Có thể mình đang lo, Rick Deckard phỏng đoán, rằng chuyện xảy ra với Dave sẽ xảy ra với mình. Người máy đủ khôn ngoan để bắn laser ông ta hẳn cũng đủ sức xử mình như vậy. Nhưng dường như không phải thế.
“Tôi thấy cậu có mang theo phiếu thông tin về cái đơn vị não bộ mới,” Thanh tra Bryant vừa nói vừa gác máy điện thoại hình.
“Vâng, tôi nghe được vài tin đồn. Có bao nhiêu người máy dính vào, và Dave làm tới đâu rồi?”
“Ít nhất là tám,” Bryant vừa nói, vừa mở hồ sơ xem. “Dave hạ được hai con đầu tiên rồi.”
“Và sáu con còn lại ở đây, tại Bắc California này?”
“Chúng ta chỉ biết là Dave nghĩ vậy. Tôi vừa nói chuyện với chính ông ta đấy. Tôi đang cầm ghi chép của ông ta, chúng nằm ngay trên bàn. Dave bảo những gì biết được đều ghi ở đây.” Bryant gõ tay lên bọc giấy ghi chép. Đến lúc này dường như ông ta vẫn không có ý chuyển cho Rick, vì lý do nào đó mà ông ta vẫn tiếp tục lật giở, rồi cau mày liếm mép.
“Tôi chưa bận kế hoạch gì,” Rick gợi ý. “Tôi sẵn sàng tiếp quản việc của Dave.”
Bryant suy tư nói, “Dave đã áp dụng Thang đo cải tiến Voigt-Kampff với những cá nhân ông ta thấy nghi ngờ. Anh biết – dù gì cũng phải biết – rằng bài kiểm tra này không dành riêng cho người máy thế hệ mới. Không có bài kiểm tra riêng nào cho chúng cả. Thang Voigt, được Kampff cải tiến cách đây ba năm, là tất cả những gì chúng ta có.” Ông ta dừng lại, nghĩ ngợi. “Dave nghĩ là bài kiểm tra này chính xác. Có lẽ đúng vậy. Nhưng tôi đề nghị thế này, trước khi anh lên đường săn lùng sáu con đó.” Một lần nữa ông ta gõ lên tập ghi chép. “Hãy bay đến Seattle và nói chuyện với đám Rosen. Bảo họ cung cấp cho anh vài phiên bản đại diện của mẫu người máy trang bị đơn vị Nexus-6 thế hệ mới.”
“Và kiểm tra bằng thang Voigt-Kampff?”
“Nghe thì dễ đấy,” Bryant nói, nửa như tự nhủ.
“Gì cơ?”
“Tôi nghĩ trong lúc anh đến đó tôi sẽ đích thân nói chuyện với tập đoàn Rosen.” Ông ta liếc Rick, rồi im lặng. Cuối cùng, ông ta hầm hừ, cắn móng tay, và rồi quyết định điều muốn nói. “Tôi sẽ bàn với họ xem có thể đưa lẫn vào một vài người thật, bên cạnh người máy mới của họ. Nhưng anh sẽ không biết là ai. Đó sẽ là quyết định của tôi, phối hợp với nhà sản xuất. Mọi việc cần sắp đặt xong xuôi trước khi anh đến nơi.” Ông ta thình lình chỉ thẳng vào Rick, khuôn mặt khắc nghiệt. “Đây là lần đầu anh nhận nhiệm vụ của chuyên gia săn thưởng bậc cao. Dave biết rất nhiều, ông ta có nhiều năm kinh nghiệm.”
“Tôi cũng vậy,” Rick nói căng thẳng.
“Anh mới thực hiện những nhiệm vụ Dave phân cho anh. Ông ta luôn quyết định chính xác vụ nào chuyển cho anh còn vụ nào thì không. Nhưng giờ anh có sáu đối tượng mà chính ông ta định đích thân xử lý – một con trong đó đã hạ được ông ta. Con này.” Bryant xoay tập ghi chép lại để Rick nhìn thấy. “Max Polokov,” Bryant nói. “Ít ra là nó tự xưng như thế. Cứ cho là Dave đúng. Mọi thứ đều dựa trên giả định đó, toàn bộ cái danh sách này. Ấy nhưng Thang đo Cải tiến Voigt-Kampff mới chỉ áp dụng cho ba con đầu tiên, hai con đã bị Dave thu hồi, rồi đến Polokov. Trong khi Dave đang làm kiểm tra, Polokov bắn laser vào ông ta.”
“Điều đó chứng minh Dave đoán đúng,” Rick nói. Nếu không, ông ta đã không bị bắn. Polokov sẽ không có động cơ làm vậy.
“Anh nên đi Seattle luôn,” Bryant nói. “Đừng báo trước cho họ, tôi sẽ lo. Nghe này.” Ông ta đứng lên, nghiêm nghị nhìn Rick. “Khi anh làm kiểm tra Voigt-Kampff ở đó, nếu có một người thật không qua được kiểm tra…”
“Chuyện đó không thể xảy ra được,” Rick nói.
“Vài tuần trước tôi đã trò chuyện với Dave về chính chuyện này. Ông ta đã suy nghĩ nhiều về vấn đề này. Tôi nhận được thông báo của cảnh sát Liên Xô, từ chính WPO, gửi đi toàn Trái đất và cả thuộc địa. Một nhóm các bác sĩ tâm thần ở Leningrad đã tiếp cận WPO và có đề xuất như sau. Họ muốn thử áp dụng công cụ phân tích nhân cách chính xác nhất và cập nhật nhất dùng để xác định người máy – nói cách khác là thang Voigt-Kampff – với một nhóm được chọn lựa cẩn thận gồm những con người bị rối loạn nhân cách phân liệt và tâm thần phân liệt, cần là những người này, những người có biểu hiện gọi là ‘cùn mòn cảm xúc’. Anh đã nghe nói đến điều đó.”
Rick nói, “Đó chính là đối tượng đánh giá của thang đo này.”
“Vậy anh hiểu họ lo lắng điều gì rồi đấy.”
“Vấn đề này vẫn tồn tại từ đầu. Kể từ khi chúng ta bắt đầu đối mặt với người máy giả làm người thật. Quan điểm chung của giới cảnh sát thì anh đã biết trong bài báo của Lurie Kampff, được viết tám năm trước. Sự tắc nghẽn khả năng thực hiện vai trò xã hội ở những người tâm thần phân liệt chưa suy sụp. Kampff so sánh năng lực thấu cảm suy giảm ở bệnh nhân tâm thần với hiện tượng có bề ngoài tương tự nhưng về cơ bản…”
“Đám bác sĩ tâm thần ở Leningrad,” Bryant cộc cằn xen vào, “nghĩ rằng một lớp nhỏ loài người sẽ không vượt qua được thang đo Voigt-Kampff. Nếu anh đo họ trong lúc làm nhiệm vụ cảnh sát điều tra, anh sẽ kết luận họ là robot dạng người. Anh kết luận sai, nhưng lúc đấy họ đã chết.” Ông ta im lặng, đợi câu trả lời của Rick.
“Nhưng những người ấy, tất cả đã…”
“Họ đã phải ở trong viện tâm thần,” Bryant đồng ý. “Họ không thể hoạt động bình thường ở thế giới bên ngoài. Hiển nhiên nếu đã loạn thần kinh ở mức độ nặng thì họ không thể không bị phát hiện – trừ phi, dĩ nhiên, bệnh của họ mới đột nhiên phát tác gần đây và chưa ai kịp nhận ra. Nhưng chuyện này có thể xảy ra.”
“Xác suất là một triệu trên một,” Rick nói, nhưng gã hiểu lập luận đó.
“Điều khiến Dave lo ngại,” Bryant nói tiếp, “là việc xuất hiện mẫu người máy Nexus-6 cải tiến. Tổ chức Rosen cam đoan với chúng ta, như anh biết, rằng Nexus-6 có thể được dò ra bằng bài kiểm tra nhân cách chuẩn. Chúng ta đã tin lời họ. Giờ chúng ta buộc phải tự xác định lấy, như chúng ta đã lường trước. Đó là nhiệm vụ của anh ở Seattle. Anh cũng hiểu rằng điều này có thể hỏng việc theo cả hai đằng, phải không? Nếu anh không lọc ra hết được những robot dạng người, nghĩa là chúng ta không có công cụ phân tích nào đáng tin, thì chúng ta sẽ không bao giờ tìm được những con đã trốn thoát. Nếu thang đo của anh lại đi chỉ đúng người thật, xác định anh ta là người máy…” Bryant mỉm cười lạnh lùng. “Thế sẽ thành khó xử, dù sẽ không ai - chắc chắn là không phải đám ở Rosen - loan tin này ra công chúng. Thực ra, chúng ta có thể trì hoãn chuyện đó vô hạn, dù dĩ nhiên chúng ta sẽ phải thông tin cho Tổ chức Cảnh sát Quốc tế và đến lượt mình, họ sẽ báo cho Leningrad. Cuối cùng, tin tức sẽ lên báo và rỉa rói chúng ta. Nhưng lúc ấy biết đâu chúng ta đã phát triển được thang đo tốt hơn.” Ông ta nhấc điện thoại. “Anh muốn khởi hành chưa? Cứ dùng xe của sở và tự đổ xăng lấy ở trạm của chúng ta.”
Rick đứng lên, “Tôi mang theo tập ghi chép của Dave Holden được không? Tôi muốn đọc trên đường đi.”
“Hãy đợi tới lúc anh thử xong thang đo ở Seattle đã.” Giọng ông ta tàn nhẫn lạ, và Rick Deckard nhận thấy.
Khi đỗ chiếc xe bay của Sở Cảnh sát lên sân thượng tòa nhà Hiệp hội Rosen ở Seattle, gã thấy một phụ nữ trẻ đang đợi. Tóc đen và mảnh mai, đeo cặp kính lọc bụi to đùng kiểu mới, cô tiến lại gần xe gã, tay xỏ sâu trong túi chiếc áo dài sọc sáng màu. Trên khuôn mặt nhỏ nhắn rất nét đó hiện ra vẻ ghét bỏ ngấm ngầm.
“Có chuyện gì vậy?” Rick nói khi bước ra khỏi xe.
Cô gái nói lảng tránh, “Ồ, tôi không biết. Chỉ là cái lối người ta nói năng với chúng tôi trên điện thoại thôi mà. Không có gì quan trọng.” Cô ta đột ngột chìa tay ra, gã bắt lấy theo phản xạ. “Tôi là Rachael Rosen. Tôi đoán anh là Deckard.”
“Đây không phải ý của tôi.”
“Đúng, Thanh tra Bryant có bảo chúng tôi thế. Nhưng về chính thức anh vẫn là người của Sở Cảnh sát San Francisco, và họ không tin người máy của chúng tôi là để phục vụ lợi ích cộng đồng.” Cô ta nhìn xoáy gã qua hàng mi đen dài, có lẽ là giả.
“Một robot dạng người thì cũng giống như bao cỗ máy khác. Nó có thể dao động giữa lợi ích và mối nguy rất nhanh chóng. Nếu là lợi ích thì chẳng có vấn đề gì với chúng tôi.”
“Nhưng là mối nguy,” Rachael Rosen nói, “thì anh vào cuộc. Anh Deckard, có đúng anh là dân săn thưởng?”
Gã nhún vai, đoạn miễn cưỡng gật đầu.
“Anh dễ dàng coi người máy là vật chết,” cô gái nói. “Nên anh có thể thu hồi nó, như họ nói.”
“Cô đã chọn ra nhóm thử nghiệm cho tôi chưa? Tôi muốn…” Gã ngưng lại. Bởi, cùng một lúc, gã đã thấy những con vật của họ.
Một tập đoàn quyền lực dĩ nhiên có thể vung tiền thế này. Trong vô thức, hiển nhiên, gã đã dự đoán sẽ gặp một bộ sưu tập như vậy. Cái gã cảm thấy không phải ngạc nhiên mà có phần giống ao ước hơn. Gã lặng lẽ bước ra xa cô gái, đi về phía chuồng quây gần nhất. Gã đã ngửi thấy mùi của chúng, nhiều loại mùi của những con vật khác nhau đang đứng hay ngồi, hoặc với một con trông có vẻ như gấu mèo Bắc Mỹ, thì đang ngủ.
Trong đời mình gã chưa bao giờ trông thấy tận mắt một con gấu mèo Bắc Mỹ. Gã chỉ biết đến nó từ phim 3D chiếu trên truyền hình. Vì lý do nào đó, bụi phóng xạ đã tác động đến loài đó nghiêm trọng gần ngang loài chim – loài chim đã gần như không còn con nào sống sót. Theo phản ứng tự động, gã lôi ra cuốn Sidney đã quăn queo, để tìm tới mục gấu mèo với mọi tiểu mục. Báo giá, hiển nhiên, để dạng chữ nghiêng. Giống như ngựa Percheron, không có con nào đang bán trên thị trường với bất cứ mức giá nào. Danh mục Sidney đon giản chỉ liệt kê cái giá đã được trả trong giao dịch gấu mèo Bắc Mỹ gần đây nhất. Con số vô cùng khủng khiếp.
“Cu cậu tên Bill,” cô gái nói sau lưng gã. “Gấu Mèo Bill. Chúng tôi đưa cu cậu về năm ngoái, từ một công ty con.” Cô gái chỉ qua người gã và gã nhận ra toán bảo vệ có vũ trang của công ty đang đứng ôm súng máy - phiên bản Skoda siêu nhẹ và khai hỏa nhanh, ánh mắt đám bảo vệ đã bám sát gã kể từ khi xe gã đáp xuống. Mà gã nghĩ, xe của mình rõ ràng mang dấu hiệu cảnh sát đấy.
“Một công ty lớn chuyên sản xuất người máy,” gã trầm ngâm, “lại đi đầu tư vốn thặng dư vào động vật sống.”
“Xem con cú đi,” Rachael Rosen nói. “Đây, tôi sẽ đánh thức nó dậy cho anh xem.” Cô bắt đầu tiến về phía cái lồng nhỏ xa xa, giữa lồng đâm lên một cây khô nhiều cành nhánh.
Trên đời làm gì có cú, gã toan nói. Hoặc chúng ta được cho biết vậy. Cuốn Sidney, gã nghĩ, họ liệt kê trong danh mục loài này là tuyệt chủng: tc, kiểu chữ nhỏ và rõ ràng, xuất hiện đi xuất hiện lại suốt danh mục. Trong khi cô gái vẫn đang bước đi đằng trước, gã liền kiểm tra lại, và đúng thế. Sidney không bao giờ nhầm cả, gã tự nhủ. Chúng ta biết điều đó. Chứ ta còn dựa vào gì khác đây?
“Là giả,” gã nói, đột nhiên nhận ra. Nỗi thất vọng trong gã bùng lên dữ dội và sắc ngọt.
“Không.” Cô mỉm cười và gã nhận thấy cô có hàm răng nhỏ, đều đặn, màu trắng cũng lấp lánh như màu đen trên đôi mắt và mái tóc.
“Nhưng danh mục Sidney,” gã nói, cố cho cô xem cuốn sách, để chứng minh với cô.
“Chúng tôi không mua của Sidney hay nhà buôn động vật nào. Tất cả đều là chúng tôi mua từ các bên tư nhân, và giá không được công bố.” Cô nói thêm, “Chúng tôi cũng có các nhà tự nhiên học của riêng mình, họ hiện đang làm việc ở Canada. Dù sao thì ở đó vẫn còn kha khá rừng, nói một cách tương đối. Đủ cho các loài vật nhỏ và thỉnh thoảng là một chú chim.”
Suốt một hồi lâu, gã đứng nhìn chằm chặp con cú, nó ngủ gật trên cành cây. Hàng ngàn ý nghĩ ùa vào đầu gã, ý nghĩ về chiến tranh, về những ngày cú theo nhau từ bầu trời rơi xuống. Gã nhớ tuổi ấu thơ của gã khi người ta phát hiện ra từng loài, từng loài dần sa vào vòng tuyệt chủng và báo chí tường thuật từng ngày – sáng hôm nay là cáo, hôm sau là lửng, cho đến khi người ta thôi đọc các cáo phó cho các loài vật.
Gã nghĩ đến cả việc mình mong mỏi một con vật thực. Trong lòng gã, cảm giác ghét thật sự con cừu điện lại bùng lên - con cừu mà gã phải nuôi, phải chăm sóc, như thể nó là vật sống. Đồ vật là thứ chuyên chế như thế đấy, gã nghĩ. Nó không biết mình tồn tại. Như đám người máy, nó không có khả năng trân trọng sự tồn tại của kẻ khác. Trước đây gã chưa bao giờ nghĩ về chuyện này: điểm tương tự giữa con vật điện và người máy. Thú điện, gã ngẫm nghĩ, có thể được xem là dạng thấp của người máy, một dạng robot thấp kém hơn nhiều. Hay, ngược lại, người máy có thể được xem là phiên bản phát triển cao hơn, tiến hóa hơn so với thú thế phẩm. Cả hai cách nhìn ấy đều làm gã kinh tởm.
“Nếu các cô bán con cú này,” gã nói với cô gái mang tên Rachael Rosen, “thì cô muốn giá bao nhiêu, và đặt cọc trước bao nhiêu?”
“Chúng tôi sẽ không bao giờ bán con cú này cả.” Cô dò xét gã với vẻ khoan khoái xen lẫn với tội nghiệp, hoặc gã đọc vẻ mặt cô ta như vậy. “Và thậm chí nếu chúng tôi có bán, thì sẽ là giá anh không thể trả được đâu. Ở nhà anh có con gì?”
“Một con cừu, cừu cái mặt đen, giống Suffolk.”
“Ồ, vậy thì anh nên vui rồi.”
“Tôi vui mà,” gã trả lời. “Chỉ là tôi đã luôn muốn có một con cú, từ trước cả thời loài cú rơi xuống chết sạch.” Gã tự đính chính. “Chết sạch ngoại trừ con cú của các cô.”
“Kế hoạch cấp tốc hiện nay của chúng tôi và kế hoạch tổng thể yêu cầu mua thêm một con cú nữa, để cho kết đôi với Scrappy.” Cô chỉ con cú đang gật gù ngủ trên cành. Nó vừa thoáng mở hai mắt, hai kẽ hẹp màu vàng thoắt cái đã liền lại khi con cú thu người về tư thế ngủ. Ngực nó phồng lên thụp xuống thấy rõ, như thể con cú, trong tình trạng lơ mơ, đã thở dài.
Khung cảnh ấy làm phản ứng của gã pha lẫn giữa kinh ngạc và thèm muốn trước đó giờ trộn thêm nỗi cay đắng tột cùng. Quay lưng lại, gã nói, “Tôi muốn tiến hành kiểm tra số được chọn ngay. Chúng ta xuống dưới được không?”
“Chú tôi nhận được điện thoại từ cấp trên của anh, giờ ông có lẽ đã…”
“Các cô là công ty gia đình à?” Rick cắt lời. “Một tập đoàn lớn thế này mà là một gia đình ư?”
Tiếp tục câu đang bỏ dở, Rachael nói, “Chú Eldon giờ hẳn đã thu xếp xong nhóm người máy và nhóm đối chứng rồi. Chúng ta đi thôi.” Cô sải bước đến thang máy, tay lại thọc mạnh vào túi áo khoác. Cô không quay lại nhìn, và gã chần chừ một lát, cảm thấy khó chịu, trước khi bước theo cô.
“Cô ác cảm gì với tôi à?” gã hỏi khi họ cùng đi xuống.
Cô trầm ngâm, như thể mãi đến giờ cô mới biết vậy. “À, anh, một nhân viên cảnh sát xoàng, đang ở vào một vị thế hết sức đặc biệt. Anh hiểu ý tôi không?” Cô liếc xéo gã, cái nhìn tràn đầy ác cảm.
“Sản lượng hiện nay của các cô,” gã hỏi, “bao nhiêu phần là các mẫu người máy được trang bị não bộ Nexus-6?”
“Tất cả.”
“Tôi tin chắc thang đo Voigt-Kampff sẽ có tác dụng với chúng.”
“Còn nếu không, chúng tôi sẽ buộc phải rút tất cả các mẫu Nexus-6 khỏi thị trường.” Đôi mắt đen của cô bốc hỏa. Cô trừng mắt nhìn gã khi thang máy dừng lại và cửa mở ra. “Vì mấy Sở Cảnh sát các anh không thể làm tròn bổn phận đơn giản là tìm ra dăm ba Nexus-6 đã trở chứng…”
Một người đàn ông, già cả, bảnh bao và mảnh dẻ, tiến về phía họ, chìa tay ra. Vẻ kiệt quệ lộ ra trên mặt ông ta, như thể mọi chuyện gần đây đã bắt đầu tăng tốc quá nhanh. “Tôi là Eldon Rosen,” ông ta tự giới thiệu với Rick khi họ bắt tay. “Anh Deckard này, anh biết chúng tôi không sản xuất bất cứ cái gì ở đây, trên Trái đất này, phải không? Chúng tôi không thể cứ gọi điện đến nhà máy bảo họ chuyển một lô sản phẩm đủ loại là xong được. Chẳng phải chúng tôi không muốn hay không có ý định hợp tác với các anh. Nhưng dù sao tôi cũng đã cố hết sức trong khả năng của mình.” Ông ta đưa bàn tay trái run rẩy vuốt mái tóc lưa thưa.
Chỉ chiếc cặp công vụ, Rick nói, “Tôi đã sẵn sàng rồi.” Nỗi lo lắng của ông Rosen càng khiến gã tự tin hơn. Họ sợ mình, gã giật mình nhận ra. Rachael Rosen nữa. Mình có thể ép họ bỏ sản xuất mẫu Nexus-6. Những gì mình làm trong một giờ tới sẽ ảnh hưởng đến tổ chức sản xuất của họ. Nó có thể quyết định tương lai của Hiệp hội Rosen, ở đây, tại Hoa Kỳ này, ở Nga và cả sao Hỏa.
Hai thành viên của gia đình Rosen đang bồn chồn dò xét gã, và gã cảm thấy sự xảo trá trong vẻ lịch thiệp của họ. Gã đến đây là đã mở ra cánh cửa hư vô đến với họ, đã làm sứ giả đưa đường cho sự hủy diệt âm thầm về kinh tế. Bọn họ nắm quyền lực phi thường, gã nghĩ. Doanh nghiệp này được cho là một trong những trụ cột công nghiệp của toàn tinh hệ. Việc sản xuất người máy kỳ thực đã trở nên liên hệ chặt chẽ với công cuộc định cư, đến nỗi nếu một bên suy tàn, thì bên kia chấm dứt chỉ là vấn đề thời gian. Hiển nhiên Hiệp hội Rosen biết rõ như vậy. Eldon Rosen rõ ràng đã giày vò về điều này kể từ khi Harry Bryant gọi đến.
“Nếu là ông tôi sẽ không lo lắng làm gì,” Rick nói khi hai chú cháu nhà Rosen dẫn gã đi qua một hành lang rộng sáng rực. Gã âm thầm thấy hài lòng. Giây phút này khiến gã vui lòng hơn bất kỳ giây phút nào gã còn nhớ được. Ồ, bọn họ sẽ sớm biết rằng bài kiểm tra của gã có thể làm được những gì – và không làm được những gì. “Nếu ông không đặt lòng tin vào thang đo Voigt-Kampff,” gã lý lẽ, “có thể tổ chức của ông đáng lẽ đã phải nghiên cứu ra một thang đo thay thế. Có thể nói rằng trách nhiệm một phần ở các ông. Ồ, cảm ơn.” Hai người nhà Rosen vừa đưa gã từ hành lang vào căn phòng khách vuông vắn, rộng rãi và sang trọng, có trải thảm, đèn, ghế dài, những bàn con nhỏ hiện đại, trên đó đặt những tạp chí số mới đây… bao gồm, gã nhận ra, phụ bản tháng Hai của danh mục Sidney, mà bản thân gã chưa được thấy. Quả thực, phụ trương tháng Hai phải đến ba hôm nữa mới phát hành. Rõ ràng Hiệp hội Rosen có mối quan hệ đặc biệt với bên Sidney.
Gã bực mình, cầm cuốn phụ trương lên. “Đây là hành động vi phạm lòng tin của công chúng. Không ai được quyền biết trước thông tin về giá cả thay đổi.” Thực tế là điều này còn có thể vi phạm luật liên bang, gã cố nhớ ra điều luật đó, mà không được. “Tôi tịch thu cái này,” gã nói, và mở cặp ra bỏ cuốn phụ trương vào.
Sau một khoảng im lặng, Eldon Rosen nói mệt mỏi, “Thưa anh cảnh sát, không phải là do chúng tôi có chính sách đòi xin trước…”
“Tôi không phải cảnh sát bảo an,” Rick nói. “Tôi là kẻ săn thưởng.” Từ cái cặp đang mở, gã lôi ra máy đo Voigt-Kampff, ngồi xuống bàn nước làm từ gỗ hồng mộc cạnh đó, và bắt đầu lắp các dụng cụ đo phản ứng sinh lý khá đơn giản. “Ông có thể đưa đối tượng đầu tiên vào được rồi,” gã thông báo cho Eldon Rosen, trông ông ta giờ còn hốc hác hơn bao giờ hết.
“Tôi muốn xem,” Rachael nói và cũng ngồi xuống. “Tôi chưa bao giờ được xem bài kiểm tra thấu cảm thực hiện thế nào. Mấy thứ của anh đo cái gì thế?”
“Cái này” – Rick giơ lên miếng dán tròn gắn dây điện – “đo độ giãn nở mao mạch vùng mặt. Chúng ta biết đây là phản ứng sơ đẳng của thần kinh tự chủ, cái gọi là phản ứng xấu hổ hay đỏ mặt trước một kích thích gây sốc về mặt đạo đức. Nó không thể kiểm soát bằng ý chí, cũng như độ dẫn điện trên da, hô hấp, hay nhịp tim.” Gã cho cô xem món đồ còn lại, một cây đèn chiếu tia hẹp. “Cái này đo biến đổi độ căng trong cơ mắt. Đồng thời với hiện tượng đỏ mặt, ở mắt thường xuất hiện một cử động nhỏ nhưng đủ đo được…”
“Và những biến đổi này không có ở người máy,” Rachael nói.
“Chúng không sinh ra khi gặp những câu hỏi kích thích, phải. Dù chúng vẫn tồn tại về mặt sinh học. Vẫn có tiềm năng.”
“Hãy cho tôi làm bài kiểm tra.”
“Tại sao?” Rick hỏi, bối rối.
Eldon Rosen lên tiếng, giọng khàn khàn, “Chúng tôi chọn cô ấy làm đối tượng đầu tiên của anh. Cô ấy có thể là người máy. Chúng tôi hy vọng anh có thể phân biệt được.” Ông ta ngồi xuống sau một loạt những cử động vụng về, lấy thuốc lá ra, châm lửa và chằm chặp quan sát.
