Bốn ngày sau khi câu chuyện kì lạ xảy ra, vào khoảng mười một giờ đêm, một đám tang được tổ chức ở lâu đài Canterville. Cỗ xe tang được ba con ngựa đen kéo, mỗi con đều đeo một chùm lông đà điểu lớn phất phơ trên đầu. Quan tài được phủ một tấm vải tím thẫm, thêu phù hiệu của dòng họ Canterville màu vàng. Đi cạnh cỗ xe tang và những chiếc xe ngựa bốn bánh là đoàn gia nhân tay cầm đuốc sáng. Cả đám tang nhìn thật ấn tượng. Huân tước Canterville là người chủ lễ, vừa quay về từ xứ Wales mục đích để dự lễ tang, ngồi trong cỗ xe đầu tiên với Virginia bé nhỏ. Tiếp đến là Ngài Công sứ và Phu nhân, rồi đến Washington và ba chàng trai, trên chiếc xe cuối cùng là bà Umney. Hẳn nhiên là sau khi sống trong sợ hãi hồn ma này đến hơn năm mươi năm thì bà có quyền được chứng kiến kết cục cuối cùng của lão. Một cái huyệt sâu đã được chuẩn bị ở góc nghĩa trang, ngay dưới gốc cây thủy tùng và điếu văn được cha Augustus Dampier đọc với một nghi thức ấn tượng nhất. Khi phần lễ nghi kết thúc, mọi người làm tắt hết nến theo đúng phong tục được lưu truyền trong dòng họ Canterville, rồi chiếc quan tài được hạ huyệt. Virginia tiến lên phía trước và đặt một cây thánh giá lớn được làm bằng hoa cây hạnh nhân trắng và hồng trên quan tài. Vừa lúc ấy, mặt trăng ló ra khỏi mây, nhuộm khu nghĩa địa nhỏ bằng thứ ánh sáng bạc tĩnh lặng của mình, và từ phía xa xa, chú chim sơn ca cất tiếng hót khúc nhạc đêm. Virginia nhớ lại lời kể của Hồn ma về Khu vườn của Cái Chết, đôi mắt cô ngấn lệ và trên suốt đường về, cô chẳng nói tiếng nào.

Sáng hôm sau, trước khi Huân tước Canterville lên đường, ông Otis hỏi ý kiến ông về những món đồ trang sức mà con ma đã cho Virginia. Chúng đều cực kỳ quý giá, đặc biệt là chiếc vòng cổ kiểu Venise nạm ngọc ru bi, một kiệt tác của thế kỷ mười sáu, và giá trị của chúng quá lớn đến nỗi ông Otis cảm thấy ngại ngùng về việc cho phép con gái của mình giữ chúng.

“Thưa ngài,” ông nói, “tôi biết rằng ở đất nước này, quyền sở hữu vĩnh viễn áp dụng cho nữ trang cũng giống như cho đất đai, và khá hiển nhiên rằng những đồ nữ trang này là, hay nói đúng hơn nên là, đồ gia truyền của dòng họ ngài. Tôi đề nghị ngài hãy mang theo chúng về London và đơn giản coi chúng là một phần tài sản được hoàn trả lại cho ngài theo những điều kiện kì lạ nhất định. Còn với con gái tôi, nó vẫn chỉ là một đứa trẻ, và tôi rất mừng là đến giờ cháu vẫn chẳng quan tâm nhiều lắm đến những thứ xa xỉ. Tôi cũng được phu nhân của mình, người đã từng có quãng thời gian khi còn trẻ có theo học nghệ thuật ở Boston trong vài mùa đông cho biết rằng những viên đá quý ấy có giá trị rất lớn, nếu đem bán đi sẽ rất được giá. Vì những lý do này, thưa Huân tước Canterville, tôi tin rằng ngài hiểu vì sao tôi không thể cho phép chúng thuộc quyền sở hữu của bất kì thành viên nào trong gia đình tôi. Vả lại những thứ trang sức loè loẹt thế này cũng thích hợp, hay nói cách khác là cần thiết, cho đẳng cấp của tầng lớp Quý tộc Anh quốc các ngài, chứ hoàn toàn không hữu dụng đối với những người được nuôi dưỡng một cách nghiêm khắc và vĩnh viễn theo lối Cộng hoà đơn giản như chúng tôi. Virginia rất muốn ngài cho cháu giữ lại chiếc hộp như một kỉ vật của vị tổ tiên xấu số lạc lối của ngài. Vì nó đã rất cũ và không có khả năng phục chế, có lẽ ngài sẽ chấp thuận yêu cầu của cháu. Về phần mình, tôi thú thật là tôi rất kinh ngạc khi biết con gái mình lại cảm thông với một người Trung cổ dưới bất kì hình thức nào và chỉ có thể lý giải rằng Virginia được sinh ra ở vùng ngoại ô London ít lâu sau khi Phu nhân của tôi đi Athens về.”

Huân tước Canterville rất nghiêm trang lắng nghe lời nói của vị Công sứ, thỉnh thoảng lại xoa xoa bộ râu xám của mình để giấu đi một nụ cười vô tình, và khi ông Otis nói xong, Huân tước bắt tay ông rất thân mật và nói: “Thưa ông, cô con gái nhỏ duyên dáng của ông đã cứu giúp vị tổ tiên xấu số của tôi, ngài Simon. Tôi và dòng họ Canterville vô cùng biết ơn cô ấy vì sự dũng cảm và can trường của mình. Những món đồ trang sức đó hiển nhiên phải thuộc về cô ấy. Giả như tôi có vô nhân tính đến mức cướp chúng đi, thì tôi cũng tin rằng vị tổ tiên của tôi sẽ đội mồ sống dậy một đêm nào đó và kéo cuộc sống của tôi xuống Địa ngục. Còn về chuyện đồ gia truyền, không có đồ nào là gia truyền mà lại không được nhắc đến trong một văn bản chính thống nào đó và không hề có ai biết đến sự tồn tại của những món nữ trang này. Tôi chắc chắn rằng tôi cũng chẳng có quyền sở hữu chúng nhiều hơn ông quản gia của ngài, và khi cô Virginia trưởng thành, tôi dám chắc cô ấy sẽ rất thích được đeo những thứ đồ trang sức tinh xảo đẹp đẽ kia. Ngoài ra, hình như ngài quên mất rồi, ngài Otis, ngài đã nhận các thứ đồ nội thất và hồn ma kia như hoa hồng của vụ mua bán lâu đài mà, do vậy tất cả những gì thuộc về hồn ma sẽ được chuyển sang sở hữu của ngài nên dù bất kì hành động gì ngài Simon thể hiện ngoài hành lang mỗi đêm, thì theo luật pháp, ông ấy đã chết nên ngài được hưởng tất cả các tài sản của ông ấy.”

Ông Otis khá thất vọng trước lời từ chối của Huân tước Canterville, và xin ngài cân nhắc lại quyết định của mình, nhưng người đàn ông đầy phẩm chất Quý tộc này vẫn rất kiên định và cuối cùng cũng thuyết phục được ngài Công sứ đồng ý để con gái nhận lấy những gì con ma đã trao cho cô. Vào mùa xuân năm 1980, Công tước Cheshire tổ chức lễ cưới của mình tại Phòng Hội Hoạ thứ nhất của Nữ hoàng và những món đồ nữ trang của nữ Công tước thu hút được sự ngưỡng mộ của tất cả mọi người. Virginia đeo một chiếc vương miện nhỏ, là món quà cho tất cả các cô gái Mỹ ngoan ngoãn và kết hôn với người yêu từ thuở thiếu thời của mình ngay khi đủ tuổi. Họ thật đẹp đôi và yêu nhau say đắm. Tất cả mọi người đều chúc phúc cho cặp đôi, chỉ trừ bà Hầu tước già xứ Dumbleton đã nhắm vị Công tước trẻ tuổi cho một trong bảy đứa con gái chưa kết hôn của mình. Bà đã tổ chức không dưới ba bữa tiệc tối linh đình với mục đích này và mời cả ngài Otis. Ông Otis rất thích con người của chàng Công tước nhưng về mặt suy nghĩ, ông từ chối mọi tước hiệu mà nói theo cách của mình “không phải vì e ngại mà sợ rằng, dưới sự ảnh hưởng của tầng lớp quý tộc yếu ớt, những nguyên tắc của nền cộng hoà giản dị sẽ bị lãng quên”. Sự phủ nhận của ông, dù sao, cũng hoàn toàn thắng thế và tôi tin là khi ông ấy đi dọc theo con đường trải thảm đỏ trong nhà thờ St. George, trên quảng trường Hanover với cô con gái đang quàng tay mình, thì chẳng có một ông bố nào trên cả đất nước rộng lớn này có thể tự hào hơn.

Sau tuần trăng mật, Virginia và chồng cô đi đến lâu đài Canterville, ngay khi đến nơi, hai vợ chồng cô đi về phía nghĩa trang nhỏ cạnh khu rừng thông. Lúc đầu, mọi người đều băn khoăn không biết nên viết gì trên bia mộ của ngài Simon, nhưng cuối cùng họ đều thống nhất rằng chỉ cần khắc trên đó những chữ cái đầu của tên người quá cố và những câu thơ trên cánh cửa thư viện. Nữ Công tước mang theo những bông hồng đáng yêu rải lên ngôi mộ. Sau khi đứng lặng trong giây lát, họ đi về phía đường hầm đổ nát của khu nhà nguyện cũ. Nữ Công tước ngồi xuống một chiếc cột đổ khi chồng nàng vừa gối đầu lên chân nàng vừa thưởng thức một điếu xì gà và ngước nhìn đôi mắt đẹp của nàng. Bất chợt, chàng vứt điếu thuốc đi, cầm tay nàng và nói: “Virginia, một người vợ không nên giữ bí mật nào với chồng mình cả.”

“Cecil thân yêu, em chẳng có bí mật nào giấu anh hết.”

“Có, có đấy,” chàng đáp, miệng cười mỉm. “Em chưa bao giờ nói với anh về những gì xảy ra khi em bị nhốt với con ma.”

“Em chưa từng nói với ai cả, Cecil à,” Virginia nói nghiêm trang.

“Anh biết, nhưng em nên kể cho anh chứ.”

“Xin đừng hỏi em nữa, Cecil, em không thể nói với anh được. Tội nghiệp ngài Simon, em nợ ngài ấy rất nhiều. Ông ấy cho em biết Sự Sống là gì, và ý nghĩa của Cái Chết, và tại sao Tình Yêu lại mạnh hơn cả Sự Sống lẫn Cái Chết.”

Chàng Công tước nhỏm dậy và hôn vợ đầy âu yếm.

“Chừng nào em còn yêu anh, thì em cứ giữ bí mật ấy của mình,” chàng thì thầm.

“Em luôn yêu anh mà, Cecil.”

“Ngày nào đó, em sẽ kể chuyện này cho những đứa con của chúng ta chứ?”

Và khuôn mặt của Virginia ửng hồng.

HẾT

★ ★ ★

Nếu truyện Tội ác của Huân tước Arthur Savile cho bạn đọc thấy những băn khoăn lựa chọn của một Huân tước trẻ tuổi trên đường tìm hạnh phúc khi số phận bất ngờ giáng xuống anh một đòn chí mạng; thì Con ma của dòng họ Canterville tái hiện lại xung đột giữa một hồn ma Anh sống vào thế kỷ XVI và một gia đình Mỹ sống vào cuối thế kỷ XIX – hay cuộc tranh đấu giữa con người “cá nhân” và con người “xã hội”. Bí mật nhân sư nói về sự bí ẩn của phụ nữ và quy luật của trò chơi tình ái; Người mẫu triệu phú lại nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cân bằng giữa những ảo mộng và thức tế đời sống, cũng như lòng trắc ẩn là hạt giống luôn nảy mầm và trả trái ngọt.