Trên chặng đường tuổi thơ sớm nhuốm nhiều sắc màu tàn úa. Chị em Quỳnh trở về chốn cũ mẹ đã từng sinh ra, khôn lớn, trưởng thành.

Bà ngoại ở phía kia của thành phố. Thành phố đâu rộng gì. Mười lăm cây số cơ bản đã đi hết từ điểm đầu đến điểm cuối. Gia đình ngoại đấy. Gần kề mà như không còn hiện hữu. Nỗi hờn giận chất chứa bao giờ cũng mang về những thương tổn sâu sắc. Người ta xuất hiện trong đời rồi biến mất. Tựa một hạt bụi, một đám mây, một làn gió. Rất đỗi mong manh. Chỉ còn niềm đau ở lại. Hằn sâu thành vết thương. Khởi đầu bằng câu: Không tha thứ… Khó thể tha thứ…

Bà ngoại ngồi trên nền nhà gọt dứa. Nền nhà lát gạch men màu ghi sáng bóng. Đồ đạc kê gọn gàng. Từ chiếc máy quay đĩa đen đặt trên kệ tủ, tiếng hát Thanh Tuyền - Tuấn Vũ phát ra đều đều. Nỗi lòng sầu muộn. Hơi thở kẹt cứng giữa mớ âm thanh não nề.

Mấy dì, mấy cậu thấy chị em Quỳnh có vẻ vui. Chưa ai lập gia đình.

Ba cậu vừa giải ngũ về, làm công nhân xây dựng cùng một xí nghiệp.

Dì hai làm tại một phân xưởng may quốc doanh. Hai ngày làm ca một, hai ngày làm ca hai, hai ngày làm ca ba. Nghỉ ngày Chủ nhật. Hàng hóa lưu thông ngưng trệ. Vải vóc xếp kiện vứt lăn lóc trong các nhà kho. Dì hai nhiều tháng không có lương. Đến kì thay vì lĩnh tiền thì cầm mớ quần áo quá cỡ, mảnh chăn, vải màn, vỏ gối về. Đem bán chẳng ai mua, dùng thì không được. Dì hai nghẹn ngào. Ngày ngày vẫn chăm chỉ đi làm. Lúc nào cũng lo sợ mất việc.

Dì út làm diễn viên ngoài biên chế cho một đoàn kịch trong thành phố. Những khi không phải đi làm, dì ngồi gác chân lên cái thùng gỗ đựng quần áo đặt dưới chân giường, soi vào chiếc gương nhỏ như lòng bàn tay bọc bằng sắt không gỉ tỉa lông mày nặn mụn trứng cá thoa phấn bôi son. Mỗi lần đĩa quay đến bài “Nỗi buồn sa mạc” do Chế Linh hát, thế nào dì cũng ngân nga từ trong cổ họng theo tiết tấu nhạc. Hai bàn tay ôm lấy mặt đóng kiểu sầu khổ. “Biển cát hoang vu ú ù…”. Dì mê kiểu nhạc giống bà ngoại. Đi đứng, nói năng cũng giống bà ngoại.

Bà sinh dì đúng vào ngày đế quốc Mỹ ném bom miền Bắc, trên đường sơ tán. Ông dắt chiếc xe đạp xộc xệch ốc vít, treo đủ thứ đồ đạc lỉnh kỉnh. Bà mang bầu nên đi lại nặng nề. Mẹ uốn lưng quẩy hai chiếc thúng. Một thúng đựng gạo muối nồi niêu, cậu năm ngồi khoanh tròn chân trong thúng còn lại. Hai bàn tay bé xíu nắm lấy dây quang gánh, mắt mở to ngơ ngác, cười rất vô ưu. Phía sau là cậu là dì chân đất đi bộ nói chuyện rúc rích. Đang trên đường đi thì bà kêu đau đẻ. Cả nhà phải dừng lại, tấp vào ven vệ đường nhường lối cho dòng người đi sau. Bà đẻ dì dưới một gốc duối, sau nửa ngày, dì được nằm vào chiếc thúng lót nhiều rơm và phủ mấy lớp vải dày. Mẹ vừa gánh dì vừa nừng nựng. Dì ngủ ngoan suốt chặng đường đến chỗ sơ tán. Bà ngoại yêu dì nhất nhà, đi đâu cũng nhớ mang phần quà tấm bánh về cho dì. Khi dì đi theo nghiệp kịch ca, bà mất không biết bao nhiêu là nước mắt. Dì từ nhỏ vốn bướng bỉnh, chẳng chịu nghe ai bao giờ nên bà chỉ biết đứng ngoài nhìn cuộc đời dì tự trôi.

Dì út rất thương hai chị em. Mặc bà cấm đoán cả nhà không ai được quan tâm chăm sóc đứa con gái lớn phạm lỗi khó dung, dì vẫn một tuần một lần đều đặn nhảy tàu điện đến thăm chị. Dì đến giúp chị giặt tã lót, nấu bột, pha sữa cho cháu. Rảnh đi quanh khu tập thể bắt chuyện với người nọ người kia. Có lần, bà bắt cậu ba đến kêu dì về. Dì trèo qua lan can men theo đường ống dẫn nước xuống tầng một trốn. Khi hai đứa cháu lớn hơn chút nữa, dì tích cóp tiền mua bánh kẹo hoa quả quần áo cho cháu. Đưa cháu đi công viên, thiếu tiền mua đồ chơi, dì bán luôn chiếc xe đạp – tài sản quý giá nhất - rồi thuê xích lô chở cả ba dì cháu về.

Buổi sáng, dì cùng Quỳnh và Bin dậy sớm, cầm bốn thùng tôn, ra máy nước công cộng đứng xếp hàng. Chờ đợi cả buổi cũng được chục gánh nước. Chờ đợi đã trở thành thói quen.

Chiều, ôm rổ to đi hái dền cơm dại ven đê. Ba dì cháu tranh thủ bắt châu chấu. Giấu vào trong túi áo. Trong khi nấu cơm sẽ đặt lên than để nướng. Mùi thơm ngầy ngậy. Thành một niềm vui nhỏ.

Dì dậy hai đứa nhiều trò chơi và những bài hát đồng dao. Giữa trời chạng vạng, ba người nắm tay nhau nhảy múa vui vẻ.

Đêm, Quỳnh và Bin ôm chặt dì ngủ. Ú ớ gọi mẹ trong mơ.

Thi thoảng, có hàng kem rong đi qua. Có thể hai chị em được mua chung một chiếc. Kem là thứ có giá trị để buộc hai đứa trẻ vào sự ngoan ngoãn. Ngoan ngoãn đồng nghĩa với việc nghe lời người lớn. Người lớn dĩ nhiên đâu phải lúc nào cũng đúng.

Hai đứa trẻ đang trong thời gian nghỉ hè. Việc học không bị ảnh hưởng. Cuối tuần mẹ có ghé qua. Mặt mày hốc hác lộ rõ vẻ sầu thảm. Có lúc nào đó Quỳnh nghe thấy bà và mẹ to tiếng với nhau. Bà kêu lên, bỏ nó đi, cái thằng tù ấy. Lời bà sắc như lưỡi dao. Đâm nát tim óc Quỳnh.

Cả cuộc đời Quỳnh, không bao giờ quên được, tiếng bà áp sát vào tai Quỳnh. Chuỗi âm thanh nặng nề mà tựa lời reo ca.

-Bố mày đang ở tù đó. Biết chưa. Ở tù…

Khuôn mặt Quỳnh biến dạng thảm hại. Mẹ và dì út bật khóc, cùng giằng lấy Quỳnh trên tay bà.

Ký ức chạy vệt dài. Tan loãng vào hư vô. Bị xé nát thành vạn mảnh vô nghĩa.

Quỳnh cầm tấm ảnh đen trắng trên tay. Một con bé tóc tơ đang ngồi trên cầu bập bênh. Một tay bám chặt vào thành sắt. Một tay vẫy cao. Chiếc quần đùi trắng ôm gọn cặp chân gầy. Bàn chân đi dép tổ ong màu xanh lá mạ. Không thể thấy người đàn ông chụp ảnh. Ông đứng ngoài khuôn hình. Một chân giẫm lên phía bên này cầu tạo lực. Tay ông cũng vẫy vẫy. Làm mặt hề. Mong con gái có bức hình thật đẹp. Đầu bên kia, đứa con gái nhỏ tung bay trong không trung, nở nụ cười thiên sứ.

Thèm được bố ôm vào lòng. Như ngày đầu tiên không học nổi một mặt chữ. Bố kêu lên.

-Bé Quỳnh… Bé Quỳnh… Con làm được mà. Phải không…?! Con sẽ làm được…

Thèm dụi vào người bố. Hít thật sâu hương thơm man mát mùi da thịt.

Người đàn ông có tấm vai rộng. Sẵn sàng che chở kẻ yếu đuối. Giúp đỡ mọi người với nụ cười trên môi. Từng rượt đuổi cướp trên mái nhà. Bắt kẻ trộm đầu ngã tư. Bế một bà già xa lạ bị tai nạn trên tay, chạy bộ ba dãy phố dài đến bệnh viện. Người đàn ông đã chảy nước mắt khi xem cảnh phim buồn.

Bố biết không, khi quá nhung nhớ ai đó. Nỗi nhớ làm trí não đau nhói. Thân thể không muốn cử động. Ngập tràn cảm giác trì trệ, biếng lười… chỉ muốn lăn vào niềm đau khổ ngập tràn. Chẳng còn muốn thoát ra. Con người buộc phải học cách quên. Nhớ khởi đầu cho quên. Sau đó là trống rỗng.

Bố, con cần gặp bố, nơi khơi nguồn cho mạch chảy tình yêu. Con sẽ kể cho bố nghe tình yêu của đứa trẻ mười tuổi thực sự sâu sắc thế nào.

Bố, con cần gặp bố, chỉ để nói một câu thôi, con vô cùng yêu bố.