Ngoài bà mẹ của ông chủ còn có một người họ hàng nữa của gia đình thường đến thăm nhà khiến tôi phải chịu nhiều phiền phức − đó là “cậu Robson”, em trai của bà Bloomfield, một người đàn ông tự phụ có dáng người cao, mái tóc đen và nước da mai mái như chị gái của ông, với cái mũi đầy vẻ khinh khỉnh, đôi mắt xám ti hí, thường ở trong trạng thái lim dim, với sự thiếu hiểu biết kết hợp cùng thái độ khinh thường tất thảy mọi thứ xung quanh. Ông ta là một người đàn ông to béo, nhưng biết cách thắt đai làm cho bụng mình nhỏ lại một cách đáng kể và với dáng người cứng nhắc không tự nhiên, ông Robson cao lớn đạo mạo ấy cho thấy tính kiêu ngạo, thái độ khinh rẻ phụ nữ ẩn đằng sau vẻ công tử bột. Ông ta hiếm khi hạ cố chú ý đến tôi, và khi ông ta chú ý, sự xấc láo khinh miệt trong giọng nói và thái độ của ông khiến tôi tin rằng ông chẳng xứng làm một quý ông. Nhưng đó không phải là lý do khiến tôi ghét sự có mặt của ông ở nhà đó, dù những ảnh hưởng xấu của ông đối với bọn trẻ − khuyến khích tất cả những thói xấu của chúng, và làm cho kết quả lao động của tôi trong nhiều tháng trở thành công cốc.

Ông ta hiếm khi hạ cố chú ý đến Fanny và Harriet, nhưng lại có vẻ thích Mary Ann. Ông ta liên tục khuyến khích cái thói điệu đà, màu mè của con bé (cái thói mà tôi đã cố gắng ở mức cao nhất để loại bỏ), luôn miệng huyên thuyên về khuôn mặt xinh xắn của nó, nhồi vào đầu nó đủ mọi ý niệm tự phụ liên quan đến hình thức của mình (trong khi tôi dạy nó coi đó là điều nhỏ nhặt so với sự tu dưỡng trí tuệ và tính cách), và tôi chưa bao giờ thấy một đứa trẻ nào dễ bị ảnh hưởng bởi sự khen nịnh như nó. Dù nó hay anh trai nó làm điều gì sai quấy, ông cậu cũng khuyến khích bằng cách cười lớn, nếu không phải là bằng sự khen ngợi lộ liễu. Người lớn biết rất ít về tác hại mà họ gây ra cho con trẻ qua việc cười trước những lỗi lầm của chúng, và chế giễu những gì mà những người bạn thực sự đã cố gắng dạy chúng trân trọng.

Mặc dù không phải là một kẻ nghiện ngập, ông Robson có thói quen nốc một lượng lớn rượu vang và thỉnh thoảng khoái uống nước lọc pha với rượu brandy. Ông ta cố hết sức dạy thằng cháu trai bắt chước mình uống thứ đó, và dạy nó tin rằng càng uống nhiều rượu thì tinh thần càng sảng khoái, và nó càng thích rượu, thì nó càng chứng tỏ chất đàn ông của mình và càng chứng tỏ rằng mình vượt trội so với những đứa em gái. Ông Bloomfield hầu như không nói gì để phản đối việc ấy, bởi vì thứ đồ uống ưa thích của ông là rượu gin pha nước lọc, thứ mà ông uống một lượng khá lớn mỗi ngày − và tôi cho rằng chính vì thế mà da của ông tai tái và tính khí của ông luôn cáu bẳn.

Ông Robson cũng khuyến khích xu hướng hành hạ các loài vật của Tom, bằng cả sự giáo huấn lẫn sự làm gương của chính ông. Vì thường xuyên đến để săn bắn trên đất của anh rể, ông ta thường mang theo những con chó cưng của mình và đối xử với chúng một cách tàn nhẫn đến nỗi, khiến tôi có ý nghĩ xấu xa rằng tôi sẵn sàng bỏ ra một đồng tiền vàng vào bất cứ ngày nào để xem một trong những con chó đó cắn ông ta, miễn là nó có thể làm điều đó mà không bị trừng phạt. Thi thoảng khi đang trong tâm trạng đầy tự mãn, ông ta đi săn tổ chim với bọn trẻ, một việc khiến tôi tức giận và phiền lòng không thể tả nổi. Bởi vì bằng những nỗ lực thường xuyên và kiên trì, tôi tự an ủi bản thân rằng tôi đã làm cho chúng hiểu được phần nào sự ác độc trong thú vui đó, và hy vọng theo thời gian chúng sẽ hiểu được ý nghĩa của sự công bằng và lòng nhân ái, nhưng mười phút đi lùng tổ chim với cậu Robson, hay thậm chí chỉ một tiếng cười của ông ta liên quan đến những hành động dã man của chúng trước kia, cũng đủ để phá hủy ngay lập tức kết quả của quá trình thuyết phục và giảng giải công phu của tôi. Tuy nhiên, thật may mắn, trong mùa xuân đó, nhóm đi săn tổ chim ấy, chẳng săn được gì, ngoài những tổ chim trống không, hoặc vài quả trứng − không đủ kiên nhẫn để những cái tổ ấy yên cho tới khi những con chim ấp trứng − trừ một lần. Lần ấy Tom cùng ông cậu sang khu đất gần đó để săn tổ chim và hớn hở chạy vào vườn, với một ổ chim mới đẻ trong tay. Vừa mới được tôi đưa ra ngoài chơi, Mary Ann và Fanny liền chạy đến ngắm say sưa chiến lợi phẩm của anh mình, và nài nỉ xin mỗi đứa một con chim non. “Không, không cho một con nào hết!” Tom quát lớn. “Tất cả là của tao, cậu Robson cho tao đấy − một, hai, ba, bốn, năm con − chúng mày không được động vào con nào hết! Không, không một con nào, động vào chết với tao!”, nó nói bằng giọng đắc chí. Đặt tổ chim xuống đất, nó đứng giạng chân trước tổ chim, hai tay xỏ túi quần, cúi người về phía trước, thể hiện cảm giác khoái chí theo đủ kiểu qua vẻ mặt.

“Nhưng chúng mày sẽ được xem anh giải quyết chúng nhé. Anh nói thế đấy, anh sẽ lấy roi quất chúng nhé? Hãy xem anh có dám không nhé. Ôi! Có trò hay dành cho anh trong cái tổ chim đó.”

“Nhưng, Tom”, tôi nói, “cô sẽ không cho phép em hành hạ những con chim đó. Hoặc là để chúng chết thật nhanh, ngay lập tức, hoặc là trả chúng về nơi em đã bắt chúng để chim mẹ có thể tiếp tục cho chúng ăn.”

“Nhưng cô không biết nơi đó là nơi nào đâu. Chỉ có em và cậu Robson biết thôi.”

“Nhưng nếu em không nói cho cô biết, thì tự cô sẽ giết chúng − dù cô ghét làm việc đó vô cùng.”

“Cô không dám đâu. Cô không dám động vào chúng đâu! Bởi vì cô biết cha, mẹ, và cậu Robson sẽ tức giận. Ha, ha! Em biết thừa rồi!”

“Cô sẽ làm những gì cô nghĩ là đúng trong trường hợp cần thiết mà không cần phải hỏi ý kiến ai. Nếu cha mẹ em không ủng hộ việc làm của cô, thì cô rất tiếc sẽ phải làm họ bực mình, và dĩ nhiên ý kiến của cậu Robson của em không quan trọng đối với cô.”

Nói như vậy − bị thúc đẩy bởi ý thức trách nhiệm − là đối mặt với rủi ro tự làm khó cho mình và kích động sự tức giận ở ông bà chủ. Tôi lấy một hòn đá nhẵn, được người làm vườn xếp làm bẫy chuột. Sau đó tôi cố gắng thuyết phục tên bạo chúa nhỏ đó trả những con chim non về tổ của chúng, tôi hỏi lại một lần nữa xem nó định làm gì với chúng. Với vẻ hớn hở đầy độc ác, nó bắt đầu liệt kê ra một loạt các kiểu tra tấn, và trong khi nó mải liệt kê, tôi thả hòn đá xuống những nạn nhân sắp bị tra tấn của nó và làm cho chúng chết một cách nhanh chóng nhất có thể. Những tiếng kêu the thé vang lên, những lời nguyền rủa tồi tệ, kèm theo đó là sự xúc phạm trơ tráo. Ông cậu Robson đi tới với khẩu súng trên tay và vừa mới dừng lại để đá con chó của ông ta. Tom lao về phía ông ta, thề rằng ông ta cần phải đá tôi thay vì đá con chó Juno. Ông Robson đứng nghiêng người bên cây súng, cười hô hố trước cơn cuồng bạo lực của thằng cháu cũng như những lời nguyền rủa và những cái tên có tính chất lăng nhục mà nó ném tới tấp vào tôi. “Ô, hô, mày là một chàng trai cừ đấy!” Ông ta thốt lên, rồi cầm súng và đi về phía ngôi nhà. “Thằng bé gan dạ đấy. Tôi thề, chưa bao giờ tôi thấy một thằng nhóc có phong độ quý tộc như thế. Nó đã vượt ra khỏi sự cai quản của đám đàn bà rồi: Lạy Chúa! Nó không vâng lời mẹ, bà, gia sư, và tất cả đám đàn bà! Ha, ha, ha! Đừng cáu thế, Tom, ngày mai cậu sẽ kiếm cho mày một ổ chim non khác.”

“Ông Robson, nếu ông kiếm một ổ chim non khác, thì tôi cũng sẽ giết chúng”, tôi nói.

“Hừm!” Ông ta đáp, và ném về phía tôi một cái nhìn trừng trừng − cái nhìn mà trái với sự mong đợi của ông ta, tôi đã đối diện không hề nao núng − rồi với vẻ khinh miệt của kẻ bề trên, ông ta quay gót, bước vào nhà. Sau đó Tom hầm hầm bước vào nhà, kể mọi chuyện với mẹ. Bà mẹ thường không nói nhiều về bất cứ chủ đề gì, nhưng, sau đó khi bà gặp tôi, vẻ mặt bà sa sầm và cách cư xử của bà thật lạnh lùng. Sau một vài lời nhận xét lấy lệ về thời tiết, bà nói − “Tôi rất tiếc, cô Grey, cô nghĩ rằng can thiệp vào những thú vui của cậu chủ Bloomfield là việc cần thiết, nhưng cậu chủ rất bực mình vì cô đã giết những con chim non của cậu.”

“Khi những trò vui của cậu Bloomfield bao gồm trò tra tấn những con vật biết đau đớn”, tôi trả lời, “thì tôi nghĩ can thiệp là trách nhiệm của tôi.”

“Dường như cô đã quên”, bà ta nói bằng giọng lạnh lùng, “rằng tất cả những sinh vật đó đều được sinh ra vì lợi ích của chúng ta.”

Tôi nghi ngờ cái học thuyết đó, nhưng tôi đáp một cách đơn giản − “Nếu đúng như vậy, thì chúng ta càng không có quyền hành hạ chúng để mua vui.”

“Tôi nghĩ”, bà nói, “niềm vui của một đứa trẻ chắc chắn không đủ sức nặng để chống lại lợi ích của một kẻ cục súc không có tâm hồn.”

“Nhưng, vì lợi ích của đứa trẻ, những thú vui như thế không thể được khuyến khích”, tôi trả lời bằng giọng nhẹ nhàng, để bù cho sự cố chấp. “Hạnh phúc thuộc về người biết khoan dung, bởi vì họ sẽ nhận được sự khoan dung.”

“Chao ôi! Tất nhiên rồi, nhưng đó là nói về cách đối xử giữa người và người.”

“Con người biết khoan dung thể hiện lòng khoan dung cả với những con vật”, tôi mạnh dạn nói thêm.

“Tôi nghĩ cô chẳng có lòng khoan dung lắm đâu”, bà ta đáp bằng giọng chua cay, cùng với một nụ cười vội nở rồi tắt ngấm ngay sau đó. “Cô đã giết những con chim đó theo cái cách gây kinh hoàng, và khiến cho đứa bé đáng yêu ấy buồn chỉ vì ý thích nhất thời của cô.”

Tôi cho rằng tốt nhất không nên nói thêm nữa. Cuộc tranh luận đã bị đẩy đến bên bờ của một cuộc cãi vã chưa từng có giữa tôi và bà Bloomfield. Chưa bao giờ tôi với bà ta nói qua nói lại với nhau nhiều và căng thẳng như thế kể từ ngày tôi đặt chân tới đây.

Nhưng ông Robson và bà cụ Bloomfield không phải là những vị khách duy nhất thường xuyên đến Wellwood khiến tôi gặp phiền phức. Mỗi vị khách đến nhà ấy ít nhiều đều khiến tôi khó chịu, không hẳn là vì họ không thèm để ý đến tôi (mặc dù tôi cảm thấy chỉ riêng về mặt này, cách cư xử của họ thật kỳ cục), mà bởi tôi nhận thấy dù muốn đến mức nào tôi cũng chẳng thể tách các học trò của mình khỏi họ. Tom nhất định phải nói chuyện với họ, và Mary Ann nhất định phải được họ chú ý. Tom và Mary Ann không đứa nào biết xấu hổ là gì, thậm chí không biết đến sự khiêm tốn thông thường. Chúng cắt ngang các cuộc trò chuyện của người lớn một cách sỗ sàng và ầm ĩ, trêu chọc họ bằng những câu hỏi xấc xược nhất, túm cổ áo những người đàn ông một cách thô lỗ, trèo lên đầu gối những vị khách, bá vai họ hoặc lục lọi túi áo của họ, giật váy của những quý bà, làm tóc họ rối tung, dựng cổ áo của họ lên, và mè nheo xin nữ trang của họ.

Bà Bloomfield có đủ ý thức để có thể bị sốc và bực mình trước tất cả những hành động đó, nhưng bà không có đủ ý thức ngăn cản chúng. Bà trông đợi tôi làm việc ấy. Nhưng làm sao tôi có thể cơ chứ − khi mà các vị khách, với những bộ đồ lịch sự và những khuôn mặt mới, không ngừng khen nịnh và nuông chiều chúng, để lấy lòng cha mẹ chúng − với bộ quần áo mộc mạc, khuôn mặt không có gì nổi bật và những lời trung thực, làm sao tôi có thể kéo chúng ra khỏi đó? Tôi suy nghĩ nát óc để có thể thực hiện được việc đó và bằng cách cố gắng làm trò vui cho chúng, tôi cố thu hút chúng về phía mình: bằng cách sử dụng quyền lực mà tôi có, sự nghiêm khắc mà tôi dám sử dụng, tôi cố ngăn cản không cho chúng quấy rầy những vị khách, và bằng cách phê bình cách cư xử vô lễ của chúng để khiến chúng xấu hổ, không lặp lại hành động đó nữa. Nhưng chúng đâu biết xấu hổ là gì. Chúng coi khinh thứ quyền lực không có sự khủng bố hậu thuẫn, và bởi chúng không có trái tim dành cho lòng tốt và tình cảm, hoặc những điều đó được bảo vệ quá chắc chắn và bị giấu giếm quá kỹ đến nỗi tôi dù có cố gắng đến mấy cũng không thể nào tìm ra cách để chạm tới.

Nhưng những thử thách của tôi trong thời gian đó đã kết thúc − sớm hơn tôi nghĩ hoặc mong muốn, bởi vào một buổi tối đẹp trời ngay trước thềm tháng Năm, khi tôi khấp khởi mừng vì kỳ nghỉ đang đến gần, và tự chúc mừng bản thân đã đạt được chút ít tiến bộ trong việc dạy dỗ bọn trẻ (ít nhất, việc học tập của chúng vẫn được duy trì, vì tôi đã nạp vào đầu chúng được chút gì đó, và cuối cùng tôi đã khiến chúng hiểu ra − dù chỉ chút ít − rằng sẽ khôn ngoan hơn nếu chúng hoàn thành bài tập của mình đúng giờ để có thời gian giải trí thay vì tra tấn bản thân mình và tôi suốt thời gian dài mà chẳng có mục đích gì). Buổi chiều hôm đó bà Bloomfield gọi tôi đến gặp bà và lạnh lùng thông báo rằng sau ngày hạ chí, họ không cần tôi ở nhà họ nữa. Bà khẳng định với tôi rằng tính cách và hạnh kiểm của tôi nói chung không thể chấp nhận được, nhưng bọn trẻ đã có được chút tiến bộ kể từ khi tôi tới nên ông Bloomfield và bà cảm thấy họ có trách nhiệm tìm kiếm một phương pháp giáo dục khác. Mặc dù trội hơn những đứa trẻ cùng tuổi về khả năng, những đứa trẻ nhà Bloomfield rõ ràng tụt hậu so với trẻ cùng trang lứa về học thức. Cách cư xử của chúng thiếu văn hóa, và tính cách của chúng ngỗ ngược. Mẹ của chúng cho rằng sở dĩ chúng như vậy một phần là do sự thiếu cứng rắn, thiếu sự cần cù và quan tâm một cách kiên trì của tôi.

Sự cứng rắn không gì lay chuyển nổi, sự cần cù đến mức quên mình, sự kiên trì không biết mệt mỏi, sự quan tâm không ngừng nghỉ là những phẩm chất mà tôi thầm tự hào về bản thân mình, và tôi hy vọng qua thời gian, những phẩm chất ấy sẽ giúp tôi vượt qua những khó khăn để đi đến thành công. Tôi muốn nói điều gì đó để bào chữa cho bản thân, nhưng trong khi cố gắng lên tiếng, tôi cảm thấy giọng nói của mình không thoát ra được, và thay vì bộc lộ bất cứ cảm xúc nào hoặc để mặc những giọt nước mắt dâng trào trong mắt, tôi chọn im lặng, và chịu đựng tất cả như một kẻ phạm tội tự nhận hình phạt.

Vậy là tôi bị đuổi việc, và buộc phải về nhà. Chao ôi! Mọi người ở nhà sẽ nghĩ gì về tôi? Sau tất cả những gì tôi đã khoác lác, tôi không thể giữ được việc làm gia sư trong vòng chỉ một năm cho ba đứa trẻ nhỏ có bà mẹ được chính bà cô của tôi đánh giá là “một phụ nữ tử tế”. Tôi không cần phải hy vọng những người thân của mình sẵn lòng để tôi thử lần nữa. Đó là một ý nghĩ không dễ chịu bởi vì tôi bực tức, phiền não, thất vọng, vì tôi đã biết yêu thương, quý trọng gia đình, và vẫn chưa mệt mỏi vì phiêu lưu, hoặc chưa sẵn sàng buông xuôi. Tôi biết không phải tất cả các bậc cha mẹ đều giống như ông bà Bloomfield, và tôi dám chắc rằng, không phải đứa trẻ nào cũng giống như những đứa con của họ. Gia đình tiếp theo mà tôi đến làm gia sư chắc chắn khác, và bất cứ sự thay đổi nào cũng vì điều tốt đẹp hơn. Tôi đã được rèn luyện qua nghịch cảnh, được giáo dục qua trải nghiệm thực tế, và tôi khát khao chuộc lại danh dự đã mất của mình trong mắt của những người có ý kiến quan trọng hơn ý kiến của toàn thế giới này về tôi.