Một góc Cambridge.
Lúc gần tốt nghiệp đại học, có một lần tôi đã book vé tàu quay về Cambridge để tìm lại sự yên tĩnh và nhịp thở trong cuộc sống vội vã. Thời gian đó, tôi bị giằng co bởi quyết định quan trọng cho trang sách tiếp theo của cuộc đời mình: Về Việt Nam hay ở lại Anh quốc?
Có những lần, tôi đã nghĩ, nếu ba vẫn còn sống, ông sẽ khuyên mình điều gì. Đứng trước những ngã rẽ đường đời mà tôi không thể đoán trước được điều gì, tôi cảm thấy lúng túng và chưa sẵn sàng. Vì thế, bỏ lại sau lưng tất cả ở Birmingham, tôi quay về Cambridge mong thành phố hiền hòa ấy sẽ giúp trái tim tôi sáng suốt tìm được lời giải đáp.
Cambrigde đẹp như cổ tích ấy không phải là nơi tôi được sinh ra, hay lớn lên, nhưng đó là nơi tôi sinh sống những năm đầu tiên khi bước chân đến Vương quốc Anh. Bởi thế, nơi ấy chiếm một vị trí rất quan trọng trong ký ức về thời niên thiếu của tôi, là quê hương của tôi ở xứ sở sương mù. Và vì vậy, nỗi nhớ Cambridge chưa bao giờ khôn nguôi trong trái tim tôi, khi dòng đời cuốn tôi qua năm châu bốn bể sau này.
Một khi đã sống ở đó rồi, mỗi khi nhắm mắt, thay vì thấy một màu đen tĩnh mịch, bạn sẽ thấy thành phố Cambridge dần dần hiện lên, như thể một giấc mơ sáng suốt, rõ ràng và sống động. Bạn sẽ thấy thành phố với lối kiến trúc trung cổ mà người Norman đã xây từ lâu đời hòa lẫn với kiến trúc gothic bí ẩn. Tôi vẫn nhớ con đường nhỏ đến trường từ nhà Montague, nơi ông quản lý Simon nghiêm khắc vẫy tay chào tạm biệt từng đứa. Băng qua một công viên và sau đó chúng tôi sẽ đi dọc con phố bọc quanh Round Church (nhà thờ tròn) để vào lớp học. Nhà thờ ấy là một trong bốn nhà thờ ở Anh được người Norman đến trùng tu vào thế kỷ 15, cũng là nơi tôi đã đứng trông theo bóng ông giáo già dạy Toán sau buổi ôn thi cuối cùng.
Cambridge không như những thành phố lớn, ở nơi đó, đường đi quanh co, nhỏ hẹp, lại được lát đá nên chẳng phù hợp với xe hơi. Thay vào đó, bạn sẽ thấy những chiếc xe đạp lướt nhanh qua từng con phố, dù là mùa Hạ nóng nực hay mùa Đông lạnh giá.
Nhà thờ tròn gần trường sixth-form của tôi.
Tôi yêu lắm những chiếc giỏ xe bằng mây của các cô nàng Cambridge chở những bông hoa đủ màu, ướp hương cho cơn gió thoảng mỗi khi họ đạp ngang qua. Ngày ấy, tôi cũng y như vậy, cũng có một chiếc xe đạp mảnh dẻ màu xanh lá, cùng chiếc giỏ xe bện thêm vài nhánh oải hương, chở cái ba lô đựng đầy sách vở, bút viết ra thư viện thành phố học Toán cùng cậu Trần Linh. Những ngôi nhà gạch trắng be bé xen kẽ với những nhà thờ chóp nhọn vòng cung, lướt qua góc mắt của tôi khi đạp xe trên từng phiến đá lát đường. Những khoảnh khắc ấy, tôi chỉ mong đến kiếp sau, xin hãy còn tồn tại mãi đâu đó trong tâm hồn này.
Đợt đó, khi đặt chân đến Cambridge, những kỷ niệm lại ùa về trong tôi như một dòng sông. Tôi đã thuê một căn hộ nhỏ đối diện ký túc xá ngày xưa, và sáng cuối tuần tôi lại đi dọc con đường đến trường. Ngỡ như chỉ mới hôm qua, tôi vẫn còn hấp tấp chạy đến lớp vì sợ trễ học. Băng ngang qua một con hẻm nhỏ gần trường, tôi dừng lại, thấy sao con hẻm đó lại quen thuộc đến lạ kỳ. Phải chăng đó là con hẻm nơi có ngôi nhà nhỏ của ông cụ móm mém ngày nào đã an ủi tôi và trao cho tôi niềm tin để cảm nhận văn học Anh quốc.
Cambridge là thành phố của xe đạp.
Tôi rẽ vào con hẻm đó và nhận ra ngay ngôi nhà của ông cụ với cánh cửa vòm màu đỏ cùng hai chữ số nhà mạ vàng đính bên trên. Tôi chậm rãi bước đến gõ cửa, hy vọng có thể gặp lại cụ lần nữa. Thế nhưng cánh cửa đỏ ấy đóng im ỉm, tôi có gõ bao nhiêu cũng không còn ai ra mở nữa. Lúc đó, có một người hàng xóm tay xách giỏ tạp hóa vừa đi về, bà nhìn thấy tôi rồi nói: “Cháu tìm ông cụ sống trong nhà này sao?
Năm ngoái, ông ấy chuyển đến Bristol sống với con gái rồi, lâu lâu ông ấy mới về đây”. Nghe nói thế, tôi bỗng thấy trong tim mình ấm lên. Chắc hẳn hiện giờ ông đang hạnh phúc và đỡ cô đơn hơn khi có thể ở cùng con cháu của mình trong những ngày gần đất xa trời.
Tôi bỗng nghĩ về ba mẹ mình. Chắc ngày đó, khi để tôi rời khỏi vòng tay của mình, họ cũng đã biết chỉ đến tuổi xế chiều mới có thể đoàn viên lại cùng đứa con duy nhất đã cất đôi cánh của mình bay đến trời Tây. Ấy thế, ba tôi cũng đã ra đi trước trong cuộc hành trình này, để lại mẹ tôi cùng những tháng ngày hiu quạnh sắp tới. Ngày tôi về để tang ba, tôi thấy mẹ gầy gò, xanh xao, như thể một phần sự sống của bà cũng đã theo ba tôi qua cõi âm. Lúc đó tôi chỉ muốn ở bên cạnh bà mãi mãi, không bao giờ rời xa nữa.
Những suy nghĩ của tôi bị cắt đứt khi thấy bóng người cao ráo quen thuộc băng nhanh qua trên đường. Tôi lên tiếng gọi: “Cô Sarah!”.
Cô Sarah khựng lại, quay lại nhìn và nhận ra cô học trò ngày nào của mình. Đôi mắt cô sáng lên, cô cúi xuống ôm tôi và nói: “Ôi Chúa tôi! Nina, quả là một bất ngờ! Em có khỏe không?”.
Tôi hân hoan nhìn cô giáo dạy Văn học Anh của mình. Người phụ nữ tuổi trung niên ấy chẳng thay đổi gì, vẫn mái tóc vàng điểm vài sợi nâu, cùng đôi mắt sâu nhấp nháy liên hồi. Cô vẫn mặc một kiểu áo sơ-mi chừa hai cúc trên cùng, jupe len nâu và đôi giày mũi vuông cao khoảng năm phân.
“Em khỏe, cám ơn cô. Cô và chồng có khỏe không?”
“Cô lúc nào cũng tuyệt vời.” – Cô Sarah cười lớn – “Còn chồng ư? Cô không gọi ông ấy là chồng. Người đàn ông của cô thì vẫn vậy, em biết đấy, lúc nào cũng có thứ trong nhà cần ông ấy sửa, nên lúc nào ông ấy cũng ra vẻ rất bận rộn.”
Tôi mỉm cười, nhớ lại ngày còn học với cô. Cô Sarah chưa bao giờ gọi chồng của mình là “my husband”, thay vào đó cô gọi ông là “my man” (người đàn ông của tôi). Cô luôn lý sự rằng chồng vợ chẳng qua chỉ là những mỹ từ danh nghĩa trên giấy tờ mà thôi.
Chúng tôi vừa đi vừa trò chuyện. Không phải như cô giáo và học trò nữa, mà như hai người thân quen lâu rồi mới gặp lại. Tôi kể cho cô nghe về những trải nghiệm ở Đại học Birmingham, còn cô kể cho tôi nghe nhiều thập kỷ trước khi cô cũng chỉ là một sinh viên tại Đại học Cambridge.
Chèo thuyền qua khuôn viên trường Đại học Cambridge cổ kính.
Hình: Nga Le.
King’s College Chapel.
Chúng tôi cùng nhau đi qua những góc phố cổ kính đến King’s College Chapel, một trong những tòa nhà nổi tiếng của trường Đại học Cambridge. Tòa nhà lịch sử này là một ví dụ tiêu biểu của lối kiến trúc gothic Anh, được xây từ năm 1446 đến năm 1515 qua nhiều đời vua chúa. Cô Sarah kể cho tôi nghe, năm ấy, cô nhớ mình đã nhận lời đi ăn tối cùng một anh chàng học ngành Khoa học Tự nhiên và họ đã bối rối thế nào khi gặp nhau ở trước King’s College Chapel.
Chiếc cầu Ponte dei Sospiri ở trong trường Đại học Cambridge.
Trong khuôn viên trường Đại học Cambridge là một màu xanh mướt của cỏ cây và một dòng sông yên ả trôi dài qua từng tòa nhà. Cô Sarah dẫn tôi đến chiếc cầu đẹp nhất Cambridge nằm bên trong trường đại học. Chiếc cầu ấy được xây như một căn nhà nhỏ lơ lửng bên trên dòng sông với những ô cửa sổ vòm, mang tên Ponte dei Sospiri hay nếu dịch sát nghĩa là Chiếc cầu Thở Dài. Ở Venice, Ý, cũng có một chiếc cầu song sinh như vậy xây từ những năm 1600, nối giữa phòng giam và nơi tử hình. Đó là chiếc cầu mà những tử tù phải bước sang để đến nơi hành xử. Những ô cửa vòm sẽ giúp hắn lần cuối được nhìn thấy Venice xinh đẹp trước khi bị kết liễu cuộc đời.
Quay lại Đại học Cambridge, Chiếc cầu Thở Dài là nơi nối giữa ký túc xá và phòng thi. Cô Sarah nói đùa rằng vậy nên hai chiếc cầu chẳng khác gì nhau cả. Sau đó, cô kể cho tôi nghe một câu chuyện làm tôi thấm thía mãi.
“Ngày còn nhỏ cô sợ thi lắm.” “Em vẫn còn sợ.” – Tôi tít mắt.
“Ừ. Nhưng có một lần, lúc đó cô học năm nhất, và bài thi đó cô đã học rất kỹ lưỡng. Khi vào phòng thi, cô đã chắc chắn mình sẽ được điểm tốt vì làm được hết.”
“Em vẫn chưa hiểu. Tại sao cô lại sợ?” – Tôi thắc mắc.
“Vì lúc gần hết giờ thi, cô mới phát hiện vẫn còn hai câu hỏi nằm phía bên kia mặt giấy.” – cô Sarah bình thản trả lời.
“Oh my god!” – Tôi thốt lên – “Cô đã rất hoảng loạn đúng không?”
“Đúng. Cô đã khóc khi ra khỏi phòng thi, cô đã đứng ngay trên cây cầu này và ước mình có thể nhảy xuống. Vì bài thi đó, cô nghĩ mình đã vụt mất cơ hội trở thành trợ lý của giáo sư. Đó là một công việc mà thời của cô, sinh viên nào cũng mong ước.”
Tôi im lặng nhìn cô giáo đứng tuổi từng trải, tưởng tượng khi còn trẻ cô cũng đã từng yếu đuối đến mức nào. Cô Sarah tiếp lời: “Nhưng ngay lúc đó, một bàn tay đã kéo cô lại với thực tại. Em có biết là ai không?”.
“Không ạ.”
Cô Sarah vuốt tóc của mình, ánh mắt cô hướng xa xôi lấp lánh niềm hạnh phúc: “Chính là cậu sinh viên Khoa học Tự nhiên, người mà giờ đây đã trở thành người đàn ông của cô đấy. Khi ấy, cô bỗng thức tỉnh em ạ. Chúng ta không nên tiếc nuối những cơ hội đã qua đi, mà phải biết trân trọng những cánh cửa mới mở ra trong cuộc sống. Anh ta đã giúp cô lấy lại thăng bằng, và rủ cô đi ăn tối cùng các bạn. Lúc đó, bỗng nhiên cô quên mất vì sao mình lại buồn. Rồi đến cuối tuần, khi cô bắt tàu quay về với gia đình của mình ở ngoại ô London, cô bắt đầu cười nói trở lại bình thường. Vì em biết không? Cô nhận ra cuộc đời này có đến một ngàn lý do để vui vẻ. Nó như một cái bánh thật lớn được chia thành nhiều miếng. Và cô biết khi mình mất một miếng, sẽ có một miếng khác tuyệt vời hơn bù đắp lại. Vậy tại sao mình phải buồn?”.
