Khẩu phần ăn trong Quân đội Miền Bắc Virginia lúc thì thừa mua, lúc lại trống không hoàn toàn. Chất lượng, số lượng và tần suất của chúng phụ thuộc vào lượng quân lương trong tay các sĩ quan hậu cần, vị trí tương đối giữa các đơn vị quân đội và đoàn xe thồ, cùng vô số những bất trắc và rủi ro trong chiến dịch. Trong những tháng năm cuối của cuộc chiến, kết quả về thời gian, số lượng và thành phần khẩu phần trở nên bấp bênh đến mức binh lính phần lớn phải tự xoay sở, không còn trông chờ vào cái nhu cầu tưởng chừng như thiết yếu tuyệt đối này nữa. Nhờ những cách thức huyền bí nào đó mà chỉ những người lính mang lòng ái quốc thuần túy mới biết, họ học cách chiến đấu mà không cần lương bổng, tự tìm kế sinh nhai ngoài chiến trường, bên dòng suối hay trong rừng sâu, và tìm chỗ trú ẩn bên sườn núi lạnh lẽo.

Đôi khi, họ được phát rất nhiều bánh mì nhưng chẳng có thịt; rồi lại có thịt thoải mái mà không một hạt bột mì hay bột ngô nào; đường thì thừa múa mà cà phê thì "dù có cho vàng cho bạc" cũng chẳng mua được; rồi tiếp đó là cà phê ngập tràn nhưng không lấy nổi một hạt đường. Có những tháng trời chẳng có gì ngoài bột mì để làm bánh, rồi sau đó lại toàn bột ngô (cho đến khi tất cả thèm thuồng một chiếc bánh quy nhỏ); hoặc có khi ăn thịt tươi đến mức phát ngợ, rồi lại phải gặm thịt lợn muối liên miên.

QUYỀN LỢI CỦA NGƯỜI NẤU BẾP BỊ XÂM PHẠM.

Việc nhịn đói một ngày là chuyện thường ngày ở huyện. Nhịn đói, hành quân rồi chiến đấu suốt hai ngày cũng không phải là hiếm, và có những thời điểm khẩu phần ăn bị cắt suốt ba bốn ngày liền. Trong một đợt hành quân từ Petersburg đến Appomattox, tiểu đoàn pháo binh của Cutshaw không được phát một hạt gạo hay chút khẩu phần nào suốt cả một tuần lễ; binh lính phải sống bằng số ngô vốn định dành cho lũ ngựa kéo pháo, thịt xăm muối sống cướp được từ quân địch, và nước từ các con suối, lạch, sông.

Một người lính trong Quân đội Miền Bắc Virginia được coi là may mắn khi có đủ bột mì, thịt, đường và cà phê cùng một lúc và với số lượng vừa vặn. Khi có đủ những thứ đó, người giỏi bổ củi nhất trong nhóm sẽ đốn hạ một cây sồi hoặc cây hikory đẹp, rồi cắt thành từng "đoạn". Tất cả mọi người cùng chung tay "vác" nó về phía đống lửa. Khi có sẵn củi, lửa cháy rực rỡ, than hồng ngập tràn, và bữa ăn nhanh chóng được chuẩn bị.

Người nào khéo léo nhất trong việc dùng chảo rán chính là kẻ được kính trọng nhất quanh đống lửa, và cũng hách dịch chẳng khác nào một bạo chúa Thổ Nhĩ Kỳ. Thế nhưng, khi hắn hé mở chiếc nắp lò để lộ những chiếc bánh quy vàng ruộm lớp vỏ phía trên, mọi sự bực dọc liền tan biến. Chảo rán đầy mỡ lúc ấy trở thành tâm điểm thu hút. Khi cậu thiếu niên má hóp nhúng miếng bánh quy vào mỡ, gương mặt hốc hác, tiều tụy của cậu dãn ra thành một nụ cười, và đôi mắt trũng sâu ánh lên vẻ vui sướng khôn tả. Và cả cà phê nữa chứ — hương thơm của nó mới quyến rũ làm sao, và mỗi người sẵn sàng thưởng thức cạn sạch một lít nhanh chóng đến nhường nào! Những người lính lực lưỡng quây quần bên nhau, khúc khích cười vì vận may của mình, và "chụt chụt" như những đứa trẻ có được miếng bánh ngọt to. A, đây là cảnh tượng mà chỉ một số ít những kẻ sinh ra và qua đời trên cõi đời này mới có diễm phúc được chứng kiến!

Và giờ đây, chiếc bánh quy cuối cùng đã sạch bách, giọt cà phê cuối cùng đã cạn, và chiếc chảo rán được "lau" sạch bóng. Túi đựng thuốc lá được mở toang, những chiếc tẩu được cạo sạch, gõ ra rồi nhồi đầy, lửa đỏ được châm vào, và làn khói xanh cuồn cuộn bay lên từ miệng những người lính không còn thấy đói, mà thay vào đó là niềm hạnh phúc và sự thỏa mãn. Tiếng hát vang lên trong bầu không khí đêm tĩnh lặng, những tiếng cười vui rộn rã vang vọng, khu rừng bừng sáng bởi ngọn lửa đang dâng cao, câu chuyện này nối tiếp câu chuyện kia, bài hát này ngân lên sau bài hát nọ, và đến nửa đêm, những người lính lặng lẽ từng người một chuồn về tấm chăn trải trên mặt đất, chìm vào giấc ngủ cho đến hiệu kèn báo thức. Đó là một bữa ăn khi tiểu đội gặp vận may.

Mọi chuyện mới khác biệt làm sao khi đã bốn mươi tám tiếng đồng hồ mà chẳng có chút tin tức gì từ những cỗ xe ngựa. Lúc này, vấn đề đặt ra là làm thế nào để mang lại lợi ích lớn nhất cho số đông người nhất với số nguyên liệu ít ỏi nhất? Những người từng trải nhất bàn bạc tình huống và quyết định rằng "phải có ai đó" đi kiếm ăn dọc đường. Dù số lượng dự trữ chẳng đáng là bao, chẳng mấy ai hào hứng rời bỏ cái sự chắc chắn ít ỏi ấy để đi tìm cái sự bấp bênh to lớn là một bữa tối từ mâm cơm đầy ắp của một bác nông dân nào đó; nhưng cuối cùng, vài người đồng đội cũng lên đường, và khi bóng họ khuất dần, công tác chuẩn bị cho việc tiêu thụ ngay lập tức được bắt đầu. Lượng thịt quá ít để nấu riêng, và bột mì thì e rằng chẳng làm nổi sáu chiếc bánh quy. Kết quả là món "cháo loãng" hoặc "cháo nhão" (slosh hay coosh) phải lên ngôi. Thế là thịt xăm được rán cho đến khi chảo ngập nửa mỡ sôi. Bột mì được quấy với nước cho đến khi sánh như sữa, đổ vào chảo mỡ và nhanh chóng khuấy đều cho đến khi hỗn hợp chuyển thành một màu nâu đục. Thế là món ăn đã sẵn sàng để dọn ra. Có lẽ vài anh chàng sành ăn lại thích món "bánh chảo" (slapjack) có vẻ bề thế hơn. Nếu vậy, bột mì sẽ được quấy với ít nước hơn, bớt mỡ đi, và phần bột nhão được đổ vào cho đến khi phủ kín đáy chảo; khi mặt dưới đã vàng ruộm, chỉ cần một cái lật tay khéo léo là chiếc bánh được lật lại và rán vàng mặt bên kia. Nếu trong trại có chút đường thì đó sẽ là một sự bổ sung tuyệt vời.

Vào khoảnh khắc miếng "bánh chảo" cuối cùng và thìa "cháo nhão" cuối cùng được tiêu thụ hết sạch, thì những kẻ đi kiếm ăn kém may mắn mới trở về. Họ thu gọn tình huống chỉ trong một cái nhìn, nhận thức rõ một cách đau đớn rằng họ đã đánh đổi món cháo nghèo nàn để lấy cái viễn cảnh hão huyền về bơ táo, bánh ngọt và sữa; rồi với gương mặt thảm hại và giọng điệu buồn rầu, họ kể lại cuộc phiêu lưu và nỗi thất vọng của mình rằng: "Này các cậu, tụi tớ đã cố gắng hết sức rồi đấy. Tụi tớ đi bộ khoảng chín dặm qua núi, mà chẳng kiếm nổi lấy một miếng nhét bụng. Tiếc thật, nhưng sự thật là thế đấy. Đưa bánh quy cho tụi tớ mau." Dĩ nhiên là chẳng còn chiếc bánh nào, và vì việc đó chẳng trái với phép tắc quân đội, toàn bộ tiểu đội liền bày tỏ sự tiếc nuối sâu sắc. Tuy nhiên, đôi khi những kẻ đi kiếm ăn lại trở về với chiến lợi phẩm đầy ắp những món ngon, và như những người đồng đội tốt, họ chia sẻ thành quả của chuyến đi săn nhọc nhằn ấy với anh em trong tiểu đội.

Những người đi kiếm ăn không hề thấy ngượng ngùng khi la cà quanh ngôi nhà của người nông dân nhẹ dạ cho đến khi ánh đèn hé lộ gia đình đang quấy quá bữa tối, rồi sau đó khiêm tốn tiến lại gần và gõ cửa. Vì người đàn ông tốt bụng thừa biết rằng những vị khách của mình đã "nắm thóp" được bữa ăn đang được nấu trong phòng bên, lời mời ăn tối liền được thốt lên, và, tôi có nên nói ra điều này không, được đón nhận với một sự thiếu dè dặt đến mức khó coi.

Câu chuyện sau đây minh họa cho sự tháo vát của một kẻ đi kiếm ăn điển hình. Lúc bấy giờ thịt đang rất khan hiếm, và chẳng có chút hy vọng nào về việc được cấp thêm từ những cỗ xe tiếp tế. Hai tay kiếm ăn sành sỏi được cử đi, và khi cách trại khoảng mười dặm, nghe theo bản năng của người lính, họ tìm thẳng đến nhà một người nông dân đang làm thịt lợn, rồi phát hiện ra thịt đã được lọc thái gọn gàng, các phần thịt của mỗi con lợn được xếp thành từng đống riêng biệt trên sàn của một gian nhà phụ. Lời đề nghị mua bán đã vấp phải sự đồng tình nhanh chóng đến ngạc nhiên từ phía người nông dân. Lão ta đề nghị bán nguyên cả một đống thịt, tức là toàn bộ một con lợn, với một số tiền nhỏ đến mức hai gã lập tức chốt đơn, đồng thời cũng nhanh chóng nhận thức được mối nguy hiểm đang rình rập mình. Họ đưa cho lão già tờ bạc mười đô la và đòi lại tiền thừa. Hấp dẫn bởi cách làm ăn sội sởi của họ, lão ta vội vã quay vào nhà để lấy. Hai gã kiếm ăn láu cá liền nhanh chóng kiểm tra đống thịt lợn mà người nông dân khờ khạo đã chỉ định là của họ, nhận thấy nó vô cùng hôi thối và hoàn toàn không thể ăn nổi, bèn chuyển một nửa đống đó sang đống khác, rồi lấy một nửa từ đống kia bù vào đống của mình, và đứng chờ lão nông trở lại. Khi thối lại tiền, lão ta quả quyết rằng họ đã mua được một món hời lớn. Họ gật đầu đồng ý, ném cả thịt ngon lẫn thịt hôi vào chung một cái bao, nói lời chào tạm biệt, rồi chuồn nhanh như những tay pháo thủ đi bộ. Kết quả của chuyến đi là một nồi bánh bao húp súp cỡ bự; và chừng sáu, bảy gã ăn ngấu nghiến thịt lợn mỡ đã tuyên bố rằng từ trước tới nay chúng chưa bao giờ thèm khát và từ nay về sau cũng chẳng bao giờ muốn ăn thịt lợn nữa — đặc biệt là bánh nhân thịt lợn.

Phần lớn các bữa ăn của quân đội diễn ra ngay trong những ngôi nhà và trên bàn ăn của người dân, không phải bằng cách dùng vũ lực, mà bằng chính nguyện vọng và lời mời của họ. Đã có những thời điểm mà toàn bộ các thị trấn phải chung tay gánh vác để duy trì quân đội phòng thủ, và khi điều đó xảy ra, nó được thực hiện một cách tự nguyện và đầy vui vẻ. Binh lính — tất cả những ai có hạnh kiểm đúng mực — đều được tiếp đón như những vị khách quý và được đãi những món ngon nhất trong nhà. Tình trạng trộm cắp hay cướp bóc vắng bóng một cách kỳ diệu, và ngay cả khi người dân phải chịu đựng những thiệt hại do sự tàn phá, họ quy nguyên nhân cho sự ngặt nghèo khủng khiếp của chiến tranh hơn là do sự phớt lờ vô lối đối với quyền sở hữu tài sản. Và khi những người lính canh có vũ trang được cắt cử canh gác các nhà khói và kho thóc, ấy là vì vị tướng chỉ huy không hẳn vì nghi ngờ sự trung thực mà là vì ông thừa hiểu những thiếu thốn ngặt nghèo của binh lính mình. Thế nhưng, ngay cả cơn đói cào ruột gan cũng không được coi là cái cớ để thực hiện các cuộc cướp bóc.

Sự bất lực của chính phủ trong việc cung cấp nhu yếu phẩm buộc binh lính phải phụ thuộc phần lớn vào nghị lực và sự tháo vát của chính họ để có được chúng. Các sĩ quan, khi thấu hiểu điều này, đã nới lỏng kỷ luật đến mức mà đối với một sĩ quan người châu Âu chẳng hạn, sẽ là sự sụp đổ. Không hiếm cảnh một lữ đoàn hoặc một sư đoàn, dăm phút trước còn đang hành quân theo đội hình khối đặc dọc con đường cái quan, bỗng tản mác ra khắp một cánh đồng mênh mông để tìm kiếm những trái mâm xôi đen ngon lành. Và thật tuyệt vời làm sao khi thấy tất cả lại nhanh chóng và vui vẻ trở lại hàng ngũ ngay khi cánh đồng đã được hái sạch. Vào mùa thu, một cây hồng quân mọc bên vệ đường có thể chặn đứng cả một đoàn quân và giữ chân họ lại cho đến khi quả hồng cuối cùng biến mất.

Xe hàng của thương hồ, vốn la liệt những mặt hàng xa xỉ phẩm và rất phổ biến trong quân đội Liên bang, lại hoàn toàn vắng bóng trong Quân đội Miền Bắc Virginia, vì hai lý do: binh lính chẳng có lấy một xu dính túi để mua hàng của thương hồ, và đất nước thì không có dư người để làm thương hồ. Thứ gần gũi nhất với xe hàng của thương hồ chỉ là chiếc "xe đẩy bán táo mèo" của một lão da đen già nào đó, hay một giỏ bánh nướng và bánh ngọt được bày bán dọc bên đường.

Người lính Liên minh đặt rất nhiều hy vọng vào những nguồn cung cấp thực phẩm dồi dào mà quân địch tốt bụng mang đến cho họ, và họ sẵn sàng liều mạng để đạt được mục đích kép là đánh cho quân địch một trận nhừ tử và kiếm được cái mà họ gọi là "một bữa ăn ra trò". Sau mỗi trận chiến, một bầu không khí ăn mừng diễn ra tưng bừng ở phía phe Liên minh. Những món ngon lành, vốn hiếm khi thấy vào những lúc khác, chất đầy trong những chiếc túi hành trang và dạ dày của những "Cậu bé mặc áo xám". Hãy thử tưởng tượng cảm giác của những con người đang đói lả khi họ lao vào một trại lính từ bên này, trong khi quân địch tháo chạy ở phía bên kia, rồi phát hiện ra nồi cà phê vẫn đang bắc trên bếp, đường để sẵn bên cạnh chỉ việc thả vào, bánh mì trong lò, bánh quy mặn xếp từng hộp, thịt bò hảo hạng đã nấu chín, rau củ sấy khô từng giỏ, đào hộp, tôm hùm, cà chua, sữa, những thùng cà phê xay và rang sẵn, soda, muối, tóm lại là tất cả những gì mà một người lính đang đói khát hằng mong ước. Rồi hãy cộng thêm rượu mạnh, rượu vang, xì gà và thuốc lá tìm thấy trong lều của các sĩ quan và trên những cỗ xe của thương hồ, và nhớ lại tình trạng của phe chiến thắng lúc ấy: đói khát, khô cổ và mệt mỏi; để rồi tự hỏi xem có phải đã cần đến một sự tận tụy phi thường với nhiệm vụ cùng đức tính hy sinh cao cả biết bao để tiếp tục tiến bước, giẫm đạp lên đống chiến lợi phẩm của trại địch và truy đuổi kẻ thù cho đến khi mặt trời lặn hẳn.

Khi được phép dừng chân nghỉ ngơi, đó mới là khoảng thời gian tuyệt vời làm sao! Những người lính, dăm phút trước còn cảm thấy mãn nguyện với một chiếc bánh ngô nướng vỉ và một miếng thịt mỡ, nay lại ngồi bàn tán về ưu nhược điểm giữa đào trộn sữa với cà chua tươi, giữa tôm hùm với thịt bò quay, và quên béng đi chiếc tẩu rễ cây briar — người bạn đồng hành trung thành qua mọi thăng trầm của đời lính — để tận hưởng hương thơm của những điếu xì gà Havana ngoại nhập.

Trái ngược hoàn toàn với khung cảnh nấu nướng chung quanh đống lửa lớn là công việc lặng lẽ và chăm chỉ của một người lính tách rời khỏi đồng đội, ở xa tầm với của rừng cây, nhưng quyết tâm phải nấu nướng và ăn uống cho bằng được. Anh ta đã tìm thấy một hòn than hồng, và sau khi khéo léo đặt lên trên đó ít lá cây và cành khô kiếm được gần vị trí của mình, anh dùng chiếc mũ để quạt cho đống lửa nhỏ. Chẳng mấy chốc nó bùng cháy. Sợ rằng số cội nguồn ít ỏi sẽ cháy rụi hoàn toàn, anh vội vã cân chỉnh chiếc ca nước bằng thiếc lên trên ngọn lửa nhỏ. Khi nước sôi, từ một chỗ giấu kín đáo trên quần áo, anh lấy ra một ít cà phê rồi thả vào ca, và gần như ngay lập tức chiếc ca được nhấc ra đặt sang một bên; tiếp đó, một lát thịt mỡ được đặt lên đám than hồng, và khi đã xém vàng và giòn rụm, nó hoàn thành nốt bữa ăn — bởi những chiếc bánh quy mặn hay bánh quy cứng đã sẵn sàng. Chẳng có ai ngoài một người lính lại dám liều lĩnh nấu nướng với một đống lửa như thế, bởi thường thì nó chẳng to hơn cái ca uống nước là bao.

Bánh quy cứng, hay còn gọi là "hard tack", nổi tiếng là thứ ăn uống kham khổ, nhưng qua bàn tay của người lính Liên minh, chúng vẫn phát huy rất tốt công dụng của mình. Khi đang hành quân mà thời gian gấp rút, một miếng thịt lợn mỡ đặc và một chiếc bánh quy khô cũng trở nên vừa miệng hoặc ngon lành, tùy thuộc vào việc thời gian từ bữa ăn trước dài hay ngắn. Khi có thời gian thảnh thơi, bánh quy cứng sẽ được ngâm kỹ rồi đem rán trong mỡ lợn muối. Được chế biến như vậy, nó trở thành một món ăn mà không một người lính Liên minh nào đủ sự yếu đuối hay đủ sức mạnh để từ chối.

Mật mía sorghum, trong lúc vắng bóng những loại mật rỉ ngon lành của thời bình, được trân trọng vô cùng và hăng hái lùng sục cho bằng được. Một kẻ "thân Liên bang" sống gần chiến tuyến của quân Liên minh một ngày nọ đang bận rộn đun sôi mẻ mật của mình. Đương nhiên là, một vài "cậu em nhà ta" đã đánh hơi được chỗ đó và quyết tâm chiếm đoạt một ít chất lỏng ngọt ngào ấy. Họ đã tìm thấy một con cừu non một tuổi chết ở cánh đồng bên cạnh, và sau khi bàn tính kỹ càng, quyết định chơi khăm lão người Liên bang nếu có thể. Thế là họ cắt từ con vật chết một phần thịt hảo hạng, mang đến cho lão già và ngỏ ý đổi chác. Lão ta nhận lời, và cả bọn bỏ đi với những chiếc ca đông đặc mật.

Các pháo thủ, với tâm hồn lương thiện và chẳng có khẩu súng hỏa mai nào trong tay, rất hiếm khi — nếu không muốn nói là không bao giờ — bắn những con lợn đi lạc; thế nhưng đôi khi, như một nghĩa cử bạn bè hoàn toàn vô tư lự, họ lại chỉ cho đám lính bộ binh thấy một con lợn trông có vẻ đang cần được "ăn đạn", và để chia sẻ hiểm họa cũng như trách nhiệm cho hành động ấy, họ sẽ ngầm nhận lấy một phần thịt ngon nhất của con vật xấu số.

Có một lần, khi một thường dân đang dùng bữa chung với tiểu đội, trên bàn ăn có một con lợn quay rất ngon. Hoàn cảnh này khiến vị khách làng chơi phải thốt lên ca ngợi bữa ăn thị soạn. Tên "kiếm ăn" liền đáp rằng thịt lợn là món ăn hiếm có, con lợn này đã bị một trong những con ngựa kéo pháo đá chết tươi trong lúc đang ăn trộm ngô. Vị khách dân sự có vẻ bán tín bán nghi lời tuyên bố đó sau khi hàm răng của ông ta cắn phải một viên đạn súng lục cứng ngắc, và tiếp tục nghi ngờ dù được quả quyết rằng đó chỉ là phần đầu của một chiếc đinh đóng móng ngựa.

Bữa ăn thảm hại nhất mà một người lính từng bị buộc phải nuốt trôi, ấy là khi cái đói cào xé, lạnh lẽo, ướt át và chán chường, anh ta lang thang trên bãi chiến trường hoang vắng và thỏa mãn cơn thèm khát bằng những thứ kiếm được trong túi hành trang của những thây ma. Nếu có thứ gì có thể chiến thắng được sự ghê tởm tự nhiên mà con người cảm thấy trước kẻ thù, nỗi kinh hoàng trước những cõi lòng trương phình đã chết, và sự sợ hãi sinh ra từ sự hiện diện của cái chết, sự cô độc và tĩnh lặng, thì đó chính là cơn đói. Thôi thúc bởi tiếng kêu gào của nó, những con người có nguyên tắc cao cả và lòng nhân ái nhất cũng có lúc trở nên vô cảm, và hạ mình làm những việc mà dù có được ngụy biện bằng sự ngặt nghèo, thì sau đó, ngay chính những kẻ làm ra chúng cũng thấy quá trơ trẽn không dám nhắc tới.

Khi khẩu phần ăn trở nên quá đỗi ít ỏi đến mức buộc phải tìm cách bổ sung, và trại binh được thiết lập cố định, những người lính còn đủ sức khỏe sẽ đi làm thuê cho các chủ nông trại trong vùng bằng cách đốn củi, thu hoạch hoa màu, mổ lợn, hoặc bất kỳ công việc đồng áng nào khác. Một người khỏe mạnh có thể đốn được một xải củi mỗi ngày và nhận lại năm mươi xu tiền mặt, hoặc các hiện vật tương đương có thể ăn được. Lợn được giết mổ để lấy phần "khúc tư thứ năm". Khi ngô lớn đến độ có thể ăn được, những bắp ngô non nướng vỉ, ném thẳng vào tro tàn mà vẫn để nguyên vỏ, đem nướng chín tới sẽ tạo thành một bữa ăn vô cùng thỏa lòng. Các luống củ cải và hành tây cũng cung cấp nguồn thực phẩm tuyệt vời và vô cùng cần thiết, ăn sống hay nấu chín đều ngon.

Thỉnh thoảng, khi một tiểu đội bị dồn vào chân tường vì thiếu thốn lương thực, họ buộc phải viện đến một vài mánh khóe tinh ranh nhằm làm cho một vài thành viên trong nhóm thấy ghê tởm mà chê không ăn, để những người khác có thể ăn cho bét nhè. "Mẹo dùng hạt tiêu" là một thủ pháp phổ biến áp dụng cho món súp, nhưng đã có lần thất bại. Một gã ranh mãnh, vốn thích ăn các món "cay xé họng", quyết định phải húp cho đã đời món súp, và để đạt được mục đích, khi đi qua đi lại cái nồi đang sôi, hắn liền thả vào đó một quả ớt đỏ. Nhưng ôi thôi, xui xẻo cho hắn, lại có một gã khác cùng chung chí hướng cũng áp dụng đúng cái kế hoạch ấy, và kết quả là tất cả mọi người trong tiểu đội phải ngóng cổ chờ đợi trong vô vọng cho đến khi nồi súp đó nguội bớt.

Chiếc ấm đun cà phê cá nhân của một người lính trong Quân đội Miền Bắc Virginia lúc nào cũng được giữ ở trạng thái sôi sùng sục. Chủ nhân của nó là một ẩn số đối với các đồng đội. Họ không tài nào hiểu nổi cái sở thích kỳ quái của hắn đối với thứ cà phê "nóng bỏng tay" ấy. Kể từ sau chiến tranh, anh ta mới giải thích rằng anh nhận thấy độ nóng của cà phê khiến kẻ khác không thể uống chung được, thế là anh áp dụng kế hoạch đặt chiếc ca lên đống lửa sau mỗi ngụm nhấp môi. Nhân vật kỳ cục này cũng chẳng bao giờ thèm mang theo bình tông đựng nước, dù anh ta là một kẻ cực kỳ nghiện uống nước. Khi tìm thấy một chiếc bình tông tốt, anh sẽ vui vẻ tặng lại cho một đồng đội, chỉ giữ lại cho mình đặc quyền được xin ké một ngụm khi khát. Chẳng mấy chốc anh ta có cổ phần trong ba bốn mươi chiếc bình tông cùng thứ nước bên trong chúng, và luôn có thể kiếm được một ngụm nước nếu nó tồn tại trong bất kỳ chiếc bình nào số đó. Anh ta cũng áp dụng y nguyên kế hoạch ấy với những chiếc chăn, và lúc nào cũng có dư dả chăn màn. Toàn bộ trang bị của anh chỉ gồm có bộ quần áo trên người và một chiếc túi hành trang được may đo chuẩn xác để vừa khít nửa chiếc bánh mì ngô.

Mùa ngô non là khoảng thời gian đầy thử thách đối với những người lính trơn đói khát. Bị nhồi nhét suốt cả mùa đông bằng thịt muối và bánh mì thô ráp, cơ thể anh ta khao khát thứ nước cốt tươi ngon, ngọt lành của bắp ngô, và đôi khi sự liêm sỉ của anh đã gục ngã trước áp lực đó. Làm sao mà cưỡng lại được cơ chứ? Anh ta chẳng cưỡng lại nổi — anh ta bèn bẻ vài bắp ngô non! Có lúc người nông dân càu nhàu, có lúc lão ta cãi vã, và có lúc lão ta khiếu nại lên các sĩ quan về nạn phá hoại của "lính ta". Các sĩ quan đưa ra lời xin lỗi, ăn sạch số ngô mà họ đang có trong tay, rồi sai "cậu bé liên lạc" của mình đi hái thêm vài bắp nữa. Một lão nông nọ đã nghĩ ra một kế sách tuyệt vời là mời vài người lính trơn đến nhà mình, than phiền về những nỗi ấm ức của lão, và tranh thủ sự hợp tác của họ trong nỗ lực bảo vệ bắp ngô của mình. Lão bảo họ rằng tất nhiên họ không phải là những quý ông đã đến hái ngô của lão rồi! Ồ không! Dĩ nhiên là họ sẽ chẳng bao giờ làm một việc như thế; nhưng liệu họ có thể vui lòng nói chuyện với những kẻ khác và nhờ họ làm ơn đừng hái ngô của lão nữa được không? Tất nhiên rồi! Chắc chắn rồi! Ồ vâng! Họ sẽ góp ý với các đồng đội của mình. Thế nhưng lòng họ lại cảm thấy bứt rứt làm sao khi nghĩ về quá khứ và mường tượng đến tương lai cận kề. Lúc quay trở lại trại qua cánh đồng, họ tiện tay nhét đầy những bắp ngô mượt mà vào túi hành trang, để rồi ở đầu bên kia cánh đồng, họ lại chạm mặt chính người nông dân tốt bụng nọ cùng một hàng lính đang vô cùng hào hứng tịch thu số bắp ngô vừa hái "đúng theo nhiệm vụ".

Một sĩ quan tận tụy, kiệt sức vì cuộc hành quân dài dằng dặc, mệt mỏi, ốm yếu, đói khát và chán chường, liền tựa lưng vào thân cây và rên rỉ khi nghĩ đến sự bất lực của bản thân trong việc tham gia cuộc săn đuổi một con thỏ rừng già — thứ mà anh ta thừa biết, qua những tiếng tru hét hoang dại trong rừng, rằng đám lính dưới quyền đang truy đuổi. Thế nhưng tiếng ồn ào cứ tiến lại gần — gần hơn, gần hơn nữa, cho đến khi anh ta nhìn thấy con thỏ đang nhảy chồm chồm về phía mình với cả một trung đoàn bám gót đằng sau. Nó nhác thấy một khoảng trống được tạo bởi nếp áo choàng của vị sĩ quan liền nhảy vọt vào đó, và thế là anh ta đã tóm được bữa ăn đầu tiên sau bốn mươi tám tiếng đồng hồ.

Một tay pháo thủ, đóng trại một ngày ở nơi tuyệt nhiên không tìm thấy chút nước nào, nửa đêm tỉnh giấc vì cơn khát, bèn lững thững đi mò mẫm tìm nước; và mừng rỡ khôn xiết khi tìm thấy một cái xô lớn đựng đầy nước. Anh ta uống cho đã cơn khát, để rồi đến sáng hôm sau mới tá hỏa phát hiện ra thứ nước mình vừa nقuốt đã dùng để rửa một cái đầu bò, và đỏ lòm vì máu tươi.

Vài kẻ tụt tạt đi tới vào một đêm nọ và thấy doanh trại chìm trong tĩnh lặng. Tất cả mọi người đều đang ngủ say. Vì đang đói khát, họ tìm kiếm và mừng rỡ khôn xiết khi phát hiện ra một nồi súp lớn. Nó có một vị kỳ lạ, nhưng họ vẫn cố "nuốt" cho trôi, và đến sáng hôm sau còn khoác lác về vận may của mình. Hóa ra nồi súp ấy đã vượt quá sức chịu đựng của dạ dày cả một khẩu đội pháo, bởi nó ngấm đẫm một cách nồng nặc hương vị đặc trưng của loài gián chết.

Không lâu trước cuộc tản cư khỏi Petersburg, một cậu nhóc nhà quê đi săn bắn. Cậu ta bắn được một con chuột xạ và mang về trại. Nó được lột da, làm sạch, chôn xuống đất một hoặc hai ngày, rồi đào lên, nấu chín và ăn ngấu nghiến với vẻ vô cùng khoái trá. Món đó ngon tuyệt cú mèo.

Trong suốt chiến dịch bảy ngày quanh Richmond, một người lính hiếu học đã quan sát lũ chuột lúc chúng bò vào và chui ra khỏi một cái vựa ngô. Cậu ta đập chết một con, mang về tự nấu ăn giấu giếm và mời một người bạn cùng tham gia thưởng thức món thịt sóc hảo hạng. Người đồng đội gật đầu đồng ý, ăn lấy ăn để, và khi được cho biết thứ mình vừa nuốt vào bụng là gì, cậu ta liền nôn thốc nôn tháo ngay lập tức. Thế nhưng cậu ta cũng phải thú nhận rằng cho đến thời điểm được khai sáng, cậu đã vô cùng thưởng thức bữa ăn đó.

Chính vào khoảng thời gian này, khi thịt chuột được coi là một món cao lương mỹ vị, quân đội quanh Richmond đã đồng ý chia sẻ khẩu phần ăn ít ỏi của họ cho những người nghèo trong thành phố, và chúng thực sự được chở vào trong đó để phân phát. Lời bình luận ở đây chẳng khác nào việc khen ngợi mặt trời vì sự rực rỡ của nó cả.

Các nhà hùng biện hay ca ngợi thiên tài và kỹ năng của các vị tướng lĩnh; các sử gia kể lại những cuộc chuyển quân của các sư đoàn và quân đoàn; và những học giả nghiên cứu nghệ thuật chiến tranh lại nghiên cứu địa lý, địa hình của đất nước cùng báo cáo quân số của các quân đoàn: tất cả bọn họ đều tìm kiếm và kể lại bí quyết của thành công hay thất bại. Người lính Liên minh thừa hiểu những yếu tố làm nên thành công của mình — lòng dũng cảm, sự bền bỉ và sự tận tụy. Anh ta cũng biết rõ những kẻ nào đã đánh bại mình — bệnh tật, nạn đói, cái chết. Anh ta chiến đấu không chỉ chống lại con người, mà còn chống lại cả lương thực, y phục, tiền lương, vinh quang, danh vọng và sự cuồng tín. Anh ta đã chịu đựng biết bao gian khổ, nhọc nhằn và khinh miệt. Anh ta đã chiến thắng, và bất chấp sự lãnh đạm lạnh lùng của tất cả mọi người cùng nỗi căm ghét cay đắng của một số kẻ, anh ta sẽ mãi mãi, ở bất cứ nơi đâu có lòng quảng đại, giữ được một danh tiếng vẹn toàn không tỳ vết.