chút tích sự rồi, thì bay cao bay xa mất. Trước đây, vì con làm quan mà cha cảm thấy tự hào, bây giờ vì con làm quan mà cha cảm thấy quạnh quẽ."

Những lời thì thầm của cha khiến Cổ Trường Thư cảm thấy chấn động, nó giống như một chiếc roi quất mạnh vào trái tim anh. Cổ Trường Thư nói: "Bố, bố đừng buồn nữa. Con chẳng qua chỉ chuyển đến thành phố thôi, cũng có xa xôi gì đâu. Sau này, bố muốn ở cùng chúng con, thì bố xuống dưới đó, hoặc con lên đón bố. Nếu bố thích ở một mình, bố cứ ở lại Đại Minh, con sẽ thường xuyên về thăm bố."

Cha nói: "Ta không ở cùng con đâu. Không tiện. Ở thành phố chẳng có ai chơi mạt chược cùng ta."

Cổ Trường Thư nói: "Tùy bố vậy. Chỉ cần bố cảm thấy vui là được."

Cổ Trường Thư dặn dò cha một số chuyện vặt vãnh, ví dụ như phải chú ý dinh dưỡng thực phẩm, phải đảm bảo ngủ đủ giấc, đừng thức khuya quá, ở nhà cẩn thận bình gas, ra đường chú ý xe cộ, cha giống như một đứa trẻ ngoan ngoãn, gật đầu từng cái một. Sau đó, Cổ Trường Thư đưa chìa khóa nhà cho ông, bảo ông thường xuyên qua ngó ngàng nhà cửa, cũng có thể ở lại đây. Cha cầm chìa khóa, nhìn quanh căn nhà rồi nói: "Hồi đầu chưa có nhà thì số sắng mua nhà. Bây giờ có hai căn nhà thế này, một mình ta lại ở không hết. Con xử lý nó đi."

Cổ Trường Thư nói: "Chuyện này tính sau đi."

Cổ Trường Thư sắp rời khỏi huyện Đại Minh rồi, ai nấy đứng trước mặt anh đều trở nên niềm nở hơn hẳn. Mấy hôm nay các ban ngành đều mời khách, ăn nhà này xong lại ăn nhà nọ. Sắp đi rồi, anh không có lý nào để từ chối cả. Cổ Trường Thư còn dẫn cả cha theo cùng, đi ăn ké một bữa. Cha vất vả cả đời, cả đời đều chi tiêu tằn tiện, ăn cơm ở ngoài ngon hơn ở nhà rất nhiều, để cha cũng được đi hưởng thụ một chút. Kỳ lạ là, những kẻ biếu quà mà anh đã trả lại tiền đều lũ lượt kéo đến mời anh, anh lại càng khó từ chối hơn. Lòng người đều làm bằng thịt, cậu đã trả lại tiền cho người ta, vốn dĩ đã khiến người ta cảm thấy khó xử rồi. Bây giờ mời cậu ăn một bữa cơm, cũng coi như bù đắp lại chút khiếm khuyết về mặt tình cảm, không đi thì thành ra quá đáng. Lúc ban đầu người ta biếu quà, chẳng phải là muốn quan hệ tốt với cậu sao? Nhưng nói đi cũng phải nói lại, người ta không cầu cạnh nhau thì cũng bình thường, trước đây là muốn nhờ vả cậu làm việc, nhưng có người cũng chẳng trông chờ vào việc nhờ cậu làm việc, mà chỉ dùng tiền để củng cố và phát triển mối quan hệ này, thiết lập một sợi dây liên kết. Bây giờ cậu không ở đây nữa, ít nhất là những chuyện liên quan đến nhân sự sẽ không còn dính dáng nữa, ăn uống với nhau thì chẳng có vấn đề gì cả, cho dù sau này có nhờ vả cậu làm việc gì, chỉ cần không vi phạm nguyên tắc, thì cậu ấy vẫn sẵn lòng giúp đỡ. Hơn nữa, đừng nói là cậu đến thành phố, cho dù có đến tỉnh đi chăng nữa, huyện Đại Minh vẫn cứ là quê hương của cậu, là nơi sinh ra và nuôi dưỡng cậu, cậu làm quan ở một phương, thì vẫn phải dựa dẫm vào các vị lãnh đạo ở đây, còn cần bọn họ tích cực phối hợp nữa cơ. Nếu sau này quay trở lại đây, ai nhìn thấy cậu cũng phớt lờ, thì thảm lắm đấy. Thế nên, ai mời Cổ Trường Thư cũng đều đi cả. Anh còn tự kiểm điểm bản thân ngay trên bàn tiệc, nói rằng, trước đây nếu có chỗ nào đối đãi không chu đáo với các vị, mong mọi người bao dung nhiều hơn nhé! Nói những câu như thế, vừa là để an ủi bản thân, vừa là để an ủi người khác.

Tuy nhiên, mọi người thực sự cảm thấy Cổ Trường Thư quả thực là một người tốt hiếm có. Có người cũng âm thầm quan sát Cổ Trường Thư, bình thường nhìn lãnh đạo thì chẳng nhìn ra được gì đâu, phần lớn thời gian toàn là một bộ dạng trang nghiêm đạo mạo như một vị quân tử khiêm nhường. Muốn nhìn phẩm chất của một vị lãnh đạo, chỉ có thể xem lúc họ nghỉ lễ, lúc ốm đau, hoặc lúc điều chuyển công tác xem có trong sạch hay không. Trước đây, biết bao nhiêu vị lãnh đạo được điều động lên thành phố lên tỉnh, trước ngày đi đều ở nhà ngồi thu tiền mừng đấy chứ! Còn Cổ Trường Thư, mọi người chẳng hề bàn tán những điều tiếng kiểu này về anh.

Có một buổi chiều tối, vừa cùng cha đi ăn cơm bên ngoài về, Cố Hiểu Nhĩ gọi điện tới nói, em đang đợi anh ở văn phòng đây. Biết anh sắp đi rồi, chúng ta gặp nhau trò chuyện một chút đi. Cổ Trường Thư nói, anh vừa về nhà xong đây này. Cố Hiểu Nhĩ nói: "Anh không đến thì em qua!"

Cổ Trường Thư nói: "Em biết đấy, cha anh đang ở nhà anh mà."

Cố Hiểu Nhĩ nói: "Thế thì em đến nhà anh luôn."

Lúc Cổ Trường Thư nghe điện thoại, cha đang đứng ở bên cạnh, ông mang hồ đồ nghe được cuộc đối thoại của Cổ Trường Thư trong điện thoại, cảm thấy sắc mặt con trai có gì đó là lạ, có chút cảnh giác và đề phòng. Sắc mặt cha trầm xuống, quay người bỏ đi. Cổ Trường Thư còn chưa kịp nói gì thêm, Cố Hiểu Nhĩ đã cúp điện thoại rồi. Hơn mười phút sau, Cố Hiểu Nhĩ đã gõ cửa. Vừa bước vào cửa, Cố Hiểu Nhĩ liền hậm hực nói: "Đồng chí phó huyện trưởng à, anh quá đáng lắm rồi đấy. Anh chuyển công tác rồi, em chúc mừng anh. Em chẳng qua chỉ muốn gặp anh một chút thôi chứ bộ? Anh sợ cái gì chứ?"

Cổ Trường Thư vội vàng kéo cô ấy ngồi xuống, nói: "Từ từ nói đã. Đừng vội. Con gái xinh đẹp thế này, cứ vội vàng là mất xinh đấy."

Cố Hiểu Nhĩ nói: "Em cứ không xinh đấy! Cứ thích làm cho xấu đi xem nào!"

Cha Cổ Trường Thư từ trong phòng bước ra, bưng một ly trà đưa cho Cố Hiểu Nhĩ, đặt trước mặt cô ấy, rồi nói với Cổ Trường Thư: "Tối nay bố về nhà ngủ đây." Liền thức thời quay người bỏ đi.

Cha Cổ Trường Thư vừa đi, Cố Hiểu Nhĩếc nhìn ra cửa, nói: "Bố anh còn hiểu chuyện hơn cả anh đấy!"

Hôm nay Cố Hiểu Nhĩ ăn mặc rất xinh đẹp, đã được chuẩn bị kỹ lưỡng, trông vô cùng kiều diễm đa tình, phong tình vạn chủng. Cô ấy đến để trò chuyện với Cổ Trường Thư mà thôi. Cố Hiểu Nhĩ nói với Cổ Trường Thư rằng, cô ấy ở cơ quan lâu ngày quá rồi, càng ngày càng không hiểu thế nào là chính trị nữa. Cảm giác như bản thân mình cách xa chính trị lắm vậy. Cổ Trường Thư nói, thực ra mỗi một con người đều là thể mang chính trị, khoảng cách với chính trị rất gần. Không phải cứ làm quan mới liên quan đến chính trị đâu. Tại sao lại phải tước bỏ quyền lợi chính trị suốt đời đối với những kẻ bị kết án tử hình, có thế mới thấy quyền lợi chính trị của một con người có tầm quan trọng tương đương với sinh mạng. Tất cả các biện pháp chính sách do các cấp chính quyền áp dụng, đều là sự phản ánh ý chí chính quyền, nó sẽ ảnh hưởng hoặc thay đổi cuộc sống và tư tưởng của em, em có cảm nhận được không nào? Cố Hiểu Nhĩ giống như một đứa trẻ, vỗ đùi đánh đét một cái nói, hóa ra là thế này, em hiểu rồi.

Cố Hiểu Nhĩ nói: "Anh không giống với những vị lãnh đạo khác mà em từng tiếp xúc. Một số lãnh đạo, bao gồm cả bố em nữa, đều là những kẻ chính trị gia. Anh khác với bọn họ. Anh lúc nào cũng thông suốt và minh bạch như thế."

Cổ Trường Thư nói: "Anh không thích kiểu người đó. Người làm quan không nên quá lõi đời, không nên quá sành sỏi, tất nhiên cũng không thể quá thật thà. Quá lõi đời quá sành sỏi thì dễ chơi trò quyền thuật và dùng tâm kế, dẫn đến việc đấu đá lẫn nhau. Tâm tư không đặt vào đường lối chính đáng, chuyện của bách tính thì vứt xó một bên. Quá thật thà thì cũng không được, bắt buộc phải học cách khôn ngoan lên một chút, bằng không rất dễ bị tổn thương. Anh sùng bái nền chính trị trong sáng, tập thể đoàn kết, mọi người cởi mở chân thành, tin tưởng lẫn nhau, cùng chung sức làm việc. Đó mới là niềm vui lớn nhất."

Cố Hiểu Nhĩ nói: "Em thấy em không có tố chất làm quan rồi. Em non nớt lắm."

Cổ Trường Thư nói: "Cũng chưa chắc đâu. Giao cho em một chân cục trưởng, em cũng thừa sức làm được ấy chứ. Vấn đề nằm ở chỗ có làm cho tốt được hay không mà thôi."

Cố Hiểu Nhĩ đảo mắt nhìn quanh căn nhà rộng thênh thang này, không chút sinh khí, trông có vẻ vô cùng tịch mịch. Cố Hiểu Nhĩ nói: "Em thật sự rất nể anh đấy, một mình ở căn nhà lớn thế này, không thấy cô đơn sao?"

Cổ Trường Thư nói: "Anh làm gì có thời gian để cô đơn. Thời gian rảnh rỗi, anh còn phải đọc sách, viết chữ, còn phải suy nghĩ một số vấn đề nữa chứ. Lấy đâu ra thời gian mà cô đơn cơ chứ?"

Cố Hiểu Nhĩ nói: "Anh bận đến mức chẳng có cả thời gian để cô đơn nữa cơ à. Thật là."

Tối hôm đó, Cố Hiểu Nhĩ trò chuyện rất lâu mới chịu rời đi. Nếu không phải Cổ Trường Thư thỉnh thoảng liếc nhìn đồng hồ đeo tay, thì cô ấy còn ngồi tiếp cho mà xem.

6. Bạn tốt mấy đời

Tại bữa tiệc tối tiễn đưa do huyện ủy chính quyền tổ chức cho anh, giữa lúc chén tạc chén thù, một gã đại án đột nhiên xuất hiện, vừa bước vào cửa liền hô lớn một tiếng: "Thiên bất phạ đến đây!" Âm thanh và thân hình cùng lúc bước vào. Vì đã tự báo danh từ trước nên ai nấy đều biết "Đại ác nhân Đại Minh" đã đến rồi. Các vị lãnh đạo ngồi đây bỗng dưng sững người lại, cảm thấy vô cùng bất ngờ, bầu không khí bỗng chốc trở nên căng thẳng, Hạ Kiến Quân liếc nhìn Cổ Trường Thư, dường như đang nhắc nhở anh phải cẩn thận. Cổ Trường Thư từ sớm đã quen biết cái tên "Thiên Bất Phạ" này rồi, lập tức ý thức được rằng đối phương đến để tính sổ đây mà. Cổ Trường Thư nói: "Anh tìm tôi à?"

Thiên Bất Phạ vóc dáng cao lớn vạm vỡ, tướng mạo hung ác, bẩm sinh đã mang một khí chất bá đạo, hổ uy ngút trời. Hắn ta mang bộ dạng coi trời bằng vung, các vị lãnh đạo khác nhìn cũng chẳng thèm nhìn lấy một cái, chỉ trừng trừng nhìn vào mắt Cổ Trường Thư, nghiến răng nghiến lợi nói: "Tìm mày."

Cổ Trường Thư nói với nhân viên phục vụ: "Có khách đến kìa, kê thêm một chiếc ghế!"

Thiên Bất Phạ sờ sờ bộ râu quai nón lởm chởm như cỏ dại, lộ ra mấy cái răng cửa to đen sì, cười xòa một cách thân thiện nói: "Huyện trưởng Cổ, đừng hiểu lầm nhé, tôi không đến để liều mạng với anh đâu, nghe nói anh sắp đi rồi, tôi đến để tiễn anh một đoạn đây. Hôm nay tôi nhất định phải kính anh một ly."

Bầu không khí trong phòng lập tức dịu hẳn xuống. Cổ Trường Thư nói: "Thế thì tôi xin cảm ơn trước nhé."

Nhân viên phục vụ kê thêm một chiếc ghế và một đôi đũa, Thiên Bất Phạ liếc nhìn phía sau, không ngồi xuống. Chỉ thấy hắn ta móc từ trong túi ra một chai Mao Đài, lại móc tiếp hai chiếc ly ra, rất thành thạo mở nắp chai rượu, rót đầy hai ly rượu, bưng một ly đưa cho Cổ Trường Thư, nói: "Huyện trưởng Cổ, cả huyện này ai mà chẳng biết tôi là một ác nhân. Dám đánh người, dám chửi người, thậm chí dám giết người——mấy ngày hôm đó tôi chỉ hận không thể giết chết anh thôi. Nhưng nghĩ kỹ lại, anh và tôi không oán không thù, anh cũng là vì muốn tốt cho mọi người thôi mà! Tổ tiên mấy đời nhà tôi đều ở trong thị trấn này, chuyện gì cũng thấy qua rồi. Tại sao tôi lại thành ác nhân, là bởi vì xã hội này nó thế, mày không độc ác, thì mày không có chỗ đứng. Cái xã hội này ép thành ra như thế đấy. Tôi có ác đến đâu, có xấu đến đâu, có ham muốn tư lợi đến đâu, thì tôi có một điểm sẽ không bao giờ thay đổi——tôi yêu thị trấn này, hy vọng thị trấn của chúng ta ngày càng tốt đẹp hơn. Anh dám mạo hiểm dọn dẹp công trình vi phạm, giải quyết ổn thỏa những vấn đề tồn đọng mười mấy năm nay, từ tận đáy lòng tôi nể phục anh. Xin anh hãy tin tưởng, ác nhân cũng có lúc lương thiện, cũng có lúc mềm lòng, cũng có lúc tâm phục khẩu phục nể lý nể pháp." Nói đến đây, đôi mắt của "Thiên Bất Phạ" đỏ hoe lên, hắn ta cung kính nâng ly rượu lên, nói: "Cho nên, tôi muốn dùng ly rượu của chính mình để kính anh! Anh nhất định phải uống đấy! Anh uống trước đi."

Cổ Trường Thư có chút xúc động, không biết nên đáp lời thế nào cho phải. Ý nghĩa của ly rượu này quá lớn, vượt xa rất nhiều ly rượu từng uống trước đây, sức nặng của nó vô cùng quan trọng. Hình ảnh của Thiên Bất Phạ trong lòng anh từ trước đến nay vẫn luôn tồi tệ và xấu xí, thế mà giờ phút này lại nhìn thấy một trái tim sau khi vẩn đục lại trở nên trong suốt tinh khiết, nhìn thấy một sự chân thành và phác thảo không chút nghi ngờ. Cổ Trường Thư nói: "Cảm ơn sự thấu hiểu của anh." Nói xong liền ngửa cổ cạn sạch một hơi, suýt nữa thì sặc cổ họng.

Thiên Bất Phạ lại rót cho Cổ Trường Thư một ly nữa, vô cùng cung kính đưa qua, nói: "Ly này chúng ta cạn cùng nhau. Cạn ly nào!"

Thiên Bất Phạ cũng không hề lơ là các vị lãnh đạo khác, bắt đầu từ Hạ Kiến Quân, lần lượt kính từng người một. Uống hết một chai Mao Đài, cuối cùng bắt tay từ biệt Cổ Trường Thư, vẫy tay chào mọi người một cái cử chỉ đậm chất thổ phỉ, tiêu sái quay người bước ra ngoài.

Tiếp theo đến lượt Hạ Kiến Quân mượn đề tài để phát huy. Với tư cách là bí thư huyện ủy, hành động này của "Thiên Bất Phạ" thực sự đã chạm đến sâu thẳm tâm can anh ấy. Hạ Kiến Quân trầm mặc hồi lâu, chậm rãi nói với mọi người bằng giọng đầy tâm huyết: "Các đồng chí lãnh đạo, vị Thiên Bất Phạ này bề ngoài là đến để kính rượu Cổ Trường Thư, kỳ thực là đến để dạy lớp cho chúng ta đấy! Sự thay đổi này của hắn ta chứng minh điều gì chứ? Chính bản thân hắn đã nói rồi, ác nhân cũng có lúc lương thiện, cũng có lúc mềm lòng, cũng có lúc tâm phục khẩu phục. Còn chứng minh một điều nữa, chính quyền của chúng ta chỉ cần thực sự nghĩ cho bách tính, nếu vì lợi ích của đại đa số người dân mà làm tổn hại đến lợi ích của một bộ phận cực nhỏ người dân, thì có một ngày người ta nhất định sẽ có thể thấu hiểu được."

Huyện trưởng Chu vội vàng hùa theo nói: "Bí thư Hạ nói rất đúng, đợt dọn dẹp công trình vi phạm lần này, cũng cung cấp cho chúng ta những kinh nghiệm quý báu để xử lý một số vấn đề nan giải trong tương lai. Chúng ta cần phải tổng kết sâu hơn nữa, để thúc đẩy công tác."

Huyện trưởng Chu ngồi đó từ nãy đến giờ vô cùng vui vẻ. Cổ Trường Thư chuyển đi, đối với anh ta mà nói là một tin tốt lành. Cổ Trường Thư vừa đi, thì sẽ không còn chuyện công cao lấn chủ nữa. Huyện trưởng Chu không còn áp lực, cũng chẳng còn cảm giác bị đè nén và tự ti nữa, uy quyền của huyện trưởng sẽ không bị đồng nghiệp thách thức hay đe dọa, cũng sẽ không vì so sánh mà lòi ra cái sự kém cỏi của bản thân, tâm lý của anh ta lập tức trở nên nhẹ nhõm hẳn. Xét từ ý nghĩa này, lời chúc mừng Cổ Trường Thư thuyên chuyển của anh ta là hoàn toàn chân tình thực ý. Huyện trưởng Chu tiếp lời trước đó của Hạ Kiến Quân nói: "Huyện trưởng Cổ của chúng ta lại hoàn toàn ngược lại, cậu ấy thân hình chưa từng béo, tấm lòng thì lúc nào cũng rộng mở; quyền lực ngày càng lớn, uy vọng ngày càng cao."

Cổ Trường Thư nghe ra được, những lời huyện trưởng Chu nói không phải lời thật lòng trong dạ, cũng chẳng phải lời nịnh nọt, mà là những lời nửa bóng gió nửa mỉa mai, nghe rất khó chịu. Cổ Trường Thư cười ha hả một tiếng, nói: "Huyện trưởng Chu quá khen rồi. Quá khen là phải phạt rượu đấy nhé."

Thế là, hai người đều tươi cười rạng rỡ nâng ly chạm vào nhau, mỗi người ngửa cổ uống một hơi cạn sạch. Cứ nhìn bộ dáng đó, trông như thể hai người họ là bạn tốt mấy đời vậy, nhưng trong lòng ai nấy đều thừa biết đối phương đang nghĩ cái quái gì.