LAZARO ĐÃ THEO LÀM VIỆC CHO MỘT VIÊN CAI LỆ NHƯ THẾ NÀO VÀ NHỮNG CHUYỆN XẢY RA SAU ĐÓ

Sau khi từ giã ông cha tuyên úy, tôi vào làm việc cho một viên cai lệ. Tuy nhiên, tôi chỉ ở lại với ông ta một thời gian rất ngắn, bởi công việc này đối với tôi quá đỗi nguy hiểm, nhất là vào một đêm nọ khi chúng tôi bị tấn công bằng gậy gộc và đá. Họ đánh chủ tôi một trận tơi bời, nhưng lại không bắt được tôi. Biến cố ấy đã khiến tôi xin thôi việc ở chỗ viên cai lệ.

Nghĩ đến chuyện làm sao để sống cho an thân và tích góp được chút ít lúc về già, Thượng đế đã rủ lòng thương soi sáng, dẫn lối cho tôi vào một con đường làm ăn khấm khá. Nhờ sự giúp đỡ của bạn bè và các vị ân nhân, mọi gian lao vất vả từ trước đến nay của tôi cuối cùng cũng được đền đáp khi đạt được điều mình mong mỏi. Đó là một chức vụ trong chính quyền — loại công việc mà hễ ai đảm nhận thì không thể không phát tài. Cho đến tận ngày nay, tôi vẫn sống và làm công việc này, phụng sự Thượng đế và Ngài. Nhiệm vụ của tôi là trông coi việc kiểm định rượu vang được bán trong thành phố, từ các buổi bán đấu giá công khai cho đến những nơi khác; đồng thời đi cùng những kẻ bị kết án vi phạm và xướng to tội trạng của họ, với vai trò là một người loa báo nói tiếng Castilla chuẩn xác. Hầu như mọi việc liên quan đến nha sự này trong khắp thành phố đều qua tay tôi. Kẻ nào muốn cất rượu ra bán mà không tham khảo ý kiến của Lazaro de Tormes này thì cầm chắc là chẳng thu được bao nhiêu lợi nhuận.

Vào thời gian đó, Đức cha Thượng phụ giáo xứ San Salvador, vị ân chủ của tôi và cũng là bạn của Ngài, nhận thấy sự tháo vát cùng dáng vẻ lịch sự của tôi khi được ngài giao việc rao bán rượu vang, nên đã thu xếp cho tôi thành hôn với một cô người làm của ngài. Nhận thấy mối nhân duyên này sẽ mang lại cho mình nhiều lợi lộc và sự che chở, tôi liền chấp thuận. Tôi đã cưới cô ấy, và cho đến nay tôi chưa một lần phải hối hận, bởi cô ấy là một người phụ nữ nết na, chăm chỉ công việc. Tôi lại còn được Đức cha Thượng phụ yêu mến và đỡ đần. Năm nào ngài cũng ban cho chúng tôi một bao lúa mì, thịt vào các ngày lễ, thỉnh thoảng lại cho những ổ bánh mì thượng hạng cùng những đôi giày ngài không dùng nữa. Ngài còn thu xếp cho chúng tôi thuê một căn nhà nhỏ gần nhà ngài. Hầu như chủ nhật nào và cả các ngày lễ, chúng tôi đều sang ăn cơm tại nhà ngài.

Thế nhưng, thế gian chẳng bao giờ thiếu những kẻ dèm pha, và họ không đời nào để người khác được sống yên ổn. Họ xầm xì không biết bao nhiêu điều về vợ tôi, chỉ vì cô ấy sang dọn dẹp giường chiếu và nấu nướng cho Đức cha. Sự thật thì cô ấy có sang làm những việc đó thật, nhưng cô ấy chẳng phải loại phụ nữ để người ta có cớ đàm tiếu. Đức cha Thượng phụ đã hứa với tôi một điều mà tôi tin ngài sẽ giữ lời; một hôm, ngài gọi tôi đến nói chuyện thẳng thắn. Ngài bảo: “Lazaro de Tormes này, kẻ nào nghe theo những lời dèm pha độc địa thì chẳng bao giờ ngẩng đầu lên được. Ta nói vậy là vì người ta thấy vợ con ra vào nhà ta. Cô ấy đến đây bằng sự đàng hoàng của bản thân và giữ trọn danh dự cho con, ta cam đoan với con điều đó. Đừng để tâm đến những gì họ đàm tiếu, và hãy tin rằng những điều ta nói đây đều là vì tốt cho con.” Tôi đáp rằng tôi quyết tâm giữ gìn danh dự của mình. “Dẫu vậy,” tôi nói, “kính thưa Ngài, một vài người bạn của con từng nói với con về chuyện này, thậm chí họ còn khẳng định rằng trước khi cưới con, cô ấy đã ba lần sinh nở.” Vợ tôi nghe thấy liền thề thốt dữ dội đến mức tôi tưởng chừng căn nhà sắp sập xuống đầu, rồi cô ấy khóc lóc om sòm, nguyền rủa cái ngày đã đi lấy tôi. Cô ấy làm ầm ĩ đến nỗi tôi ước gì mình đã chết quách đi trước khi thốt ra những lời ấy.

“Nhưng những kẻ dèm pha thì chẳng bao giờ thiếu.”

Một bên là tôi, một bên là Đức cha Thượng phụ, cả hai cùng dỗ dành khuyên cô ấy nín khóc, và tôi đã thề rằng suốt đời này sẽ không bao giờ nhắc lại chuyện đó nữa. Tôi tuyên bố rằng tôi rất vui lòng khi thấy cô ấy ra vào nhà ân chủ bất cứ lúc nào cô ấy muốn, vì tôi hoàn toàn tin tưởng vào sự trinh bạch của vợ mình. Thế là cả ba chúng tôi lại hòa thuận như trước và không còn ai nhắc tới chuyện đó nữa. Bất kỳ ai định xầm xì điều gì, tôi liền chặn lại ngay: “Này! Nếu là bạn bè thì đừng nói điều gì làm tôi phiền lòng, vì tôi không coi kẻ gieo đau khổ cho tôi là bạn, nhất là kẻ tìm cách đâm thọc giữa tôi và vợ tôi; bởi lẽ trên đời này cô ấy là người tôi trân quý nhất. Tôi yêu cô ấy, và nguyện xin Thượng đế ban phước cho cô ấy. Cô ấy là người vợ tốt hơn nhiều so với những gì tôi xứng đáng nhận được, và tôi xin thề trước Mình Thánh Chúa rằng cô ấy là người phụ nữ nết na nhất trong khắp thành Toledo này. Kẻ nào nói ngược lại sẽ phải trả giá với tôi.” Nhờ thế, tôi khiến họ không thể đàm tiếu được nữa, và gia đình tôi được êm ấm hòa thuận.

Đó là vào đúng cái năm Hoàng đế chiến thắng của chúng ta ngự giá vào thành Toledo nổi tiếng này và mở phiên họp Nghị viện tại đây, phố phường hân hoan mở hội lớn như Ngài chắc hẳn đã nghe biết. Vào thời điểm ấy, tôi đang lúc an cư lập nghiệp, đạt đến đỉnh cao của mọi sự viên mãn trên đời.

IN TẠI BURGOS TRONG NHÀ IN CỦA JUAN DE JUNTA NĂM 1554

[Tr. 105]