S
ức khỏe của ba tôi mấy tháng trời rất ổn định. Vì thế, mẹ nói bà sẽ cùng đi với tôi chuyến này sang Anh để tận mắt chứng kiến ngôi trường trăm năm tuổi và đất nước mà bà luôn ngưỡng mộ. Tôi vui lắm, hai mẹ con chuẩn bị giấy tờ và đồ đạc cùng lên đường. Thế nhưng, đúng ngày tôi và mẹ đi phỏng vấn visa, ba tôi lên cơn đau dữ dội phải nhập viện cấp cứu. Mẹ tôi đành hủy vé máy bay cũng như tất cả booking khách sạn mà chúng tôi đã lên kế hoạch trước đó. Ngày ấy, tôi đi đến lãnh sự quán Vương quốc Anh một mình với hai bọng mắt căng mọng như thể chỉ cần đụng vào lớp da ấy thì từng hàng nước mắt sẽ phụt ra, và mọi cố gắng giữ điềm tĩnh của tôi sẽ tan thành mây khói.
Rồi mọi chuyện cũng đâu vào đó. Tôi lại ra đi một lần nữa một mình, bước vào cổng trường Đại học Birmingham cùng hàng ngàn tân sinh viên năm ấy. Đi giữa những tòa nhà gạch đỏ thơm mùi sách vở từ ngàn xưa khiến tôi như thể đi giữa một giấc mơ ban ngày. Tôi thầm ước ba mẹ cũng ở đây; chứng kiến con gái của họ được học ở một trường đại học nổi tiếng nước Anh chắc chắn họ sẽ tự hào lắm. Ngày đó, với sự hứng khởi trong giấc mơ đại học, tôi hạ quyết tâm sẽ học thật tốt và ba mẹ sẽ bay sang dự buổi lễ tốt nghiệp trang trọng của tôi với sự hãnh diện trong đôi mắt họ. Tôi biết đó là điều cuối cùng ba tôi muốn thấy trước khi ông có thể nhắm mắt xuôi tay một cách mãn nguyện.
Khuôn viên trường đại học Birmingham.
Tuy nhiên, trường đại học không phải là một giấc mơ đẹp tuyệt trần trong trí não của tất cả các tân sinh viên 17, 18 tuổi. Giảng đường không phải là một tấm pano để chụp hình và đăng lên mạng xã hội. Những phiến gạch đỏ, thư viện cổ tích hay những cuốn sách bọc da chỉ là bề nổi của một tảng băng trôi giữa đại dương kiến thức rộng lớn, và con đường để lấy được tấm bằng đại học hạng ưu tú mới chính là phần băng ngầm bên dưới mặt nước lạnh lẽo, khó thở và cô đơn vô hạn.
Giấc mơ đại học không chỉ có những con đường đã trải hoa hồng (hình Phạm Bình).
Tôi vẫn nhớ một lần, tôi dự seminar (lớp học chỉ chừng 10 – 15 sinh viên). Ngày đó, giáo sư thông báo rằng các trường đại học ở Anh đang phải trải qua một đợt kiểm tra gắt gao từ nhà nước vì rất nhiều sinh viên quốc tế sau khi được nhận vào học đã không dự lớp đàng hoàng, không nộp bài, thậm chí là bỏ thi vì đi làm chui quá giờ quy định trên visa.
Và để nhấn mạnh cũng như đưa ra lời cảnh cáo chung, ông chỉ vào tôi, cô gái châu Á duy nhất trong lớp, đùa rằng: “Bởi vì những sinh viên như em đấy!”. rồi ông nhanh chóng đính chính: “Tôi chỉ đùa thôi”. (I’m joking.)
Từng đôi vai của các bạn trong lớp rung lên, họ đang cười. Và người duy nhất không cảm thấy buồn cười gì cả chính là tôi. Hai gò má của tôi cảm thấy nóng ran, nhưng vì không thể làm gì khác, tôi cũng giả lả cười theo kèm theo câu giải lý yếu đuối, đầy chủ quan: “Mình không phải là người như vậy”.
Một lần nữa, lòng tự tôn dân tộc của tôi lại bị tổn thương giữa cường quốc văn minh này. Mỗi ngày tôi đều đến giảng đường, đi chung một lối, học chung một giáo trình với người bản xứ bằng một thứ tiếng không phải tiếng mẹ đẻ của mình, tôi không biết mình phải cố gắng như thế nào nữa để họ đừng xem tôi như một sinh viên ngoại quốc ranh mãnh, chỉ chực chờ mọi cơ hội để ở chui trở lại nước họ.
Khoa Kinh doanh (Business School) của trường tôi.
Có lần, khi đó tôi đang ở một buổi tiệc của hội sinh viên cùng khoa, nói chuyện xã giao với những người bạn Anh quốc. Một trong số họ hỏi: “Nina, bạn đến từ đâu? Khoan, để mình đoán nhé. Dựa vào ngữ điệu của bạn, chắc bạn đến từ phía Nam? London? Southampton?”.
Lúc đó tôi rất ngạc nhiên, và bỗng dưng cảm thấy rất vui vì chỉ dựa vào giọng nói của mình, họ nghĩ rằng tôi không phải là sinh viên quốc tế. Họ thậm chí còn nghĩ tôi đến từ London nữa. Như một thói quen, tôi tính đính chính mình là người Việt Nam. Nhưng ngay lúc đó, tôi khựng lại, chần chừ không biết phải trả lời ra sao. Tôi sợ khi nói rằng mình là người Việt, các bạn sẽ thay đổi thái độ với tôi, và nghĩ rằng tôi chỉ là một con nhỏ sinh viên châu Á tối dạ. Đó là lần đầu tiên tôi cảm thấy xấu hổ về nguồn gốc của mình đến như vậy. Giữa những suy nghĩ đan xen, tôi bất chợt nói: “Mình đến từ Cambridge.”
“Biết ngay mà!” – Một bạn nói – “Mình nghe giọng là biết bạn đến từ phía Nam ngay.”
Và chính ngay giây phút đó, tôi bỗng cảm thấy hối hận vô cùng. Tôi hổ thẹn với chính bản thân mình và cả một dân tộc đã cho tôi hình hài và dòng máu này.
“Thật ra mình đến từ Việt Nam.” – Tôi sửa lại.
“Ý là ba mẹ bạn là người Việt phải không? Họ đến đây lâu chưa? Họ đến đây từ năm nào?”
Tôi nghĩ đến ba mẹ tôi, những người chưa một lần được đặt chân đến nước Anh. Bao nhiêu dành dụm đều để đầu tư cho tôi hết. Họ làm gì biết được bầu không khí trong lành ở đây, họ đã bao giờ được đi trên những con đường lát gạch sạch sẽ không một chút rác, hay được sống trong một nền kinh tế ổn định không phải lo nghĩ về ngày mai. Tất cả những gì họ có là cái nắng gắt mỗi sáng đi làm, bầu không khí đầy khói bụi, hôi xăng mỗi giờ tan tầm và “cày” trong một guồng quay kinh tế cọc cạch, khấp khểnh…
Tôi không trả lời các bạn. Nhưng các bạn cũng không thiết phải biết, vì tiếng nhạc bắt đầu dập mạnh cuốn lấy đám trẻ Tây lần đầu xa nhà trong cơn say cồn, nhảy nhót thỏa sức và tận hưởng sự tự do mà trường đại học mang lại. Tôi lẳng lặng bỏ về căn hộ mình thuê trên con đường tối ẩm ướt của thành phố Birmingham. Đôi khi lướt qua những căn nhà sinh viên đang tiệc tùng với tiếng nhạc đinh tai và những tiếng la hét, cười cợt. Hình như lúc đó tôi cũng có một chút rượu trong người, nên cảm giác cô đơn lại càng thêm hiu quạnh. Về đến nhà, lúc đó chắc đã 3 giờ sáng, tôi đứng bên cửa sổ, nhìn ra bức tường bên ngoài với hàng dây leo tường vi lạnh lẽo. Tôi nghe thấy tiếng đập phá của một số sinh viên, tiếng cười đùa văng vẳng, tiếng chửi thề say xỉn. Lúc đó, tôi tự hỏi có khi nào Nữ hoàng Anh giật mình thức giấc nửa đêm, nhìn ra ngoài cửa sổ mờ sương và cảm thấy cô đơn giữa đất nước mình đang trị vì này hay không?
