Sáng hôm sau tôi xuống nhà lúc gần tám giờ, bởi vì tôi biết giờ nhờ tiếng chuông đồng hồ từ xa vọng lại. Không có dấu hiệu gì của bữa sáng. Tôi đợi khoảng một tiếng đồng hồ mới tới giờ ăn sáng, và tôi vẫn mong được đến thư viện. Sau khi bữa ăn kết thúc, tôi lại đợi khoảng một tiếng rưỡi nữa trong sự bồn chồn và bứt rứt, không biết phải làm gì. Cuối cùng phu nhân Ashby đến chào tôi. Cô thông báo với tôi rằng cô vừa mới ăn sáng xong, và đang muốn rủ tôi cùng đi dạo trong vườn cảnh. Cô hỏi tôi dậy lâu chưa, và khi nhận được câu trả lời của tôi, cô nói rằng cô rất lấy làm tiếc, rồi lại hứa dẫn tôi đến thư viện. Tôi gợi ý rằng tốt nhất cô nên thực hiện lời hứa ngay tức khắc, và như thế cô sẽ không phải gặp phiền phức với việc nhớ hay quên nó. Cô đồng ý, với điều kiện tôi sẽ không nghĩ tới việc đọc sách, hoặc không bận tâm tới những cuốn sách vào lúc này, bởi vì cô muốn dẫn tôi đi thăm các khu vườn, muốn đi dạo trong vườn cảnh cùng tôi, trước khi trời trở nên quá nóng. Thực ra, lúc đó trời đã bắt đầu nóng rồi. Tất nhiên tôi tán thành, vậy là chúng tôi đi dạo.

Khi chúng tôi đang đi dạo trong vườn cảnh, vừa đi vừa nói về những gì người bạn đồng hành của tôi đã nhìn thấy và nghe thấy trong chuyến du lịch của cô, một người đàn ông cưỡi ngựa về phía chúng tôi. Khi đến gần, ông ta quay mặt về phía chúng tôi, nhìn tôi trừng trừng, và tôi có thể thấy rõ ông ta trông như thế nào. Đó là một người đàn ông cao, gầy, trông như người nghiện thuốc phiện với đôi vai hơi khom, khuôn mặt tái xanh có những vết sạm đen, và đôi mắt vằn đỏ. Vẻ ngoài gầy gò, thiếu sức sống của ông ta được nhấn bởi cái miệng hơi nhếch lên trông thật nham hiểm và đôi mắt đờ đẫn vô hồn.

“Em ghê tởm ông ta!” Phu nhân Ashby thì thầm qua kẽ răng, khi người đàn ông đó chầm chậm cưỡi ngựa qua chỗ chúng tôi.

“Ai thế?” Tôi hỏi, không muốn nghĩ rằng cô đang nói về chồng mình.

“Ngài Thomas Ashby đấy”, cô đáp bằng giọng khe khẽ, đượm buồn.

“Cô ghê tởm ông ấy ư, cô Murray?” Tôi hỏi, và quá sửng sốt khi gọi tên thời con gái của cô.

“Đúng vậy, cô Grey ạ, và em cũng khinh thường ông ta. Nếu cô biết về ông ta, cô sẽ không trách em vì điều đó đâu.”

“Nhưng trước khi cưới cô biết ông ấy là người như thế nào rồi mà.”

“Không, chỉ là em nghĩ vậy thôi. Thực ra khi đó em mới chỉ biết một nửa con người ông ta thôi. Em biết cô đã cảnh báo em, và em ước gì khi đó em lắng nghe cô, nhưng bây giờ đã quá muộn để hối tiếc. Vả lại, mẹ em chắc chắn biết rõ ông ta hơn chúng ta, ấy thế mà mẹ chẳng bao giờ nói gì để can ngăn em. Khi đó em nghĩ ông ta mê em, và sẽ chiều chuộng em, sẽ để em sống theo cách em muốn. Ông ta chỉ giả vờ làm vậy lúc đầu thôi, còn bây giờ ông ta không hề quan tâm đến em. Nhưng em sẽ không bận tâm về điều đó. Ông ta có thể làm gì tùy thích, miễn sao em được tự do giải trí và được ở Luân Đôn, hoặc có vài người bạn ở đây, nhưng ông ta cứ làm như ông ta muốn, và bắt em phải làm tù nhân, làm nô lệ. Thấy em có thể vui vẻ mà không cần ông ta, và thấy người khác hiểu giá trị của em hơn mình, con người độc ác ích kỷ đó lập tức buộc tội em tiêu xài hoang phí và hay làm đỏm, sỉ nhục Harry Meltham, người mà cái ngữ như ông ta chẳng xứng để lau giày cho. Sau đó ông ta bắt em phải về nước sống như một nữ tu, vì sợ rằng em sẽ làm ông ta mất mặt và sợ tốn kém, cứ như thể chẳng phải bản thân ông ta với cuốn sổ chơi cá cược, cái bàn đánh bài, và đám gái rẻ tiền rồi tiểu thư này, quý bà nọ còn xấu xa và tồi tệ hơn gấp mười lần. Cả những chai rượu vang của ông ta, những ly brandy pha nước lã nữa! Chao ôi! Em sẽ đánh đổi cả mười kiếp để trở lại làm tiểu thư Murray như trước! Em quá buồn khi cuộc sống, sức khỏe, sắc đẹp bị phí hoài như thế này vì kẻ cục súc đó!” Cô kêu lên, rồi bật khóc trong cay đắng.

Tất nhiên tôi cảm thấy tiếc cho cô vô cùng vì sự ảo tưởng của cô về hạnh phúc và sự thiếu quan tâm đến bổn phận, cũng như vì người bạn đời xấu tính mà số phận đã sắp đặt cho cô. Tôi nói tất cả những gì có thể để an ủi cô, và đưa ra vài lời khuyên mà tôi nghĩ cần thiết nhất đối với cô: Tôi khuyên cô, trước hết, bằng cách dùng lý lẽ một cách nhẹ nhàng, bằng lòng tốt, và sự thuyết phục, hãy cố gắng giúp chồng mình cải thiện. Sau đó, cô đã làm hết sức rồi mà ông ta vẫn không sửa đổi thì hãy cố gắng tách ra khỏi ông ta − cố gắng bảo vệ bản thân mình, và cố gắng phiền lòng về ông ta ít nhất có thể. Tôi cổ vũ cô tìm kiếm sự an ủi trong bổn phận của cô trước Chúa, đặt niềm tin của mình nơi Chúa, và tìm sự khuây khỏa trong việc chăm sóc và nuôi dưỡng đứa con gái nhỏ: quả quyết với cô rằng bằng cách đó cô sẽ được đền đáp xứng đáng qua việc chứng kiến sự phát triển về sức khỏe, trí tuệ của đứa trẻ và nhận được tình yêu thực sự của nó dành cho cô.

“Nhưng em không thể hy sinh tất cả cho một đứa trẻ được”, cô nói. “Nó có thể chết − điều mà không phải không thể xảy ra.”

“Nhưng, với sự quan tâm, chăm sóc, nhiều đứa trẻ yếu ớt đã trở thành những người đàn ông và những người phụ nữ khỏe mạnh.”

“Nhưng nó cũng có thể trở thành người giống như cha nó, kẻ mà em sẽ căm ghét.”

“Không có chuyện đó đâu. Nó là một đứa bé gái, và nó giống mẹ lắm.”

“Dù sao em cũng thích nó hơn nếu nó là con trai − cha nó sẽ chẳng để lại cho nó chút tài sản thừa kế nào mà ông ta có thể phung phí. Em có thể có niềm vui gì khi chứng kiến một đứa con gái lớn lên làm lu mờ em, tận hưởng những thú vui mà em đã bị tước mất chứ? Nhưng cứ cho là em có thể rộng lượng đến mức tìm niềm vui trong việc nuôi dưỡng nó, thì nó cũng chỉ là một đứa trẻ mà thôi. Và em không thể đặt tất cả niềm hy vọng của em vào một đứa trẻ được. Như thế chỉ hơn việc hy sinh cho một con chó một chút thôi. Và vì tất cả trí khôn và lòng tốt mà cô đã cố gắng truyền cho em − tất cả những gì cô nói đều đúng, em dám nói như vậy, và nếu em già hơn em bây giờ hai mươi tuổi, thì em có thể tạo ra thành quả bằng cách đó, nhưng con người phải cảm thấy thích thú, phải được tận hưởng sự vui vẻ khi còn trẻ chứ. Và nếu người khác không để cho ta sống − tại sao, họ phải ghét những người sống theo cách đó nhỉ!”

“Cách tốt nhất để cảm thấy thích thú, vui vẻ là làm những điều đúng đắn và không thù ghét bất cứ ai. Tận cùng của tôn giáo không phải là để dạy chúng ta chết như thế nào mà dạy chúng ta sống, và cô càng sáng suốt và sống tử tế sớm bao nhiêu thì hạnh phúc của cô càng được đảm bảo bấy nhiêu. Phu nhân Ashby, tôi có một lời khuyên nữa dành cho cô, đó là cô không nên coi mẹ chồng như kẻ thù. Đừng cản trở khả năng trở thành một người bạn của bà ấy, đừng nhìn bà ấy với sự ngờ vực đầy đố kỵ. Tôi chưa gặp bà ấy nhưng tôi đã nghe cả điều hay lẫn điều không hay về bà ấy, và tôi nghĩ rằng, dù lạnh lùng và kiêu căng trong thái độ, thậm chí khăng khăng trong cách đưa ra những yêu cầu, bà có cảm tình rõ ràng dành cho những ai có thể đạt được những yêu cầu đó và dù gắn bó với con trai mình một cách mù quáng, bà không phải là không có những nguyên tắc tốt hoặc không có khả năng nghe lý lẽ. Nếu cô chiếm được cảm tình của bà và thể hiện thái độ cởi mở, thân thiện − thậm chí tâm sự với bà những điều bất bình − những điều bất bình thật sự, bởi cô có quyền phàn nàn về những điều đó − thì tôi tin chắc rằng qua thời gian bà ấy sẽ trở thành người bạn trung thành của cô, một nguồn an ủi, hỗ trợ cô, thay vì là cơn ác mộng như cô miêu tả.” Nhưng tôi e rằng lời khuyên của mình không mấy hiệu quả đối với người phụ nữ trẻ bất hạnh đó, và khi nhận thấy mình chẳng giúp ích cho cô được bao nhiêu, việc ở lại Ashby Park của tôi trở nên khó chịu gấp đôi. Tuy nhiên, ngày hôm ấy và ngày hôm sau tôi vẫn phải ở lại đó bởi vì tôi đã trót hứa sẽ ở lại. Cưỡng lại mọi lời khẩn nài và đủ kiểu thuyết phục để tôi kéo dài chuyến thăm, tôi khăng khăng rời khỏi đó vào sáng ngày hôm sau: quả quyết rằng mẹ tôi sẽ cô đơn nếu không có tôi, và rằng bà đang sốt ruột mong tôi trở về. Dẫu vậy, tôi tạm biệt phu nhân Ashby tội nghiệp, bỏ lại cô trong ngôi nhà sang trọng ấy mà lòng nặng trĩu. Không có chuyện cô bám lấy niềm an ủi từ sự hiện diện của tôi như một bằng chứng bổ sung cho sự bất hạnh của cô, cũng chẳng có bằng chứng cho thấy cô thiết tha muốn làm bầu bạn với một người có sở thích và suy nghĩ hầu như không tương đồng với sở thích và suy nghĩ của cô − người mà cô hoàn toàn quên trong những giờ phút vui vẻ, người mà nếu cứ tiếp tục ở đó thì sẽ là nỗi phiền toái hơn là niềm vui.