1. Hứng khởi liên miên

Nếu nói việc Cổ Trường Thư bị thương là trong cái rủi có cái may, thì thực ra ngay khi bước vào mùa lũ, Cổ Trường Thư đã gặp hết chuyện vui này đến chuyện vui khác. Những tin mừng giống như đã bàn bạc từ trước, xếp hàng đi về phía anh, khiến anh phải lần lượt bắt tay với từng tin vui. Sau khi mùa lũ an toàn trôi qua, trường học cũng khai giảng. Trước thềm khai giảng, vợ anh là Tả Tiểu Lợi đột nhiên làm thủ tục thuyên chuyển, chuyển đến một trường trung học trọng điểm trên thành phố. Đơn vị này do cha mẹ cô liên hệ giúp. Tả Tiểu Lợi là con một, cha mẹ tuổi đã cao, bên cạnh rất cần có người chăm sóc.

Hơn nữa, người ở tuyến dưới chuyển lên trên là một trào lưu, ai nấy đều đang chạy theo xu hướng đó. Từ huyện chuyển lên thành phố, từ thành phố chuyển lên tỉnh, ai cũng muốn chuyển đến nơi lớn. Việc thuyên chuyển của Tả Tiểu Lợi cũng đã chạy vạy mấy năm nay, nhưng cứ mãi trắc trở không thành. Vào lúc cảm thấy tuyệt vọng nhất, lại bất ngờ thành công, Cổ Trường Thư cũng rất vui mừng. Chỉ là anh không ngờ mọi việc lại diễn ra nhanh chóng như vậy.

Ngày một tháng Chín là khai giảng, Tả Tiểu Lợi từ thành phố vội vã bắt xe về nhà vào sáng ngày ba mươi tháng Tám để thu dọn đồ đạc. Thu dọn xong, cô gọi điện cho Cổ Trường Thư nói rằng mình đã chuyển đi. Cổ Trường Thư đang đi bộ từ ủy ban huyện về nhà, nhận được điện thoại vừa phấn khích vừa kinh ngạc: "Sao em nói đi là đi ngay thế? Ngày mai đi không được sao?"

Tả Tiểu Lợi đáp: "Không được. Bố em thuê một chiếc xe, chuyên xuống để chở đồ đạc. Em phải đi theo."

Cổ Trường Thư nói: "Vậy để anh tiễn em xuống nhé."

Tả Tiểu Lợi nói: "Thôi anh, anh cứ bận việc đi. Dưới đó có người giúp đỡ mà. Hơn nữa em có mang theo gì nhiều đâu, chỉ là quần áo của em và con."

Cổ Trường Thư vội vã chạy về nhà, anh thật lòng muốn giúp Tả Tiểu Lợi làm gì đó. Nghĩ lại thấy thật xót xa. Vì chuyện thuyên chuyển mà loay hoay mấy năm trời, anh chẳng giúp được chút công sức nào, cuối cùng vẫn phải dựa vào quan hệ của cha mẹ Tả Tiểu Lợi mới chuyển đi được. Cổ Trường Thư bước đến tòa nhà tập thể, mới thấy Tả Tiểu Lợi đã sắp xếp gọn gàng các túi lớn túi bé, dưới sự hỗ trợ của tài xe để đưa lên xe. Tả Tiểu Lợi đứng cạnh xe, nói: "Em đợi anh về để gặp mặt một chút đấy."

Cổ Trường Thư nói: "Sao lại gấp gáp thế? Về nhà ngồi nghỉ một lát rồi hẵng đi."

Tả Tiểu Lợi cười nhạt, nói: "Thôi anh. Em biết anh cũng bận rộn. Bữa tối anh tự nấu ăn tạm chút đi. Từ nay anh phải tự chăm sóc bản thân rồi, đừng để bị mệt."

Cổ Trường Thư thấy Tả Tiểu Lợi nói đến mức nước mắt sắp trào ra, trong lòng anh cũng vô cùng xót xa.

Cổ Trường Thư nói: "Vậy em cũng phải ăn cơm rồi hãy đi chứ. Đi thôi, chúng ta vào quán ăn. Để anh tiễn chân em."

Tiểu Lợi đáp: "Mẹ em ở nhà nấu cơm đang đợi chúng em về ăn đấy. Con cái không rời xa em được đâu. Có việc gì cứ gọi điện cho em bất cứ lúc nào."

Tả Tiểu Lợi nói xong liền lên xe, chẳng có niềm vui khi được thuyên chuyển, chỉ có nỗi buồn của sự chia ly. Cổ Trường Thư cô độc vẫy tay về phía chiếc xe.

Đúng là nói đi là đi ngay, giống như một cơn gió bất chợt thổi đến rồi cũng bất chợt tan biến.

Sự thuyên chuyển đột ngột của Tả Tiểu Lợi mang lại cho Triệu Cầm sự kinh ngạc lớn. Bọn họ vốn là bạn thân thiết nhất, vậy mà trước đó cô ấy không hề hé răng với Triệu Cầm. Đến lúc sắp đi mới chào Triệu Cầm một tiếng. Triệu Cầm nói với Cổ Trường Thư: "Chúng tôi ngày nào cũng ở bên nhau, thế mà cô ấy chẳng hề nhắc đến, đúng là nói đi là đi ngay, xem ra việc thuyên chuyển của cô ấy thuận lợi thật đấy."

Cổ Trường Thư nói: "Tính cô ấy rất hướng nội. Chuyện chưa thành thì không thích khoe khoang. Lỡ không thành lại trở thành trò cười cho người ta."

Triệu Cầm chỉ cảm thấy Tả Tiểu Lợi là một người có tâm cơ sâu sắc, trong lòng giấu được chuyện. Các giáo viên trong trường có chuyện thuyên chuyển đều kể cho bạn thân nghe, thế mà Tả Tiểu Lợi lại có thể ngậm miệng kín bưng.

Sau khi bị thương vì cứu trợ thiên tai, Cổ Trường Thư hồi phục rất tốt. Xương cốt người trẻ tuổi liền nhanh. Đến giữa tháng Chín, toàn tỉnh tổ chức đoàn diễn thuyết các anh hùng kiểu mẫu chống lụt cứu trợ, đi diễn thuyết lưu động tại các trường đại học trọng điểm và đơn vị sự nghiệp doanh nghiệp trong tỉnh, Cổ Trường Thư có tên trong danh sách. Bài diễn thuyết do chính tay anh viết, kể lại những việc anh đã làm trong suốt quá trình chống lụt cứu trợ, trọng tâm vẫn là ở mặt hy sinh thân mình cứu người. Bởi vì những chiến tích này là cảm động nhất, hàm chứa nhiều cảm xúc phong phú, có rất nhiều điều để nói. Anh cảm thấy sự sắp xếp của cấp trên rất tuyệt, vừa có thể nổi tiếng, vừa có thể rèn luyện khẩu tài. Những lần diễn thuyết cuối cùng, anh hoàn toàn không dùng bản thảo, nước tuôn như suối, ào ạt không dứt. Đến những đoạn đặc sắc, hàng trăm đôi mắt dưới khán đài đồng thời rơi lệ vì anh. Cổ Trường Thư từng tính toán, nếu mỗi người rơi một gram nước mắt, qua một ngày, lượng nước mắt cũng phải tính bằng kilogam. Đó hoàn toàn là những giọt nước mắt do anh cảm hóa mà ra. Ở các tỉnh thành khác, mỗi ban ngày anh đều dùng điện thoại gọi cho Tả Tiểu Lợi một cuộc, kể về tình hình bên ngoài.

Vừa sang thu, huyện ủy đã chuẩn bị cho Đại hội Đảng, một tin tức quan trọng lan truyền: Bí thư huyện ủy Lưu đã được điều lên thành phố làm Phó thị trưởng. Đồng thời thuyên chuyển còn có một Phó huyện trưởng. Những cán bộ có sự nhạy cảm chính trị đều vô cùng rõ ràng: Hạ Kiến Quân sắp tiếp quản trọng trách Bí thư huyện ủy.

Cổ Trường Thư bước vào giai đoạn chuyển mình của vận mệnh chính trị. Anh trở thành nhân vật "đỏ" ở huyện, các thể loại hội họp anh đều tham gia, công tác chuẩn bị cho Đại hội Đảng anh cũng tham gia.

Ngay trước thềm Đại hội Đảng diễn ra, Hạ Kiến Quân đã gọi anh đến nói chuyện. Bảo anh chuẩn bị sẵn tâm lý, có thể sẽ cất nhắc anh làm Phó huyện trưởng. Điều này quá đột ngột đối với anh. Anh vốn nghĩ, nhiệm kỳ Bí thư Đoàn này làm hết, đổi sang một department (phòng ban) tốt là được rồi, ví dụ như đến Cục Tài chính hay Cục Nhà đất làm Cục trưởng gì đó. Trong tưởng tượng của anh, việc cất nhắc cán bộ phần lớn là do biếu quà mà ra. Anh chưa từng biếu quà cho ai, được cất nhắc thì chỉ có thể dựa vào làm việc thực tế. Điều này cũng đủ thấy Hạ Kiến Quân thanh liêm chính trực, chỉ trọng dụng nhân tài. Ngay ngày hôm sau buổi nói chuyện, người của Ban Tổ chức Thành ủy đã đến khảo sát. Anh không lo lắng việc khảo sát có thể vượt qua hay không, bởi vì anh ở trong đại viện huyện ủy, anh chẳng có vết nhơ nào, chỉ có những chiến tích lay động lòng người được lan truyền, toàn là một mặt rực rỡ chói lọi. Mọi người cũng đều cho rằng anh tuyệt đối là một mầm non chính trị sáng giá.

2. Sự bổ nhiệm Phó huyện trưởng

Đại hội Đảng diễn ra theo đúng kế hoạch. Hạ Kiến Quân đắc cử Bí thư huyện ủy. Chẳng bao lâu sau, Ủy ban thường vụ nhân dân huyện đã thông qua quyết định bổ nhiệm Cổ Trường Thư. Giao cho anh làm Phó huyện trưởng. Nói chung, việc bổ nhiệm Phó huyện trưởng phải thông qua bầu cử của Đại hội đại biểu nhân dân, chỉ trong trường hợp đặc biệt mới dùng biện pháp bổ nhiệm từ cấp trên. Cổ Trường Thư đã đi một con đường tắt, nhẹ nhàng bước đi. Tất cả đều nhờ vào chiến công anh hùng xả thân cứu người của anh. Cống hiến một cái chân, làm Phó huyện trưởng cũng là điều đáng có. Anh chưa từng nghi ngờ năng lực của mình, cất nhắc anh làm Phó tỉnh trưởng anh cũng thấy thích hợp. Trong niềm phấn khích tột độ, anh đã gọi điện cho vợ là Tả Tiểu Lợi, thông báo tình hình này, Tả Tiểu Lợi nói: "Chúc mừng anh. To hay nhỏ thì cũng là cấp huyện đoàn rồi, anh phải làm cho tốt đấy. Không thể làm Bí thư Hạ thất vọng, cũng không thể làm quần chúng thất vọng." Tả Tiểu Lợi nói xong liền cúp máy. Cổ Trường Thư cầm điện thoại ngẩn người một lúc lâu, cảm thấy đó không phải là lời vợ nói, mà giống như một bậc bề trên nghiêm khắc và đầy tâm huyết.

Cổ Trường Thư vô cùng lưu luyến văn phòng của mình. Được trang trí quá đẹp, nơi này đã làm nên sự nghiệp của anh, hiện thực hóa ước mơ của anh, anh có chút không nỡ rời xa. Nhưng lệnh bổ nhiệm của nhân dân vừa xuống, anh phải chuẩn bị sẵn sàng để nhậm chức. Anh bắt đầu thu dọn phòng làm việc.

Cố Hiểu Ni cười mỉm, nói: "Em thấy anh đừng dọn bàn làm việc nữa thì hơn, sau này thành nhân vật lớn rồi, văn phòng của chúng ta sẽ dùng làm phòng trưng bày của anh."

Cổ Trường Thư nói: "Em đang trù ẻo anh hay đang mắng anh đấy? Anh thấy em phải nhanh chóng tìm một người đàn ông về quản lý thôi."

Cố Hiểu Ni nói: "Tìm một người đàn ông thì quản được gì em chứ?"

Cổ Trường Thư châm một điếu thuốc, mở hé cửa sổ hướng ra ngoài, nói: "Quản thân thể em, quản cái miệng em."

Cố Hiểu Ni cười, ngồi xuống, nói: "Cái này thì không quản được đâu. Rất nhiều người đàn ông đều muốn quản cho bằng được phụ nữ, kết quả đều biến thành mộng tưởng."

Cổ Trường Thư nói: "Chiếu theo lời em nói, mấy năm nay, anh làm lãnh đạo của em, có lẽ chưa bao giờ anh quản được em cả."

Cố Hiểu Ni nói: "Oan quá nha. Có lúc nào mà em không phục tùng răm rắp trước anh chứ."

Lúc này đã sớm quá giờ tan tầm, những người khác đều đã đi hết. Chỉ còn lại hai người bọn họ. Cố Hiểu Ni không nỡ để anh đi, muốn trò chuyện thật kỹ với anh. Đúng vào thời điểm giao thời cũ mới, Cổ Trường Thư đã được bổ nhiệm làm Phó huyện trưởng, nhân sự Bí thư Đoàn huyện vẫn chưa được quyết định cuối cùng. Phó bí thư Cố Hiểu Ni chỉ được xác định là người phụ trách tạm thời. Cô có thể làm Bí thư Đoàn hay không, mấu chốt chính là ở khoảng thời gian này. Cố Hiểu Ni biết rõ, bản thân mình chẳng có biểu hiện gì nổi bật, ngoài việc biết viết tản văn ra thì chẳng biết làm gì nữa. Dù nói Bí thư Đoàn không nhìn vào ngòi bút, nhưng cũng rất quan trọng. Rất nhiều lãnh đạo đều được cất nhắc thông qua việc viết bài, sở thích văn học trở thành viên đá tảng đầu tiên để họ đặt nền móng chính trị, bởi vì nó được xem là một phần tài năng cá nhân. Việc bổ nhiệm Bí thư Đoàn chủ yếu do huyện ủy quyết định, nhưng Cổ Trường Thư cũng đóng vai trò không thể xem nhẹ. Anh có thể đề cử, cũng tiện để bóng gió trước mặt các lãnh đạo huyện ủy. Vì vậy, Cố Hiểu Ni hiểu rõ một điều, tạo quan hệ thật tốt với Cổ Trường Thư là vô cùng quan trọng. Mặc dù quan hệ giữa hai người trước đây cũng không tồi, công việc phối hợp rất ăn ý. Nhưng đó là thời kỳ bình thường, bây giờ là thời kỳ đặc biệt. Thời kỳ đặc biệt thì phải xử lý theo cách đặc biệt. Cổ Trường Thư nhìn thấu tâm tư của cô. Nhưng anh không nói. Vẫn là Cố Hiểu Ni mở lời trước. Cố Hiểu Ni ấp úng nói: "Em muốn hỏi anh một chuyện."

Cổ Trường Thư nói: "Em cứ nói đi, sao lại nghiêm túc thế?"

Cố Hiểu Ni nói: "Nhân sự Bí thư Đoàn đã được xác định chưa? Anh có biết chút nội mạc (bí mật nội bộ) nào không?"

Cổ Trường Thư nói: "Theo anh được biết thì hiện tại vẫn chưa quyết định. Em còn trẻ biết bao, mới hơn hai chục tuổi. Cơ hội còn nhiều."

Cố Hiểu Ni nói: "Anh có quan hệ rất tốt với Bí thư Hạ. Lại là bạn học với vợ anh ấy, anh nói vài lời tốt đẹp giúp em đi. Dù sao mấy năm nay chúng ta hợp tác với nhau cũng coi như vui vẻ. Chút tình nghĩa này vẫn còn chứ."

Cổ Trường Thư có vẻ khó xử nói: "Hạ Kiến Quân bây giờ là Bí thư rồi, ngược lại anh không còn dễ nói chuyện như trước nữa. Hơn nữa lời nói của anh trọng lượng nhẹ, không tiện đâu."

Cố Hiểu Ni dựng ngược lông mày hình lá liễu, gương mặt tràn đầy vẻ kiều diễm. Cô bước lại gần Cổ Trường Thư một bước, nói: "Này, anh có thể trực tiếp đề cử anh ấy mà? Có gì mà không tiện chứ? Hơn nữa, thân phận của anh bây giờ cũng khác rồi, là Phó huyện trưởng, nói chuyện sẽ có trọng lượng hơn nhiều."

"Cái đó chưa chắc đã thế. Tuy nhiên," Cổ Trường Thư nhìn vào đôi mắt cô, trong tròng mắt cô lóe lên một vẻ láu lỉnh và trong trẻo, cũng có chút mong chờ và ao ước. Cổ Trường Thư nói: "Thôi được rồi, để anh nhân cơ hội thử xem sao. Không đảm bảo là có tác dụng đâu. Hơn nữa, chuyện nhân sự này không phải một mình anh ấy quyết định. Là quyết định tập thể."

Cố Hiểu Ni thấy anh đã nhả ra, vui mừng nhảy cót lên, túm chặt lấy tay anh, nói: "Thật sự cảm ơn anh nhé. Thành hay không em cũng cảm ơn anh."

"Còn chưa làm mà, cảm ơn cái gì!" Cổ Trường Thư nói.

Cổ Trường Thư đứng dậy, bước ra khỏi ghế làm việc, ngồi xuống chiếc ghế sô-pha đối diện. Nói đùa rằng: "Anh hiến cho em một chủ kế nhé, bây giờ chẳng phải có người dùng hối lộ tình dục đó sao. Em muốn được cất nhắc, thì đi ngủ với lãnh đạo một đêm đi."

“Anh sỉ nhục em!” Cố Hiểu Ni tức giận, vươn tay định đánh anh. Cổ Trường Thư lách người một cái, đánh không trúng. Cố Hiểu Ni đứng ngay trước mặt anh tức giận, mặt tối sầm lại, cúi gầm đầu, bất động. Cô vẫn còn là một cô gái. Cô cảm thấy câu đùa này quá đáng lắm rồi. Quá đáng đến mức cô không thể chấp nhận được. Tuy nhiên, nếu là người cô thích nói ra thì cô lại có thể chấp nhận.

Hai người trò chuyện đến nửa đêm, rồi lần lượt đi ra ngoài. Lúc này bầu trời quang mây tạnh, ánh trăng quyến rũ. Bọn họ đến một quán nhỏ ăn khuya, rồi ai nấy trở về nhà. Cổ Trường Thư ngẫm nghĩ suốt dọc đường, cảm thấy rất buồn cười. Từ Cố Hiểu Ni, anh có thể nhận thấy rằng, phàm là cán bộ làm việc trong các cơ quan hành chính, không có mấy người chịu tự nguyện sống cô độc. Làm quan, vĩnh viễn có sức hấp dẫn đối với họ. Tuy nhiên, Cổ Trường Thư cảm thấy Cố Hiểu Ni vẫn còn hơi non nớt, làm Bí thư Đoàn thì vẫn có thể làm, nhưng có làm tốt được chức bí thư hay không thì khó mà nói trước. Thế nên anh không muốn vội vàng đề cử Cố Hiểu Ni với Hạ Kiến Quân, không thể để Hạ Kiến Quân nghi ngờ quan hệ giữa họ sâu đậm, đồng thời còn có vấn đề chịu trách nhiệm trước tổ chức. Chuyện này nếu quá nôn nóng thành công thì sẽ phản tác dụng. Nhưng nếu Hạ Kiến Quân chủ động tìm anh bàn về nhân sự Bí thư Đoàn, anh sẽ chớp thời điểm đưa Cố Hiểu Ni ra.

3. Em muốn cái gì anh cho cái đó

Cổ Trường Thư đến chính quyền huyện nhậm chức, phụ trách mảng công nghiệp, bao gồm xí nghiệp hương trấn, điện lực và các ban ngành khác. Huyện Đại Minh là một huyện thuần nông, cũng là một huyện nghèo, nền tảng công nghiệp yếu kém, trước đây từng dấy lên phong trào đại trà thành lập doanh nghiệp, kết quả là những doanh nghiệp được thành lập lần lượt sụp đổ. Mấy doanh nghiệp hiện vẫn còn tồn tại thì đang hấp hối, sau khi nhà máy dệt bông lớn nhất huyện sụp đổ, các nữ công nhân đều đi làm tiếp viên massage. Những cô gái có chút nhan sắc và trình độ, coi việc bám đại gia thành đề tài chuyên môn để nghiên cứu, và đưa vào thực tiễn, nghe nói đó còn là một học vấn rất uyên bác. Trước hiện trạng này, Cổ Trường Thư vẫn luôn cảm thấy đây là một hiện thực vô cùng bi ai. Đây là bi ai của một khóa chính quyền, cũng là bi ai của các đồng chí lãnh đạo. Ngược lại, Cổ Trường Thư cũng ngẫm nghĩ, tại sao nữ công nhân nhà máy dệt lại không có con gái của các lãnh đạo cấp huyện? Con gái của họ có đến những nơi đó không? Chỉ cần học cao đẳng trung cấp hỗn tạp qua loa, nhất định có thể vào cơ quan đảng chính. Cho dù đến doanh nghiệp, cũng chỉ là bước đệm, sau đó cũng phải đưa họ đến một bộ phận ăn cơm sắt. Điều này cũng có nghĩa là, trong cái thị trấn nhỏ bé này, đặc quyền hầu như xuất hiện ở khắp mọi nơi. Bách tính bình thường, vĩnh viễn là kẻ yếu trong cuộc sống. Có lẽ, hiện tượng này không phải do khóa chính quyền nào gây ra, nhưng khóa chính quyền nào cũng có trách nhiệm không thể chối cãi.

Dưới điều kiện như vậy, các đời Phó huyện trưởng phụ trách công nghiệp đều có những ngày tháng không dễ chịu gì, tiền không có tiền, quyền không có quyền, ngày nào cũng chạy vạy vốn vay, chạy vạy dự án. Cổ Trường Thư đã xác định cho mình một nguyên tắc, không cầu có đại công, chỉ cầu không đại quá. Nhưng nhất định phải có hành động tạo dựng thành quả. Vốn dĩ anh từ Cục Công nghiệp thành phố chuyển xuống, vợ là Tả Tiểu Lợi đã được điều đến trường Trung học số 1 thành phố, cố gắng làm việc hai năm, anh có thể tìm cách thuyên chuyển lên Thành ủy hoặc Ủy ban nhân dân thành phố. Trước đây, cá biệt có lãnh đạo cấp huyện chẳng có chút thành tích nào, chẳng phải vẫn được cất nhắc trọng dụng đó sao. Con đường này người khác đi được, anh cũng có thể đi. Nhưng mà, con đường trong giới chính trị có vô vàn lối đi, anh không muốn đi cái con đường cất nhắc dựa vào vận may này, càng không muốn đi con đường cất nhắc dựa vào kéo bè kết phái, rốt cuộc thì đây cũng chẳng phải chuyện vẻ vang gì. Anh hy vọng bản thân mình sống trong chốn quan trường phải ra dáng con người.

Cổ Trường Thư không phải là người không có chí khí, tuyệt đối không muốn sống qua ngày ở vị trí Phó huyện trưởng. Anh muốn làm một chút việc nhìn thấy được sờ thấy được, hay dở thế nào cũng phải xứng đáng với danh hiệu huyện trưởng này, đây là lờigiao đại (giải trình/đáp lại) với chính mình, cũng là lờigiao đại với tổ chức. Anh đã suy nghĩ kỹ càng, một nha môn cấp huyện, phải bổ nhiệm từng đợt từng đợt huyện trưởng, nếu ai cũng sống qua ngày ở cái vị trí này, chuyện người dân cần giải quyết không ai làm, thì đúng là có lỗi với họ. Vậy thì, cần những vị quan này để làm gì? Huyện trưởng là quan phụ mẫu, không giống những người khác. Một huyện trưởng sống qua ngày, thì có một vùng bách tính trải qua những ngày tháng khổ sở. Điểm may là, Cổ Trường Thư hồi đại học học chuyên ngành kinh tế, thực tiễn kinh doanh anh cũng từng trải qua. Bây giờ giao cho anh phụ trách công nghiệp, coi như là đúng chuyên môn. Việc đầu tiên sau khi nhậm chức, ngoài đọc sách học tập ra, chính là đi đến các nhà máy xí nghiệp để khảo sát, tìm hiểu tình hình, nắm bắt tài sản gốc. Lại còn phải kết bạn với các xưởng trưởng giám đốc đó, nếu không họ sẽ chẳng thèm để ý đến một kẻ mới vào nghề như anh. Bề ngoài họ thích cúi đầu khom lưng, sau lưng lại mắng bạn là một tên khốn. Một vị lãnh đạo khó chịu nhất chính là để cấp dưới coi thường. Cổ Trường Thư nghiêm khắc quản cái miệng của mình, không nói nhung nhảm, không biểu thái bừa bãi, cẩn trọng từng chút một. Anh muốn nắm chắc gốc rễ, tìm ra mấu chốt vấn đề tồn tại của doanh nghiệp, rồi mới có quyền phát ngôn. Anh giống như một vị Đông y lão luyện, trước tiên là chẩn đoán từ từ nhìn, nghe, hỏi, bắt mạch, bước cuối cùng mới là kê đơn bốc thuốc.

Dẫu sao cũng làm Bí thư Đoàn mấy năm trời, lại từng làm trợ lý Chủ tịch Hoàng Thuấn ở Tập đoàn Thâm Đại, tư duy làm việc của Cổ Trường Thư rất rõ ràng, thậm chí có phần lão luyện. Đối mặt với muôn vàn vấn đề của doanh nghiệp, càng khơi dậy trí tuệ cá nhân và trí tưởng tượng của anh. Anh có một ưu điểm khi làm việc, đó là một khi đã tập trung thì liều mạng tới cùng. Anh liên tục vùi mình ở các doanh nghiệp suốt hai tháng trời, chỉ những dịp nghỉ lễ mới về thành phố thăm Tả Tiểu Lợi và con. Tả Tiểu Lợi vẫn như trước kia, không có cái cảm giác "xa mặt cách lòng", cũng không vì chồng làm Phó huyện trưởng mà cảm thấy tự hào. Tâm trạng của cô trước sau như một, tĩnh lặng như nước. Cổ Trường Thư thì khác, mặt mày hớn hở bàn về công việc của mình, những dự định của mình. Tả Tiểu Lợi nghe xong chỉ cười nhạt, hình như không mấy hứng thú với công việc của anh. Có lần Cổ Trường Thư nói: "Anh đang nói chuyện với em đấy, rốt cuộc em có nghe hay không vậy?" Tả Tiểu Lợi đáp: "Em có phải là huyện trưởng đâu, cũng chẳng phải Bí thư huyện ủy, anh nói những chuyện này với em làm gì?" Cổ Trường Thư bèn không nói nữa. Trở về huyện rồi, lại cắm đầu vào công việc. Ban đầu anh kết bạn với các xưởng trưởng giám đốc, dần dần anh thay đổi, bắt đầu kết bạn với những công nhân bình thường. Anh phát hiện ra, kết bạn với mấy vị lãnh đạo doanh nghiệp đó, hoàn toàn không thể hiểu được tình hình thực tế, lượng nước bên trong quá nhiều, những thứ giả dối quá nhiều. Tình hình hiểu được từ miệng công nhân thì hoàn toàn khác. Ví dụ như những doanh nghiệp thua lỗ đó, sản phẩm đều rất tốt, thị trường tiêu thụ cũng tốt, tại sao cứ mãi thua lỗ? Ăn uống thua lỗ, tặng quà thua lỗ. Một nhà máy dầu ăn do huyện biện (do huyện điều hành), giá trị sản lượng hằng năm hai mươi triệu, sản phẩm dầu ăn sản xuất ra vươn ra cả ngoài tỉnh, thế mà mỗi năm lỗ hơn một triệu. Sau đó dẫn đến sản xuất càng nhiều, thua lỗ càng nhiều. Mà những nhân viên liên quan của các ban ngành cấp huyện hằng năm cứ đến nhà máy là nhà máy phải mời họ ăn uống linh đình, lúc đi mỗi người còn phải biếu một can dầu, các quán ăn gần đó đều sống nhờ vào cái nhà máy này. Chi phí cho mặt hàng này hằng năm lên tới mấy chục vạn. Cổ Trường Thư từng nghĩ, trước mắt chấn chỉnh doanh nghiệp không thể tham lam quá nhiều, tham lam quá sẽ nuốt không trôi. Có thể làm tốt nhà máy dầu ăn và mười mấy doanh nghiệp do huyện quản lý, thì coi như anh không uổng phí làm Phó huyện trưởng này. Qua nghiên cứu luận chứng nhiều lần, Cổ Trường Thư quyết định ra tay từ nhà máy dầu ăn trước, sau đó mới triển khai toàn diện. Anh đã báo cáo với huyện ủy và ủy ban nhân dân huyện. Hạ Kiến Quân dốc sức ủng hộ phương án của anh, cổ vũ anh rằng: "Cậu cứ mạnh dạn làm. Có vấn đề gì huyện ủy chúng tôi chống lưng cho cậu. Có người mắng cậu kiện cậu, tôi cũng chống lưng cho cậu!"

Cổ Trường Thư nói: "Vậy em cũng phải có điều kiện mới được chứ."

Hạ Kiến Quân hỏi: "Điều kiện gì?"

Cổ Trường Thư đáp: "Anh phải cho em chính sách. Cho em quyền lực."

Hạ Kiến Quân cười, nói: "Chỉ cần cậu có thể làm tốt doanh nghiệp, cậu muốn cái gì tôi cho cậu cái đó!"

4. Người làm đại sự

Sau đó, tại hội nghị Ban thường vụ Huyện ủy, Hạ Kiến Quân đã chuyên môn đưa ra yêu cầu đối với các Ủy viên thường vụ về việc Cổ Trường Thư chấn chỉnh doanh nghiệp. Tài chính huyện không lấy ra được tiền, nhưng con người thì có. Chỉ cần Cổ Trường Thư cần người hỗ trợ, các lãnh đạo các ban ngành phải vô điều kiện cung cấp.

Có Bí thư huyện ủy Hạ Kiến Quân chống lưng, lá gan của Cổ Trường Thư liền lớn hơn. Bắt đầu tiến hành từng bước vững chắc, đánh chắc thắng chắc.

Cổ Trường Thư dốc sức suy tính các biện pháp chấn chỉnh doanh nghiệp. Anh trước tiên yêu cầu Cục Kiểm toán điều động toàn bộ nhân lực, tiến hành kiểm toán toàn diện tình trạng tài chính của các doanh nghiệp trọng điểm toàn huyện. Việc này phải thương lượng với Phó huyện trưởng thường trực phụ trách tài chính La Khánh, bởi vì La Khánh phụ trách kiểm toán, nếu ông ta không gật đầu ủng hộ thì Cục Kiểm toán không thể nhúc nhích. Nhân lực của Cục Kiểm toán không đủ dùng, La Khánh lại thuyết phục Cục trưởng Cục Tài chính, điều động mấy chục cán bộ từ Cục Tài chính xuống hỗ trợ. Kiểm toán đến đây là vấn đề liền lòi ra, doanh nghiệp nào cũng tra ra những khoản chi tiêu phi sản xuất khổng lồ. Chi phí bao nuôi tiểu thư của những người từ huyện xuống đều được thanh toán. Các xưởng trưởng giám đốc hầu như đều xây nhà lầu nhỏ, giàu chảy mỡ, trong khi nhà máy lại thua lỗ nghiêm trọng. Một số nhà máy toàn là người nhà họ hàng chiếm giữ các bộ phận quan trọng, liều mạng làm sổ sách giả, khai gian thua lỗ. Có doanh nghiệp tuyển dụng kế toán, điều kiện đầu tiên chính là phải "biết làm sổ sách", thực chất là biết làm sổ sách giả. Bọn họ thậm chí còn cho rằng kế toán không biết làm sổ sách giả thì không phải là kế toán giỏi. Doanh nghiệp dưới chế độ kinh tế thị trường trước hết phải là pháp chế hóa và chính quy hóa, đây mà là doanh nghiệp dưới điều kiện kinh tế thị trường ư? Đơn giản là vô pháp vô thiên!

Cổ Trường Thư đem tình hình báo cáo với Hạ Kiến Quân và huyện trưởng. Hạ Kiến Quân nói, việc này phải tiến hành đại phẫu thuật, cậu đứng ra cầm dao. Thế là lập tức triệu tập hội nghị Ban thường vụ. Khi báo cáo tại hội nghị Ban thường vụ, Cổ Trường Thư vô cùng kích động, tức giận đến mức chửi thề. Anh nói: "Mấy tên chó má ăn cây táo rào cây sung này, phải cách chức toàn bộ mới đúng! Giữ lại một tên cũng là tai họa! Những kẻ lãnh đạo và nhân viên tài chính làm giả dối đó, đều là một lũ khốn nạn. Nhưng bọn chúng là những kẻ khốn nạn thông minh. Cho nên biện pháp của chúng ta, nhất định phải thông minh hơn mấy tên khốn này!"

Các Ủy viên thường vụ đều cảm thấy, Cổ Trường Thư tuổi trẻ tài cao này quả thực không thể xem thường. Trong các lãnh đạo cấp huyện, Cổ Trường Thư có học vấn cao nhất, là nghiên cứu sinh. Nhưng anh không phải là Ủy viên thường vụ, việc anh tham gia hội nghị Ban thường vụ thuộc diện tham dự không biểu quyết. Trước đây, chưa từng có ai dám nói năng chửi thề tại hội nghị Ban thường vụ, thế mà Cổ Trường Thư lại dám. Có người cho rằng anh làm càn, tuổi trẻ bồng bột. Nhưng Hạ Kiến Quân nhìn ra được, trong lòng Cổ Trường Thư là một bầu nhiệt huyết, có lòng trung thành với sự nghiệp, mang đầy hoài bão mong muốn đưa doanh nghiệp thoát khỏi thung lũng vực sâu.

Sau hội nghị Ban thường vụ, Cổ Trường Thư đã áp dụng các biện pháp lớn, kiên quyết thanh trừng nhân viên tài chính có vấn đề nghiêm trọng. Kế toán trưởng của các doanh nghiệp trọng điểm do huyện điều hành đều do Cục Tài chính huyện thống nhất quản lý điều phối sử dụng, và do Cục Tài chính thống nhất phát lương. Chiêu này của Cổ Trường Thư vô cùng hiểm hóc, bởi vì nhân viên tài chính không do doanh nghiệp nơi họ làm việc phát lương nữa, đã giảm bớt mối quan hệ lợi ích trực tiếp, có thể mạnh dạn làm việc, có thể chống chọi lại áp lực tiêu tiền bừa bãi của các xưởng trưởng giám đốc. Tiền vốn có vấn đề được tra ra qua kiểm toán, phần thu hồi được đều nộp vào quốc khố. Toàn bộ các xưởng trưởng giám đốc có hành vi tham nhũng biển thủ công quỹ nghiêm trọng, quản lý kém đều bị thay thế, chuyển giao cho Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật hoặc Cục Chống tham nhũng xử lý vấn đề. Nhất thời không tìm được nhân sự xưởng trưởng phù hợp, thì do lãnh đạo các ban ngành liên quan như Cục Công nghiệp huyện, Cục Xí nghiệp hương trấn kiêm nhiệm xuống dưới. Trước đây người phụ trách doanh nghiệp có vấn đề, phần lớn đều là thuyên chuyển ngang hàng. Lần này không tiếp tục quán lệ đó nữa, phàm là xưởng trưởng bị thay thế đều không được thuyên chuyển ngang hàng. Miễn chức rồi thì chính là dân thường đầu trơn. Nhưng Cổ Trường Thư cũng không làm theo kiểu "cắt ngang một dao" (cào bằng), kiên quyết cho rằng có một loại người là không thể miễn chức, bọn họ có vấn đề, thích chút ân huệ nhỏ, đồng thời bọn họ quả thực có năng lực làm tốt doanh nghiệp. Loại người này tiếp tục bổ nhiệm. Anh công khai bao dung những thói hư tật xấu này của lãnh đạo doanh nghiệp. Đồng thời, Cổ Trường Thư ban hành cáo thị an dân tại các cơ quan đơn vị cấp huyện, phàm là sau này đến doanh nghiệp làm việc, tuyệt đối không cho phép thực hiện bất kỳ hình thức "nhận, kẹp, đòi" nào.

Cổ Trường Thư làm rầm rộ như thế, cũng rước lấy một trời tiếng mắng. Những xưởng trưởng giám đốc đã bị miễn chức, lợi ích cá nhân bị tổn hại, đều ôm hận trong lòng với Cổ Trường Thư. Tuy nhiên bọn họ cũng chỉ có thể lén lút mắng chửi, dù sao những công nhân nhận được thiết thực thì vẫn hoan nghênh anh. Một số xưởng trưởng bị miễn chức là họ hàng của lãnh đạo huyện ủy, bọn họ cũng chỉ có thể lén thổi gió lạnh sau lưng. Bởi vì Hạ Kiến Quân từng nói tại hội nghị: "Bất kỳ Ủy viên thường vụ nào cũng không được nói giúp cho các xưởng trưởng giám đốc đã bị miễn chức. Ai mà nói giúp, tôi sẽ bắt một người ra làm điển hình." Như vậy, từ môi trường chính trị đã đặt nền tảng cho công việc chấn chỉnh của Cổ Trường Thư.

Cổ Trường Thư tung ra vô số chiêu bài độc đáo trong việc chỉnh đốn doanh nghiệp, chiêu nào cũng mới lạ, một lần nữa trở thành nhân vật phong vân của huyện. Các phương tiện truyền thông các cấp tỉnh thành lại tụ tập lại, phỏng vấn các chiến lược chỉnh đốn doanh nghiệp của anh. Trong khoảng thời gian này, đến cuối năm, trong mười doanh nghiệp trọng điểm do huyện quản lý mà anh nắm giữ, tổng giá trị sản lượng công nghiệp toàn huyện tăng cao hơn hai phần trăm so với năm trước, doanh nghiệp do huyện quản lý lần thứ nhất đạt được lợi nhuận một ngàn tám trăm vạn, điều này trong lịch sử chưa từng có.

Con số này, ở những nơi khác, nghe có vẻ nhỏ đến mức nực cười, nhỏ đến mức đáng thương. Nhưng ở một huyện nghèo đói này mà nói thì lại là một kỳ tích, một thần thoại. Thần thoại do Cổ Trường Thư tạo ra, anh không hiểu về doanh nghiệp, vậy mà lại cứ thế tạo ra thần thoại. Chính quyền thành phố lấy cách làm của anh làm kinh nghiệm phổ biến trong toàn thành phố. Khi tổng kết kinh nghiệm, Cổ Trường Thư phát biểu tại hội nghị: "Thực ra tôi chẳng có chiêu độc nào cả. Những vấn đề tồn tại của doanh nghiệp, các đời lãnh đạo phụ trách doanh nghiệp đều nắm rõ như lòng bàn tay, người trong xã hội cũng nắm rõ như lòng bàn tay, thậm chí còn nắm rõ hơn cả tôi. Nhưng tại sao năm này qua năm khác vẫn thua lỗ? Nguyên nhân rất đơn giản, các lãnh đạo vướng bận quá nhiều, sợ đắc tội với người ta, sợ đâm lao phải theo lao, sợ không kết thúc được, cho nên không ra tay nổi. Lần này, đồng chí Bí thư huyện ủy Hạ Kiến Quân nhiều lần chống lưng cổ vũ cho tôi, nếu không có sự ủng hộ của huyện ủy và ủy ban nhân dân huyện, chỉ dựa vào năng lực của một mình tôi thì không thể hoàn thành nhiệm vụ gian khổ này được. Tôi chẳng qua chỉ đóng vai trò là một kẻ đao phủ cắt bỏ khối u độc mà thôi. Có người nói tôi ra tay độc ác, tôi thừa nhận tôi đã ra tay độc ác. Lúc ra tay độc ác thì tôi đã đặt chiếc mũ ô sa sang một bên rồi. Chờ người ta tước mất nó."

Lời nói của Cổ Trường Thư đã giành được tràng pháo tay vang dội từ các lãnh đạo Thành ủy và Ủy ban nhân dân thành phố. Anh nói rất mộc mạc, nói thành tích cá nhân rất vừa vặn, không hề phóng đại, sự ủng hộ của Bí thư Hạ Kiến Quân cũng được thể hiện đầy đủ. Quan trọng hơn là, anh đã làm nổi bật phong cách cá nhân trong công việc của mình: Đại đao củ phủ (mạnh mẽ quyết đoán), dũng mãnh tiến lên, dám nghĩ dám làm. Phẩm chất này được bất kỳ lãnh đạo cấp trên nào cũng vô cùng coi trọng. Bởi vì mọi người đều rất rõ ràng, trong các biện pháp của Cổ Trường Thư, trong đó có một điều cực kỳ mang tính sáng tạo, để tránh việc kế toán làm giả sổ sách, nhân viên tài chính của doanh nghiệp hoàn toàn do Cục Tài chính phát lương, đây không phải là chuyện có thể dễ dàng làm được.

Cổ Trường Thư lại dấy lên làn sóng tấn công danh dự thứ hai, hầu như ngay trong lúc đó, Đoàn Thanh niên thành phố đã gửi cho anh một "Bảng khai báo bình chọn Mười thanh niên ưu tú toàn tỉnh", anh đường đường chính chính bước vào danh sách dự tuyển. Không cần phải bận tâm về kết quả lựa chọn cuối cùng, Đoàn thanh niên tỉnh nắm rõ như lòng bàn tay về tình hình của anh. Danh tiếng của Cổ Trường Thư ngày càng lớn, sức ảnh hưởng ngày càng mạnh, uy tín cũng ngày càng cao. Những người làm kinh doanh đều rất nể phục thủ đoạn thiết huyết của anh. Sự thông minh và quyết đoán của anh khiến người ta phải nhìn bằng con mắt khác. Một phản ứng dây chuyền quan trọng là, trước đây ngân hàng không dám cho các doanh nghiệp này vay tiền, sợ xuất hiện nợ xấu. Mỗi lần xoay xở chút vốn lưu động, các doanh nghiệp đều phải nịnh bợ nói đủ điều tốt đẹp như gọi cha gọi mẹ với ngân hàng. Bây giờ tình hình đã thay đổi, ngân hàng đã dám cho vay rồi, họ đặt cược kho báu vào Cổ Trường Thư, cảm thấy Cổ Trường Thư là người làm đại sự, có năng lực làm tốt doanh nghiệp. Có vốn lưu động, ngày tháng của doanh nghiệp từ đó cũng dễ thở hơn.