Chạy một vòng khắp bãi sông, Hà Mãn Tử thu lại tất cả các kẹp bắt chim và lưới bẫy của mình, tóm được hơn hai mươi con, trong đó còn có hai con chim hoa béo múp míp, trong lòng vô cùng vui sướng. Hai con chim béo này, một con để hiếu kính ông nội nhắm rượu, một con phải để Liên Cô ăn cho đã miệng.

Cậu quay lại cồn cát cao nhất, lôi chiếc áo ngắn bằng vải mộc hoa xanh vá chằng vá đụp của Vọng Nhật Liên ra, Vọng Nhật Liên đã từng chuyến một vác những bó củi xanh to đùng đến chân cồn cát để phơi.

Vòng hoa liễu cắm đầy hoa dại trên đầu Vọng Nhật Liên đã xộc xệch, bím tóc dài quấn quanh buông thõng xuống, dính đầy lá cỏ trên đầu, trên đôi vai trần và cánh tay chi chít những vết máu hằn lên, miếng vải rách dài quấn mấy vòng quanh ngực đã thấm đẫm mồ hôi, dính đầy bùn đất.

“Liên Cô, nghỉ một lát, nướng chim ăn đi!” Hà Mãn Tử nhảy cẫng lên hét lớn.

Vọng Nhật Liên mệt mỏi rã rời, nói: “Em phải đi tắm rửa cái đã, anh qua đây canh chừng người giúp em đi.”

Họ đến một khúc sông quạnh hiu, khúc sông này được một cồn cát ôm trọn, mọc đầy liễu nước vỏ đỏ, nước trong vắt màu ngọc bích, nhìn thấu tận đáy. Hà Mãn Tử ở lại trên cồn cát, Vọng Nhật Liên dặn một câu: “Nhắm mắt lại!” Hà Mãn Tử liền nhắm chặt hai mắt lại. Liên Cô từng nói với cậu, lén nhìn con gái nhà người ta cởi đồ, sẽ mọc lẹo to bằng hạt táo tàu. Vọng Nhật Liên xuống mép nước, khuất mình trong lùm liễu nước vỏ đỏ, vừa cởi y phục vừa gọi Hà Mãn Tử: “Mở mắt ra đi!” Hà Mãn Tử bèn mở trừng mắt, nhìn quanh bốn phía, cảnh giác có đàn ông đi tới.

Sâu trong lùm liễu nước vỏ đỏ, vang lên tiếng giặt đồ ào ào; chẳng mấy chốc, Hà Mãn Tử nhìn thấy y phục đã giặt sạch được phơi trên cành liễu, còn có cả dải vải rách dài dằng dặc ấy. Lại một lúc sau, Hà Mãn Tử nghe thấy từng đợt tiếng khua nước và bơi lội. Cậu lại cảm thấy cô đơn; y phục chưa khô thì Vọng Nhật Liên chưa thể lên bờ, cậu cũng cứ đứng ngẩn ngơ như một con nhạn lạc đàn.

“Liên Cô, chị đừng có bơi vào chỗ nước xoáy đấy nhé!” Cậu trò chuyện với Vọng Nhật Liên, “Sức em nhỏ lắm, không cứu được chị đâu.”

“Cần cậu cứu chắc?” Vọng Nhật Liên cười vang trong lùm liễu nước vỏ đỏ, “Hồi xưa Cầm thúc của cậu rơi xuống vực nước xoáy, vẫn là tôi cứu ổng lên bờ đấy. Tôi là ân nhân cứu mạng của ổng đấy nhé!”

“Em mới không tin!” Hà Mãn Tử bĩu môi, “Chị cũng giống ông nội em, thích khoác lác ba hoa, cẩn thận gió lớn thổi bay mất cái lưỡi của chị đấy.”

“Thật không lừa cậu mà.”

“Chị kể đi, em nghe!” Hà Mãn Tử trượt từ trên cồn cát xuống, ngồi bệt bên mép nước khúc sông.

“Không được xuống nước!” Vọng Nhật Liên hoảng hốt thét lên.

“Em không nhìn thấy gì đâu!” Hà Mãn Tử nói, “Chị không mau kể là em xuống nước đấy.”

Vọng Nhật Liên kể cho Hà Mãn Tử nghe, năm cô mười tuổi, theo Chu Cùm ra bãi sông đào rau dại, trời nắng như đổ lửa, Chu Cùm xuống sông bơi lội. Ai ngờ bơi đi bơi lại thì bắp chân bị chuột rút, một dòng nước xiết cuốn Chu Cùm vào một vũng nước xoáy, thân hình Chu Cùm cứ như bị vặn thành con quay, lúc chìm xuống, lúc lại xoay tít lòi cả chóp đầu lên. Chu Cùm uống mấy ngụm nước, giãy giụa hét lớn cứu mạng, cô tỏm một cái nhảy xuống sông, bóp cổ Chu Cùm kéo lên bờ. Sau này, Chu Cùm cứ đi bơi là lại cặp kè với cô.

“Chị là con gái mà đi bơi cùng con trai, sao không thấy thấu hổ chứ?” Hà Mãn Tử hỏi.

“Lúc đó còn nhỏ, có biết thấu hổ là gì đâu.” Vọng Nhật Liên nói, “Tôi chơi trò gia đình với ổng ở bãi bụi liễu, còn từng bái đường thành thân nữa cơ đấy!”

“Hóa ra chị với Cầm thúc sớm đã thành một đôi rồi hả!” Hà Mãn Tử kinh ngạc kêu lên.

“Đừng có lớn tiếng!” Vọng Nhật Liên quát, “Tôi hình như nghe thấy tiếng bước chân, cậu mau đi xem có ai đến không?”

Hà Mãn Tử lại chạy lên cồn cát, lấy tay che trán, nhìn xa ngóng gần. Bỗng nhiên, cậu nhìn thấy từ con đường mòn nhỏ bên rặng liễu ven sông, có một người đang chống ô giấy dầu đi tới, cậu vội hét lên: “Liên Cô, trốn đi! Có người rồi.” Trong lùm liễu nước vỏ đỏ, vang lên tiếng bơi lội trốn chạy tõm tõm. Hà Mãn Tử lại nhón chân ngóng nhìn, chỉ thấy người chống ô giấy dầu kia là một nam thanh niên trí thức, mặc bộ đồ học sinh màu trắng, trên vai đeo một cái tay nải nhỏ bằng vải mộc ô vuông. Hà Mãn Tử reo hò lên! “Liên Cô, là Cầm thúc!” Vọng Nhật Liên từ trong lùm liễu nước vỏ đỏ lên tiếng: “Nói nhảm!” Hà Mãn Tử thì đã lớn tiếng gọi: “Cầm thúc!” nhanh như bay chạy ra đón.

Người thanh niên mặc trang phục học sinh nọ cụp ô giấy dầu lại, cũng vừa gọi: “Mãn Tử!” vừa chạy tới.

Chu Cùm khoảng hai mươi tuổi, dáng người cao ráo thanh tú, đôi lông mày kiếm, một đôi mắt biết cười, sóng mũi cao, khóe môi vương nụ cười, nét mặt ôn hòa điềm đạm, nhìn qua là biết ngay một người nho nhã và sâu sắc.

Cậu ấy chạy đến trước mặt Hà Mãn Tử, dang rộng hai tay định bế thốc Hà Mãn Tử lên; Hà Mãn Tử vội vàng nhảy tránh ra, nói: “Đừng làm bẩn áo mới của anh!”

“Em làm gì ở đây thế này?” Chu Cùm mỉm cười hỏi.

Hà Mãn Tử nghiêng đầu, chớp chớp đôi mắt tròn xoe, nói: “Anh đoán xem!”

Chu Cùm làm bộ nhíu mày, nghĩ đi nghĩ lại, nói: “Không đoán được.”

“Theo em!” Hà Mãn Tử nắm lấy tay cậu ấy chạy đi.

Lúc này, Vọng Nhật Liên cũng từ sâu trong lùm liễu nước vỏ đỏ lách ra, bám vào cành liễu ven bờ lén nhìn ra ngoài, vừa vặn nhìn thấy người ngày đêm mong nhớ, tim lỡ một nhịp đập thình thịch, mặt lập tức đỏ bừng lên.

“Mãn Tử, đừng kéo Cầm thúc của em qua đây!” Cô đang lên tiếng nhắc nhở Chu Cùm.

“Chị thẹn thùng cái gì chứ?” Hà Mãn Tử tinh nghịch cười nói, “Hai người chẳng phải từng cặp kè bơi lội, lại còn bái đường thành thân rồi cơ mà?”

“Làm gì có chuyện đó!” Vọng Nhật Liên nói, “Chu Cùm, anh ra đằng xa đứng đi.”

“Mãn Tử, chúng ta tránh xa cô ấy ra!” Chu Cùm chỉ tay về phía bãi bụi liễu cách đó vài trượng.

Hai người ngồi phịch xuống bãi cát trắng dưới bóng liễu, Hà Mãn Tử liền nôn nóng hỏi: “Cầm thúc, anh với Liên Cô từng bái đường thành thân thật ạ?”

Chu Cùm xoa xoa cái đầu trọc lóc của cậu nhóc, vẻ mặt đầy hồi tưởng nói: “Đó chỉ là trò chơi thời thơ ấu thôi.”

“Hai người bái đường ở đâu thế ạ?” Hà Mãn Tử gặng hỏi.

“Ngay ở bãi bụi liễu này này.”

“Hai người có mặc áo mới không ạ?” Hà Mãn Tử truy cứu đến cùng.

“Anh ăn mặc xấp xỉ bộ dạng của em bây giờ, cô ấy mặc nhiều hơn anh một chiếc yếm.”

“Anh đội mũ chóp cắm lông chim đỏ phừng phừng chứ ạ?”

“Anh đội một vòng hoa liễu.”

“Liên Cô trùm khăn voan đỏ ạ?”

“Cô ấy đội một chiếc lá sen.”

“Có thắt dải lụa chéo hình chữ thập không?”

“Trên người mỗi người vắt chéo hai vòng hoa kết bằng cành liễu.”

“Bày bàn cúng thiên địa chưa ạ?”

“Chất một đài đất nhỏ.”

“Đột nhang thơm ngút trời không ạ?”

“Cắm ba cây ngải cứu.”

“Bái thiên địa xong, đi đâu động phòng hoa chúc thế ạ?”

“Vẽ một ô vuông trên mặt đất, thế là thành động phòng.”

“Có ăn bánh bao con cháu không?”

“Trên hai chiếc lá gai đặt mấy củ năng, thế là bánh bao con cháu.”

“Có ăn mì trường thọ không?”

“Nhai cỏ sậy ngọt.”

Vọng Nhật Liên bước vào bãi bụi liễu, hờn dỗi trách móc: “Em nói nhảm cái gì với nó thế hả?”

Hà Mãn Tử nhìn lại, Vọng Nhật Liên bước ra từ làn nước, khuôn mặt xinh đẹp kiều diễm, tựa như đóa sen hồng buổi sớm sau cơn mưa. Lúc vội vã cô quên mất không quấn dải vải rách dài mấy vòng quanh ngực, chiếc áo ngắn bằng vải mộc hoa xanh được giặt giũ sạch sẽ ôm sát lấy thân hình đầy đặn của cô.

Chu Cùm dịu dàng đáp lời: “Anh vẫn thường nhớ về chuyện cũ thời thơ ấu mà.”

“Sao anh không xuống thuyền ở đầu làng?” Vọng Nhật Liên hỏi.

“Anh nghĩ tầm trưa chắc chắn em đang đốn củi xanh ở bãi sông, nên lên bờ ở bến đò trước đó, xem có tìm được em ở bãi sông hay không.”

“Sao năm nay anh về muộn hơn nửa tháng so với năm ngoái vậy?” Vọng Nhật Liên thâm tình hỏi han.

“Anh đến Bắc Bình thi đại học.”

“Đỗ chưa ạ?”

“Vẫn chưa phát bảng.”

Vọng Nhật Liên cúi đầu xuống, cắn cắn môi, chiếc cổ trắng ngần ửng lên một tầng hồng rực, chợt ngẩng phắt đầu lên, ánh mắt rực lửa hỏi: “Anh có biết hôm nay là ngày gì không?”

“Âm lịch mùng bảy tháng bảy.” Chu Cùm cất giọng run run đáp: “Cho nên anh mới chọn ngày này để về.”

“Mùng bảy tháng bảy, Ngưu Lang hội Chức Nữ!” Hà Mãn Tử xen mồm vào nói, “Cầm thúc là Ngưu Lang, Liên Cô là Chức Nữ.”

“Cái đồ lém lỉnh này!” Vọng Nhật Liên mắng yêu, “Sang đằng kia xem có ai tới không.”

“Đợi đã nào!” Hà Mãn Tử bẻ gãy một cành liễu, vẽ một ô vuông lớn xung quanh Chu Cùm và Vọng Nhật Liên, “Hai người cứ nói chuyện trong phòng động phòng đi nhé!”

Cậu chạy ra khỏi bãi bụi liễu, trèo lên một cây lê gai cổ thụ, vắt vẻo ngồi trên chạc cây lớn. Sắp đến giờ ngọ rồi, thế mà trời vẫn nóng như lửa đốt, đồng ruộng bên sông vẫn vắng bóng người qua lại.

Trong tâm trí của Hà Mãn Tử, Chu Cùm là một nhân vật vô cùng lợi hại, chính là Văn Khúc tinh trên trời giáng thế.

Hà Mãn Tử rất thích nghe người lớn tuổi kể chuyện xưa. Cậu nghe được từ chỗ ông nội, bà nội, người chèo thuyền Liễu Quán Đẩu, bác thợ mộc Đỗ Tứ và Cát Lão Xứng tiệm đóng giày, lại thêm cả từ chỗ Đỗ Tứ chủ quán tiệm nhỏ, những mẩu chuyện chắp vá rời rạc rằng: Cha của Chu Cùm là Chu Phương Châu trước kia từng làm giáo viên tiểu học ở huyện Ngọc Điền, chín năm trước dẫn đầu châm ngòi bạo động nông dân khu vực phía đông kinh thành, bạo động thất bại, đã bị quân Phụng Thiên sát hại. Mẹ của Chu Cùm gả vào nhà họ Chu nhưng vẫn ở lại ngôi làng nhỏ này, chồng vừa chết, liền mang theo Chu Cùm sống cùng bà ngoại và cậu ruột Liễu Quán Đẩu. Chẳng bao lâu sau, người mẹ cũng vì đau buồn quá độ mà qua đời, Chu Cùm nương tựa vào bà ngoại và cậu ruột để sống. Sau đó, cậu ấy đỗ thủ khoa loại giỏi vào trường Trung học Lộ Hà Thông Châu do nhà thờ Mỹ biện (Mỹ mở), ở ngôi trường đó luôn là học sinh đứng đầu đứng thứ hai.

Thành Thông Châu cách ngôi làng nhỏ này ba bốn mươi dặm, Chu Cùm rất hiếu thảo với bà ngoại, cứ thứ bảy hằng ngày là lại về nhà, đoàn tụ với bà ngoại một ngày, chiều hôm sau lại quay về trường. Cậu ấy rất nghèo, không thuê nổi xe ngựa hay lừa chở đồ, mùa hè về nhà hoàn toàn dựa vào đôi chân để đi, đi mệt quá thì xuống sông bơi lội; mùa đông về nhà thì đi xe trượt băng, xe trượt băng lướt đi như sao băng trên mặt sông đóng băng. Năm kia, bà ngoại qua đời, cậu ấy lại đem lòng hiếu thảo với bà ngoại để đối đãi với cậu ruột, vẫn cứ mỗi tuần đều về nhà. Liễu Quán Đẩu sợ đứa cháu trai làm lỡ dở việc học hành, nên bảo một tháng về nhà một lần. Còn kỳ nghỉ hè dài một tháng rưỡi, kỳ nghỉ đông nửa tháng, cậu ấy đều về nhà ở. Cậu ấy đốn củi xanh giúp cậu ruột, lại còn giúp cậu ruột chèo thuyền, hai bác cháu sống với nhau vô cùng hòa thuận, chưa từng cãi cọ hay hờn dỗi bao giờ.

Hà Mãn Tử thích bám riết lấy Chu Cùm không rời nửa bước, không chỉ vì Chu Cùm biết kể cho cậu nghe những câu chuyện lôi cuốn hấp dẫn, những chữ nghĩa dạy cho cậu còn thú vị hơn nhiều so với đám “Triệu Tiền Tôn Lý, Chu Ngô Trịnh Vương” và “Thiên địa huyền hoàng, vũ trụ hồng hoang” của ông đồ nho già; mà còn bởi vì Chu Cùm cũng yêu thương chiều chuộng cậu chẳng khác nào Vọng Nhật Liên.

Nhà Liễu Quán Đẩu ở sát vách nhà Hà Mãn Tử, cũng là một căn nhà lợp cỏ tranh ba gian, một khoảng sân được vây quanh bởi hàng rào cành liễu bốn mặt. Liễu Quán Đẩu ở trên con thuyền lớn tại bến đò, trong nhà chỉ có một mình Chu Cùm, Hà Mãn Tử nghe kể chuyện và học chữ đến mức mê mẩn, lưu luyến không nỡ rời đi, có đôi khi liền ngủ lại cùng Chu Cùm. Cậu chơi đùa cả ngày, chạy nhảy mệt nhoài, thế nào cũng có lúc tè dầm dề ra giường, Chu Cùm cũng chẳng làm lớn chuyện; nếu mà bêu rếu ra ngoài, thì sau này cậu chẳng còn mặt mũi nào gặp đám bạn nhỏ nữa rồi.

Hà Mãn Tử còn có một niềm vui nữa, đó là khi cậu ngủ thiếp đi trên chiếc giường kháng của Chu Cùm, Vọng Nhật Liên sẽ đến bế cậu về nhà; nằm trong vòng tay của Vọng Nhật Liên, cậu thường ngửi thấy phảng phất hương thơm ngào ngạt của hoa đinh hương tím. Có một lần, cậu bị chuyển động làm cho tỉnh giấc, hé mắt nhìn, thấy Vọng Nhật Liên đang ôm trọn cậu vào ngực, nhưng lại ngồi sát vai kề vai với Chu Cùm ở mép giường kháng không chịu đứng lên, còn lấy bím tóc dày đen nhánh của mình quấn quanh cổ Chu Cùm. Cậu muốn cười, nhưng buồn ngủ quá, mi mắt lại dính chặt vào nhau, rồi cứ thế ngủ thiếp đi.

Lúc này, Hà Mãn Tử đang vắt vẻo trên chạc cây lê gai cổ thụ, nghĩ đến đây, không kìm được mà vươn cổ lén nhìn vào bãi bụi liễu. Quả nhiên, Vọng Nhật Liên lại đang dùng bím tóc dày đen nhánh ấy quấn quanh người Chu Cùm. Hà Mãn Tử thầm nghĩ, nhất định phải thắt một cái nút cột trộm mới được. Cậu khậc lên một tiếng rồi phì cười, nhưng ngay lập tức lại dùng tay bịp chặt miệng lại, sợ làm kinh động đến đôi uyên ương đang đùa nước ấy. Hơn nữa, cũng không dám nhìn nữa rồi. Cậu nghĩ, lén nhìn người ta quấn bím tóc, cũng sẽ bị lên lẹo mắt, còn to hơn cả lẹo hạt táo tàu nữa ấy chứ.