Cái sọ người ngày ấy, bám riết vào trí não ông Tô. Đã biến thành máu thịt. Là một phần của linh cảm. Nó cho ông thấy rõ, ông vẫn còn đang phải đấu tranh với một thế lực vô hình.

Đêm trước hôm ra tòa xét xử. Ông nằm im trong phòng tạm giam.

Nhớ bàn tay nhỏ của cô con gái. Ngón áp út đeo chiếc nhẫn bạc. Xoay chuyển không ngừng gam màu lạnh lóng lánh. Đôi mắt nũng nịu mỗi lần nhìn là mềm lòng. Thèm có con bên cạnh lúc này để được ve vuốt mái tóc mượt ánh từng sợi nắng. Để cõng con trên lưng bò tới bò lui mà nghe tiếng cười ròn tan. Để hai bàn chân nhỏ xíu giẫm lên bàn chân vững chãi của ông ấm áp từng bước chuyển động.

Nhớ cặp má bầu bĩnh của cậu con trai. Hai đồng tử đen láy thơ ngây. Cái miệng nói liến thoắng không ngừng hỏi ông toàn những câu khó trả lời cho thỏa. Nhớ làn da mát mượt mỗi tối ôm chặt lấy bụng ông, sờ cằm ông, nắm hai tai ông mới ngủ được. Nét vẽ nguệch ngoạc trước cả khi biết mặt chữ.

Nhớ vợ. Ước ao khuôn mặt ấy rạng rỡ những nụ cười.

Bốn bè yên vắng. Tiếng giày cảnh sát thi thoảng lộp cộp ngoài hành lang. Xoáy vào màn đêm vọng âm tẻ nhạt. Tư duy vẫn rõ ràng. Có thể cảm nhận vạn vật không thể nhìn thấy bằng mắt thường nổi trôi xung quanh.

Khứu giác của ông đã quá quen với mùi hôi hám của nước giải lưu cữu lâu ngày. Ruồi bâu đen đặc trên bệ xí. Chúng bay vo ve quanh người ông. Cứ như reo ca. Phải nghe tiếng côn trùng đập cánh lí rí, đó là sự tra tấn tinh thần cực kì dã man. Nhất là vào lúc này. Nó làm thời gian bị kéo dãn ra, dằng dặc dài. Người tù hết muốn đếm ngày, đếm tháng. Tư duy bị xóa sạch trơn. Thành một lỗ hổng hun hút sâu. Ông Tô như một bóng ma vật vờ. Bóng ma nằm in trên nền xi măng. Hơi lạnh thốc thẳng vào đầu, xoáy mạnh vùng não. Thôi thắc mắc, thôi thét gào, thôi khóc lóc chỉ vì câu hỏi: Tại sao tôi lại ở đây? Giữa chốn đáy sâu thế giới. Cách biệt với xã hội này…

Ông Tô thấy mình đang trong phiên tòa. Tay bị còng trước bụng. Ông tì cả người vào vành móng ngựa. Chỉ muốn ngã sụp xuống. Phòng xử án sáu mặt ốp đá đen. Vô khí. Mất trọng lượng. Thân thể ông dập dềnh dập dềnh giữa hơi sương lạnh bốc lên từ sàn nhà. Có lẽ, khi nằm im trong huyệt mộ, ông cũng có cảm giác này. Ai sống mà không chết cơ chứ. Điểm đến cuối cùng của đời người chính là nó. Cái chết. Ông đã chạm tay đến nó rồi. Lạnh lẽo, âm u nhưng không hề thấy đau đớn, quặn thắt.

Không cần ngước mắt lên. Ông cũng biết người đang ngồi ở chiếc ghế chính giữa trên bục cao kia là ai. Người đó nhìn thẳng vào mặt ông. Trên đầu hắn ta là một tấm kim loại to găm chặt vào tường. Ở đó vẽ cán cân công lý. Công lý? Có thật tồn tại thứ đó trên đời không. Bất công mới là điều con người thường xuyên đối diện với, chung sống với. Xã hội nào mà chẳng tồn tại với những bất công.

Hắn bắt đầu tra hỏi ông. Cái sọ người ấy.

-“Cuối cùng anh cũng phải trả giá cho thói chủ quan của chính mình. Anh đang cảm thấy thế nào?”

-“Rất tồi tệ.”

-“Phải. Việc bị tù tội trói buộc bao giờ chả là điều tồi tệ.”

-“Tôi không đáng bị như thế.”

-“Anh đáng bị như thế!”

-“Không! Tôi bị oan!”

-“Oan như thế nào?”

-“Tôi không tham ô số tiền ấy!”

-“Thế tại sao anh lại bị buộc tội?”

-“Tôi đã ký hóa đơn, đã chi ra từ công quỹ.”

-“Vậy đấy!”

-“Nhưng tôi làm theo lệnh của cấp trên!”

-“Chứng cứ đâu?”

-“Không có chứng cứ!”

-“Số tiền ấy đâu?”

-“Tôi không biết!”

-“Sao lại không biết?”

-“Thực tình là tôi không…”

-“Anh phải chịu trách nhiệm!”

-“Còn vợ con tôi?”

-“Họ sẽ phải sống và cứ thế sống!”

-“Nhưng mà sống nhục. Nhục lắm!”

-“…”

Buổi sáng ngày hôm sau, người ta đánh thức ông dậy. Ông được ăn sáng và thay quần áo. Không phải bộ đồ dành cho tù nhân mà là chiếc áo sơ mi cùng cái quần âu màu tím than. Ông mặc như người bình thường. Hôm nay là ngày ông phải ra tòa.

Ông bị hai cảnh sát đẩy lên xe. Tay đã khóa chặt phía sau bằng chiếc còng số tám. Ông ngồi một mình trên xe tù. Xe lắc lư, lắc lư. Người ông cũng lắc lư theo xe. Ông Tô hướng mặt ra những lỗ thông khí trổ từ hai phía thành xe đón ánh nắng héo hắt lọt qua. Tự nhiên ông thấy trong đầu thanh thản lạ. Mỗi tội ruột đang cồn lên, xộc lên họng. Rõ ràng là một cơn buồn nôn. Và ông nôn, nôn thốc nôn tháo, nôn hết cơm rau mới ăn, nôn ra cặn thức ăn đã tiêu hóa, đến khi nôn ra dịch vàng thì ông khó thở. Nước mắt nước mũi chan hòa trên khuôn mặt hốc hác vì thiếu ngủ. Không, không phải ông đau buồn mà thành ra thế đâu. Chỉ vì cơ thể của ông thôi. Đó hoàn toàn là phản ứng sinh lý ngoài tầm kiểm soát của ông.

Khi bước chân xuống xe, ông cảm thấy rất mệt mỏi. Anh cảnh sát áp giải mặt mũi trẻ măng hỏi ông có sao không.

-Không, không sao, ổn thôi.

Ông khe khẽ trả lời.

Anh ta rút chìa khóa từ trong túi, mở còng cho ông. Hai bàn tay vừa được thả lỏng đã bị khóa ngoặt lại phía trước bụng. Ông đứng trước vành móng ngựa, lặng lẽ cúi đầu vẻ cam chịu.

Ông không còn nhớ nhiều về phiên tòa hôm ấy. Đại diện viện kiểm sát là một anh chàng to béo, tóc húi cua, bụng phệ. Lưng anh ta còng còng, cúi thấp xuống cố gí mặt vào tờ giấy cáo trạng. Đọc từng chữ rành rọt. Thỉnh thoảng đọc nhầm chữ, anh ngẩng lên xin lỗi cử tọa rành rọt rồi cắm cúi đọc tiếp.

Bà thẩm phán trạc tuổi ông, dựa người và ghế, dáng điệu rất uể oải, thỉnh thoảng lấy tay che miệng ngáp mặt. Bà hỏi, ông đáp. Thi thoảng quên, ông lại xưng “tôi”. Chợt nhớ thân phận lúc này của mình. Ông gọi lại “bị cáo”, nghe lạnh tanh trong lòng.

Người trong vai trò hội thẩm nhân dân ngồi phía tay phải thẩm phán hỏi ông vài câu. Anh chàng này còn ngáp nhiều hôn cả thẩm phán, khác là không buồn lấy tay che miệng.

Mấy anh cảnh sát áp giải, nửa người bò trên bàn dành cho luật sư – không có luật sư – đã bắt đầu ngáy.

Một phiên tòa lạ kì, ai cũng như bị uống nhầm thuốc ngủ. Chỉ có ông tỉnh táo nhưng trong đầu lại rỗng không, trả lời tựa hồ cái máy đã ghi âm sẵn.

Khi tuyên án, ông nghe mình bị xử ba năm tù. Thì ba năm… cũng không quá dài… chỉ thương vợ con. Họ không có mặt để dự phiên tòa. Thế cũng hay, hai đứa trẻ khỏi chứng kiến cảnh tượng đau lòng này.

Ông bước ra khỏi phòng xử án. Nắng gay gắt phủ chụp lên đầu. Ngày mai, không cần biết sẽ ra sao.