Tôi phải thú nhận rằng chưa bao giờ tôi chú ý đến việc ăn mặc của mình như thời gian này. Không phải là tôi nói quá lên − bởi vì từ trước đến giờ tôi không quan tâm đến việc này lắm, nhưng bây giờ, với tôi việc dành hai phút để ngắm mình trong gương không phải là điều bất thường, mặc dù tôi chưa bao giờ tìm được sự an ủi từ một việc như thế. Tôi chẳng phát hiện ra vẻ đẹp nào từ những đường nét rõ rệt, trên đôi má trũng nhợt nhạt, và mái tóc nâu sẫm chẳng có gì nổi bật của mình. Có thể có sự thông minh toát lên từ vầng trán, sự biểu cảm trong đôi mắt màu ghi đậm, nhưng những điều đó có nghĩa gì chứ? − cặp lông mày thấp kiểu Hy Lạp, đôi mắt to đen láy không gợn chút ủy mị có lẽ sẽ được coi là dễ ưa hơn. Thật ngốc khi con người ta cứ ước ao mình có được sắc đẹp. Những người có suy nghĩ chẳng bao giờ khát khao sắc đẹp cho bản thân, và cũng chẳng quan tâm nhiều đến vẻ đẹp bề ngoài của người khác. Nếu trí tuệ của con người được không ngừng trau dồi, và trái tim luôn giàu lòng nhân ái, thì không ai quan tâm đến vẻ bề ngoài. Những người thấy trong thời thơ ấu của tôi đã nói như vậy, và giờ đây chúng tôi cũng nói với các học trò của mình như thế. Đó là sự khẳng định sáng suốt và đúng đắn, nhưng liệu chúng có được trải nghiệm thực tế chứng minh không?

Tất cả chúng ta về bản chất đều có khuynh hướng yêu những gì khiến chúng ta cảm thấy vui vẻ, dễ chịu. Còn gì khiến chúng ta dễ chịu hơn một khuôn mặt đẹp − khi chúng ta biết người sở hữu khuôn mặt đó vô hại? Một bé gái yêu chú chim cảnh của nó − tại sao? Bởi vì nó là vật sống và có tình cảm, bởi vì nó yếu ớt và vô hại ư? Một con cóc cũng là sinh vật sống và biết cảm nhận, và nó cũng yếu đuối, vô hại như thế nhưng dù không làm tổn thương một con cóc, đứa bé gái vẫn không thể yêu nó như yêu chú chim có vẻ ngoài xinh xinh, có bộ lông mềm mượt, có đôi mắt sáng biết nói. Nếu một phụ nữ vừa có sắc đẹp vừa có lòng nhân hậu, thì cô được hầu hết mọi người ngợi khen bởi cả hai tố chất đó, đặc biệt về hình thức. Nếu, trái lại, nếu một người phụ nữ không đẹp người cũng chẳng đẹp nết, thì vẻ bề ngoài của cô thường bị chê bai chẳng khác gì tội lớn nhất bởi vì đối với hầu hết mọi người, nó khiến người ta khó chịu nhất. Trong khi đó, nếu cô ta không xinh đẹp nhưng tốt bụng, có cách sống kín đáo và đời sống ẩn dật, thì không ai biết được điểm tốt của cô ta, trừ những người trực tiếp giao thiệp với cô ta. Những người khác, trái lại, có thể có thành kiến về trí tuệ, tâm tính của cô ta, nếu những điều đó biện hộ cho bản thân họ về sự khó ưa của họ đối với cô ta, và ngược lại, với sắc đẹp như thiên thần che giấu một trái tim ác độc, hoặc sự quyến rũ có tính lừa lọc, một người phụ nữ sẽ che đậy được những khiếm khuyết và nhược điểm không thể dung thứ được. Những người có sắc đẹp, cần cảm thấy biết ơn vì điều đó, và sử dụng nó một cách tốt nhất, như bất cứ tài năng nào khác. Những người không có sắc đẹp nên an ủi bản thân và làm những gì tốt nhất có thể mà không cần sắc đẹp. Dĩ nhiên, bất cứ thứ gì đã là quà của Chúa thì nó hiện diện trên đời này không phải để bị khinh rẻ, dù có những thứ được đánh giá cao quá mức. Những người cảm thấy mình có khả năng yêu và những người có trái tim nói với họ rằng họ đáng được yêu trở lại có thể cảm nhận được điều này. Tuy nhiên thiếu điều này hoặc một điều tưởng chừng vặt vãnh như thế, họ thường bị cản trở trong việc trao và nhận niềm hạnh phúc mà họ dường như được tạo ra để cảm nhận và để cho có thể con đom đóm bé nhỏ khinh thường năng lượng ánh sáng mà nếu không có nó thì con ruồi biết bay khắp nơi sẽ vượt trội hơn nó hàng nghìn lần và chẳng bao giờ chịu dừng lại bên cạnh nó: nó có thể nghe thấy tiếng vù vù từ đôi cánh của con ruồi ở xung quanh mình; nó có thể tìm kiếm con ruồi trong vô vọng, nó khao khát được phát hiện, nhưng không có sức mạnh để tuyên bố về sự hiện diện của mình, không có tiếng nói để gọi con ruồi, không có cánh để bay theo con ruồi. Con ruồi có thể tìm người bạn khác, và con đom đóm sẽ phải sống và chết trong cô đơn.

Bây giờ chúng ta hãy quay trở lại với tiểu thư Murray. Cô theo mẹ đến dự tiệc khiêu vũ vào ngày thứ Ba, tất nhiên mặc rất lộng lẫy, và vui mừng vì sự quyến rũ của mình cũng như những viễn cảnh mở ra trước mắt. Vì Ashby Park cách Horton Lodge gần mười dặm, nên họ phải khởi hành khá sớm, còn tôi định dành buổi tối của mình cho bà Nancy Brown, người mà khá lâu rồi tôi không gặp. Tuy nhiên người học trò của tôi lo tôi sẽ dùng thời gian ở đó hoặc ở chỗ nào khác ngoài phòng học nên đã giao cho tôi một bản nhạc để chép khiến tôi bận cho tới gần giờ đi ngủ. Khoảng mười một giờ sáng hôm sau, ngay khi tiểu thư Murray bước chân ra khỏi phòng riêng, cô đến báo cho tôi biết tin mới. Ngài Thomas đã cầu hôn cô tại buổi khiêu vũ: một sự kiện mang lại danh tiếng cho sự khôn ngoan sắc sảo của mẹ cô, nếu không phải là cho khả năng trù tính của cô. Tôi tin rằng cô đã lên kế hoạch từ trước, và đã đoán được khả năng thành công. Lời cầu hôn đã được chấp nhận, tất nhiên, và chú rể tương lai ngày hôm đó sẽ đến để bàn các việc cần thiết với ông Murray.

Rosalie vui với ý nghĩ mình sắp trở thành bà chủ của Ashby Park. Cô hãnh diện với viễn cảnh của lễ cưới và sự huy hoàng lộng lẫy của nó, về tuần trăng mật ở nước ngoài, và những cuộc vui đình đám tiếp theo đó mà cô nghĩ sẽ tận hưởng ở Luân Đôn và những nơi khác. Hiện tại cô có vẻ khá hài lòng với ông Thomas, bởi vì mới đây cô đã gặp ông, khiêu vũ với ông và được nghe những lời phỉnh nịnh của ông. Nhưng, cuối cùng, cô dường như chùn lại trước ý nghĩ sẽ sớm về sống chung một nhà với ông. Cô ước lễ cưới sẽ được lùi lại vài tháng, và tôi cũng ước như vậy. Thật đáng sợ khi vội vàng trong cuộc hôn nhân mang điềm xấu này và không cho kẻ bất hạnh thời gian để suy nghĩ, suy luận về các bước không thể thay đổi được mà người đó sắp phải thực hiện. Tôi không tham vọng mình có được “sự quan tâm và lo lắng đầy cảnh giác” của một người mẹ, nhưng tôi sửng sốt và hoảng sợ trước sự nhẫn tâm của bà Murray, hoặc sự thiếu suy nghĩ về điều gì thực sự tốt cho con gái mình của bà, và bằng những lời cảnh báo và sự thúc giục chẳng được ai đếm xỉa tới của mình, tôi cố gắng một cách tuyệt vọng chống lại cái xấu. Tiểu thư Murray chỉ cười trước những gì tôi nói, và tôi sớm phát hiện ra rằng sự chần chừ chưa muốn cưới ngay của cô chủ yếu nảy sinh từ khao khát tạo ra những cuộc phiêu lưu lãng mạn mà cô có thể có đối với những quý ông trẻ tuổi trong số những người quen của cô, trước khi cô không còn khả năng và tư cách thực hiện những trò láu cá như vậy nữa. Vì vậy, trước khi tiết lộ với tôi việc đính hôn, cô đã buộc tôi phải hứa sẽ không nói cho ai biết chuyện đó. Và khi tôi hiểu lý do của cô, khi tôi để ý thấy cô chăm chú hơn bao giờ hết vào việc làm đỏm, tôi không tiếc cho cô nữa. “Cứ làm như cô thích đi”, tôi nghĩ, “cô đáng phải nhận hậu quả. Ngài Thomas có thể không quá tệ để kết đôi với cô đâu, và chẳng bao lâu nữa cô sẽ không còn khả năng lừa dối hay làm tổn thương người khác nữa”.

Đám cưới được ấn định vào ngày đầu tiên của tháng Sáu, chỉ hơn sáu tuần sau buổi tiệc khiêu vũ quan trọng kia, nhưng với sự lão luyện và sự nỗ lực đầy cương quyết của Rosalie, trong thời gian ngắn ngủi đó nhiều việc đã được thực hiện, nhất là trong khoảng thời gian ông Thomas đi Luân Đôn. Nghe nói ông ta tới đó để giải quyết công việc với luật sư và chuẩn bị cho lễ cưới. Ông cố gắng bù đắp cho sự vắng mặt của mình bằng những bức thư tình được gửi đều đặn, nhưng những bức thư đó không thu hút sự chú ý của những người hàng xóm, và không cho họ biết về mối quan hệ giữa ông ta với tiểu thư Murray như những cuộc viếng thăm trực tiếp, và sự kiêu căng, khó tính của mẹ ông, quý bà Ashby, đã ngăn cản bà lan truyền tin về đám cưới, trong khi tình trạng sức khỏe bất ổn của bà không cho phép bà đến thăm con dâu tương lai, vậy nên chuyện hai người đính hôn vẫn được giữ kín.

Rosalie thỉnh thoảng cho tôi xem những bức thư tình của chồng sắp cưới, để thuyết phục tôi rằng ông ta sẽ trở thành một người người chồng tốt, tận tâm. Cô cũng cho tôi xem những bức thư của một người khác, ông Green kém may mắn, người không có đủ can đảm, hoặc, như cô diễn tả, không có đủ “chí khí” để biện hộ cho bản thân, nhưng sẽ phật lòng khi bị từ chối. Ông Green sẽ viết đi viết lại, viết tái viết hồi. Ông sẽ không làm như vậy nếu như ông thấy vẻ nhăn nhó khó chịu mà thần tượng xinh đẹp của ông thể hiện trước những lời van vỉ và những tình cảm mà ông bộc lộ trong những lá thư, và nghe thấy tiếng cười khinh miệt của cô, cùng những tên gọi khinh bỉ mà cô đặt cho ông vì sự “bám dai”.

“Tại sao cô không nói cho ông ấy biết cô đã đính hôn?” Tôi hỏi.

“Em không muốn nói cho ông ta biết điều đó”, cô đáp. “Nếu ông ta biết, thì các em gái của ông ta và mọi người sẽ biết, và thế thì coi như... Của em chấm hết! Vả lại, nếu em nói cho ông ta biết, thì ông ta sẽ nghĩ việc đính hôn của em là trở ngại duy nhất và rằng em sẽ chấp nhận ông ta nếu em được tự do, mà em thì không thể chịu nổi bất cứ người đàn ông nào nghĩ như vậy, ít nhất là ông ta. Ngoài ra, em không quan tâm đến những bức thư của ông ta”, cô nói thêm bằng giọng khinh miệt, “ông ta muốn viết bao nhiêu thư tùy thích, và khi em gặp ông Green, trông ông ta như một gã khờ khiến em buồn cười”. Trong khi đó, ông Meltham trẻ trung thường xuyên đến thăm nhà tiểu thư Murray hoặc đi ngang qua đây, và bị Matilda nguyền rủa, chê bôi hết lời, trong khi chị gái của cô chú ý đến ông ta hơn bình thường. Cô cố quyến rũ ông Hatfield một lần nữa, nhưng không thành công, cô đáp trả thái độ kiêu căng của ông ta bằng sự khinh miệt cao ngất, và nói về ông ta bằng sự khinh rẻ, ghê tởm như trước kia cô đã chế nhạo chức mục sư của ông ta. Nhưng, trong khi đó cô không hề để lỡ cơ hội tiếp cận Weston, dù chỉ một phút. Cô chộp lấy mọi cơ hội gặp anh, dùng mọi chiêu trò để quyến rũ anh, và theo đuổi anh với sự kiên trì như thể cô thực sự yêu anh chứ không yêu bất cứ ai khác, như thể niềm hạnh phúc của đời cô phụ thuộc vào việc khơi gợi sự đáp lại tình cảm từ phía anh. Kiểu hành xử đó hoàn toàn vượt ngoài sức hiểu của tôi. Nếu tôi thấy nó được miêu tả trong một cuốn tiểu thuyết, thì tôi sẽ nghĩ nó thật quái đản. Nếu tôi nghe người khác miêu tả nó, thì tôi sẽ tưởng rằng đó là một sự nhầm lẫn hoặc sự cường điệu, nhưng khi tôi tận mắt chứng kiến nó, và chịu đựng nó, tôi chỉ có thể kết luận rằng sự hợm mình quá quắt đó, giống như chứng say rượu, làm chai cứng trái tim, nô dịch hóa các khả năng, và làm hư hại các cảm xúc; rằng những con chó không phải là những sinh vật duy nhất nhìn hau háu những gì chúng không thể nhai ngấu nghiến, và thù hận trước miếng ăn nhỏ nhất của đồng loại đang chết đói.

Giờ đây tiểu thư Murray trở nên cực kỳ tốt đối với những người nông dân nghèo. Các mối quen biết giữa cô và họ được mở rộng hơn, những chuyến thăm của cô tới chỗ ở tồi tàn của họ trở nên thường xuyên hơn bao giờ hết. Nhờ thế cô được những người dân nghèo khen là một tiểu thư trẻ tuổi có lòng nhân đức và thường chiếu cố đến những kẻ bần cùng, và những lời tán tụng của họ chắc chắn được nói đi nói lại với Weston, người mà cô có dịp gặp gỡ hằng ngày, không ở nhà này thì ở nhà khác, hoặc trong khi cô đi dạo. Qua các cuộc chuyện trò của những người nông dân, cô cũng nắm được anh có thể đến những chỗ nào, vào khoảng thời gian nào, để làm lễ rửa tội cho một đứa trẻ hoặc thăm một người già, một người ốm, một người đang có chuyện buồn hoặc đang hấp hối. Và từ những gì nghe được, cô lập kế hoạch của mình một cách tài tình. Trong những cuộc dạo chơi, cô thỉnh thoảng đi với em gái − người mà bằng cách nào đó, cô đã thuyết phục được hoặc đã hối lộ để tham gia kế hoạch của cô − thỉnh thoảng đi một mình, và không bao giờ đi cùng tôi, nhất quyết tước của tôi niềm vui được gặp Weston, hoặc được nghe giọng nói của anh thậm chí khi anh nói chuyện với người khác, điều mà vừa là niềm vui lớn, nhưng cũng gây tổn thương và đau khổ cho tôi. Tôi thậm chí không thể gặp anh ở nhà thờ bởi tiểu thư Murray, vì một lý do tầm thường nào đó đã chiếm cái góc trong băng ghế của gia đình ở nhà thờ mà tôi thường ngồi kể từ khi tôi đến, và tôi phải ngồi quay lưng lại bục giảng Kinh trừ khi tôi có đủ ngạo mạn để ngồi vào giữa ông bà Murray.

Bây giờ tôi cũng không đi bộ về nhà cùng với các học sinh của mình nữa. Họ nói mẹ của họ nghĩ rằng để thiên hạ nhìn thấy ba người của gia đình họ đi bộ từ nhà thờ về thì sẽ không hay, và nếu cứ để như vậy thì chỉ có hai người đi xe ngựa về. Bởi vì họ rất thích đi bộ trong thời tiết đẹp, tôi vinh dự được đi xe ngựa với các phụ huynh. “Vả lại”, họ nói, “cô không thể đi bộ nhanh như chúng em được đâu. Cô biết cô luôn đi tụt lại phía sau mà”. Tôi biết đó chỉ là cái cớ, nhưng tôi không phản đối, và biết rõ những động cơ ở đằng sau, tôi không bao giờ tranh cãi về những quyết định đó. Trong sáu tuần đáng nhớ ấy, vào buổi trưa, tôi không đi nhà thờ lần nào. Nếu tôi bị cảm lạnh hoặc khó ở thì nhân chuyện đó tôi ở nhà, và thường họ sẽ bảo rằng ngày hôm đó họ cũng không đi nhà thờ, rồi giả vờ thay đổi quyết định, đi đến đó mà không nói với tôi. Có lần khi về nhà, họ chiêu đãi tôi bằng cách thuật lại một cách sôi nổi cuộc trò chuyện giữa họ và Weston. “Và ông ấy hỏi có phải cô bị ốm không, cô Grey ạ”, Matilda nói, “nhưng chúng em nói với ông ấy rằng cô hoàn toàn khỏe mạnh, chỉ là cô không muốn đi nhà thờ thôi − vậy nên ông ấy sẽ nghĩ cô đang đổ đốn.”

Cơ hội cho các cuộc gặp gỡ vào các ngày thường cũng được ngăn chặn một cách cẩn thận. Sợ rằng tôi sẽ đi thăm bà Nancy Brown tội nghiệp hoặc bất cứ người nào khác, tiểu thư Murray chủ động giao cho tôi đủ việc làm để tôi không còn thì giờ rảnh rỗi. Luôn có một bức vẽ để hoàn thành, một bản nhạc cần phải chép, hoặc việc gì đó đủ để khiến tôi không còn khả năng cho phép mình làm bất cứ việc gì ngoài việc đi loanh quanh trong sân một lát.

Một buổi sáng, sau khi đã tìm kiếm và mai phục Weston, chị em họ hớn hở trở về kể cho tôi nghe chuyện của họ. “Ông ấy lại hỏi về cô đấy”, Matilda nói, bất chấp sự ra hiệu im lặng của chị cô. “Ông ấy thắc mắc tại sao cô không bao giờ đi cùng chúng em và nghĩ chắc hẳn cô không được khỏe nên ít khi ra ngoài.”

“Ông ấy có nói như vậy đâu, Matilda − em chỉ nói vớ vẩn thôi!”

“Rosalie, chị nói dối! Đúng là ông ấy hỏi như vậy, chị biết mà. Và chị đã nói − không, Rosalie − đồ chết tiệt! Em sẽ không nói dối như vậy đâu! Cô Grey, Rosalie đã nói với ông ấy rằng cô hoàn toàn khỏe mạnh, nhưng cô luôn bận đọc sách đến nỗi không hứng thú với bất cứ điều gì khác.”

“Anh ấy chắc hẳn đã nghĩ mình là loại người gì!” Tôi nghĩ.

“Thế còn”, tôi hỏi, “bà Nancy có hỏi về tôi không?”

“Có, và chúng em đã nói với bà ấy rằng cô thích đọc sách và vẽ đến mức cô không thể làm gì khác.”

“Mặc dù sự thật không phải như vậy. Nếu các cô nói với bà ấy rằng tôi quá bận đến nỗi không thể đến thăm bà được thì điều đó gần sự thật hơn.”

“Em không nghĩ vậy”, tiểu thư Murray nói, bỗng nhiên trở nên nóng nảy, “Em chắc chắn rằng bây giờ cô có thừa thời gian cho riêng mình, khi cô chẳng phải dạy chúng em mấy”.

Tranh luận với những con người không biết suy nghĩ, được nuông chiều như vậy chỉ vô ích mà thôi, nên tôi cố gắng giữ sự bình thản. Bây giờ tôi đã quen giữ im lặng khi những điều khó chịu đối với đôi tai mình được thốt ra. Và bây giờ tôi cũng đã quen mang một vẻ mặt tươi cười bình thản khi trong lòng cảm thấy cay đắng. Chỉ những người từng trải nghiệm những chuyện đó mới có thể hiểu được những cảm giác của tôi lúc ấy, khi tôi ngồi với vẻ mặt dửng dưng như không có chuyện gì xảy ra, lắng nghe họ thuật lại những cuộc gặp gỡ, những cuộc chuyện trò với Weston mà họ dường như tìm được cảm giác thích thú trong việc miêu tả cho tôi nghe, và nghe những lời khẳng định về anh, về tính cách của người đàn ông ấy, và tôi biết rằng những gì họ kể, nếu không phải là bịa đặt hoàn toàn để làm giảm uy tín của anh và để tự nâng họ lên, đặc biệt là tiểu thư Murray, thì cũng là sự cường điệu hoặc xuyên tạc, điều mà tôi vô cùng muốn phủ nhận, hoặc ít nhất thể hiện sự nghi ngờ, nhưng không dám. Tôi sợ rằng, trong khi thể hiện sự hoài nghi của mình, tôi cũng bộc lộ sự quan tâm. Những điều khác tôi đã nghe được, cảm nhận được và lo sợ quả thực là sự thật, nhưng tôi vẫn phải giấu nỗi lo âu liên quan đến anh, cảm giác phẫn nộ đối với họ, đằng sau vẻ bề ngoài dửng dưng. Có những chi tiết của câu chuyện hé mở về những gì họ đã nói và đã làm mà tôi muốn biết thêm nhưng tôi không dám hỏi. Khoảng thời gian mệt mỏi, khó khăn đó trôi đi như thế. Tôi thậm chí không thể tự an ủi mình bằng cách nói, “chẳng bao lâu nữa cô ấy sẽ kết hôn, và khi đó có lẽ sẽ có hy vọng”.

Chẳng bao lâu sau khi tiểu thư Murray kết hôn, kỳ nghỉ của tôi đến, và chẳng bao lâu sau khi tôi quay trở lại làm việc, Weston đi khỏi đó bởi vì tôi nghe nói anh và ông mục sư có chuyện bất đồng (tất nhiên lỗi là do mục sư) và anh sẽ chuyển đi nơi khác.

Không − ngoài niềm hy vọng của tôi nơi Chúa, niềm an ủi duy nhất của tôi được tìm thấy trong ý nghĩ rằng, mặc dù anh không biết điều này, tôi xứng đáng với tình yêu của anh hơn Rosalie Murray, hấp dẫn và duyên dáng chẳng kém gì cô ấy, bởi vì tôi có thể đánh giá đúng sự ưu tú của anh, điều mà cô ấy không thể. Vì hạnh phúc của anh, tôi sẵn sàng hy sinh cuộc đời mình. Tiểu thư Murray thì ngược lại, sẽ hủy hoại hạnh phúc của anh để tạm thời thỏa mãn thói kiêu căng của bản thân cô. “Giá mà anh ấy biết được sự khác biệt đó!” Tôi thầm thở than. “Nhưng không! Mình sẽ không có cơ hội để anh hiểu được tình cảm của mình. Nếu anh nhìn thấu sự giả dối, không xứng đáng, và sự phù phiếm vô cảm của cô ấy, thì anh sẽ an toàn, và mình cũng sẽ − gần như hạnh phúc, cho dù mình không bao giờ được gặp lại anh nữa.”

Tôi e rằng cho đến lúc này độc giả có thể đã chán ghét sự yếu đuối và khờ dại của tôi trước anh. Tôi chưa bao giờ để lộ sự yếu đuối, dại khờ đó, thậm chí trước chị gái và mẹ của tôi. Tôi là một kẻ giả vờ cương quyết − ít nhất trong trường hợp này. Những lời cầu nguyện, những giọt nước mắt, những điều ước, những nỗi sợ hãi, những lời thở than của tôi đều chỉ có tôi và Chúa Trời chứng kiến mà thôi.

Khi chúng ta bị nỗi đau khổ và lo âu giày vò, hoặc phải kìm nén những cảm xúc mạnh mẽ mà chúng ta buộc phải giữ cho riêng mình trong một thời gian dài vì không tìm được sự cảm thông từ bất cứ ai, chúng ta thường tìm sự an ủi trong thơ ca − và thường tìm thấy − dù trong cảm xúc dạt dào của người khác hợp với hoàn cảnh hiện tại của chúng ta, hoặc trong những nỗ lực diễn đạt ý nghĩ và tình cảm của chính bản thân ta bằng giọng điệu kém du dương và ngẫu nhiên hơn, nhưng thích hợp hơn, và vì vậy sâu sắc hơn, giàu sự cảm thông hơn, dễ chịu hơn, giàu sức mạnh khuấy động và làm vơi nhẹ những trái tim dồn nén tình cảm hơn. Từ trước đến nay, ở Wellwood và ở đây, khi phải chịu đựng nỗi nhớ nhà, tôi đã đôi ba lần tìm sự giải tỏa từ nguồn an ủi bí mật này, và bây giờ tôi lại tìm đến nó, với niềm khát khao mãnh liệt hơn bao giờ hết, bởi vì hiện giờ tôi dường như cần nó hơn. Tôi vẫn giữ gìn những di sản của sự đau khổ và trải nghiệm trong quá khứ như những cái cột đánh dấu những sự kiện đặc biệt trong khi tôi đi qua thung lũng cuộc đời. Những dấu chân giờ đây đã bị xóa sạch, bộ mặt của xứ sở này có thể đã thay đổi nhưng những cái cột ấy vẫn đứng đó, nhắc tôi nhớ mọi sự đã xảy ra như thế nào. Biết đâu đấy, độc giả sẽ tò mò muốn biết những cảm xúc dạt dào đó, vậy nên tôi sẽ cho các bạn xem một ví dụ ngắn. Đó có thể là những dòng ủy mị, nhạt nhẽo, nhưng cũng có thể là cảm xúc dạt dào của nỗi đau đối với những ai từng trải qua hoàn cảnh tương tự.

Ôi, họ đã cướp đi niềm hy vọng

mà tâm hồn tôi nâng niu

Họ không cho tôi đến với giọng nói

mà tâm hồn tôi hạnh phúc khi nghe thấy

Họ không để tôi nhìn thấy gương mặt

mà tôi hạnh phúc khi ngắm nhìn

Và họ đã cướp đi của tôi tất cả những nụ cười

cùng tất thảy tình yêu của người

Hãy để họ lấy đi tất cả những gì có thể

Nhưng kho báu vẫn thuộc về tôi

Một trái tim biết yêu để nghĩ về người

Và biết cảm nhận giá trị người hiện có.

Đúng vậy, suy cho cùng họ không thể cướp đi của tôi điều đó. Tôi có thể nghĩ về anh hằng ngày, hằng đêm, và tôi có thể cảm nhận được rằng anh đáng được nghĩ đến. Không một ai hiểu anh như tôi. Không một ai có thể đánh giá đúng giá trị của anh như tôi. Không một ai có thể yêu anh như tôi − có thể, nếu tôi có thể, nhưng có điều không ổn ở đây. Tôi việc gì phải nghĩ nhiều đến một người không bao giờ nghĩ đến tôi? Đó là sự ngốc nghếch ư? Đó là sai lầm ư? Nếu tôi cảm thấy hạnh phúc khi nghĩ đến anh như vậy, và nếu tôi giữ những ý nghĩ đó cho riêng mình, và không làm phiền đến ai, thì điều đó có hại gì chứ? Tôi tự hỏi. Và sự suy luận ấy ngăn cản tôi thực hiện bất cứ nỗ lực nào để từ bỏ sự kìm nén.

Nhưng nếu những ý nghĩ đó mang đến niềm vui, thì đó là niềm vui trong lo âu, buồn sầu, chẳng khác sự đau khổ bao nhiêu. Đó là sự nuông chiều mà một người khôn ngoan và giàu trải nghiệm hơn chắc chắn sẽ từ chối không đáp ứng bản thân mình. Nhưng làm sao tôi có thể cưỡng nổi việc lặng ngắm một cảnh tượng tươi sáng, làm sao tôi có thể bắt ép con mắt mình chỉ nhìn vào những gì ảm đạm, ì trệ, hiu quạnh ở xung quanh, vào con đường hoang vắng, vô vọng, u buồn ở phía trước. Cứ buồn bã và chán nản như vậy quả thật không nên. Đáng lẽ tôi phải coi Chúa Trời là bạn của mình, và phải coi việc thực hiện ý Chúa là niềm vui, là công việc của đời mình, nhưng đức tin trong tôi thì yếu, mà tình cảm lại quá mạnh.

Trong quãng thời gian khó khăn ấy tôi còn có hai chuyện buồn khác. Chuyện thứ nhất có lẽ là chuyện vặt, nhưng đã khiến tôi khóc rất nhiều: chú chó nhỏ Snap, người bạn có trái tim ấm áp, đôi mắt sáng, và vẻ ngoài hoang dã của tôi, sinh vật duy nhất mà tôi có ở đó để yêu tôi, đã bị người ta mang cho một người bắt chuột trong làng, một người đàn ông khét tiếng vì đối xử tàn bạo với đàn chó của ông ta. Chuyện buồn thứ hai khá nghiêm trọng: những bức thư tôi nhận được từ gia đình ngầm báo cho tôi biết sức khỏe của cha tôi đang xấu đi. Không nỗi sợ hãi mang tính điềm báo nào được bộc lộ qua những bức thư đó, nhưng tôi trở nên lo sợ, hay buồn nản, không thể ngăn được nỗi lo sợ rằng một tai ương khủng khiếp nào đó đang đợi chúng tôi. Tôi dường như nhìn thấy những đám mây đen đang tụ lại quanh những ngọn đồi ở quê nhà, và nghe thấy tiếng ầm ì giận dữ của một cơn giông tố sắp xảy ra, tàn phá trái tim chúng tôi.