Diêu Bỉnh Thành đích thân tìm Phàn Đại Chương nói chuyện.

Nghe giọng điệu cuộc trò chuyện giống như đọc điếu văn, toàn nói những điều tốt đẹp, Phàn Đại Chương lập tức hiểu ngay là hỏng rồi.

Phàn Đại Chương làm lãnh đạo từ khi còn học tiểu học, tính ra cũng gần bốn mươi năm, đến kẻ ngốc làm mãi cũng thành tinh, mỗi khi gặp lúc điều chỉnh ban bệ, phàm là "nhất bả thủ" đích thân tìm nói chuyện, lại còn vừa vào đề đã khen lấy khen để, thì chắc chắn là bắt bạn đi làm "Hoàng Kế Quang".

Quả nhiên, Phàn Đại Chương không được vào ban chấp hành Thành ủy, thậm chí còn không được vào ban chấp hành Chính quyền thành phố.

"Vị trí này cực kỳ quan trọng." Diêu Bỉnh Thành nói, "Là điểm thí điểm duy nhất trên toàn quốc. Tài sản nhà nước của thành phố Lâm Cảng chúng ta cơ bản đều ở đây cả. Anh nhất định phải thay tôi quản lý tốt mảng này, phải tìm tòi kinh nghiệm cho việc quản lý tài sản nhà nước của cả nước, làm gương cho mọi người. Làm tốt, kinh nghiệm sẽ được nhân rộng ra toàn quốc, vạn nhất có sơ suất gì, trách nhiệm do Thành ủy gánh vác."

Phàn Đại Chương thầm nghĩ: Nói thì nghe nhẹ nhàng quá nhỉ, đã quan trọng như vậy thì sao chính ông không đi mà làm đi?

Phàn Đại Chương nghĩ như vậy cũng không thể nói là ông ta không biết trời cao đất dày. Đều là quan kinh thành cả, ai cũng quá rõ nội tình của nhau. Diêu Bỉnh Thành lúc ở Bắc Kinh là Ty trưởng, Phàn Đại Chương lúc ở Bắc Kinh cũng là Ty trưởng, tuy không cùng một bộ nhưng vẫn biết nhau. Ngày trước khi rời Bắc Kinh, Phàn Đại Chương nghĩ Tam Hiệp dù nhỏ cũng là một tỉnh, thành phố Lâm Cảng dù lớn cũng chỉ là một thành phố, không gian phát triển ở cấp tỉnh thế nào cũng lớn hơn cấp thành phố. Giống như bản thân ông, làm việc ở Bắc Kinh bao nhiêu năm, cuối cùng mới ngóc đầu lên làm được Ty trưởng, nếu không phải ở kinh thành mà là ở địa phương, thì lên được chức Huyện trưởng đã là kỳ tích rồi. Vì vậy, để có sự phát triển lớn hơn, lúc đó ông chọn đi Tam Hiệp, còn Diêu Bỉnh Thành thì tới thành phố Lâm Cảng. Không ngờ "ba mươi năm Hà Đông, ba mươi năm Hà Tây", mới có ba năm thôi, tỉnh Tam Hiệp không thành lập nữa, còn thành phố Lâm Cảng lại trở thành khí hậu.

Nếu lúc đầu Phàn Đại Chương không đi Tam Hiệp mà tới thành phố Lâm Cảng, thì hôm nay người đang ở đây nói lời quan cách chưa biết chừng là ai.

"Tôi nghe theo ông." Phàn Đại Chương nói, "Trước khi tới thành phố Lâm Cảng, tôi đã về Bắc Kinh một chuyến, gặp Cốc lão, Cốc lão cũng dạy bảo tôi phải nghe theo ông. Ông bảo tôi đi đâu, tôi sẽ đi đó."

Diêu Bỉnh Thành ngẩn người một chút, thời gian ngẩn người rất ngắn, ngắn đến mức gần như không có khoảng cách, lập tức tiếp lời Phàn Đại Chương nói: "Được. Tôi biết ngay giao soái ấn cho anh sẽ không sai mà."

Cứ như vậy, Phàn Đại Chương tới Công ty Quản lý Đầu tư thành phố Lâm Cảng nhận chức.

Thực ra, Diêu Bỉnh Thành cũng không phải đang nói lời quan cách, Công ty Quản lý Đầu tư quả thực không phải là "công ty" theo nghĩa thông thường. Chức năng chính của các công ty thông thường là kinh doanh, còn chức năng chính của Công ty Quản lý Đầu tư là "quản lý", cụ thể mà nói, là đại diện cho Chính quyền thành phố Lâm Cảng quản lý các tài sản nhà nước trong phạm vi được ủy quyền. Diêu Bỉnh Thành nói nó là công ty kinh doanh tài sản nhà nước đầu tiên trên cả nước cũng là lời thật. Theo sự đi sâu của cải cách, chính quyền và doanh nghiệp bắt buộc phải tách rời, nhưng sau khi chính quyền và doanh nghiệp tách rời, chính phủ không thể can thiệp vào hoạt động kinh doanh bình thường của doanh nghiệp được nữa. Vậy thì doanh nghiệp nhà nước rốt cuộc do ai quản lý? Chẳng lẽ không quản lý sao được? Thế là, thành phố Lâm Cảng với tư cách là đặc khu kinh tế, tiên phong thành lập Công ty Quản lý Đầu tư, để Công ty Quản lý Đầu tư đại diện chính phủ thực thi quyền lợi của nhà đầu tư tài sản nhà nước, bao gồm hưởng lợi từ tài sản, các quyết sách trọng đại của doanh nghiệp nhà nước, lựa chọn người quản lý điều hành doanh nghiệp, v.v., vị trí này quả thực cực kỳ quan trọng.

Trong mắt Diêu Bỉnh Thành, "nhất bả thủ" của Công ty Quản lý Đầu tư thậm chí còn quan trọng hơn cả một Phó Bí thư hoặc Phó Thị trưởng trong Thành ủy, Chính quyền thành phố. Chính vì vậy, ông mới đích thân chọn Phàn Đại Chương đảm nhận chức vụ này. Không ngờ, vừa rồi Phàn Đại Chương lại lôi Cốc lão ra, Diêu Bỉnh Thành không biết Phàn Đại Chương lúc này lôi Cốc lão ra có ý gì. Là vô ý hay hữu ý? Chắc không phải vô ý đâu, đối với cấp lãnh đạo như họ, gần như có thể nói là không có lời nói nào là vô ý cả. Nếu là hữu ý, vậy thì ý gì?

Thành phố Lâm Cảng là đặc khu kinh tế, mọi mặt đều "đặc", đặc biệt đến mức Bí thư Thành ủy là Phó Bí thư Tỉnh ủy, Thị trưởng là Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy. Không sai, ba năm trước họ ở Bắc Kinh đều là Ty trưởng, nhưng ba năm nay Phàn Đại Chương đã lãng phí ba năm ở Tam Hiệp, lãng phí đến mức tỉnh Tam Hiệp không làm nữa mới tới thành phố Lâm Cảng, cho nên ông ta không phải là Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, càng không phải là Phó Bí thư Tỉnh ủy, tất nhiên càng không thể đảm nhiệm chức Bí thư hay Thị trưởng, hơn nữa, theo thông lệ cán bộ nội địa tới thành phố Lâm Cảng phải giảm nửa cấp khi sử dụng, Phàn Đại Chương đến cả chức Phó Thị trưởng cũng không làm nổi. Cho nên mới nói, làm "nhất bả thủ" Công ty Quản lý Đầu tư, là chức vụ cao nhất và tốt nhất mà ông ta có thể đảm nhận rồi, chẳng lẽ ông ta vẫn chưa hài lòng?

Diêu Bỉnh Thành tâm không thẹn với lòng giờ chỉ có thể nghĩ theo hướng tốt, cho rằng Phàn Đại Chương vừa rồi nhắc tới Cốc lão chỉ là muốn kéo gần quan hệ với mình, chứ không hề có ý không hài lòng với sự sắp xếp công việc. Diêu Bỉnh Thành nghĩ vậy cũng có căn cứ, người lăn lộn lâu năm trên quan trường đều luyện được loại bản lĩnh này, cho dù thật sự có gì không hài lòng, tuyệt đối sẽ không biểu lộ ra nhanh như vậy, đặc biệt là không biểu lộ trước mặt "nhất bả thủ", không những không biểu lộ, mà còn phải càng không hài lòng thì càng phải giả vờ rất hài lòng. Đây là kiến thức cơ bản, Phàn Đại Chương không thể không nắm được. Nghĩ như vậy, Diêu Bỉnh Thành càng khẳng định lời bày tỏ vừa rồi của Phàn Đại Chương là đang bắt quàng làm họ.

Thực ra việc bắt quàng làm họ này có hay không cũng chẳng quan trọng. Cốc lão là lãnh đạo cũ chung của Diêu Bỉnh Thành và Phàn Đại Chương. Diêu Bỉnh Thành và Phàn Đại Chương tuy không cùng một bộ ủy, nhưng hai bộ này lúc đó đều trực tiếp dưới sự lãnh đạo của Cốc lão, và họ đều là những Ty trưởng trẻ nhất thời bấy giờ, đều là những nhân vật thuộc diện quy hoạch, thường xuyên có cơ hội lắng nghe những lời chỉ dạy của Cốc lão, nếu không phải gặp đợt hợp nhất bộ ủy, tinh giản biên chế, họ có lẽ đã sớm leo cao hơn một bậc. Thực tế, Cốc lão dù hiện tại đã lui về tuyến hai, nhưng vẫn vô cùng quan tâm tới cải cách và phát triển kinh tế, đối với công việc của thành phố Lâm Cảng đương nhiên lại càng quan tâm hơn. Dù sao thì thành phố Lâm Cảng cũng là cơ sở thí nghiệm và trận địa tiên phong cho cải cách mở cửa của cả nước. Chẳng hạn như việc thành lập Công ty Quản lý Đầu tư lần này, Diêu Bỉnh Thành chính là đã xin được sự ủng hộ của Cốc lão từ trước.

Cốc lão đặc biệt dặn dò Diêu Bỉnh Thành phải chọn cho tốt người "nhất bả thủ". Cốc lão nói: Cũng là một việc đó, giao cho đồng chí đắc lực làm, thì là việc tốt, cải cách sẽ thành công, bằng không thì có thể trở thành việc xấu, cải cách sẽ thất bại.

Đó chính là Cốc lão, nói chuyện vô cùng thực tế, thực tế đến mức gắn sự thành bại của cải cách với việc dùng người có thỏa đáng hay không. Thực ra, không chỉ Cốc lão nhìn nhận như vậy, mà bản thân Diêu Bỉnh Thành cũng nghĩ thế. Tư duy cải cách dù tốt đến đâu, nếu người thực hiện cụ thể không được chọn kỹ, thì vẫn không làm tốt được, mà sau khi không làm tốt, người trong cuộc lập tức sẽ tìm vật tế thần, vật tế thần này chính là "thể chế". Bởi vì nói là vấn đề thể chế thì không đắc tội ai cả, lại chứng minh được cải cách là cần thiết, ít nhất phương hướng lớn là đúng, thế là trên dưới đều vui vẻ. Kết quả là, người trong cuộc với tư cách là người khai phá cải cách, mười phần thì chín sẽ đổi một nơi khác tiếp tục khai phá, chưa biết chừng còn được thăng chức.

Diêu Bỉnh Thành chọn Phàn Đại Chương ra đảm nhận chức "nhất bả thủ" Công ty Quản lý Đầu tư, chính là tin tưởng ông ta có thể gánh vác được trọng trách này.

Nói một cách thực sự cầu thị, không thể vào được ban chấp hành, Phàn Đại Chương ít nhiều có chút thất vọng, nhưng nỗi thất vọng này nhanh chóng được hóa giải, vì hai vị Ty Cục trưởng đi ngay sau đó từ Bắc Kinh tới trực tiếp trở thành cấp dưới của ông, ngay lập tức khiến ông nhận ra vị trí của mình quan trọng thế nào, hơn nữa còn có cảm giác mình thực tế đang được đề bạt trọng dụng.

Hai người này chính là Trình Tư Dũng và Vương Thiên Dung, đều là lãnh đạo cấp Ty Cục trưởng chính danh của bộ ủy quốc gia trước đây, nay điều tới thành phố Lâm Cảng, làm cấp dưới của Phàn Đại Chương, do Phàn Đại Chương sắp xếp công việc.

Sau khi phát hiện ra bản thân thực tế đang được trọng dụng vượt giá trị, Phàn Đại Chương hăng hái hẳn lên. Hơn nữa đột nhiên phát hiện công việc tại Công ty Quản lý Đầu tư thực ra rất phù hợp với mình. Công ty Quản lý Đầu tư tuy tên là "công ty", thực ra tự mình không tham gia kinh doanh, mà là quản lý những doanh nghiệp nhà nước vừa và lớn trực thuộc, điều này về cơ bản giống hệt với công việc trước đây mình đảm nhiệm Ty trưởng Ty Doanh nghiệp ở bộ và vai trò Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế tỉnh "Tam Hiệp" dự định đảm nhận sau này.

Phàn Đại Chương bỗng chốc nhận ra, Bí thư Thành ủy Diêu Bỉnh Thành là người rất có trình độ, ít nhất là trong việc tuyển chọn cán bộ thì rất có trình độ. Làm "nhất bả thủ", chỉ cần việc tuyển chọn cán bộ có trình độ, thì coi như toàn diện đều có trình độ.

Để thuận tiện cho việc triển khai công việc và thể hiện tinh thần cải cách, Phàn Đại Chương lập tức định vị chức năng của Công ty Quản lý Đầu tư, định vị vào việc chủ yếu quản lý quyền sở hữu vốn nhà nước và vận hành vốn, gánh vác trách nhiệm bảo toàn và gia tăng giá trị tài sản nhà nước. Sau khi định vị xong, để thuận tiện cho việc ghi nhớ và báo cáo tuyên truyền, căn cứ theo kinh nghiệm làm việc khi còn ở bộ tại Bắc Kinh, tham chiếu cách làm thông thường của các doanh nghiệp nhà nước lớn và vừa mình từng phụ trách trước đây, Phàn Đại Chương khái quát chức năng chính của Công ty Quản lý Đầu tư thành tám chữ: "Đầu tư, Kinh doanh, Quản lý, Phục vụ".

"Phương châm tám chữ" của Phàn Đại Chương nhanh chóng nhận được sự đồng thuận của Diêu Bỉnh Thành. Đương nhiên, nhận được sự đồng thuận của Diêu Bỉnh Thành cũng đồng nghĩa với việc nhận được sự khẳng định của Thành ủy, Chính quyền thành phố. Những chuyện phô trương bề ngoài kiểu này, chắc chắn là "lớp trưởng" nói thế nào thì mọi người hô hào theo thế ấy, không ai có thể vì chuyện này mà ảnh hưởng tới cục diện tốt đẹp của "đoàn kết tập thể", càng không vì chuyện nhỏ nhặt này mà đắc tội với "lớp trưởng".

Sau khi làm rõ chức năng, Phàn Đại Chương bắt đầu triển khai nhân sự, trọng điểm là việc tuyển chọn bổ nhiệm "nhất bả thủ" của các doanh nghiệp lớn và vừa trực thuộc. Phàn Đại Chương cho rằng, trong "phương châm tám chữ", cốt lõi là "quản lý", còn về "đầu tư", trước khi ông nhậm chức, hay nói cách khác là trước khi Công ty Quản lý Đầu tư chính thức thành lập, nhà nước đã sớm "đầu tư" rồi, ông có thể quản lý tốt những doanh nghiệp đã "đầu tư" này là tốt lắm rồi, tạm thời chưa tính đến vấn đề đầu tư mới. Còn về "kinh doanh", phía trước đã nói rồi, chủ yếu là dựa vào các doanh nghiệp được quản lý bên dưới tự kinh doanh, chứ không phải bản thân công ty quản lý tự kinh doanh. Mà điều cuối cùng là "phục vụ", thì chủ yếu là để nghe cho hay, giống như các cấp lãnh đạo đều khiêm tốn tự xưng mình là "công bộc" vậy, về mặt lý thuyết đương nhiên cũng có thể nói như vậy, ví như người chăn cừu đương nhiên cũng có thể nói mình đang "phục vụ" đàn cừu, nhưng trong quá trình vận hành thực tế, cừu vẫn phải nghe người chăn cừu. Như vậy, còn lại chỉ có "quản lý", mà quản lý chẳng phải là "quản người" sao.

Ban bệ của bản thân Công ty Quản lý Đầu tư tạm thời không cần Phàn Đại Chương phải lo lắng, thực tế ông cũng không thể lo lắng được, vì ban bệ đã được định sẵn từ lâu rồi, bao gồm cả chính ông cũng là do người khác "định". Chức vụ mà Phàn Đại Chương được "định" là Chủ tịch Hội đồng Quản trị kiêm Bí thư Đảng ủy Công ty Quản lý Đầu tư thành phố Lâm Cảng, cùng lúc với ông còn có Dương Côn Luân được định là Tổng giám đốc kiêm Phó Bí thư Đảng ủy, ngoài ra còn có một Phó Bí thư, vài Phó Tổng giám đốc và một Bí thư Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật, gần như không để lại cho Phàn Đại Chương chút không gian nào để "quản người". Cho nên "quản người" mà Phàn Đại Chương nói, thực ra chỉ có thể là quản "người" của các doanh nghiệp trực thuộc, chứ không phải quản "người" của bản thân Công ty Quản lý Đầu tư.

Phàn Đại Chương thấy lạ cũng thành quen, cảm thấy việc này rất bình thường, nếu Phàn Đại Chương vừa từ nước ngoài trở về, thì có lẽ ông sẽ thấy không bình thường: Đã cho tôi phụ trách Công ty Quản lý Đầu tư, mà thành viên trong ban lại không phải do tôi tự tay tuyển chọn, trách nhiệm và quyền hạn chẳng phải không tương xứng sao? Cũng may Phàn Đại Chương đến từ Bắc Kinh, hay nói cách khác là đến từ tỉnh "Tam Hiệp" yểu mệnh giữa chừng, nên rất hiểu "đặc sắc Trung Quốc". Không những hiểu rất rõ, mà còn rất thấu hiểu, thấu hiểu đến mức ông cho rằng tình trạng này thực ra rất hợp lý, hay nói cách khác là tình trạng này thực sự thể hiện sự tương xứng cao độ giữa trách nhiệm và quyền hạn. Nếu không tương xứng, vậy thì lúc Diêu Bỉnh Thành nói chuyện với ông, tại sao lại nói "vạn nhất có sơ suất gì, trách nhiệm do Thành ủy gánh vác" cơ chứ? Chính vì cả ban bệ đều do Thành ủy định đoạt, cho nên sau này vạn nhất có sơ suất gì, trách nhiệm đương nhiên phải do Thành ủy gánh vác. Mặc dù "để Thành ủy gánh vác" cũng đồng nghĩa với việc không ai gánh vác cả, nhưng ít nhất là không cần ông phải gánh vác nữa. Chỉ cần không cần ông gánh vác nữa, thì quyền hạn và trách nhiệm của ông đã tương xứng rồi.

Nghĩ như vậy, Phàn Đại Chương lại thấy có chút không ổn, nếu trách nhiệm không đượclạc thực đáo cá nhân đến cá nhân, mà tập trung vào một tập thể, ví dụ như tập trung vào Thành ủy, hoặc tập trung vào Đảng ủy Công ty Quản lý Đầu tư, thì đồng nghĩa với việc không ai phải chịu trách nhiệm cả. Phàn Đại Chương phát hiện, cái "đặc sắc Trung Quốc" trách nhiệm không tới cá nhân này có lẽ mới là căn nguyên thực sự khiến các doanh nghiệp nhà nước làm không tốt, nhưng đồng thời ông lại không thể không thừa nhận, đây chính là cái hay trong thể chế quản lý hiện hành của chúng ta. Cái hay này thể hiện đầy đủ tư tưởng "lấy con người làm gốc", hay nói cách khác là thể hiện đầy đủ tư tưởng "quan bản vị", nói một cách dễ nghe hơn, thì chính là thể hiện tư tưởng bảo vệ đặc biệt của Đảng đối với cán bộ lãnh đạo. Thử nghĩ mà xem, một câu "Đảng ủy gánh vác", đồng nghĩa với việc rũ bỏ trách nhiệm cá nhân sạch trơn, cũng thực sự có thể cứu vãn được nhiều cán bộ. Nhưng chính vì cá nhân không ai phải chịu trách nhiệm, ví dụ như "nhất bả thủ" của doanh nghiệp không có trách nhiệm với việc doanh nghiệp kinh doanh tốt hay xấu, cho nên doanh nghiệp đương nhiên không làm tốt được, mà nếu doanh nghiệp đều không làm tốt, doanh nghiệp đều sụp đổ cả, thì ai cứu vãn công nhân đây? Ai cứu vãn tài sản nhà nước đây? Ai cứu vãn đất nước chúng ta đây?

Nghĩ vậy, bản thân Phàn Đại Chương cảm nhận được một thứ trách nhiệm. Ông cảm thấy đã là thí điểm, hơn nữa còn là thí điểm cấp toàn quốc, thì nhất định không được đi theo lối mòn, nhất định phải thử nghiệm mô hình quản lý mới.

Tuy đã nghĩ như vậy, và cũng dự định làm như vậy, nhưng Phàn Đại Chương không hề báo cáo suy nghĩ của mình với Diêu Bỉnh Thành. Ông lo suy nghĩ của mình có lẽ chưa chín muồi, tốt nhất là tạm thời không báo cáo lên trên thì hơn. Ông còn lo nếu báo cáo lên trên, cấp trên không phản đối thì cũng ủng hộ. Phàn Đại Chương lúc này vừa không cần Thành ủy phản đối, cũng không cần Thành ủy ủng hộ. Nếu Thành ủy phản đối, thì suy nghĩ của ông không có cách nào thực hiện được; còn nếu Thành ủy ủng hộ, thì ông chắc chắn sẽ có áp lực. Ông quyết định học theo cách làm của mười tám hộ nông dân làng Tiểu Cương, huyện Phượng Dương, An Huy năm xưa: Trước hết tự mình lén lút làm, làm thất bại thì tự mình lặng lẽ thu dọn; làm thành công rồi, mới báo cáo lên trên.

Thế là, Phàn Đại Chương chuẩn bị thay đổi một chút cách làm "Đảng ủy gánh vác trách nhiệm", để "nhất bả thủ" của các doanh nghiệp trực thuộc gánh vác trách nhiệm mà họ đáng lẽ phải gánh vác, nếu không thì chắc chắn vẫn là cảnh cũ, không làm tốt được. Vì vậy, khi Phàn Đại Chương sắp xếp cho Trình Tư Dũng và Vương Thiên Dung đảm nhận chức Chủ tịch Hội đồng quản trị của hai tập đoàn trực thuộc, ông vừa không nói với họ "sau này vạn nhất có sơ suất gì thì Đảng ủy Công ty Đầu tư sẽ gánh vác trách nhiệm", cũng không trực tiếp chỉ định Tổng giám đốc và Phó Tổng giám đốc, ngoại trừ Bí thư Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật bắt buộc phải phái đi theo quy định rõ ràng của cấp trên, còn tất cả các nhân sự khác đều do Trình Tư Dũng và Vương Thiên Dung tự đề cử, sau đó trình lên Công ty Quản lý Đầu tư phê duyệt. Hơn nữa, chỉ cần không quá vô lý, Phàn Đại Chương dự định sẽ tôn trọng tối đa ý kiến của chính họ.

Thực tiễn sau này đã chứng minh, cách làm phân quyền và phân trách nhiệm cùng lúc này của Phàn Đại Chương, trong một thời gian khá dài đã phát huy tác dụng cực kỳ tốt.