Một chiều nọ, đang ngồi nhâm nhi ly rượu Vermouth ở quán cà phê ngoài trời Café de la Paix16 và suy tư về nhịp sống xa hoa nhưng cũng không kém phần suy đồi của Paris, như một bức tranh toàn cảnh về niềm kiêu hãnh và cảnh bần hàn đang trải ra trước mắt, tôi nghe ai đó gọi tên mình. Ngoảnh lại, tôi chợt nhận ra Huân tước Murchison. Chúng tôi đã không gặp nhau ngót chục năm nay, kể từ hồi còn học đại học. Phấn khích vì cuộc gặp gỡ, chúng tôi bắt tay thật chặt. Chúng tôi là đôi bạn thân hồi ở Oxford. Tôi rất quý anh vì vẻ điển trai, sự sôi nổi và phong thái quý tộc. Chúng tôi vẫn thường nói đùa rằng, anh ấy sẽ là người bạn tốt nhất nếu không quá thẳng thắn trực ngôn, nhưng thực chất chúng tôi lại thật sự hâm mộ anh vì sự thẳng thắn đó. Giờ đây gặp lại, tôi thấy anh đã thay đổi khá nhiều, ở anh toát lên vẻ lo âu xen lẫn bối rối, đôi khi như thể đang trầm tư một điều gì đó. Tôi nghĩ, anh không phải mẫu người theo chủ nghĩa hoài nghi hiện đại. Huân tước Murchison là người ủng hộ nhiệt thành của đảng Bảo thủ, bên cạnh đó anh tin ở Kinh Torah cũng như anh tin vào Viện Quý tộc vậy, vì thế, tôi kết luận anh gặp vấn đề với phụ nữ nên dọ hỏi xem anh đã lập gia đình chưa.

“Có lẽ tôi hiểu quá ít về đàn bà,” anh đáp.

“Gerald thân mến của tôi ơi, đàn bà là để yêu chứ không phải để hiểu,” tôi nói.

“Tôi không thể yêu người tôi không tin tưởng,” anh trả lời.

“Anh có bí mật gì đó phải không Gerald? Nói tôi nghe xem nào,” tôi giục

“Lên xe đi đâu đó đã,” anh bảo, “ở đây ồn quá. Ngoại trừ cỗ xe ngựa màu vàng còn lại chọn xe màu nào cũng được. Cỗ xe song mã màu xanh thẫm kia nhé, đừng đi chiếc khác.”

Phút chốc, chúng tôi đã ngồi xe xuôi xuống đại lộ hướng về phía nhà thờ Madeleine.

“Ta đi đâu đây?” Tôi hỏi.

“Bất cứ đâu cậu muốn,” anh đáp, “đến nhà hàng ở phố Bois đi, ta ăn tối ở đó rồi cậu kể tôi nghe chuyện của cậu.”

“Tôi lại muốn nghe chuyện của anh trước,” tôi nói. “Kể cho tôi cái bí mật của anh đi.”

Anh lấy trong túi ra một cái hộp da đựng ảnh với móc cài bằng bạc đưa cho tôi. Tôi mở ra. Bên trong là tấm hình một người phụ nữ, thân hình cao và mảnh dẻ, khuôn mặt đẹp như tranh với đôi mắt to lơ đãng cùng mái tóc để xõa. Nom nàng như một nhà thông thái, khoác chiếc áo lông lộng lẫy.

“Cậu nghĩ sao về khuôn mặt đó, có chân thật không?” Anh hỏi tôi.

Tôi ngắm nghía bức ảnh hồi lâu. Dường như khuôn mặt ấy ẩn giấu một bí mật nào đó, chỉ có điều tôi không biết bí mật ấy là tốt hay xấu. Vẻ đẹp của khuôn mặt người phụ nữ được nhào nặn từ những điều huyền bí, vẻ đẹp mà xét về phương diện tâm lý học, thì không thể là sự giả tạo được. Nụ cười phảng phất lướt nhẹ qua môi nàng đến nỗi không còn sót chút nào ngọt ngào trong đó.

“Này, cậu nói gì đi chứ,” anh nóng ruột thốt lên.

“Cô ấy là nàng Mona Lisa huyền bí khoác chiếc áo lông chồn,” tôi đáp. “Kể về nàng cho tôi nghe đi.”

“Không phải lúc này, ăn xong đi đã,” anh bắt đầu nói lảng sang chuyện khác.

Khi bồi bàn mang cà phê và xì gà ra, tôi nhắc Gerald về câu chuyện lúc trước. Anh đứng dậy, đi hai, ba vòng quanh phòng rồi lại thả mình xuống ghế bành và kể cho tôi câu chuyện này:

“Một chiều nọ, tôi đang đi trên phố Bond. Lúc ấy chừng năm giờ, một vụ tai nạn xe ngựa khủng khiếp xảy ra khiến đường phố tắc nghẽn. Không hiểu sao tôi lại chú ý tới một chiếc xe độc mã màu vàng bên lề đường. Khi tôi lướt qua, chính khuôn mặt trong tẩm ảnh anh thấy ban nãy đang nhìn ra. Tôi bị thu hút ngay lập tức. Cả đêm hôm đó lẫn những ngày tiếp sau, tôi không ngừng nghĩ về khuôn mặt ấy. Tôi lang thang ngược xuôi trên phố Row, đảo mắt quan sát từng chiếc xe ngựa và chờ đợi chiếc xe ngựa màu vàng nọ, nhưng vẫn không thấy bóng dáng ma belle inconnue17 đâu. Sau cùng, tôi lại nghĩ, có lẽ nàng chỉ là giấc mơ. Khoảng một tuần sau, tôi được mời tới đến ăn tối ở nhà phu nhân de Rastail. Bữa tối lẽ ra bắt đầu vào khoảng tám giờ, vậy mà đến tám giờ rưỡi chúng tôi vẫn đang ngồi chờ trong phòng khách. Mãi rồi gia nhân cũng mở cửa báo Phu nhân Alroy đến. Đó chính là người tôi đang tìm kiếm. Nàng bước vào thật chậm rãi như ánh trăng kiều diễm cuộn mình trong lớp ren bạc, còn tôi sung sướng như phát điên vì có vinh hạnh dẫn nàng tới bàn tiệc. Vừa ngồi xuống, tôi đã ngây ngô bắt chuyện: ‘Tôi nghĩ là ta đã gặp nhau ở phố Bond cách đây ít lâu, thưa phu nhân.’ Nàng rất bối rối và đáp lại bằng giọng nhỏ nhẹ: ‘Xin đừng nói to như vậy, ai đó có thể nghe thấy ngài.’ Tôi cảm thấy thật hổ thẹn vì mới khởi đầu mà đã tệ hại như vậy nên đánh bạo chuyển chủ đề sang kịch nghệ Pháp. Nàng rất kiệm lời, giọng nói lúc nào cũng thủ thỉ tựa khúc nhạc trầm, như thể sợ ai đó nghe thấy. Tôi lại càng si mê nàng, si mê đến khờ dại, càng trở nên hiếu kì vì sự huyền bí bao quanh nàng. Chẳng mấy chốc sau bữa tối, nàng ra về và tôi không quên hỏi liệu tôi có thể gọi điện và hẹn gặp nàng được không. Nàng do dự, nhìn quanh xem có ai bên cạnh chúng tôi không trước khi đáp lời: ‘Được, chiều mai vào năm giờ kém mười lăm, thưa ngài.’ Tôi nài nỉ phu nhân de Rastail kể cho tôi về nàng, nhưng bà cũng chỉ biết nàng là một góa phụ sống tại một cơ ngơi tráng lệ trong khu Park Lane.

“Và khi những kẻ rỗi việc bắt đầu xầm xì về người góa phụ nọ, coi đó như nỗi bất hạnh của hôn nhân, thì cũng là lúc tôi bỏ về.

“Ngày hôm sau, tôi đến khu Park Lane đúng giờ hẹn, nhưng quản gia cho biết là phu nhân Alroy đã ra ngoài. Tôi chán nản đi tới câu lạc bộ, lòng rối bời bời. Sau một hồi đắn đo rất lâu, tôi mới viết cho nàng một bức thư, mong nàng cho tôi một cơ hội nữa. Vài ngày trôi qua không chút hồi âm, sau đó tôi nhận được một mẩu giấy nhỏ, nói rằng nàng sẽ ở nhà lúc bốn giờ chiều Chủ nhật, kèm theo dòng tái bút lạ lùng: ‘Làm ơn đừng viết thư cho tôi nữa, tôi sẽ giải thích khi gặp ngài sau.’ Nàng vẫn duyên dáng tuyệt trần khi gặp tôi vào Chủ nhật. Nhưng khi tôi chuẩn bị ra về, nàng nói với tôi là nếu có viết thư cho nàng thì hãy đề địa chỉ là: Gửi bà Knox, người quản lý Thư viện Whittaker, phố Green. ‘Vì một vài lẽ,’ nàng nói, ‘mà tôi không thể nhận thư của ngài tại nhà tôi được.’

“Rồi một mùa cũng qua đi, tôi được gặp nàng nhiều hơn song không vì thế mà bầu không khí huyền bí bao bọc quanh nàng tan biến mất. Thảng hoặc, tôi tưởng tượng rằng nàng là chú chim bị giam trong lồng của một nhân vật quyền lực nào đó, song lại thấy không đúng bởi ở nàng toát lên vẻ kiêu kì, xa cách. Cách diễn giải ấy cũng không thuyết phục được tôi. Tôi cảm thấy rất khó kết luận về nàng, nàng tựa một viên pha lê quý hiếm được trưng bày trong bảo tàng lúc thì lấp lánh rạng rỡ, khi lại như bị lớp sương che mờ. Cuối cùng tôi quyết định cầu hôn nàng. Tôi mệt mỏi đến phát ốm với cái bầu không khí đầy bí mật mà nàng liên tục bắt tôi phải chịu đựng mỗi lần ghé thăm hay viết thư cho nàng theo địa chỉ được hướng dẫn, để hỏi xem liệu nàng có muốn gặp tôi vào lúc sáu giờ chiều thứ Hai tuần tới hay không. Nàng chấp thuận và tôi như bay lên chín tầng mây. Tôi phát điên vì nàng, bất chấp những bí mật của nàng. Tôi chỉ nghĩ rằng, bí mật của nàng sẽ ra sao, rồi cuối cùng, tôi cũng sẽ biết thôi. Không, tôi yêu bản thân con người nàng. Bí mật của nàng không ngừng giày vò và làm điên loạn tâm trí tôi. Tại sao số phận lại trêu đùa tôi như vậy?”

“Rồi anh có khám phá được điều bí mật của nàng không?” Tôi thốt lên.

“Tôi e là thế. Cậu tự đánh giá nhé.” Anh đáp và kể tiếp:

“Như thường lệ, tôi thường ăn trưa với chú tôi vào thứ Hai, chừng bốn giờ tôi có mặt ở đường Marylebone. Mà cậu biết đấy, chú tôi sống ở Regent’s Park. Tôi muốn đến phố Piccadilly, rồi đi lối tắt qua hàng loạt con phố nhỏ tồi tàn. Bất chợt, tôi nhìn thấy Phu nhân Alroy ở phía trước, đội mũ có mạng che kín mặt và rảo bước rất nhanh. Đến ngôi nhà cuối phố, nàng bước lên bục cửa, mở khóa cửa và đi vào. ‘Bí mật đây rồi,’ tôi tự nhủ. Tôi vội bước tới và quan sát ngôi nhà. Nó giống nhà trọ, trên ngưỡng cửa vẫn còn chiếc khăn tay mà nàng đánh rơi. Tôi nhặt lên và đút vào túi. Tôi bắt đầu suy tính xem nên làm gì. Tôi kết luận rằng, mình không có quyền dò xét nàng. Thế là tôi đi tới câu lạc bộ. Tôi ghé qua chỗ nàng lúc sáu giờ. Nàng nghỉ trên tràng kỷ mặc một chiếc váy dài ở nhà màu bạc, viền quanh bởi vòng dây đính đá mặt trăng, thứ trang sức mà nàng luôn đeo trên mình. Trông nàng thật diễm lệ. ‘Em rất mừng được gặp anh. Cả ngày nay em chẳng đi đâu cả,’ nàng mở lời. Tôi nhìn chăm chú vào mắt nàng với vẻ ngạc nhiên, rút trong túi ra chiếc khăn tay của nàng và đặt vào tay nàng. ‘Em làm rơi nó ở phố Cummor trưa nay, Phu nhân Alroy ạ.’ Tôi nói rất từ tốn. Nàng thảng thốt nhìn tôi, nhưng không mảy may chạm tới chiếc khăn. ‘Em làm gì ở đó thế?’ tôi hỏi. ‘Anh có quyền gì mà hỏi em như thế?’ nàng đáp lại. ‘Quyền của người yêu em. Anh đến cầu hôn em.’ Nàng lấy tay che mặt và bật khóc. ‘Em phải nói với anh,’ tôi tiếp tục. Nàng đứng dậy, nhìn thẳng vào tôi và nói: ‘Huân tước Murchison, em chẳng có gì để nói với anh cả.’ Tôi hét lên: ‘Em đến gặp ai đó. Đấy là bí mật của em phải không?’ Nàng sửng sốt, khuôn mặt dần trở nên trắng bệch: ‘Em chẳng đi gặp ai cả.’ ‘Em không nói thật với anh được sao?’ tôi thốt lên và nhận được câu trả lời: ‘Em đã nói sự thật với anh rồi.’ Tôi thấy máu trong người sôi lên, không nhớ tôi đã nói gì, chỉ biết rằng đó là những điều thật kinh khủng. Rốt cuộc, tôi lao ra khỏi căn nhà. Hôm sau, nàng viết thư cho tôi, nhưng tôi thậm chí còn chẳng thèm bóc ra xem mà cứ thế gửi trả lại, rồi khởi hành đi Na Uy với Alan Colville. Một tháng sau tôi quay về. Thứ đầu tiên đập vào mắt tôi trên tờBưu điện buổi sáng là tin Phu nhân Alroy từ trần. Phu nhân bị cảm lạnh khi đi xem nhạc kịch và qua đời năm ngày sau đó vì chứng sung huyết phổi. Tôi ở lì trong phòng, không gặp bất cứ ai. Tôi đã yêu nàng biết bao, yêu đến điên dại. Lạy Chúa, tôi yêu nàng như thế đó.”

“Anh đã tới ngôi nhà cuối phố đó, phải không?” Tôi hỏi.

“Phải.” Anh hờ hững. “Một ngày nọ, tôi đã đến phố Cumnor. Tôi không đừng lại được, nỗi hoài nghi ấy tra tấn tôi. Tôi gõ cửa, một người phụ nữ đáng kính ra mở. Tôi hỏi bà ta có còn phòng cho thuê không. Bà ấy nói: ‘Còn đấy, thưa ngài. Mấy cái phòng khách đã có người đặt, nhưng ba tháng nay tôi không thấy người phụ nữ đến thuê, tiền thuê thì chưa trả nên ngài có thể thuê lại.’ ‘Người phụ nữ mà bà nói có phải người này không?’ tôi hỏi và chỉ vào tấm ảnh. ‘Chính là bà ấy đấy, không thể nhầm được. Bao giờ bà ấy quay lại, thưa ngài?’ người phụ nữ thốt lên. ‘Bà ấy mất rồi,’ tôi nói. ‘Ôi lạy Chúa, bà ấy là vị khách hào phóng nhất với tôi. Bà ấy trả tôi ba ghi nê một tuần chỉ để được ngồi trong phòng khách của tôi,’ người phụ nữ than thở. ‘Thế bà ấy có gặp ai ở đây không?’ tôi hỏi, nhưng người phụ nữ kia đã cam đoan với tôi, quý bà kia không gặp ai cả và luôn đi một mình. Tôi gào lên: ‘Cô ấy làm gì ở đây cơ chứ?’ Người đàn bà chậm rãi giải thích: ‘Thưa ngài, bà ấy chỉ đơn giản là ngồi trong phòng khách, đọc sách và đôi lúc nhấp một ngụm trà.’ Tôi không biết nói gì nữa, tôi đưa cho người phụ nữ kia một đồng xô vơ ren trước khi quay gót. Giờ thì cậu nghĩ xem, toàn bộ câu chuyện này có nghĩa lý gì? Cậu có tin vào người phụ nữ kia đã nói thật không?”

“Tôi tin.”

“Thế tại sao nàng lại lui tới đó?”

“Bạn của tôi ơi,” tôi trả lời, “đơn giản là Phu nhân Alroy bị ám ảnh bởi những câu chuyện bí mật. Cô ấy thuê những căn phòng đó để tận hưởng cảm giác đi ra ngoài một cách kín đáo, tưởng tượng mình là nhân vật nữ chính trong câu chuyện đó. Cô ấy thích sự bí ẩn, nhưng bản thân cô ấy lại là một bức tượng nhân sư chẳng ẩn chứa bí mật nào cả.”

“Cậu nghĩ thế thật sao?”

“Đương nhiên,” tôi quả quyết.

Anh lấy ra chiếc hộp da, mở nắp và ngắm nhìn bức chân dung, cuối cùng anh nói: “Tôi cũng không biết nữa.”