Trong những đêm vắng bóng cha con, mẹ thường một mình trằn trọc không sao ngủ được. Mỗi khi mất ngủ, mẹ lại có thói quen đọc sách để giết thời gian. Đêm nay, cuốn sách mẹ đọc vẫn là "Thế giới tận cùng và chốn xứ lạnh tăm tối" của Murakami Haruki. Mẹ đã đọc cuốn sách này rất nhiều lần, trên trang bìa của nó có in một đoạn: "Dẫn dắt bạn bước vào thế giới nơi cái tôi thực tại và cái tôi tiềm thức không ngừng giằng co, đối chiếu". Mỗi khi đọc đến đoạn này, mẹ đều có cảm giác như mình rơi vào dòng thời gian của quá khứ và tương lai.
Bản thân ở thực tại đã trưởng thành, thế nhưng con người của quá khứ lại chốc chốc hiện về trong lúc chăm sóc con. Khi mẹ ôm con, mẹ sẽ nghĩ: Đã từng có ai ôm lấy mẹ chưa? Đêm xuống, khi con sợ hãi khóc lớn, mẹ và cha con luôn không chút do dự bước vào phòng con để dỗ dành, thế nhưng thuở nhỏ, khi mẹ đối mặt với nỗi sợ hãi, lại là ai đến nói với mẹ rằng người ấy sẽ bảo vệ mẹ đây? Mặc dù tất cả nỗi buồn man mác ấy đều đã qua đi, giờ đây dẫu có nhớ lại cũng không còn khiến mẹ chạnh lòng nữa, nhưng trong tiềm thức, cái tôi trưởng thành lại đối chiếu với cái tôi thời thơ ấu. Khi mẹ đã học được cách đối mặt lạnh lùng với những điều tốt xấu trong sinh mệnh, thì làm sao có thể phớt lờ thiếu niên từng không ngừng muốn sinh diệt cùng thế giới vào thời điểm đó?
Có được con - bảo bối của mẹ, thời gian bỗng chốc hóa thành những đơn vị hoàn toàn khác. Thiếu nữ từng cảm thấy từng ngày từng tháng trôi qua thật đằng đẵng, nay bỗng bắt đầu dùng đơn vị từng năm để tính toán tương lai. Gần đây, mẹ và cha con luôn bàn về việc giáo dục tương lai của con, tưởng tượng ra những bản nhạc con sẽ thích thời niên thiếu, đoán xem khi con trưởng thành thế giới này sẽ biến thành hình dáng gì? Khi con yêu lần đầu, có lẽ cũng đang độ tuổi nổi loạn, con có lẽ sẽ bắt đầu có những bí mật không muốn chia sẻ cùng chúng ta. Mọi thứ ở con đều gợi nhắc chúng ta nhớ về quá khứ từng thanh xuân nổi loạn của chính mình. Chúng ta rồi cũng sẽ như cha mẹ của mình, vì con mà lo lắng trăm bề cho mọi chuyện. Mặc dù hiện tại chúng ta đang nỗ lực hết mình, mong có thể mãi bước đi trên quỹ đạo của thời đại này, thế nhưng cũng không thể đảm bảo rằng mười mấy năm sau, thế giới của con và thế giới của chúng ta liệu có thể hòa nhập vào nhau hay không.
Vì con, đơn vị tính thời gian bỗng chốc thu ngắn lại. Tuổi thọ tám mươi năm bỗng chốc chỉ thành tám mươi đồng chứ không phải tám mươi triệu. Chúng ta từ tuổi trẻ dư dả bỗng chốc biến thành người khôn ngoan buộc phải chi tiêu tằn tiện vì con. Con chiếm lĩnh các chủ đề trò chuyện của chúng ta, cha con thường trầm mặc sau những lời của mẹ, vẫn như mọi khi không muốn nghĩ nhiều về tương lai, bởi vì tin rằng con sẽ có phúc phần của con.
Nhưng trong sinh mệnh có rất nhiều khoảnh khắc, một phút một giây hay một khắc một chốc đều quá đỗi dài đằng đẵng.
Mẹ vẫn nhớ quãng thời gian quen biết cha con, khi ấy chúng ta chưa hứa hẹn, lại càng không nghĩ đến chuyện cưới xin gả chồng. Mỗi khi chúng ta cãi vã, mẹ luôn dùng những lời lẽ tổn thương nhất để đâm chọc cha con. Tình cảm dày công vun đắp nhiều năm, thường chỉ vì ngôn từ bạo lực mẹ thốt ra mà sụp đổ tiêu tan chỉ trong một giây. Khi mẹ làm tổn thương đến chỗ hiểm của cha con, cha con sẽ quay người bỏ đi, ngồi ngoài cửa, im lặng chờ đợi cơn giận của mẹ nguôi ngoai, còn mẹ thì bướng bỉnh tự hành hạ mình, ngồi bên mép giường rơi nước mắt trong phẫn uất khôn nguôi. Trong bầu không khí ấy, một giây cũng chê là quá dài. Có dạo, những trận cãi vã như thế cứ tiếp diễn mãi, cuối cùng cha con cũng mất hết kiên nhẫn, anh ấy sập cửa bỏ đi, để lại một người mẹ hối hận nhưng miệng vẫn cứng cỏi, trong lòng lo lắng nhưng lại sĩ diện không chịu ngăn anh ấy lại. Mẹ ngồi trong nhà chờ đợi, không hiểu tại sao yêu nhau lại vì chút lòng tự tôn nhỏ nhoi mà làm tổn thương lẫn nhau, dẫu hối hận nhưng rồi vẫn cứ dẫm lên vết xe đổ. Khi nghe thấy tiếng anh ấy mở cửa bước vào, mẹ mới phát hiện ra mọi chuyện mới chỉ trôi qua vài phút, nhưng lại khiến mẹ có cảm giác bản thân già đi tức khắc. Cha con đứng trong bóng râm bên cửa, thấp giọng nói: "Nếu chúng ta muốn ở bên nhau, thì đừng làm tổn thương nhau nữa được không? Còn nếu chúng ta muốn chia tay, em lại càng không được nói những lời đáng sợ này nữa được không? Bằng không, tất cả những nỗ lực chúng ta đi đến được đây sẽ đổ sông đổ bể."
Nghe xong lời anh ấy, mẹ thấy mình thật yếu mềm chứ chẳng hề kiên cường. Mẹ cứ rơi nước mắt mãi, cứ gật đầu mãi. Trong thế giới của tình yêu, không một ai sẵn lòng vứt bỏ chân tâm của mình, không một ai thực sự muốn làm tổn thương người mình yêu, huống chi khi chúng ta làm tổn thương đối phương, kỳ thực kẻ đau đớn nhất lại chính là bản thân chúng ta.
Mẹ nghĩ đến một ngày nào đó, liệu con có vì mẹ không hiểu con mà tranh chấp với mẹ không? Liệu con có làm tổn thương trái tim mẹ như mẹ từng làm tổn thương tim cha con? Còn khi mẹ đau lòng, liệu có tái hiện lại sự trầm mặc nhường nhịn của cha con đối với mẹ không? Khi mẹ nhìn thấy dáng hình bé nhỏ của con lần đầu tiên kháng cự lại mẹ, trong đầu mẹ lại bất chợt hiện lên tất cả những khung cảnh của quá khứ ấy.
Trong những đêm đã qua đi và không có lời giải đáp ấy, mẹ từng rảo bước thật nhanh trên phố, đi vòng quanh hết khu dân cư này đến khu dân cư khác. Trên con đường đêm muộn, mẹ cố gắng sải bước không ngoảnh đầu nhìn lại, còn cha con thì đau đớn bước theo sau mẹ, giữ một khoảng cách thích hợp để mẹ đang cơn thịnh nộ không bị kích thích thêm nữa. Mẹ cảm thấy đôi chân dần mất đi tri giác nhưng lại chẳng thể dừng lại. Mẹ không biết mình nên đi đâu? Nơi nào mới là chốn bình yên cho mẹ? Thỉnh thoảng có người đi đường ngang qua mẹ cũng chẳng mảy may quan tâm. Khi mẹ chịu đầu hàng mà dừng chân ở góc phố, cha con cũng dừng lại theo, cho đến khi xác định mẹ sẽ không bỏ chạy nữa, anh ấy mới chậm rãi đến gần và ôm lấy mẹ.
Mà đêm hôm ấy, trong ký ức của mẹ sớm đã hóa thành một dấu ấn vĩnh cửu.
Có lúc mẹ nghĩ, giả sử tình yêu của chúng ta không đủ kiên định, mẹ tin rằng dù là một người cha thuần thiện như con, cuối cùng chắc chắn cũng sẽ không thể chịu đựng nổi, thế nhưng anh ấy rốt cuộc vẫn nhẫn nhịn, chờ đợi một ngày mẹ hiểu ra rằng, tình yêu của anh ấy trước nay chỉ có tăng chứ không giảm, bất kể điều mẹ trao đi là cái ôm ngọt ngào hay ngôn từ sát thương, anh ấy chưa từng thay đổi.
Giờ đây mẹ mới biết, đứa con thân yêu ạ; thế giới này thực sự có một tình yêu vị tha đến thế, bởi vì mẹ cũng đối xử với con như vậy, bất kể con tuổi trẻ nổi loạn hay ngoan ngoãn nghe lời, tình yêu của chúng ta đều sẽ bảo vệ con, y hệt như sự bao dung mà cha dành cho mẹ.
Khi có được con và bắt đầu hồi tưởng lại tất cả những điều này, mẹ lại không kìm được mà suy nghĩ: Độ dài của thời gian trong năm tháng cuộc đời rốt cuộc nên dùng đơn vị nào để tính toán? Mấy hôm trước, mẹ soi gương ngắm mình, thẫn thờ phát hiện một sợi tóc nửa đen nửa bạc đang nằm ngoan ngoãn trên búi tóc đen của chính mình. Mẹ không vội vàng nhổ nó đi, mà lại đâm ra ngẩn ngơ ngốc nghếch. Mẹ chợt nhận ra người trong gương không còn là thiếu nữ nữa, mẹ không chỉ lớn lên theo năm tháng, mà còn trở thành một người mẹ. Mẹ không sợ thời gian trôi qua, mà chỉ sợ con sẽ từ chối tình yêu của chúng ta, bởi vì tương lai một ngày nào đó, chúng ta chắc chắn sẽ sống trong những đơn vị thời gian khác nhau, và vào lúc ấy, người đứng lặng thầm phía sau con, kiên trì đuổi theo liệu có phải sẽ biến thành mẹ không?
Mẹ nghĩ đến sự nổi loạn của mình, khoảng cách xa cách với mẹ. Sự tồn tại của cha dượng giống như một biểu tượng, trên biểu tượng ấy viết hai chữ gia đình bình thường. Chúng ta ở trong cấu trúc gia đình này, chẳng có gì khác biệt với bất kỳ ai, một người cha, một người mẹ, mấy đứa con. Chúng ta tương kính như tân trong những năm tháng bình yên, thế nhưng gạt bỏ biểu tượng ấy đi, mỗi người chúng ta chưa từng có tiếng nói chung. Những gì mẹ nói chẳng ai nghe, những gì người khác nói đối với mẹ cũng chẳng có ý nghĩa gì. Trên bàn ăn mỗi ngày quây quần, chúng ta chôn giấu tâm sự của riêng mình, cố gắng duy trì một lớp vỏ bọc hạnh phúc. Khi ấy, lối thoát duy nhất của mẹ là viết không ngừng, đọc không ngừng, dồn hết sức lực dư thừa vào từng cuốn sổ tay, cố gắng tiêu hao năng lượng thanh xuân dư thừa thông qua việc viết lách.
Mẹ thực sự rất muốn biết, rốt cuộc con sẽ thừa hưởng người cha ngoan ngoãn của con? Hay là người mẹ ngỗ ngược của con?
Mọi người nhìn thấy sự đáng yêu ôn thuần của con, luôn vừa xoa đầu con vừa khuyên nhủ mẹ, nên sinh thêm một đứa con nữa, thế nhưng trong lòng mẹ vẫn luôn có sự chần chừ, sợ rằng nếu sinh ra một cô con gái bướng bỉnh nhạy cảm y như mình, đến lúc đó một người đã vì tuổi già mà dần trở nên đằm thắm như mẹ, liệu có giống như mẹ của mình, chịu đựng cạn kiệt vất vả vì mẹ hay không?
Thời gian bị rút ngắn vì con không chỉ lao vun vút về tương lai, mà còn thiêu đốt mãnh liệt cả quá khứ. Có những lúc nhìn thấy con, mẹ lại thấy bóng dáng mình chồng chéo lên đó, tuổi thơ không có cái ôm không có nguyên tắc ấy, đứa trẻ vì tự do mà vui vẻ, cũng vì thiếu thốn mà già dặn trước tuổi. Tất cả những khoảng thời gian đã biến mất và tương lai chưa xảy ra ấy, thảy đều vì sự xuất hiện của con mà liên kết lại trong khoảnh khắc. Giờ phút này, mẹ siết chặt cuốn sách trong tay, những lời văn trong sách cũng giúp mẹ hiểu rằng, chính con là người đối chiếu lại tuổi thơ vừa dồi dào vừa thiếu thốn của mẹ, dẫn dắt mẹ nhìn thấy bản thân đang sống bình yên ở hiện tại, đồng thời cũng đánh thức giùm mẹ tia sợ hãi cuối cùng còn sót lại trong tiềm thức. Trải qua bao nhiêu năm, mẹ dần bình yên trở lại, nhưng trong lòng vẫn còn vương vấn những khúc mắc vụn vặt, vẫn luôn lắng đọng ở góc khuất tăm tối chẳng chiếu tới ánh dương. Khi con say ngủ ngây thơ trong vòng tay mẹ, những điều chưa kịp có và sắp sửa qua đi này sẽ lặng lẽ gợn lên những lớp sóng lăn tăn nhỏ bé, nhưng rồi cũng theo sự trưởng thành từng ngày của mẹ mà tĩnh lặng lùi về sau.
Trong ký ức dài ngắn của sinh mệnh, mỗi lần mẹ ôm con, tựa như cũng ôm lấy đứa trẻ từng ngừng lớn lên trong lòng mình. Và khi mẹ yêu con, mẹ mới biết rằng sinh mệnh của bản thân đã có năng lực cho đi, thời gian vì sự hiện diện của con mà mang những ý nghĩa khác biệt. Cô gái ngừng lớn lên ấy cuối cùng cũng thực sự trưởng thành, đồng thời học được cách lãng quên quá khứ để tha thứ cho chính mình.
