Mẹ ở lại nhà máy. Không thể bỏ công việc nghiên cứu vốn là niềm đam mê.

Trong phòng làm việc của mẹ, lỉnh kỉnh đủ thứ chai lọ. Ống nghiệm đặt ngay ngắn trên giá đỡ. Dung dịch đổi màu tựa như trò ảo thuật. Khói trắng bay bảng lảng quanh phòng. Mùi độc hại giăng mắc khắp nơi.

Mẹ cân khối lượng hóa chất còn nguyên dạng lên cân tiểu li. Mồ hôi rịn đầy trên mặt. Cuốn sổ bìa đen xuất hiện nhiều dòng chữ mới. Mẹ ghi chép mọi thứ. Cẩn thận. Nhẫn nại. Thêm một công trình nghiên cứu sắp hoàn thành.

Đêm về, tiếng máy gõ chữ lạch xạch kêu. Làm giấc ngủ tụi trẻ con trở nên chập chờn mộng mị.

Ba mẹ con phải rời căn phòng cũ dành cho vợ chồng cán bộ, chuyển sang một phòng ở khác chật hơn nhiều/

Phòng rộng mười tám mét vuông. Vừa đủ kê hai chiếc giườn mét hai sát nhau, một chiếc tủ nhỏ, một cái bếp dầu, một cái chạn bé xíu. Mọi sinh hoạt của ba mẹ con diễn ra giữa bốn bức tường ẩm nứt ấy.

Được một khoảng sân kha khá rộng nhưng cánh cổng sắt lại cũ kĩ han gỉ. Muốn vệ sinh riêng phải ra toilet và nhà tắm công cộng cách đó ba trăm mét.

Có tối rảnh rỗi, mẹ ngồi dạy Bin học bài. Bin là đứa trẻ thông minh. Nắm kiến thức nhanh. Biết viết thư cho bố. Giấy xé từ quyển vở ôli ba mươi hai trang. Dòng kẻ in mờ. Nét chữ to lên dòng xuống dốc. Bin bặm môi. Bàn tay đã tê dại. Chiếc bút không ngừng chấm… lại chấm vào lọ mực. Mỗi chữ cái là một lần chấm bút. Mực rớt ra tay, trang giấy bị vấy bẩn. Bin bỏ đi, lấy tờ khác viết từ đầu. Đến lá thư cuối cùng có thể gửi đi được, lại bị thấm nước mắt. Chữ nhòe rất khó đọc. Nhưng mẹ vẫn quyết định gửi đi.

Có lần hai chị em cãi nhau. Vì Quỳnh lỡ tay làm rách chiếc áo lành lặn duy nhất của Bin. Không thể giải thích với em là áo đã sờn lắm rồi. Mới chạm cành củi sượt qua đã rách toạc. Bin khóc, bỏ đi.

Quỳnh tìm em suối buổi. Thấy Bin ngồi một mình ở bờ mương gần nhà. Đang là mùa mưa, nước chảy đục ngầu. Dòng tuôn ào ạt về phía cánh đồng xa xa. Bin ngồi trên vệ cỏ, hai chân thả thõng xuống mương. Tay ghì lấy đất. Mặt cúi gằm. Bin bảo với Quỳnh:

-Không đi học nữa. Áo rách đến trường xấu hổ lắm.

Nó là lớp trưởng, được cô xếp ngồi ngay bàn đầu. Vệ sinh bao giờ cũng được tuyên dương. Lao động được khen ngợi. Đóng kế hoạch nhỏ bằng chai lọ, giấy vụn rất đầy đủ. Giờ áo rách rồi. Cả lớp không ai còn mặc áo rách như nó nữa. Quỳnh gằm mặt. Chẳng nói câu gì. Thấy thương em đến xót xa. Nó cởi áo, đưa cho em, bảo, chị đền. Ai ngờ Bin khóc to hơn, nó nói.

-Áo hoa, ai thèm mặc!

Hôm ấy, mẹ không gõ chữ nữa. Mẹ mở tủ, tìm mãi trong đống áo cũ của bố, thấy một chiếc còn dùng được. Mẹ sang nhà hàng xóm, mượn nhờ máy khâu con bướm.

Hai ngày sau, Bin có áo mới. Ban đầu hơi rộng, mẹ bảo cứ mặc đi rồi khắc vừa. Bin không chịu. Mẹ lại ngồi sửa. Thành hơi chật. Mẹ nói, ui chao, thế mới là mốt. Hai chị em ôm nhau cười ngằn ngặt. Tiếng cười làm cuộc sống trở nên dễ chịu hơn.

Đôi khi, bữa ăn gia đình có chút thay đổi. Quỳnh và Bin ăn được nhiều cơm hơn. Chúng tránh chạm vào đĩa thức ăn lạ mắt ít ỏi. Chỉ nhìn chăm chăm vào đó mà tưởng tượng. Mẹ giục ăn mà chẳng đứa nào chịu nghe lời. Bọn trẻ gắp cho mẹ. Mẹ ăn. Nước mắt rơi đầm trong bát cơm.

Để có mấy miếng cá ấy, mẹ phải nhịn phần của mình trong bữa tiệc liên hoan của nhà máy. Gắp đồ ăn vào báo, gói kỹ, mang về cho các con.

Những kỷ niệm về tuổi thơ – đó là điều không bao giờ Quỳnh muốn nhắc đến.