Tôi thấy ông ta viết là — Hai cuốn sách đen "Yến sơn dạ thoại" và "Tam gia thôn trát ký" có bản chất phản động nằm ở chỗ, mũi nhọn tấn công chĩa thẳng vào Đảng và Chủ tịch Mao...

Thư viện trường chúng tôi lại chẳng hề mua hai cuốn "sách đen" là "Yến sơn dạ thoại" và "Tam gia thôn trát ký".

Toàn trường rốt cuộc có bao nhiêu bạn học và thầy cô đã đọc? Quỷ mới biết!

Cả nước lúc ấy lại có bao nhiêu người từng đọc? Một phần nghìn người? Một phần vạn người? Hay là một phần trăm vạn người?

Nhưng giai cấp công nhân đang phê phán, bần nông và trung nông tầng lớp dưới đang phê phán, chiến sĩ giải phóng quân đang phê phán, học sinh đại học, trung học, tiểu học cùng giáo viên đang phê phán, những người làm công tác văn nghệ đang phê phán, cán bộ cơ quan đang phê phán, phụ nữ gia đình đang phê phán, trẻ con đang phê phán, các cụ ông cụ bà đang phê phán, người mù chữ cũng đang phê phán. Khắp cả nước, nhà nhà người người rầm rộ phê phán.

Trên đường từ trường về nhà, mấy người bạn học thân thiết với nhau không sao tránh khỏi việc thổ lộ vài câu tâm sự thật lòng.

"Tôi thấy ngày mai ngày kia có lẽ cũng chẳng lên lớp nổi đâu." Hàn Tùng Sơn mang theo chút vẻ u sầu, nói: "Lỡ mất bao nhiêu môn thế này, sau này ai chịu trách nhiệm về việc thi tốt nghiệp và thi lên cấp của chúng ta đây?" Cậu ta là học sinh xuất sắc môn toán lý hóa của lớp chúng tôi, bình thường vẫn luôn hùng hồn nói: "Tớ mà không thi đỗ Nhất trung, Tam trung, Lục trung, tớ nhảy sông Tùng Hoa!" Những trường cấp ba trọng điểm ở Cáp Nhĩ Tân mà cậu ta muốn thi đều là trường điểm. Với sự thông minh và thành tích của cậu ta, chẳng có ai nghĩ rằng cậu ta đang nói khoác. Trong số học sinh thành phố Cáp Nhĩ Tân, năm đó lưu hành câu nói thế này: "Thi đỗ Nhất Tam Lục, thẳng tiến Thanh Hoa, Bắc Đại, Cáp Công Đại." Các thầy cô cũng công nhận, cổng trường của Thanh Hoa, Bắc Đại, Cáp Công Đại vẫn đang rộng mở chào đón cậu ta.

Bạn thân của tôi là Vương Văn Kỳ dùng giọng điệu phê phán nói: "Ý cậu là sự ra đời của cuộc Đại cách mạng văn hóa vô sản này khiến cậu chịu tổn thất chắc? Sự sống còn của Đảng và đất nước quan trọng hơn, hay việc thi cấp ba của cậu quan trọng hơn?" Cậu ấy vốn chỉ nói đùa, nhưng vì cậu ấy là phó bí thư chi đoàn, sau này chắc chắn sẽ là thành viên của tiểu ban thẩm định tốt nghiệp, nên Hàn Tùng Sơn liền trở nên nghiêm túc, chửi cậu ấy một câu: "Cút mẹ mày đi!" Lại còn đỏ mặt tía tai đòi động tay động chân với cậu ấy. Khiến cậu ấy vô cùng lúng túng khó xử.

Triệu Vận Hà tiết lộ: "Nghe nói việc tuyển sinh cấp ba và đại học năm nay sẽ thực hiện nguyên tắc biểu hiện chính trị là trên hết, điểm số đứng thứ hai. Một điều cốt lõi của biểu hiện chính trị, đương nhiên là phải xem biểu hiện trong phong trào lần này rồi! Ai biểu hiện không tích cực, điểm có cao đến đâu cũng cứ đứng sau ‘nghỉ nghiêm’!" Bố mẹ cậu ta đều làm việc ở sở giáo dục, mọi người đoán rằng lời cậu ta nói có lẽ rất có cơ sở, dù chẳng ai hỏi thêm nhiều, nhưng ai nấy đều khắc ghi rõ ràng trong lòng.

Hàn Tùng Sơn lập tức làm hòa với Vương Văn Kỳ như thuở ban đầu, ôm lấy vai Vương Văn Kỳ, thân mật nói: "Đừng giận nhé, ban nãy tớ đùa với cậu thôi mà!"

Các nhà máy, cửa hàng, cơ quan, trường học, ủy ban cư dân dọc theo đường phố và đại lộ, đâu đâu cũng có người dán "Thư tố cáo", "Thư quyết tâm", "Lời thề" cùng loại như "Thư bày tỏ lòng trung thành gửi Trung ương Đảng và Chủ tịch Mao". Những bức đại tự báo được chính Chủ tịch Mao lão nhân gia khen ngợi và đánh giá cao ban đầu cũng xuất hiện từ những nội dung muôn hình muôn vẻ tương tự thế này. Tất cả các xí nghiệp, tất cả các đơn vị, tất cả người Trung Quốc, đều sợ rằng bản thân trong cuộc đấu tranh giai cấp được gọi là "Đại cách mạng văn hóa vô sản" này bị coi là biểu hiện tiêu cực, thờ ơ không quan tâm. Nhân dân lúc nào cũng sẵn sàng tố cáo thêm một bọn "băng nhóm đen" bị Trung ương Đảng và Chủ tịch Mao vạch mặt, dùng lời lẽ và ngòi bút để vạch trần chúng. Bởi vì nhân dân tuyệt đối tin tưởng, Trung ương Đảng và Chủ tịch Mao vốn dĩ sẽ không oan uổng bất kỳ người tốt nào. Và đương nhiên cũng sẽ không bỏ sót bất kỳ kẻ xấu nào. Dựa vào sự "tuyệt đối tin tưởng" này, có thể suy đoán, nếu nhân dân nhìn thấy tin tức Đặng Thác, Ngô Hàm, Liêu Mạt Sa bị kiểm tra rõ thân phận, áp giải ra pháp trường, thi hành án tử hình trên tờ báo ngày hôm hôm sau, nhất định sẽ khua chiêng gõ trống, tràn ra đường lớn, hoan hô thắng lợi vĩ đại của đấu tranh giai cấp! Nhân dân đã quá quen thuộc với việc gắn chặt Trung ương Đảng và Chủ tịch Mao lại với nhau, coi như cùng một niềm tin vĩnh hằng, rất ít người bình tĩnh quan tâm đến việc cuộc "Đại cách mạng văn hóa vô sản" lần này được thúc đẩy bởi hai bài báo được đăng trước tiên trên "Giải phóng quân báo" chứ không phải cơ quan ngôn luận của Trung ương Đảng là "Nhân dân nhật báo". Nhân dân lại càng không thể ngờ tới, chỉ vài tháng sau, Chủ tịch Mao sẽ chia Trung ương Đảng thành hai bộ tư lệnh giai cấp vô sản và giai cấp tư sản, bắt những người lãnh đạo ở các cấp đảng chính quân và từng người Trung Quốc phải bày tỏ thái độ rõ ràng, rốt cuộc đứng về phía bộ tư lệnh giai cấp vô sản hay đứng về phía bộ tư lệnh giai cấp tư sản?

Chương 15

Trời rất tối. Có thể gọi là bóng tối trước bình minh. Trời rất lạnh. Trong trí nhớ của tôi, mùa đông năm ấy ở Bắc Kinh dường như đến sớm hơn hẳn, may mà có chiếc đại áo đó đấy! Nếu không, tôi mặc quần áo ướt sũng thế này có lẽ đã bị chết cóng trước khi trời sáng.

Bắc Kinh ồn ào cả ngày trời, chỉ có khoảnh khắc tối trời lúc giao mùa giữa ngày và đêm này mới thực sự yên tĩnh. Đó là sự yên tĩnh rất bình thường. Mà dường như cũng là sự yên tĩnh rất bất thường. Bởi vì bước ra khỏi đầu ngõ, tôi phát hiện hai bên đường lớn cứ cách một đoạn ngắn lại có một chiến sĩ giải phóng quân tay cầm súng đứng gác.

Chúng tôi xếp thành hàng, dưới sự dẫn dắt của vị tiểu đoàn trưởng đó, đi về hướng Bình An Lý, từ Bình An Lý rẽ sang Đông Tứ. Hai bên con đường lớn ấy, cũng cứ cách một đoạn ngắn là có một chiến sĩ giải phóng quân cầm súng đứng gác. Từng đội ngũ một, đội ngũ của Hồng vệ binh, dưới sự dẫn dắt của giải phóng quân, đi ra từ các con đường, hội tụ lại với nhau cùng chúng tôi. Đội ngũ của chúng tôi ngày càng lớn mạnh. Dần dần, hình thành nên một đại quân cuồn cuộn không thấy đầu không thấy đuôi. Ở một số ngã tư đi qua phía trước, đã bị giới nghiêm. Những Hồng vệ binh không chuẩn bị đón nhận cuộc duyệt binh, e là đừng hòng đi qua nổi.

Cách một lúc, vị tiểu đoàn trưởng đó lại ra lệnh cho chúng tôi chia nhóm điểm số một lần, nhìn trước ngó sau xem có gương mặt lạ nào không — để phòng ngừa kẻ địch giai cấp trà trộn vào đội ngũ của chúng ta. Theo lời tổ trưởng tổ chúng tôi — người chiến sĩ nhỏ tuổi đó kể, cậu ấy và tiểu đoàn trưởng của họ đã dẫn dắt Hồng vệ binh mấy lần đón nhận sự duyệt binh của Chủ tịch Mao rồi, chưa từng xảy ra vấn đề gì, đã được "Trung ương Văn hóa" biểu dương.

Chúng tôi đều nhìn cậu ấy với con mắt khác xưa.

Chúng tôi đi theo đại quân rẽ vào một con hẻm nhỏ gần Đông Tứ. Bây giờ nghĩ lại, đó không phải là một con hẻm nhỏ, mà là một con phố dài. Đại quân chen chúc chật ních con phố dài này, tựa như đang ẩn nấp vậy. Đại quân ngừng tiến lên. Chiến sĩ nhỏ tuổi nói với chúng tôi, phải chờ ở đây đến khi trời sáng.

Thế là lại ngóng trời sáng. Trong lòng càng ngóng, trời dường như càng sáng muộn hơn. Cuối cùng trời cũng sáng, lúc đó cũng mới tầm hơn sáu giờ sáng. Chiến sĩ nhỏ tuổi lại nói với chúng tôi, mười giờ mới bắt đầu duyệt binh. Cậu ấy khuyên chúng tôi hãy kiên nhẫn. Lại phải đợi hơn bốn tiếng đồng hồ nữa, cần sự kiên nhẫn lớn biết bao! Trong ký nhớ của tôi, trước đó, sự kiên nhẫn của tôi chưa từng phải chịu đựng một khảo nghiệm lâu dài đến thế. Sau đó, sự kiên nhẫn của tôi cũng không còn phải chịu đựng một khảo nghiệm lâu dài nào như thế nữa.

Trong khoảng thời gian chờ đợi đòi hỏi sự kiên nhẫn cực độ ấy, chúng tôi đã ăn sạch tất cả những thứ có thể ăn. Dạ dày đã no. Quần áo ướt đã được cơ thể sấy khô. Mặt trời mọc lên. Ai nấy đều cảm thấy ấm áp hơn chút ít, thế là lại có hứng thú cất cao giọng hát các bài ca cách mạng. Hết bài này nối tiếp bài khác. Vài chiến sĩ giải phóng quân đều rất giỏi cổ vũ tinh thần. Lĩnh xướng, vung tay nhịp nhàng, bắt nhịp bài ca, khơi dậy cảm xúc của mọi người nóng rực như than hồng! Tiếng hát hết lớp này đến lớp khác vang lên. Khúc sau cao hơn khúc trước. Đợt này hăng hái hơn đợt trước, hát đến mức phấn khích.

Cư dân hai bên đường phố không ra được sân, chẳng mở được cửa. Từng ô cửa sổ của mỗi hộ gia đình đều dán những gương mặt khác giới khác tuổi, ngước cổ ngóng ra ngoài nhìn chúng tôi. Có người khát nước, bèn xin nước họ. Họ liền mở cửa sổ, bưng ra từng cốc nước nóng, nước trà. Xin đồ ăn, họ cũng cực kỳ hào phóng cho đi. Nói lời cảm ơn, họ đều bảo không cần cảm ơn, tiếp đón Hồng vệ binh từ nơi khác đến, là bổn phận của cư dân thủ đô.

Hồi đó trong số Hồng vệ binh những người có đồng hồ đeo tay không nhiều lắm. Vài chiến sĩ giải phóng quân cũng chẳng có đồng hồ. Vị tiểu đoàn trưởng kia ngược lại có đeo một chiếc đồng hồ. Thế nhưng chẳng ai muốn hỏi giờ ông ta, sợ ông ta coi thường sự kiên nhẫn của chúng tôi. Thế là cứ cách một lúc, chúng tôi lại gõ cửa sổ hỏi giờ cư dân thủ đô trong nhà. Họ không hề thấy phiền hà, có hỏi là đáp. Một số cụ già và trẻ nhỏ, thì chủ động mở cửa sổ, hết lần này đến lần khác báo giờ cho chúng tôi:

"Tám giờ rưỡi rồi!"

"Chín giờ!"

"Chín giờ hai mươi lăm!"

"Chín giờ bốn mươi lăm!"

"Mười giờ rồi!"

Thế là cả con phố vang lên tiếng hoan hô:

"Mười giờ rồi! Mười giờ rồi!"

"Khoảnh khắc hạnh phúc nhất của chúng ta cuối cùng cũng đã đến rồi!"

"Chủ tịch Mao muôn năm! Chủ tịch Mao muôn năm muôn năm!"

Sau tiếng hoan hô, đội ngũ vẫn chưa thấy chuyển động. Hồng vệ binh khắp phố nhốn nháo cả lên.

Giải phóng quân cố gắng trấn an, nói là vừa nhận được thông báo, Chủ tịch Mao lão nhân gia hôm nay cơ thể không khỏe, thời gian duyệt binh chúng ta có sự trì hoãn.

Tựa như một chậu nước lạnh dội lên đầu mọi người, cảm xúc của Hồng vệ binh cả phố lập tức tụt dốc. Ai nấy đều sợ Chủ tịch Mao vì cơ thể không khỏe mà không thể lên lầu thành Thiên An Môn, ngày hôm nay không thể duyệt binh chúng ta.

Chờ mãi chờ mãi, cho đến mười một giờ rưởi trưa, "đội quân ô hợp" của chúng tôi chen chúc trong con phố dài đó cuối cùng dưới sự dẫn dắt của quân chính quy cũng bắt đầu di chuyển trở lại.

Đại lộ Đông Tứ (cũng có thể là đại lộ Đông Đơn) đã bị đội ngũ Hồng vệ binh chiếm lĩnh chật như nêm cối. Ba mươi người một hàng ngang, cuồn cuộn không thấy đầu không thấy đuôi, lúc chạy lúc dừng tiến về phía trước.

Đã có thể nghe thấy tiếng nhạc hào hùng của bài "Phương Đông hồng" rồi.

Ông trời chiều lòng người. Ban đêm tuy lạnh giá, ban ngày lại trời quang mây tạnh, mặt trời đỏ rực giữa đỉnh đầu.

Rẽ vào con đường lớn dẫn tới Thiên An Môn, đội ngũ từ ba mươi người một hàng ngang đã thành sáu mươi người một hàng ngang. Đại quân các ngả hội tụ lại, làn sóng hoan hô "muôn năm" từ trên những đầu người đen nghịt phía trước cuộn trào tới:

"Chủ tịch Mao muôn năm!"

"Chủ tịch Mao muôn năm muôn năm!"

Tựa như tiếng triều biển vang vọng từ xa.

Tiếng hoan hô tựa như đang vẫy gọi chúng tôi, lấn át cả khẩu lệnh thống nhất nhịp bước của giải phóng quân. Đội ngũ hỗn loạn rồi. Không còn đội hình nữa. Biến thành một dòng người, từng đợt không thể ngăn cản lao ầm ầm về phía trước, từng đợt đâm sầm vào thứ gì đó tựa như vách đồng tường sắt, rồi lại bị lực phản hồi cuồn cuộn hơn cuốn ngược trở lại!

Cuối cùng, tôi đã nhìn thấy Thiên An Môn!

Cuối cùng, tôi đã đến gần Thiên An Môn!

Lầu thành Thiên An Môn trống không. Chủ tịch Mao đâu? Tại sao Chủ tịch Mao không ở trên lầu thành Thiên An Môn chứ!

Chủ tịch Mao đã ở trên lầu thành Thiên An Môn duyệt binh hơn một tiếng đồng hồ rồi. Lão nhân gia đã mệt. Lão nhân gia cần phải đi nghỉ ngơi một lát.

Người đã nhìn thấy Chủ tịch Mao, vẫn muốn nhìn lại. Người chưa nhìn thấy Chủ tịch Mao, không cam lòng vì chưa được thấy. Trước Thiên An Môn chen chúc hàng triệu Hồng vệ binh! Thật sự là hàng triệu người đấy!

"Chủ tịch Mao muôn năm!"

"Chủ tịch Mao muôn năm muôn năm!"

"Chúng tôi muốn gặp Chủ tịch Mao!"

Hàng triệu Hồng vệ binh hô lên, gọi lên, khóc lên. Đó là khung cảnh cuồng nhiệt chưa từng có trong lịch sử loài người!

Biển người hội tụ từ hàng triệu Hồng vệ binh, tạo ra một xoáy nước như nứt đáy biển ở quảng trường Thiên An Môn! Mỗi người đều giống như một hòn đá nhỏ, quay cuồng trong xoáy nước khổng lồ. Không ngoi lên. Cũng chẳng chìm xuống. Lưng quay về phía Thiên An Môn hay mặt hướng về phía Thiên An Môn, hoàn toàn không do mình kiểm soát, chỉ đành thuận theo dòng xoáy nước ấy mà quay tròn.

Khúc nhạc "Phương Đông hồng" lại vang lên rồi!

Trên lầu thành Thiên An Môn xuất hiện bóng người. Hai phát thanh viên nam nữ của Đài Phát thanh Nhân dân Trung ương, với giọng điệu vô cùng kích động phát trực tiếp rằng: "Các tiểu tướng Hồng vệ binh, lãnh tụ vĩ đại của chúng ta Chủ tịch Mao, mặt trời đỏ nhất trong lòng chúng ta, đã nghỉ ngơi một lát, bây giờ, cùng chiến sĩ thân thiết nhất của Người, Phó thống soái tối cao vô cùng kính yêu của chúng ta, lại sát cánh bước lên lầu thành Thiên An Môn! Lão nhân gia tinh thần phấn chấn, nét mặt mỉm cười, phong thái hào hứng..."

Biển người hò reo vang dội. Lòng người sục sôi. Tiếng hoan hô "muôn năm muôn năm" vang vọng trên bầu trời quảng trường Thiên An Môn.

Có lẽ tôi đứng quá xa, có lẽ lầu thành Thiên An Môn quá cao, Chủ tịch Mao xuất hiện trong mắt tôi, chỉ là một nửa vóc dáng. Tắm mình trong ánh nắng buổi chiều. Vóc dáng của lão nhân gia, không hề cao lớn như tôi tưởng tượng trước. Đứng trên lầu Thiên An Môn, trong cái nhìn ngước lên của chúng tôi, thậm chí có thể nói là trông rất nhỏ bé. Còn "Phó thống soái" đứng cạnh Người, lại càng trông vô cùng nhỏ bé. Dù sao thì dáng người của Chủ tịch Mao vẫn là cao lớn nhất trong số tất cả những người trên lầu thành Thiên An Môn, thế nên tôi vẫn nhận ra ngay đâu là bóng dáng của lão nhân gia. Hơn nữa những người khác vừa bước lên lầu thành Thiên An Môn đều về vị trí nấy đứng im không nhúc nhích, đều đứng rất lùi về phía sau, chỉ có thể nhìn thấy loáng thoáng chút đầu. Thế cho nên hàng triệu Hồng vệ binh thực sự xuất hiện trên lầu thành Thiên An Môn có thể ngước nhìn lên, cũng chỉ có Chủ tịch Mao và "chiến sĩ thân thiết nhất của lão nhân gia - Phó thống soái Lâm".

Chủ tịch Mao rõ ràng cũng vô cùng phấn khích, lúc thì đi về phía đông, lúc thì đi về phía tây, lúc thì đứng sừng sững ở chỗ quốc huy dưới chính giữa lầu thành Thiên An Môn. Không ngừng đi lại. Không ngừng vẫy tay chào hỏi Hồng vệ binh. Lúc thì ngẩng người nhìn xa xăm, tựa như đang chăm chú nhìn Đài tưởng niệm anh hùng nhân dân ở phía đối diện Thiên An Môn, lúc thì cúi người nhìn xuống, tựa như muốn trao đổi tình cảm gì đó với các Hồng vệ binh ở khán đài đang ngước nhìn mình. "Phó thống soái" đi theo sát gót Chủ tịch Mao không rời một bước. Chủ tịch Mao đi về phía đông ông ta đi theo đến phía đông. Chủ tịch Mao đi về phía tây ông ta đi theo đến phía tây. Chủ tịch Mao đứng lại ông ta cũng đứng lại. Chủ tịch Mao nhìn xa xăm ông ta cũng nhìn xa xăm. Chủ tịch Mao cúi người ông ta cũng cúi người. Chủ tịch Mao vẫy tay, ông ta vẫy sách ngữ lục. Chúng tôi có thể ngước nhìn nửa thân trên của Chủ tịch Mao, nhưng lại chỉ có thể ngước nhìn cái đầu và đôi vai của ông ta. Mặc dù cách rất xa, mặc dù Chủ tịch Mao đứng rất cao, vóc dáng của lão nhân gia dù sao trông vẫn uy nghiêm lẫm liệt, mà "chiến sĩ thân thiết nhất" của ông ta lại trông giống như một tên lùn.

Bỗng nhiên, Chủ tịch Mao cởi mũ quân đội, ở góc tây lầu thành Thiên An Môn lại một lần nữa cúi người, cánh tay vung mạnh một cái, lại vung thêm một cái, rồi dùng giọng Hồ Nam rất nặng hô lớn: "Hồng vệ binh muôn năm!"

"Phó thống soái" cũng cởi mũ quân đội, cũng vẫy qua vẫy lại hai cái, do vóc dáng thấp lùn, cánh tay bị lan can lầu thành Thiên An Môn chặn lại, lại muốn vung tay mạnh mẽ như Chủ tịch Mao, nhưng không thể làm được, tựa như đang với vớt cái gì từ trên cao nhìn xuống vậy.

Ông ta cũng hô lớn: "Hồng vệ binh muôn năm! Hồng vệ binh muôn năm muôn năm!"

Hàng triệu Hồng vệ binh đã phát cuồng! Vạn lời ngàn lời biến thành một câu, đồng đều hô vang:

"Chủ tịch Mao, muôn năm!"

Hàng triệu cánh tay, vẫy lên hàng triệu cuốn bảo thư. "Mưa đỏ theo lòng chuyển thành sóng", "Trời nếu có tình trời cũng già"!

Phát thanh viên Đài Phát thanh Nhân dân Trung ương lại bắt đầu phát thanh: "Các tiểu tướng Hồng vệ binh, vì sức khỏe của Chủ tịch Mao lão nhân gia, xin hãy tiếp tục đi về phía trước, xin hãy phát huy phong cách cách mạng cao cả, để các tiểu tướng phía sau có thể thuận lợi đi qua Thiên An Môn, hạnh phúc nhìn thấy hình ảnh hào quang của Chủ tịch Mao lão nhân gia, đón nhận sự duyệt binh của Chủ tịch Mao lão nhân gia!..."

Phát thanh viên nữ phát thanh xong, phát thanh viên nam tiếp tục phát thanh, ý nghĩa tương tự.

Một dòng người cuồn cuộn với khí thế vỡ đê ào ạt ập tới, cuốn đi một đám người chất đống như trứng gà ở quảng trường, rồi lại thay thế vào đó, tích tụ lớp này đến lớp khác.

Tôi theo dòng người bị cuốn đi ấy, "chảy" tuốt đến Tòa nhà Bưu điện, lúc này mới coi như có thể chọn hướng đi tự mình đi bộ.

Mọi người dường như vừa rời khỏi quảng trường Thiên An Môn, vừa thoát khỏi xoáy nước người đó, khung cảnh như mộng như ảo đó, lập tức ai nấy đều khôi phục lại trạng thái bình thường, vội vã tản ra tứ phía. Khiến người ta có cảm giác được duyệt binh là một "nhiệm vụ", ngày mà họ mong ngóng thực ra là mong ngóng sớm hoàn thành "nhiệm vụ" này. Hoàn thành "nhiệm vụ" này rồi họ có thể rời khỏi Bắc Kinh đi Thượng Hải, đi Quảng Châu, đi Phúc Kiến, đi Tây An, đi tất cả các thành phố và nơi chốn mà họ muốn đi. Người phương Nam đại khái muốn đi về phương Bắc. Người phương Bắc đại khái muốn đi về phương Nam.

Hôm nay họ đã được như ý nguyện, "đại công cáo thành". Tâm trạng của một số người, nói là hạnh phúc, chi bằng nói là nhẹ nhõm.

Giày của rất nhiều Hồng vệ binh đã bị dẫm tuột mất. Có người mất cả hai chiếc giày, đi đôi chân trần từ đâu đến lại đi về chỗ đó, từng người một nghênh ngang diễu phố như những vị "xích cước đại tiên". Có người bị dẫm tuột mất một chiếc giày, hoặc xách trong tay, hoặc vẫn đi chiếc giày còn lại trên chân, trông mới buồn cười làm sao. Những ai không gặp phải "tổn thất" này, thì nhìn vào trò cười của họ, trêu chọc họ để tìm niềm vui lớn.

Tôi đi chân trần trở lại Viện bảo tàng Địa chất, buồn bã vì bản thân đã "tổn thất" một đôi giày "Giải phóng" còn mới một nửa. Lại càng lo lắng, bởi vì tôi muốn đi Tứ Xuyên thăm bố. Bố đã lâu không viết thư về nhà. Tôi muốn tận mắt xem "kết cục" hiện tại của ông ra sao. Nếu ông đang chịu đựng sự hành hạ, tôi quyết định ở lại bên cạnh ông, bầu bạn với ông, đem lại cho ông chút an ủi. Dù sao cũng không thể xuất hiện trước mặt bố với đôi chân trần, khiến bố nhìn thấy tôi mà đau lòng chứ!

Đang lo lắng không biết làm thế nào, một Hồng vệ binh người Thượng Hải bước tới bàn bạc với tôi, muốn lấy một đôi giày vải mới để đổi lấy khối khoáng thạch mà tôi đã giành được.

Đó là món kỷ niệm rất đẹp. Nhưng đổi lấy một đôi giày vải mới vẫn rất hời. Đáng tiếc là đôi giày vải của cậu ta tôi đi thì quá rộng. Tôi tiếc nuối nửa ngày, cậu ta cũng tiếc nuối nửa ngày.

Chiều tối, nghe người ta nói, Sân vận động Thủ đô (hoặc là một sân vận động nào đó khác, không nhớ rõ nữa) bày đầy giày, ai bị mất giày trong lúc duyệt binh thì có thể đến nhận lại.

Ăn tối xong, tôi đi chân trần đến sân vận động. Trên mặt sân bóng đá rộng lớn, từng vòng từng vòng bày hàng chục vòng giày, ít nhất cũng phải hai, ba nghìn chiếc. Quả nhiên có không ít Hồng vệ binh đến nhận lại.

Trời đã tối mịt, tôi đi vòng từ vòng ngoài cùng đến vòng trong cùng, vẫn không tìm thấy đôi giày của mình. Đó là thời đại của giày "Giải phóng", trong hai, ba nghìn chiếc, một nửa là giày "Giải phóng". Hơn nữa, giày của tôi đời nào được bày thành đôi với nhau, làm sao mà nhận ra được chứ?

Một "đồng hương nhỏ" của Chủ tịch Mao nói với tôi rằng: "Tìm cái gì chứ, đôi 'giày' nào vừa chân, cứ xỏ vào mà đi là được chứ gì! Hồng vệ binh thiên hạ là một nhà mà, anh đi giày tôi tôi đi giày anh! Đều vì một mục tiêu chung mà cùng đến với nhau cả thôi, có xá gì đâu chứ!"

Được cậu ta gợi ý, tôi xỏ từng chiếc vào chân, thử khoảng hai mươi chiếc, cuối cùng cả hai chân đều chọn được đôi giày "Giải phóng" có kích cỡ phù hợp, giống nhau và rất mới. Giày cũ đổi giày mới, chiếm được món hời, tôi không dám nán lại, sợ bị người đến sau nhận ra ngay, vội vã rời khỏi đó.

Lên nhầm xe buýt, tôi lại đến quảng trường Thiên An Môn. Cuộc duyệt binh sớm đã kết thúc, vẫn có không ít người đang làm gì đó dưới bức tường đỏ. Lại gần mới biết, mọi người đều đang dùng lòng bàn tay hoặc ngón tay quệt lớp phấn đỏ trên bức tường đỏ. Quệt xong, lại ấn từng dấu vân tay hoặc dấu bàn tay lên sổ tay. Khỏi phải hỏi, đó cũng là một cách để lưu lại kỷ niệm.

Những chỗ bức tường đỏ mà tay người với tới được trở xuống, bị quệt đến mức chỗ nọ đường kia lộ cả màu nền, trông vô cùng khó coi.

Tôi cũng chen lên quệt. Quệt đầy tay phấn đỏ, lúc này mới nhớ ra trên người hoàn toàn không mang theo sổ tay. Cảm thấy mất hứng, lại chẳng có chỗ rửa tay, càng không có khăn tay (mười bảy tuổi như tôi lúc bấy giờ vẫn chưa hiểu mang theo khăn tay là một giáo dưỡng văn minh), bèn nhặt một nhúm giấy bẩn dưới đất lau qua cho xong chuyện.

Lại thấy một đám người bỗng nhiên vây lại. Không khỏi lại tò mò. Lại chen vào đám người để xem rốt cuộc có chuyện gì. Hóa ra người bị vây lại là hai thiếu nữ người Mông Cổ. Những người vây quanh họ khẳng định hai người họ là "Chị em anh hùng thảo nguyên" — hai vị anh hùng nhỏ tuổi chiến đấu với bão tuyết suốt một ngày một đêm để cứu đàn cừu của tập thể. Mọi người lần lượt nhét sổ tay và khăn tay vào tay họ, bảo họ ký tên bằng chữ Mông Cổ để làm kỷ niệm. Họ không hiểu tiếng Hán, cũng không biết nói tiếng Hán, nhưng lại hiểu ý của mọi người, nghiêm túc ký tên bằng chữ Mông Cổ, thỏa mãn tâm nguyện của tất cả mọi người.

Trong đám đông có một kẻ phá đám nói: "Họ không phải là 'Chị em thảo nguyên', tôi từng nhìn thấy ảnh của 'Chị em anh hùng thảo nguyên' trên 'Nhân dân họa báo', diện mạo hoàn toàn không giống hai người họ!"

Câu nói này đã chọc giận công phẫn. Mọi người đều cho rằng họ chính là "Chị em thảo nguyên", hắn ta lại bảo không phải! Làm mất hứng của mọi người! Thật là đáng tội chết muôn lần!

"Là! Chắc chắn là!"

"Mày nói nhảm!"

"Mày có mưu đồ khác!"

"Mày là Hồng vệ binh thật hay Hồng vệ binh giả mạo!"

Dưới sự phẫn nộ của công chúng, hắn ta vô cùng khôn ngoan lủi thủi chuồn thẳng.

Ai phá hủy tâm trạng nào đó của quần chúng, người đó sẽ trở thành kẻ thù của quần chúng. Cho dù biết rõ quần chúng đang tự lừa dối mình, thì ngàn vạn lần cũng đừng vạch trần. Vạch trần ra rồi, sẽ chẳng có kết cục tốt đẹp gì. Quần chúng cách mạng đông đảo hồi ấy phần lớn thời gian không những cam tâm mà còn rất thích tự lừa dối mình. Bởi vì phương pháp tự lừa dối mình có thể khiến một số việc vốn vô nghĩa trở nên có ý nghĩa. Quần chúng cách mạng đông đảo hồi ấy rất giỏi tìm kiếm những việc mà họ cho là có ý nghĩa để làm. Ví dụ như một số quần chúng cách mạng cho rằng, phàm là ngữ lục của Chủ tịch Mao, bất luận được sơn viết trên tường hay in trên giấy, đồng thời đều nên có hình ảnh hào quang của Chủ tịch Mao lão nhân gia, thế là sẽ tổ chức lại, dùng bìa cứng khắc hình các kiểu của Chủ tịch Mao, xách theo thùng sơn, đi qua các ngõ ngách, thấy bức tường nào có ngữ lục, liền "tạo" lên đó một hình ảnh Chủ tịch Mao. Lại còn gửi thư ngỏ liên danh tới "Nhân dân nhật báo", thế là góc trên bên trái cột ngữ lục ở trang nhất của "Nhân dân nhật báo", từ đó về sau cũng có thêm hình ảnh Chủ tịch Mao. Thế là trên các tờ báo từ cấp tỉnh thành địa phương đến huyện của cả nước cùng báo chiến đấu, truyền đơn của các tổ chức Hồng vệ binh, cũng đều có hình ảnh Chủ tịch Mao xuất hiện. Nếu không có những loại việc có ý nghĩa xuất hiện lớp lớp như thế, quần chúng cách mạng sẽ dần dần cảm thấy "Cách mạng văn hóa" chẳng có mấy ý nghĩa nữa.

Tôi tuy không mang theo sổ tay, nhưng lại không cam tâm bỏ lỡ cơ hội, nảy ra ý hay, cởi áo khoác ngoài ra, ra hiệu cho "Chị em thảo nguyên" viết chữ lên chiếc áo ba hai của tôi, rồi chỉ chỉ lầu thành Thiên An Môn, giơ hai tay nhảy nhót hai lần, ý là bảo họ viết "Chủ tịch Mao muôn năm!"

Cũng chẳng biết họ rốt cuộc có hiểu ý tôi hay không, dù sao thì họ cũng gật đầu.

Thế là tôi quay lưng về phía họ.

Cảm giác họ viết xong rồi, tôi vẫn có chút không yên tâm, hỏi người bên cạnh: "Viết xong cho tôi chưa?"

"Viết xong rồi! Tránh ra mau, đến lượt viết cho tôi này!" Người đó đẩy phăng tôi ra.

Mặc áo khoác vào, mang theo niềm vui nhận được món quà bất ngờ, sợ lại lên nhầm xe buýt, tôi đi bộ trở về Viện bảo tàng Địa chất.

Trước khi đi ngủ, cởi áo ba lỗ ra, cởi trần, nâng niu thưởng thức.

Viết rất to, rất rõ ràng. Chữ Mông Cổ cũng rất đẹp, uốn lượn trông giống như viền hoa vậy.

Hồng vệ binh người Thượng Hải ở gần tôi lại bước tới, hỏi: "Ai viết cho cậu vậy? Viết cái gì thế?"

Tôi khoe khoang nói: "'Chị em thảo nguyên' viết đấy! Chủ tịch Mao muôn năm!"

Đôi mắt cậu ta lóe lên tia ghen tị, gấp gáp hỏi lại: "Cậu gặp họ ở đâu thế? Bảo họ viết là họ chịu viết ngay á?"

Tôi nói: "Ở trước Thiên An Môn, chỉ cần là người đeo băng đỏ Hồng vệ binh là họ chịu viết ngay!"

"Cậu lại đến Thiên An Môn á? Tôi cũng đi, đi ngay bây giờ đây! Trên đường mua mấy chiếc khăn tay, bảo họ viết đầy lên!" Cậu ta vừa nói, vừa đứng dậy định bước ra ngoài.

Tôi nói: "Này cậu, đừng đi nữa! Cậu tưởng người ta sẽ đứng đợi cậu ở Thiên An Môn đấy à? Đi từ lâu rồi!"

Cậu ta có chút không tin: "Thật á?"

Tôi nói: "Lừa cậu làm gì chứ? Tớ đang đi trên Thiên An Môn thì đối mặt đụng phải họ, tớ nhìn họ, thầm nghĩ, trông quen thế nhỉ! Chợt nhớ ra, đây chẳng phải là 'Chị em anh hùng thảo nguyên' sao? Bèn chặn họ lại, hỏi: 'Hai người là Long Mê và Ngọc Rong phải không?' Họ đáp: 'Phải chứ, sao anh biết?' Tôi nói: 'Trên "Nhân dân nhật báo" từng đăng ảnh hai người đấy, để lại cho tôi chút kỷ niệm đi!' Người chị bảo: 'Được!' Người em bảo: 'Thế thì anh đừng có hô to gọi nhỏ đấy, nếu không mọi người lại vây lấy chúng ta, đều xin chúng ta lưu niệm mất!' Tôi vội vén áo lên, bảo họ viết chữ lên áo ba lỗ của tôi. Họ viết xong là đi ngay! Cả Bắc Kinh không có người thứ hai có được kỷ niệm này đâu!"

Cậu ta nghe tôi nói xong, nâng niu chiếc áo ba lỗ của tôi, ngắm nghía mãi không chán những chữ Mông Cổ uốn lượn đó, yêu thích không nỡ buông tay.

Tôi vô cùng đắc ý. Bản thân cũng không hiểu tại sao lại bịa ra một thôi một hồi lời nói dối để lừa cậu ta nữa.

Cậu ta hạ giọng nói: "Hai mình thương lượng thế này nhé!"

Tôi nói: "Lại muốn dùng đôi giày vải đấy đổi hả? Thôi đi, tôi có giày để đi rồi!"

Cậu ta dùng giọng thấp hơn nữa nói nhỏ: "Không phải đổi, là mua của cậu!"

"Mua?" Tôi giật mình.

Cậu ta nói: "Cậu ra giá đi!"

Tôi nghĩ: Lại còn phải đi Tứ Xuyên, nhà nghèo đi xa tốn kém, tiền cũng là thứ tôi cực kỳ thiếu thốn. Bèn hỏi: "Cậu muốn cho bao nhiêu?"

Cậu ta giơ một bàn tay ra về phía tôi.

"Năm tệ?"

Cậu ta gật gật đầu.

Tôi giật phắt lại chiếc áo ba lỗ: "Thôi dẹp đi! Riêng chiếc áo ba lỗ này của tôi mua đã hơn hai tệ rồi đấy!"

Cậu ta nói: "Nhưng áo của cậu sắp rách rồi mà!"

Tôi nói: "Nhưng giá trị kỷ niệm của nó là vô giá! Năm chữ 'Chủ tịch Mao muôn năm' được viết bằng chữ Mông Cổ đấy! Do chính tay 'Chị em anh hùng thảo nguyên' viết đấy! Cậu muốn dùng một tệ một chữ để mua đấy phỏng? Năm chữ 'Chủ tịch Mao muôn năm' không đáng giá thế sao? Chữ ký của họ cho không cậu á? Không tính một xu nào luôn à? Mười năm hai mươi năm nữa, mà thành lập một Viện bảo tàng 'Cách mạng văn hóa' hay gì đó, chiếc áo rách này của tôi có ý nghĩa trưng bày đấy!"

Cậu ta nói: "Thì tôi công nhận, tôi công nhận mà! Hay là cậu ra giá đi!" Ánh mắt dán chặt vào chiếc áo ba lỗ của tôi, giống như một tay buôn đồ cổ sành sỏi đang nhìn chằm chằm vào một món cổ vật hiếm có trên đời.

Tôi nói: "Hồng vệ binh phải làm gương tuân thủ 'Ba kỷ luật tám chú ý'. Hai ta đều là Hồng vệ binh, mua bán phải công bằng. Tôi cũng không đòi thêm tiền của cậu, cậu cho mười lăm tệ đi!"

Cậu ta do dự.

Tôi nói: "Ít hơn mười lăm tệ là tôi quyết không bán đâu! Ai đi 'đại liên kết' mà chẳng muốn mang về vài món có ý nghĩa kỷ niệm quan trọng cơ chứ? Tôi cực kỳ thấu hiểu tâm trạng của cậu nên mới chịu..." Tôi thực sự thấy ngượng ngùng khi thốt ra chữ "bán" đó, bèn nói tiếp một cách vừa thẳng thắn vừa khéo léo như vậy: "Tặng không cho cậu thì tôi tiếc lắm. Tôi chẳng qua chỉ là trao đổi mang tính tượng trưng với cậu thôi, cậu cũng nên thấu hiểu tâm trạng của tôi..."

Cậu ta vẫn do dự.

Thấy cậu ta do dự không quyết, sợ "trao đổi" không thành, tôi bèn mò khối khoáng thạch dưới tấm đệm cỏ ra, đặt lên chiếc áo ba lỗ, dùng giọng điệu hy sinh đến cùng không tiếc vốn liếng nói rằng: "Mười lăm tệ, hai món kỷ niệm khó có được đều thuộc về cậu!"

Cậu ta cuối cùng cũng mở miệng, chỉ thốt ra một chữ: "Được!"

Tôi dùng áo ba lỗ gói khối khoáng thạch lại, hào phóng đặt lên đùi cậu ta. Đồng thời chìa một bàn tay ra với cậu ta.

Cậu ta cũng lập tức lấy ví tiền từ trong túi ra. Tiền trong ví của cậu ta thực sự không ít, toàn là tờ mười tệ với tờ năm tệ. Một tập dày cộp, chắc phải có hơn một trăm tệ. Phí sinh hoạt hai tháng của cả nhà chúng tôi mới có một trăm tệ. Mang theo ngần ấy tiền để "đại liên kết", thật khiến người ta ngưỡng mộ làm sao! Người ta bảo người Thượng Hải "keo kiệt", quả nhiên tôi đã tin rồi! Cậu ta có ngần ấy tiền, ban nãy vậy mà chỉ định móc ra năm tệ! Sớm biết cậu ta là "phú ông trăm tệ", tôi đã cắn cho một vố thật đau rồi! Tôi có chút hối hận khôn nguôi. Nếu tôi có kinh nghiệm, trầm ổn một chút, phỏng chừng hoàn toàn không cần thiết phải cộng thêm khối khoáng thạch đó. Hoặc là khoáng thạch định giá riêng, năm tệ tám tệ chắc cũng có thể "đổi" ra ngoài được.

Cậu ta đưa cho tôi một tờ mười tệ, một tờ năm tệ rồi lại hỏi: "Cậu còn món đồ nào có ý nghĩa kỷ niệm nữa không?"

Tôi nói: "Hết rồi. Chỉ có hai món này thôi, cậu cũng có thể khoe khoang thỏa thích với rất nhiều người rồi!"

Cậu ta vui vẻ cười lớn, mang chiếc áo ba lỗ và khối khoáng thạch của tôi đi, trở về chỗ ngủ của mình, cất vào chiếc vali nhỏ rồi khóa lại.

Ông cụ gác cửa đến thông báo với mọi người rằng: Bất kể ai, chỉ được ở đây ba ngày thôi. Trong vòng ba ngày bắt buộc phải rời đi, bởi vì Chủ tịch Mao lão nhân gia đã duyệt binh chúng ta xong rồi. Nơi này sắp bắt đầu tiếp đón đợt Hồng vệ binh tiếp theo vào kinh.

Tôi trả lại đại áo cho ông ấy.

Ông ấy bảo tôi cứ tiếp tục mặc đắp, lúc đi thì trả lại.

Ông cụ đó là người tốt lớn đầu tiên mà tôi gặp trong chuyến "đại liên kết". Giờ đây tôi cũng là một người Bắc Kinh rồi, vô số lần đi ngang qua con hẻm của Viện bảo tàng Địa chất đó. Mỗi lần đi qua, đều sẽ nhớ đến ông ấy. Ông ấy chắc chắn đã nghỉ hưu từ lâu rồi. Có lẽ đã qua đời rồi.

Chương 20

Giữa tháng hai, thành phố Cáp Nhĩ Tân, không, "Thành phố Phương Đông hồng", mấy trường đại học trọng điểm nổi tiếng toàn quốc — Học viện Công trình Quân sự, Đại học Công nghiệp, Học viện Công trình Kiến trúc, Đại học Hắc Long Giang, Học viện Sư phạm Cáp Nhĩ Tân cùng phái nổi dậy của sinh viên, liên kết với phái nổi dậy của giai cấp công nhân từ mấy nhà máy lớn — Nhà máy Vòng bi, Nhà máy Dụng cụ Đo lường và Cắt gọt, Nhà máy Nồi hơi, Nhà máy Cơ khí số 1, một mẻ hốt gọn nắm lấy quyền lãnh đạo cao nhất ở mọi cấp mọi mặt trong tỉnh và thành phố. Tiếp nối "Cơn bão tháng Giêng" của Thượng Hải, là đơn vị thứ hai trong cả nước thành lập "Ủy ban cách mạng ba kết hợp". Tạp chí "Hồng kỳ", "Nhân dân nhật báo" cũng đồng loạt đăng bài xã luận với giọng điệu hoan hô nhiệt liệt, ca ngợi đó là "Ánh bình minh mới vùng Đông Bắc". Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Quốc vụ viện, Quân ủy Trung ương, Tiểu ban Văn hóa Trung ương do Chủ tịch Mao đứng đầu cũng gửi điện mừng tới họ. Mà khi ấy, Bộ Chính trị đã chỉ còn hữu danh vô thực, hoàn toàn bị Tiểu ban Văn hóa Trung ương thao túng.

Chủ nhiệm "Ủy ban cách mạng ba kết hợp" tỉnh Hắc Long Giang — Phan Phục Sinh đồng thời kiêm giữ chức Chính ủy Quân khu tỉnh Hắc Long Giang. Phó chủ nhiệm thứ nhất Uông Gia Đạo là Tư lệnh Quân khu tỉnh. Trong số các ủy viên thường vụ chỉ có duy nhất một phái nổi dậy là sinh viên đại học — Phạm Chính Mỹ thuộc Học viện Sư phạm Cáp Nhĩ Tân. Ông ta vì sáng lập ra "Trường Cán bộ Liễu Hà" mà có uy tín trong phái nổi dậy sinh viên đại học toàn tỉnh và thậm chí toàn quốc. Chủ tịch Mao cao giọng ca ngợi đó là "sự vật mới mẻ" trong "Cách mạng văn hóa", là một "sáng kiến vĩ đại". Tạp chí "Hồng kỳ", "Nhân dân nhật báo" liên tiếp đăng tải các bài viết dài dung lượng lớn nhằm phổ biến kinh nghiệm quý báu của "Trường cán bộ 7 tháng 5" ra toàn quốc.

Sau lần phái tới Bắc Kinh đàm phán đầu tiên của "Đoàn nổi dậy đỏ" và "Đoàn 8.8" của quân khu Cáp Nhĩ Tân, Mao Viễn Tân - người ban đầu tham gia "Đoàn 8.8" tuyên bố rút khỏi "Đoàn 8.8", quay sang gia nhập "Đoàn nổi dậy đỏ". Mao Viễn Tân đồng thời công khai công bố nội dung cuộc trò chuyện giữa mình với Chủ tịch Mao ở Bắc Kinh: Không được đứng về phía đối lập của cách mạng văn hóa, không được đứng về phía phái bảo thủ, phải kiên quyết đứng về phía phái nổi dậy cách mạng chân chính, phải cùng với phái nổi dậy cách mạng chân chính tiến hành đấu tranh chống lại "những kẻ cầm quyền đi theo con đường tư bản"...

Đòn phản công chí mạng của Mao Viễn Tân, đối với "Đoàn 8.8" mà nói chính là đòn giáng nặng nề nhất. "Đoàn 8.8" từ đó suy sụp không gượng dậy nổi. Các tổ chức thuộc các phái liên kết dưới trướng "Đoàn 8.8", tan rã phân liệt. Chẳng bao lâu sau, dưới áp lực buộc giải tán của Tiểu ban Văn hóa Trung ương, "Đoàn 8.8" - lực lượng duy nhất có thể đối địch ngang ngửa với "Đoàn nổi dậy đỏ" tuyên bố giải tán. Cờ gãy binh tan. "Thành phố Phương Đông hồng" từ đó thuộc về thiên hạ một thống trị của "Đoàn nổi dậy đỏ".

Cho nên hoàn toàn có thể nói, việc giành quyền lực ở tỉnh Hắc Long Giang và "Thành phố Phương Đông hồng", là do "Đoàn nổi dậy đỏ" tiến hành. Phan Phục Sinh là "cán bộ cách mạng" được họ dựng lên.

Trước "Cách mạng văn hóa", Phan Phục Sinh được điều từ nơi khác đến tỉnh Hắc Long Giang nhậm chức Phó tỉnh trưởng, sau khi "Cách mạng văn hóa" triển khai thì ông ta "dưỡng bệnh", thế nên ông ta là người duy nhất trong số các nhà lãnh đạo ủy ban tỉnh không có "tội ác" gì nghiêm trọng. Cũng chẳng chịu nỗi khổ bị đấu tố nào. Lúc sắp thành lập "Ủy ban cách mạng ba kết hợp", các phái nổi dậy đã giành được quyền lực mới nhớ ra sự tồn tại của ông ta. Không có một "cán bộ cách mạng" nào, thì "ba kết hợp" sẽ không thành "ba kết hợp", bộ tư lệnh giai cấp vô sản do Chủ tịch Mao đứng đầu sẽ không phê chuẩn sự ra đời của một "Ủy ban cách mạng" như thế. Cho nên các phái nổi dậy giống như cướp cô dâu vậy, vội vã đẩy ông ta lên kiệu hoa của "Ủy ban cách mạng", khua chiêng gõ trống phác họa nên một mảnh "Ánh bình minh mới vùng Đông Bắc" vô cùng "rực rỡ" trên bầu trời chính trị của "Cách mạng văn hóa".

Những tráng sĩ giành quyền vốn tưởng rằng việc đưa ra một Phan Phục Sinh chẳng qua chỉ là đưa ra một "con rối" để gom cho đủ "ba kết hợp" mà thôi, quyền lực thực sự không còn nghi ngờ gì nữa đương nhiên sẽ nằm trong tay họ. Họ đã đưa ông ta lên, trao cho ông ta sinh mệnh chính trị thứ hai, chẳng lẽ ông ta còn không mang ơn đội nghĩa với họ sao? Chẳng lẽ ông ta còn không thể "tâm ý tương thông" với họ, ngoan ngoãn nghe theo sự điều động của họ sao? Ông ta dám không nhìn sắc mặt của họ mà hành sự hay sao? Trong "ba kết hợp" lý tưởng của họ, chủ nhiệm ủy ban cách mạng phải là Phạm Chính Mỹ mới đúng. Bởi vì Phạm Chính Mỹ đối với "Cách mạng văn hóa" toàn quốc có "cống hiến lịch sử" không thể phai mờ là "Con đường 7 tháng 5" tức "Trường Cán bộ Liễu Hà", là nhân vật mà Chủ tịch Mao lão nhân gia biết mặt biết tên. Cũng là nhân vật đã đăng ký ở Tiểu ban Văn hóa Trung ương. Lại là người đại diện nhiều nhất cho lợi ích của họ.

Không ngờ sự đời trái ngược — Phan Phục Sinh - người mà họ vốn chẳng coi trọng cho nên mới đưa ra lại dường như càng được Tiểu ban Văn hóa Trung ương sủng ái hơn, vậy mà lại ngồi lên chiếc ghế đầu của "Ủy ban cách mạng". Đại ca Phạm của họ chỉ giành được một chiếc ghế ủy viên thường vụ! Hơn nữa trong các ủy viên thường vụ chỉ có duy nhất một chiếc ghế đại diện phái nổi dậy sinh viên đại học! Họ cảm thấy bị lăng mạ. Bị lừa dối. Bị đùa giợt. Họ phẫn nộ rồi. Ngay ngày "Ủy ban cách mạng ba kết hợp" của tỉnh tuyên bố ra đời, họ đã dán những đại tự báo "công kích" nó khắp thành phố. Tôi nhớ rõ trong đó có mấy câu là:

"Muôn pháo cùng oanh tạc 'Ủy ban cách mạng' giả mạo kiểu 'hai kết hợp'!" — Ý chỉ chiếc ghế phái nổi dậy sinh viên đại học trong đó bị chèn ép.

"Phan Phục Sinh cướp đoạt thành quả chiến thắng của phái nổi dậy tuyệt đối không có kết cục tốt đẹp!"

“Ánh 'chuột' mới vùng Đông Bắc cảnh đẹp ý vui tuyệt đối sẽ không kéo dài!”

"Chúng ta phải kiên quyết triển khai cuộc đấu tranh giành quyền lần thứ hai! Không giành được thắng lợi hoàn toàn, thề không bỏ cuộc!"

---❊ ❖ ❊---

"Phái công kích" từ đó mà hình thành.

Nói một cách thực tế, khi Phan Phục Sinh được họ mời ra khỏi phòng bệnh điều dưỡng, ông ta không những thực sự vô cùng mang ơn đội nghĩa đối với họ, mà còn gần như cảm thấy thụ sủng nhược kinh. Ông ta vốn tưởng rằng sinh mệnh chính trị của mình đã chấm dứt rồi cơ chứ! Phái nổi dậy không tỏ thái độ cay nghiệt gì với ông ta, cho phép ông ta tiếp tục ở lại phòng bệnh cao cấp để "điều dưỡng", ông ta đã thấy đó là may mắn lớn của mình rồi. Khi phái nổi dậy xuất hiện trước mặt ông ta, ông ta cúi gằm người, toàn thân run lẩy bẩy, không dám nhìn thẳng vào họ. Khi họ nói với ông ta rằng muốn "kết hợp" ông ta, ông ta lại càng không dám tin, tưởng rằng họ tới để thăm dò xem mình có dã tâm đó hay không, bèn sợ sệt liên tục bày tỏ: "Tôi không xứng, tôi không xứng, tôi không dám mơ mộng viển vông..." Khi họ cuối cùng cũng khiến ông ta tin vào sự thay đổi vận mệnh lớn lao này, ông ta xúc động rơi nước mắt trào tuôn, thề non hẹn biển đảm bảo với họ rằng, từ nay về sau sẽ mãi mãi cùng hô hấp chung vận mệnh với họ, mãi mãi sát cánh chiến đấu bên họ, tận tụy đến chết mới thôi.

Có lẽ ngay cả bản thân ông ta cũng không ngờ tới, ông ta không những từ chỗ "đứng bên lề" mà được "kết hợp", mà còn trở thành "Chủ nhiệm ủy ban cách mạng".

Ngồi lên chiếc ghế đầu của "Chủ nhiệm ủy ban cách mạng", ông ta lập tức trở mặt vô tình với họ, thi hành thủ đoạn thiết huyết đả kích nghiêm khắc. Ông ta khép những học sinh dám "công kích" kia đều thành "phản phản hiện hành", ra lệnh bắt giữ, truy nã, coi như trọng tội để treo thưởng truy bắt. Ông ta tự cho mình là "Chủ nhiệm ủy ban cách mạng" được bộ tư lệnh giai cấp vô sản do Chủ tịch Mao đứng đầu phê chuẩn, không hề kiêng dè, có chỗ dựa nên chẳng sợ gì.

Công bằng mà nói, ông ta chắc chắn hy vọng toàn tỉnh từ nay về sau thái bình thịnh trị, cục diện chính trị ổn định. Đây là viễn cảnh chính trị mà bất kỳ ai ngồi lên vị trí "Chủ nhiệm ủy ban cách mạng" cũng sẽ sinh ra. Cũng không mất đi vẻ là viễn cảnh thuận theo lòng dân.

Ủy viên thường vụ Phạm được những người anh em phái nổi dậy thuở xưa gọi là "Đại ca Phạm", vì chỉ được làm ủy viên thường vụ mà không được làm "Chủ nhiệm ủy ban cách mạng" nên cảm thấy thất ý, mang lòng bất mãn với "Ủy ban cách mạng" mới sinh, bèn mượn cớ Phan Phục Sinh trấn áp các chiến sĩ phái nổi dậy từng đổ máu lập công lớn vì "Ánh bình minh mới vùng Đông Bắc", tuyên bố rút khỏi "Ủy ban cách mạng", tuyên bố cắt đứt hoàn toàn với "Ủy ban nhà họ Phan" - thứ ác độc hơn cả con đường phản động tư sản đối với các chiến sĩ phái nổi dậy cách mạng, hoàn toàn không có một chút lương tâm chính trị giai cấp vô sản nào, đúng kiểu "chim hết cung giấu, thỏ chết chó nấu" này!

Phan Phục Sinh không có đủ gan dạ để bắt giữ một nhân vật như Phạm Chính Mỹ. Nếu không được sự cho phép của Tiểu ban Văn hóa Trung ương, ông ta chẳng làm gì nổi một nhân vật như Phạm Chính Mỹ. Ông ta tức giận đến mức thẹn quá hóa giận, nhưng lại chẳng có sách lược gì. Thực tế mà nói, uy tín ở mọi mặt của ông ta, quả thực không thể đem ra so sánh với Phạm Chính Mỹ. Mà sở dĩ Tiểu ban Văn hóa Trung ương xác định ông ta làm "Chủ nhiệm ủy ban cách mạng", chẳng qua chỉ vì Chủ tịch Mao từng có một chỉ thị về "Ủy ban cách mạng" — Ủy ban cách mạng vẫn nên lấy cán bộ cách mạng làm chủ, người già, trung niên, trẻ tuổi thì phải lấy người già làm chủ. Tiểu ban Văn hóa Trung ương thậm chí còn chẳng rõ Phan Phục Sinh rốt cuộc là loại người gì. Cái gọi là điện mừng phát đi dưới danh nghĩa Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Quốc vụ viện, Quân ủy, chẳng qua chỉ là do "Tiểu ban Văn hóa Trung ương" nhào nặn ra mà thôi.

Hành động cắt đứt của Phạm Chính Mỹ, khiến Phan Phục Sinh đang đắc ý vênh váo, vừa mới xuân phong đắc ý bỗng giáng phải một đòn chí mạng ngay giữa trán, đánh cho ông ta choáng váng đầu óc. Sau khi đại não chính trị tỉnh táo lại, ông ta lập tức áp dụng thủ đoạn lôi kéo, bày tỏ sẵn sàng tự mình dâng thư lên Tiểu ban Văn hóa Trung ương, thỉnh cầu xin hộ Phạm Chính Mỹ chiếc ghế phó chủ nhiệm "Ủy ban cách mạng", cùng Phạm Chính Mỹ nắm giữ quyền lực, chung tay làm nghiệp lớn, thế nhưng đã muộn rồi!

"Lão nổi dậy" Phạm Chính Mỹ từ trong thâm tâm vốn dĩ coi thường Phan Phục Sinh. Một nhân vật chấn động một vùng hô một tiếng vạn người ứng như ông ta, thứ muốn ngồi phải là chiếc ghế đầu của "Ủy ban cách mạng" tỉnh. Phó chủ nhiệm không thỏa mãn được nguyện vọng chính trị của ông ta, cũng không thực hiện được dã tâm chính trị của ông ta. Ông ta dứt khoát phản tới cùng, đánh cược một ván sống còn. Cái gọi là "không thành công, thì thành nhân". Ông ta đứng lên làm thủ lĩnh cho "phái công kích".

Lực lượng nòng cốt của "phái công kích", đại khái đều là những phái nổi dậy lão luyện có tiếng tăm lẫy lừng, là "chiến hữu" sinh tử của Phạm Chính Mỹ, họ đích thực là một nhóm phái nổi dậy từ trước đến nay không biết hai chữ "sợ hãi" là gì. Họ xông pha chiến đấu trong "Cách mạng văn hóa", đi đến đâu quét sạch đến đấy. Một tên Phan Phục Sinh nhỏ bé vô danh tiểu tốt vậy mà lại vọng tưởng một mẻ hốt gọn tiêu diệt họ, hỏi sao họ có thể nuốt trôi cục tức này? "Đại ca Phạm" lại đứng chung một chiến tuyến với họ rồi, họ còn gì phải sợ nữa? Họ như hổ mọc thêm cánh, khí thế sục sôi, ý chí chiến đấu hung mãnh, lòng tin nhân lên gấp bội, muốn nuốt chửng cái "Ủy ban cách mạng" quái quỷ mới sinh ra khiến họ không vừa mắt này xuống bụng mới hả được cục tức trong lòng. Họ từ hoạt động ngầm quay trở lại đấu tranh công khai, hình thành nên mối đe dọa cực lớn đối với "Ánh bình minh mới vùng Đông Bắc".

Tất cả các tổ chức không thực hiện được nguyện vọng chính trị trong các "Ủy ban cách mạng" ở mọi cấp, cảm thấy thất ý, lần lượt tập hợp dưới lá cờ lớn của "phái công kích", thanh thế ngày càng lớn mạnh. "Ủy ban cách mạng" mới sinh mây đen kéo tới đầy trời, lung lay sắp đổ.

Phần tử "phái công kích" tiến hành giành quyền lần thứ hai, một mẻ chiếm lấy mấy trường đại học và mấy nhà máy lớn, dùng làm "căn cứ địa", triệu tập "Đại hội thề non hẹn biển công kích" với sự tham gia của hàng vạn người, thành lập "Bộ Tổng tư lệnh công kích".

Phan Phục Sinh để cứu vãn cục diện, củng cố chiếc ghế của mình, với danh nghĩa Chính ủy Quân khu tỉnh, ra lệnh cho quân đội thực hiện bảo vệ vũ trang đối với "Ủy ban cách mạng" các cấp. Ông ta cũng chỉ có sự lựa chọn chính trị duy nhất này mà thôi.

Đám thủ lĩnh của "Đoàn 8.8" bị Tiểu ban Văn hóa Trung ương ép buộc giải tán trong thời hạn, thấy có cơ hội lợi dụng, bèn triệu tập các bộ cũ khắp nơi, tổ chức nên "Bộ Tổng chỉ huy bảo vệ 'Ba kết hợp cách mạng'", quy thuận "Ủy ban cách mạng" tỉnh, nguyện nghe sự chỉ huy điều động của "Chủ nhiệm Phan".

Phan Phục Sinh đang đau đầu vì thiếu sự ủng hộ của lực lượng tổ chức quần chúng, vô cùng ca ngợi sự thành lập của "Hãn liên tổng", thậm chí còn tự mình tham gia đại hội thành lập "Hãn liên tổng", đem câu nói "cùng hô hấp chung vận mệnh" từng nói với "phái công kích" lúc trước, một lần nữa thề non hẹn biển nói lại tại đại hội — đây cũng là sự lựa chọn chính trị chẳng đặng đừng của ông ta. Bởi vì làm như vậy, cái vị "Chủ nhiệm ủy ban cách mạng" vừa mới được bổ nhiệm này, thực sự quá dễ bị "phái công kích" bắt thóp thêm một tội danh cấu kết với tổ chức "bảo hoàng" đã bị Tiểu ban Văn hóa Trung ương định tính từ lâu, để trấn áp phái tả "cách mạng" chân chính. Nhưng nếu không làm thế, chỉ dựa vào quân đội để đối phó với "phái công kích", tội danh trấn áp lại càng không thể rửa sạch. Lợi dụng tổ chức quần chúng "Hãn liên tổng" này để so tài cao thấp với "phái công kích", dẫu sao cũng có thể đánh tráo khái niệm, tung hỏa mù.