Ngày hai mươi tám tháng sáu, Vạn Hồng chính thức nhậm chức y tá đặc biệt chính của anh hùng Trương Cốc Vũ.

Lý do cô ghi nhớ ngày này vào sử sách cá nhân là vì vừa đi làm, cô đã nhìn thấy hai người lính đen đúa, gầy gò và lùn tịt ở hành lang mờ tối. Họ ngồi xổm đối mặt nhau, lưng tựa vào tường hành lang, mỗi người cầm một điếu thuốc trên tay. Thấy cô đi tới, họ lập tức đứng dậy. Họ không đứng thẳng hoàn toàn, nhìn từ bên góc, cả hai đều hơi gù lưng, ngực lép, rướn cổ. Vạn Hồng biết hai người lính có chiều cao chẳng hơn cô là bao này thuộc loại lính thấp kém nhất trong quân đội, gọi là "lính loại C". "Lính loại A" là lính đội nghi lễ, cao ráo thẳng thớm, ngũ quan đoan chính; "lính loại B" là lính dã chiến, chiều cao và vóc dáng cũng phải ưa nhìn. "Lính loại C" thì khác, chỉ cần tứ chi ngũ quan đầy đủ, chân hơi cong lưng hơi gù, không lỡ việc là đạt tiêu chuẩn. Thế nên họ là những kẻ phu phen mặc quân phục, đều được phái đến những nơi hoang vắng, đào núi lấp sông, đào hầm bắc cầu. Bằng tư thế đứng nghiêm cong cong, họ cho Vạn Hồng biết rằng người mà Trương liên trưởng cứu chính là hai kẻ này.

Vạn Hồng nghĩ, trông họ còn chưa đến mười lục tuổi. Cô hỏi: "Sao không vào thăm liên trưởng các cậu?"

Hai tên lính loại C nói ban nãy nhìn qua khe cửa, Trương liên trưởng vẫn chưa tỉnh, họ không muốn làm phiền liên trưởng.

Vạn Hồng mím môi cười, chiếc cằm khẽ hất lên, nói: "Theo tôi vào đi."

Lính loại C bước những bước chân hơi chữ bát, đi theo sau cô vào phòng bệnh. Tất cả bọn họ đều mặc quân phục mới tinh có tráng một lớp sáp, mỗi bước đi lớp vải cọ xát vào nhau phát ra tiếng "sột soạt".

Vạn Hồng rót một ít nước nóng từ chiếc phích vào chậu, lại pha thêm ít nước lạnh từ thùng nhựa vào. Lấy tay thử, vẫn thấy hơi nóng. Cô bèn chế thêm chút nước lạnh. Nước vừa vặn ngập qua dòng chữ đỏ vòng quanh chậu: "Cứu chết giúp bị thực hiện chủ nghĩa nhân đạo cách mạng".

Cô nói với hai tên lính loại C: "Tự khiêng ghế mà ngồi đi."

Hai người lính không hiểu lời cô, cứ đứng ngây ra đó không nhúc nhích. Người không hiểu họ sẽ tưởng họ ngẩn người vì thấy Vạn Hồng lau mặt cho Trương liên trưởng. Thực ra cái biểu cảm bị hiểu lầm là ngẩn người ấy chính là sự tập trung, hoặc đầy vẻ hứng thú. Họ nhìn Vạn Hồng áp chiếc khăn mặt vào nửa khuôn mặt dưới của Trương Cốc Vũ, rồi nói với hai người: "Trương liên trưởng đang tỉnh đấy. Các cậu muốn nói gì với anh ấy thì cứ nói đi."

Lời nói của cô đối với hai người lính mà nói, xa lạ vô cùng. Cô nói thứ ngôn ngữ công sở mà các nữ binh thường dùng: là tiếng phổ thông pha tạp đủ mọi giọng điệu miền Nam miền Bắc, nhưng lại thiếu đi sự chuẩn xác và tiêu chuẩn của tiếng phổ thông. Họ rất hiếm khi nghe các nữ binh nói chuyện, mà nữ binh lại là những sinh linh cao quý không thể với tới trong tâm trí họ, thế nên một câu tiếng phổ thông của Vạn Hồng cũng khiến họ cảm thấy xa lạ đến mức kỳ diệu, ngây ra như phỗng vì nghe chẳng hiểu gì.

Vạn Hồng dùng một góc khăn thấm xà phòng, xoa quanh thái dương và môi Trương Cốc Vũ. Ngón trỏ và ngón giữa bàn tay trái của cô nhẹ nhàng căng vùng da trên mặt anh lại, tay phải kẹp dao cạo, cạo đi phần râu dài một ly. Hai người lính nhìn thấy hàm răng cửa trắng như tuyết của Vạn Hồng cắn lấy môi dưới, mỗi lần dao cạo chuyển động, hàm răng cửa ấy lại cắn chặt môi dưới hơn một chút. Hai người lính không biết rằng, biểu cảm khuôn mặt của họ lúc này hoàn toàn giống y hệt y tá Vạn Hồng, dùng hàm răng cửa cứng cáp ngả vàng của mình cắn chặt môi dưới vào trong miệng. Khi Vạn Hồng hoàn thành nhát dao cạo cuối cùng, môi dưới của hai người lính cũng giống như cô, để lại vết cắn nhẹ của răng cửa.

Vạn Hồng lại nói với họ: "Có chuyện gì thì các cậu cứ nói đi, Trương liên trưởng đang nghe đấy."

Họ nhìn nhau. Họ thấy Trương Cốc Vũ mở to mắt, ánh mắt trong trẻo y như lúc anh chỉnh đốn hàng ngũ huấn luyện trước đây, chỉ có điều chút thiếu kiên nhẫn và tính khí nóng nảy kia đã biến đi đâu mất. Họ nghe nói liên trưởng Trương Cốc Vũ sau khi đẩy hai người bọn họ ra khỏi vùng nguy hiểm, bị hòn đá lở đập trúng đỉnh đầu liền rơi vào trạng thái của một liệt sĩ còn sống. Lúc nhìn nhau, họ nghĩ: Liên trưởng anh dũng từ nay về sau sẽ thế này sao? Trông anh vẫn sống tốt đấy chứ, chỉ là không thèm đếm xỉa đến cậu mà thôi. Anh thậm chí còn vạm vỡ và trắng trẻo hơn trước. Chắc chắn cơm nước trong bệnh viện ngon hơn ở đại đội.

Trong lúc Vạn Hồng đo nhiệt độ cơ thể và huyết áp cho Trương Cốc Vũ, hai người lính hơi gù lưng đứng nghiêm, giơ cánh tay phải hướng về phía liên trưởng của họ, chào theo kiểu quân đội. Sau đó, một người trong số họ hắng giọng ba lần, bắt đầu kể về việc những ngày qua anh ta đã kiểm điểm bản thân ra sao. Bằng chất giọng đậm đặc thổ âm, anh ta nhắc đến mối thù hằn trước đây của mình đối với liên trưởng. Vì liên trưởng gọi anh ta là "Vương bao tử" lúc anh ta ăn đến cái bánh bao thịt thứ mười một; lại có một lần bọn họ thức trắng đêm vận chuyển xi-măng, lấy đèn pin chiếu vào bốn năm nữ sinh, Trương liên trưởng bắt họ phải tự đọc "Tôi là kẻ lưu manh" năm trăm lần. Anh ta nói "nỗi khổ giai cấp, mối hận dân tộc" mà anh ta hiểu khi ấy chính là liên trưởng Trương Cốc Vũ của mình. Nói đến đây, khóe mắt người lính rơi từng giọt nước mắt, vì cúi đầu nên chẳng mấy chốc những giọt nước mắt ấy đã gom thành một vũng nước nhỏ trên nền gạch xanh nhẵn bóng.

Người lính kia chốc chốc lại huých vào đồng đội, rồi lén lút liếc nhìn liên trưởng vài cái. Cuối cùng, cảm thấy không thể trông chờ gì vào người đồng đội đang đau buồn thái quá này, anh ta cũng hắng giọng bộc bạch với liên trưởng. Anh ta nói không ngờ một kẻ dữ dằn như hổ báo với mọi người suốt ngày như Trương Cốc Vũ lại có thể ra tay đẩy anh ta ra khỏi vùng tử địa vào thời khắc sinh tử. Anh ta nói: "Liên trưởng à, bọn em giờ đã biết phải quấy rồi, biết trong lòng anh thương yêu chúng em, chỉ là cái miệng ác ôn thôi... Liên trưởng, bọn em chờ anh về... Liên trưởng, anh đừng bắt bọn em chờ lâu quá nhé..." Nói đến đây, anh ta xì một bãi nước mũi, nhấc chân trái lên quẹt vào đế giày. "Liên trưởng, anh về xem đi, báo chí đăng ảnh đại bục của anh rồi, hệt như Dương Tử Vinh vậy..." Trong lúc anh ta nức nở nghẹn ngào không thở nổi, người lính lên tiếng đầu tiên đã khóc gần xong, liền móc từ trong túi quân phục ra một chiếc phong bì, đặt bên gối Trương Cốc Vũ.

Thấy chiếc phong bì đã bị xéng miệng, Vạn Hồng bèn hỏi hai người lính đó là thư của ai.

"Thư vợ Trương liên trưởng viết cho anh ấy." Người lính đầu tiên nói.

"Trương liên trưởng bị thương, bọn em thấy dưới gối anh ấy." Người lính thứ hai nói.

Vạn Hồng vung vẩy nhiệt kế.

Bác sĩ Ngô áo blouse trắng phấp phới bước vào, vừa đi vừa hỏi: "Giường 34 vẫn ổn chứ?", vừa chăm chú nhìn hai kẻ đầm đìa nước mắt mặc quân phục mới.

"Ban đêm trở mình năm lần. Lần thứ năm..."

"Đêm trở mình cho giường 34 tận năm lần á?" Tay phải bác sĩ Ngô giật mạnh chỉnh lại tròng kính.

"Lần thứ năm, cổ họng anh ấy có tiếng động nhỏ. Chắc là em chạm phải vết thương trên đầu anh ấy."

Bác sĩ Ngô bảo: "Nhiều quá, trở mình ba lần là được rồi. Trường hợp người thực vật mọc loét do tì đè trong đêm là cực kỳ hiếm." Giọng anh ta mang theo mùi hương thanh mát của kem đánh răng hương bạc hà.

Vạn Hồng không nói gì, lấy ống cao su dùng để ăn xông từ dưới lớp gạc khử trùng ra. Cô phải hết sức cẩn thận, phải tống khứ và làm sạch hoàn toàn khí bên trong ống ra ngoài.

Lúc này, một trong hai người lính lên tiếng: "Vậy... liên trưởng, bọn em đi trước nhé? Hẹn lúc nào rảnh lại đến thăm anh."

Bác sĩ Ngô quay đầu lại nhìn ra phía sau, rồi lại đảo mắt quanh phòng.

Bác sĩ Ngô hỏi: "Cậu đang nói chuyện với ai thế?"

"Dạ nói chuyện với liên trưởng của bọn em ạ."

Bác sĩ Ngô đang dùng một chiếc que đè lưỡi vạch môi Trương Cốc Vũ ra, sau đó ấn chiếc lưỡi rụt sâu xuống. Tay anh ta vì dùng sức và thận trọng nên hơi run rẩy. Tay trái chiếu luồng sáng đèn pin vào sâu trong cổ họng đỏ sậm của Trương Cốc Vũ, đồng thời giải thích khái niệm "người thực vật" với hai tên lính loại C bằng giọng điệu "hãy nghĩ thoáng lên".

Hai người lính ngẩn người đứng chết trân tại chỗ. Đợi bác sĩ Ngô nói dứt lời, tên lính loại C kia lại cất giọng: "Liên trưởng này, anh mà không về nữa là phó liên trưởng Chu sắp được thăng chức đấy! Cái đồ khốn nạn phó liên trưởng Chu đó chắc chắn anh thừa biết rồi đấy, ác độc lắm! Vụ đèn pin lần trước, con nhỏ đó đến mách tội bọn em trước với ổng. Ổng nói: 'Cái hộp quẹt ở giữa hai cái giò tụi mày muốn càn rỡ hả?! Lão tử tịch thu luôn!' Ổng còn chẳng thèm mua kem đánh răng, ngày qua ngày toàn nặn ké kem đánh răng của tụi lính chúng em!..."

Bác sĩ Ngô phì cười, một hạt nước bọt thoang thoảng mùi bạc hà văng lên mặt Trương Cốc Vũ. Vạn Hồng nhìn thấy nếp nhăn hình chữ "xuyên" giữa hai chân mày Trương Cốc Vũ bỗng chốc hằn sâu hơn. Cô cho rằng dù bác sĩ Ngô có vệ sinh răng miệng tốt đến đâu đi nữa thì cũng không nên phun ngụm nước bọt to tướng như thế lên mặt bệnh nhân của mình. Cô nhấc khăn mặt lên, lau sạch bãi nước bọt đó. Cô tận mắt nhìn thấy nếp nhăn hình chữ "xuyên" ấy mờ dần đi. Cô thầm nghĩ, nếu lúc này bác sĩ Ngô không đang giảng giải cho hai tên lính nghe về nguyên tắc khác biệt giữa con người và thực vật, có lẽ cô đã gọi bác sĩ Ngô đến để nhìn cho kỹ sự thay đổi biểu cảm của Trương Cốc Vũ.

Hai người lính nghe câu nói cuối cùng của bác sĩ Ngô: "Giống như một cây thông xanh — thứ mà các cậu nhìn thấy bây giờ, chính là vị anh hùng đã hóa thân thành một cây thông trường tồn vạn cổ."

Bác sĩ Ngô phất phơ bước ra khỏi phòng bệnh đặc biệt này, gót sắt của đôi giày da đế đinh ba mươi va vào những viên gạch xanh cổ kính từ một trăm năm trước, vang vọng dọc lối đi về phía phòng làm việc của bác sĩ.

Hai người lính ngẩn người một hồi lâu, đoạn mang vẻ hồ nghi không chắc chắn cất lời: "Thế bọn nãy giờ nói bao nhiêu điều với liên trưởng, chẳng lẽ nói vô ích hết sao?" Họ dời ánh mắt vô tội sang Vạn Hồng.

Vạn Hồng đáp: "Không vô ích đâu."

Cô tiếp tục nói cho họ biết, lời bác sĩ Ngô nói tuy không sai, nhưng cô không đồng tình với việc gán cho Trương Cốc Vũ cái mác người thực vật.

Lính loại C lơ ngơ không hiểu hết, sợ sệt gật đầu cách mỗi vài giây. Vạn Hồng tiễn họ ra tận hành lang, cả hai vừa lùi bước vừa đi về phía cánh cửa cao và hẹp kia.

Tối hôm đó, mọi người trong bệnh viện đều khiêng ghế xếp ra sân bóng rổ xem phim. Bác sĩ Ngô bảo Vạn Hồng: "Em không cần khiêng ghế đâu, anh khiêng hộ em rồi."

Vạn Hồng đang cùng y tá Hồ đóng đinh lên tường, định giăng một chiếc mùng mới cho Trương Cốc Vũ. Vạn Hồng ngậm hai chiếc đinh trong miệng, gật đầu với bác sĩ Ngô. Chiếc mùng này là quà tài trợ của một nhà máy dệt ở thành phố tỉnh lỵ. Sau khi bài viết "Học tập anh hùng Trương Cốc Vũ" được đăng trên các mặt báo toàn quốc, nhà máy dệt biết được thị trấn nhỏ này nổi tiếng nhiều muỗi và ruồi, muỗi to như ruồi ở nơi khác, còn ruồi thì to bằng con ong vàng, thế nên họ đã đặc biệt chế riêng chiếc mùng này cho anh hùng Trương Cốc Vũ: mắt lưới mau nhưng chất liệu cực kỳ mỏng, hiệu quả thông thoáng vô cùng lý tưởng. Họ còn đặc biệt tâm huyết trong thiết kế khác: trên đỉnh mùng được dệt bằng các kiểu dệt khác nhau dòng chữ thảo "Kính chào đồng chí Trương Cốc Vũ anh hùng", để khi người anh hùng nằm dưới đó ngước mắt nhìn lên, sẽ không phải cứ mãi nhìn khoảng trống trên trần nhà. Nhiệt độ tháng Sáu thường xuyên đạt ba mươi tư, ba mươi lăm độ, lại thêm ẩm ướt, ở khe nứt trên phiến gạch xanh dưới gầm giường còn đùn lên một nhúm nấm nhỏ màu vàng kim. Vạn Hồng đóng đinh ngập vào tường, buộc dây mùng lên.

Y tá Hồ nói: "... Bác sĩ Ngô không phải loại đàn ông lẳng lơ hoa hòe hoa sói đó đâu."

Vạn Hồng giật mình, hỏi: "Lẳng lơ hoa hòe hoa sói gì cơ?"

Y tá Hồ cười lớn hào sảng. Thấy Vạn Hồng đang dùng mắt đo xem hai chiếc đinh đã đóng trên cùng một đường ngang chưa, bèn nói: "Mười nam bệnh nhân thì có đến chín kẻ là hạng lẳng lơ hoa hòe hoa sói! Bác sĩ Ngô không phải loại người đó!"

Kể từ khi bác sĩ Ngô khiêng giúp Vạn Hồng chiếc ghế ra rạp chiếu phim ngoài trời, bà y tá già "từng thấy cái mông nhiều hơn cái mặt" này vẫn luôn làm mai cho bác sĩ Ngô.

Y tá Hồ nhét viền mùng xuống dưới nệm, miệng bất chợt thốt ra câu: "Mẹ kiếp!"

Vạn Hồng thấy nửa người bà đã chui vào trong mùng, chỉ chổng mỗi cái mông dày cộm ra ngoài. Cô không rõ bà đang chửi ai. Ngay sau đó liền nghe thấy một tiếng "bốp" giòn giã, rồi nửa thân trên y tá Hồ chui ra khỏi mùng, trên đầu ngón tay là một con muỗi đã bị đập bẹp dí đang ngập ngụa trong vũng máu nhỏ.

Vạn Hồng đẩy y tá Hồ ra, bước đến kiểm tra má Trương Cốc Vũ: rõ mồn một, dấu năm ngón tay ngắn ngủn của y tá Hồ hằn rõ lên má phải anh, sắc đỏ rực đang lan rộng: "Sao cô lại đánh người ta thế!"

Y tá Hồ thấy sắc mặt Vạn Hồng trắng bệch, đôi môi cũng mất đi huyết sắc.

"Cậu ta có biết đau đâu!"

"Cô nhìn lại xem —" Vạn Hồng chỉ vào vết năm ngón tay lúc này càng đỏ sậm như lửa đốt, "Sao cô biết anh ấy không biết đau?!"

Y tá Hồ nhìn vết tích phạm tội của mình đang sưng tấy lên. Biểu cảm khuôn mặt Trương Cốc Vũ vẫn bình thản an nhiên, đôi mắt vẫn nhìn về phía trước mãi mãi như mọi bức tượng anh hùng khác. Bà ta nói: "Cậu ta biết đau thì tốt quá..."

Vạn Hồng ngắt lời bà: "Tôi hỏi cô, sao cô biết anh ấy không biết đau?!"

Y tá Hồ nhìn lại, thôi chết rồi, khóe mắt Vạn Hồng đã ngấn hai vòng lệ.

"Ai mà chẳng biết, Trương liên trưởng chính là người thực vật, y hệt như khúc gỗ ấy mà..." Nói đến đây, y tá Hồ bỗng khựng lại: bảo một vị anh hùng được toàn dân tôn sùng là khúc gỗ, lời này rất có thể sẽ mang lại hậu quả khôn lường.

"Y hệt như khúc gỗ? Nếu y hệt như khúc gỗ thì cần chúng ta chăm sóc thế này làm gì?!" Vạn Hồng bỗng nhìn y tá Hồ như nhìn kẻ thù. Con mụ nữ binh du thủ du thực này khiến cô thấy buồn nôn: lúc Vạn Hồng đang thị phạm cho các y tá khác cách đút ống dẫn tiểu sao cho chuẩn xác, trong mắt bà ta lại lóe lên thứ ánh mắt phè phỡn đểu cáng đầy khoái trá đó.

Y tá Hồ thầm nghĩ, tiêu rồi tiêu rồi, chỉ cần Vạn Hồng bám chặt lấy câu nói này, đem nó ra bàn tán trong buổi thảo luận "học tập tinh thần anh hùng Trương Cốc Vũ" vào chiều thứ Bảy hàng tuần, thì chuỗi ngày chính trị bình yên suốt ba mươi năm qua của bà ta coi như chấm hết.

Vạn Hồng vắt khăn mặt từ trong chiếc thùng nhựa đựng nước lạnh, sau đó gấp nó thành hình khối vuông vức phẳng phiu, đắp lên má phải Trương Cốc Vũ. "Nãy giờ hóa ra cô coi Trương liên trưởng là khúc gỗ để chăm sóc đấy à!"

Y tá Hồ bắt đầu tự chê trách bản thân, nói rằng mình thiếu tôn trọng anh hùng Trương Cốc Vũ, giác quan chính trị kém, giác ngộ giai cấp thấp. Vạn Hồng phớt lờ như không nghe thấy, lại vắt một chiếc khăn khác trong nước lạnh, mở ra, gấp lại, nhẹ nhàng đắp lên vết hằn năm ngón tay ngắn ngủn kia.

"Sao các cô lại không nhìn ra Trương liên trưởng vẫn còn sống cơ chứ?" Vạn Hồng thở dài một tiếng.

Tiếng thở dài đầy tang thương của cô gái vừa tốt nghiệp tuổi mười chín khiến y tá Hồ ngạc nhiên.