Hiawatha giận hừng hực

Khi bước chân vào bản làng,

Thấy lòng người đang náo loạn,

Nghe bao điều quấy bao điều,

Bao thâm độc và phá phách

Của tên quỷ quyệt Pau-Puk-Keewis.

Hơi thở hắt qua cánh mũi,

Nghiến răng hắn rít và lầm bầm

Những lời giận hờn oán trách,

Nóng hổi và râm ran như ong vò vẽ.

“Ta sẽ giết tên Pau-Puk-Keewis này,

Giết cái kẻ chuyên gây chuyện đó!” hắn nói.

“Thế gian này đâu quá dài quá rộng,

Đường sá đâu quá gập ghềnh hiểm trở,

Mà cơn giận của ta không bắt kịp hắn,

Mà sự trả thù của ta không với tới hắn!”

Rồi trong cuộc rượt đuổi gấp gáp

Hiawatha cùng những thợ săn lên đường

Lần theo dấu vết của Pau-Puk-Keewis,

Xuyên qua khu rừng hắn vừa đi qua,

Đến những mỏm đất cao hắn từng dừng chân;

Nhưng họ chẳng thấy Pau-Puk-Keewis đâu,

Chỉ thấy trên thảm cỏ bị giày xéo,

Giữa những bụi quả việt quất,

Nơi nằm nghỉ ngơi của hắn,

Vẫn còn hằn lại dấu thân mình.

Từ vùng đất thấp phía xa xa,

Từ đồng cỏ Muskoday xanh ngát,

Pau-Puk-Keewis ngoảnh đầu quay lại,

Làm điệu bộ thách thức,

Làm điệu bộ nhạo báng;

Và Hiawatha cất tiếng gọi lớn

Từ trên đỉnh những ngọn núi cao:

“Thế gian này đâu quá dài quá rộng,

Đường sá đâu quá gập ghềnh hiểm trở,

Mà cơn giận của ta không bắt kịp ngươi,

Và sự trả thù của ta không với tới ngươi!”

Vượt qua đá, vượt qua sông,

Băng qua bụi rậm, gò đống và rừng sâu,

Tên quỷ quyệt Pau-Puk-Keewis cắm cổ chạy;

Hắn lướt đi như một con linh dương,

Cho đến khi tới một con suối nhỏ

Nằm giữa chốn rừng sâu,

Một con suối lặng lờ phẳng lặng,

Đã tràn xấp cả bờ,

Đến một con đập do loài hải ly tạo nên,

Đến một hồ nước tĩnh mịch,

Nơi thân cây ngập sâu tới gối,

Nơi hoa súng dập dờn trôi nổi,

Nơi cỏ lác xào xạc thì thầm.

Trên đập nước đứng Pau-Puk-Keewis,

Trên con đập làm bằng thân cây và cành nhánh,

Nơi dòng nước phun qua các kẽ hở,

Nơi dòng suối chảy tràn qua đỉnh đập.

Từ đáy sâu con hải ly ngoi lên,

Nhìn bằng đôi mắt to tròn ngỡ ngàng,

Đôi mắt như đang đặt câu hỏi,

Hướng về kẻ lạ mặt Pau-Puk-Keewis.

Trên đập nước đứng Pau-Puk-Keewis,

Dòng suối chảy ngập qua mắt cá chân,

Chảy dòng nước trong lành lấp lánh như bạc,

Và hắn cất lời nói với con hải ly,

Hắn nở nụ cười và cất lời như thế này:

“Ôi bạn Ahmeek, loài hải ly thân mến,

Nước mới mát mẻ và dễ chịu làm sao;

Hãy để ta lặn xuống dòng nước,

Hãy để ta nghỉ ngơi trong những ngôi nhà của các bạn;

Cả ta nữa, hãy biến ta thành hải ly đi!”

Con hải ly thận trọng đáp lời,

Hắn điềm đạm đưa ra câu trả lời:

“Để tôi hỏi ý kiến những người khác đã,

Để tôi hỏi những con hải ly khác xem sao.”

Nó chìm tụt xuống dòng nước,

Chìm nặng nề như một hòn đá chìm,

Lặn xuống giữa đám lá cây và cành khô

Đã nâu sẫm và quện chặt dưới đáy.

Trên đập nước đứng Pau-Puk-Keewis,

Dòng suối chảy qua mắt cá chân hắn,

Phun qua những khe hở bên dưới hắn,

Bắn tung tóe xuống những hòn đá bên dưới,

Trải rộng thanh bình và tĩnh lặng trước mắt hắn,

Và ánh nắng cùng nhữngvệt bóng râm

Rơi thành từng đốm lấp lánh lên người hắn,

Rơi thành những mảnh sáng nhỏ nhoi,

Xuyên qua nhữnghàng cành cây đang xào xạc uốn lượn.

Từ đáy sâu những con hải ly ngoi lên,

Lặng lẽ nhô lên khỏi mặt nước

Cái đầu này rồi đến cái đầu khác,

Cho đến khi mặt hồ tưởng chừng đầy hải ly,

Đầy những gương mặt đen láy và sáng bóng.

Pau-Puk-Keewis cất tiếng nài nỉ

Hướng về bầy hải ly, hắn nói thế này:

“Nơi ở của các bạn thật dễ chịu làm sao,

Hỡi những người bạn! Lại an toàn khỏi hiểm nguy;

Chẳng lẽ với tất cả sự khôn ngoan mưu mẹo,

Với mọi sự thông thái và tài khéo của mình,

Các bạn không thể biến ta thành một con hải ly hay sao?”

“Được chứ!” Ahmeek, con hải ly đáp lời,

Chính là Vua của muôn loài hải ly,

“Hãy để mình trượt xuống giữa chúng tôi,

Trượt xuống làn nước phẳng lặng này.”

Pau-Puk-Keewis lặng lẽ chìm xuống

Hòa vào giữa bầy hải ly trong ao;

Chiếc áo da hươu hóa thành màu đen,

Đôi giày moca sin và quần ốp của hắn hóa đen,

Phía sau mông hắn, chiếc đuôi cáo và tua rua

Xòe rộng thành một cái đuôi đen bản rộng;

Hắn đã biến thành một con hải ly.

“Hãy làm cho ta to lớn,” Pau-Puk-Keewis nói,

“Hãy làm ta to lớn và lớn hơn nữa,

To lớn hơn những con hải ly khác.”

“Được thôi,” vị thủ lĩnh hải ly đáp lại,

“Khi anh bước vào nhà của chúng tôi ở dưới đó,

Trong chiếc lều wigwam chúng tôi sẽ làm cho anh

To lớn gấp mười lần những con khác.”

Thế là Pau-Puk-Keewis lặng lẽ chìm xuống

Dòng nước màu nâu trong vắt:

Nhìn thấy đáy hồ phủ kín

Những thân cây và cành cỗi,

Những kho lương thực dự trữ cho mùa đông,

Những đống lớn chất cao phòng nạn đói;

Tìm thấy ngôi nhà với lối ra vào hình vòm,

Dẫn vào những căn phòng rộng rãi thênh thang.

Ở đây họ làm hắn to lên, lớn hơn nữa,

Làm hắn trở thành con hải ly lớn nhất,

To lớn gấp mười lần những con khác.

“Anh sẽ là người cai trị của chúng tôi,” họ nói;

“Là Thủ lĩnh và Vua của muôn loài hải ly.”

Nhưng Pau-Puk-Keewis ngồi ngai vàng

Giữa bầy hải ly chưa được bao lâu,

Thì có một giọng nói cất lên cảnh báo

Từ chú canh gác đang ở trạm của mình

Giữa đám cờ nước và hoa súng,

Cất tiếng rằng: “Hiawatha kìa!

Hiawatha cùng những thợ săn kìa!”

Rồi họ nghe thấy tiếng động phía trên,

Nghe tiếng hò hét và tiếng bước chân dồn dập,

Nghe tiếng cây cối gãy rôm rốp và ào ạt lao tới,

Và làn nước xung quanh cùng bên trên họ

Sụt xuống và bị hút đi thành những dòng xoáy,

Và họ biết con đập của mình đã bị phá vỡ.

Trên mái ngôi nhà, những thợ săn

Nhảy bổ lên và phá nát hoàn toàn;

Ánh nắng tràn qua các kẽ nứt,

Lũ hải ly tung mình phóng qua cửa ra vào,

Ẩn trốn sâu hơn vào làn nước,

Vào dòng chảy của con suối nhỏ;

Nhưng tên Pau-Puk-Keewis hùng dũng

Lại chẳng thể chui lọt qua ô cửa;

Hắn đã phình to vì kiêu ngạo và ăn uống,

Hắn sưng phồng lên như một chiếc bong bóng.

Hiawatha nhìn qua mái nhà,

Cất tiếng gọi lớn: “Hỡi Pau-Puk-Keewis,

Mọi mưu mẹo khôn ngoan của ngươi đều vô ích,

Mọi lớp ngụy trang đủ kiểu đều vô ích!

Ta thừa biết ngươi là ai, Pau-Puk-Keewis!”

Họ dùng chùy nện và đánh đập hắn tơi bời,

Đánh chết tươi tội nghiệp Pau-Puk-Keewis,

Giã hắn như người ta giã ngô,

Cho đến khi hộp sáu của hắn vỡ vụn ra từng mảnh.

Sáu gã thợ săn cao lớn, dẻo dai và uyển chuyển,

Khiêng hắn về nhà trên những cây sào và cành cây,

Khiêng cái xác của con hải ly;ç

Nhưng phần hồn, phần linh hồn Jeebi trong hắn,

Vẫn suy nghĩ và cảm nhận hệt như Pau-Puk-Keewis,

Vẫn tiếp tục sống như chính Pau-Puk-Keewis.

Và nó phấp phới, vùng vẫy và giãy giụa,

Lượn qua lượn lại thế này thế khác,

Tựa như những tấm rèm trong lều wigwam

Giằng co với những dây da hươu buộc chúng,

Khi cơn gió mùa đông đang thổi lồng lộn;

Cho đến khi nó thu gom lại với nhau,

Cho đến khi nó bay vút lên khỏi cái xác,

Cho đến khi nó mang hình dáng và nét mặt

Của tên quỷ quyệt Pau-Puk-Keewis

Đang tan biến dần vào trong rừng sâu.

Nhưng Hiawatha đầy cảnh giác

Đã nhìn thấy bóng hình trước khi nó biến mất,

Nhìn thấy dáng dấp của Pau-Puk-Keewis

Lướt vào bóng râm màu xanh dịu mát

Của những cây thông trong khu rừng;

Hướng về những ô khoảng trống trắng phía bên kia,

Hướng về một khoảng quang đảng trong rừng.

Nó lao đi và hổ hển như một cơn gió,

Làm uốn cong tất cả cành lá phía trước,

Và ở phía sau nó, hệt như những giọt mưa rơi,

Là những bước chân của Hiawatha đuổi theo.

Đến một hồ nước có nhiều hòn đảo

Tên Pau-Puk-Keewis thở hổn hển đã tới nơi,

Nơi giữa những khóm hoa súng

Lũ ngỗng trời Pishnekuh đang bơi lội;

Bơi lướt qua những búi cỏ lác trôi nổi,

Điều hướng len lỏi qua các hòn đảo đầy sậy.

Giờ đây chúng ngẩng những chiếc mỏ đen bản rộng,

Giờ đây chúng lặn ngụp xuống làn nước,

Giờ đây chúng sẫm lại trong bóng râm,

Giờ đây chúng bừng sáng dưới ánh mặt trời.

“Pishnekuh!” Pau-Puk-Keewis gọi lớn,

“Pishnekuh! Những người anh em của ta!” hắn nói,

“Hãy biến ta thành một con ngỗng trời có bộ cánh,

Với chiếc cổ và bộ lông lấp lánh,

Hãy làm cho ta to lớn, và to lớn hơn nữa,

To lớn gấp mười lần những con khác.”

Ngay lập tức chúng biến hắn thành một con ngỗng trời,

Với hai chiếc cánh khổng lồ và ngăm đen,

Với phần ngực mịn màng và tròn trịa,

Với chiếc mỏ giống như hai mái chèo lớn,

Làm cho hắn to lớn hơn những con khác,

To lớn gấp mười lần con lớn nhất,br> Đúng lúc từ trong rừng vang lên tiếng hò hét,

Hiawatha đã đứng ở trên bờ.

Chúng bay vụt lên kèm theo tiếng kêu la ỏm tỏi,

Cùng tiếng vỗ cánh và đập phần phật,

Bay vút lên từ những hòn đảo đầy cỏ sậy,

Từ đám cờ nước và hoa súng.

Và chúng bảo với Pau-Puk-Keewis rằng:

“Khi bay lượn, anh chớ có nhìn xuống dưới,

Hãy hết sức cẩn thận mà đừng nhìn xuống đất,

Kẻo có tai họa kỳ lạ nào xảy đến,

Kẻo điều rủi ro lớn lao nào giáng xuống đầu anh!”

Chúng bay nhanh và bay thật xa về hướng bắc,

Bay nhanh và xa xuyên qua màn sương và ánh nắng,

Kiếm ăn giữa những vùng đầm lầy lầy lội,

Ngủ nghỉ giữa đám sậy và cỏ lác.

Đến ngày hôm sau khi chúng tiếp tục hành trình,

Được ngọn gió Nam nâng đỡ và thổi bồng lên,

Được ngọn gió Nam đưa đẩy lướt đi,

Thổi mát rượi và lồng lộng từ phía sau lưng,

Bỗng vang lên âm thanh của những tiếng người,

Vang lên tiếng la ó hỗn độn từ bên dưới,

Từ những ngôi nhà trong một bản làng,

Từ những con người ở phía dưới xa tít tắp hàng dặm.

Bởi vì những người dân trong bản làng

Đã nhìn thấy đàn ngỗng trời với sự kinh ngạc,

Nhìn thấy đôi cánh của Pau-Puk-Keewis

Đang vỗ phành phạch tít trên bầu trời thẳm sâu,

Rộng hơn cả hai tấm rèm che cửa ra vào.

Pau-Puk-Keewis nghe thấy tiếng hò hét,

Nhận ra giọng nói của Hiawatha,

Nhận ra tiếng la ó của Iagoo,

Và vì quên bẵng đi lời cảnh báo,

Hắn rụt cổ lại, liếc mắt nhìn xuống dưới,

Và cơn gió thổi thốc từ phía sau lưng

Đã tóm lấy cái quạt lông vũ khổng lồ của hắn,

Khiến hắn quay mòng mòng, lộn nhào xuống đất!

Mọi nỗ lực giành lại thăng bằng của Pau-Puk-Keewis

Đều trở nên vô ích!

Vừa quay cuồng vòng tròn vừa lao xuống đất,

Hắn hết nhìn thấy ngôi làng ở phía dưới

Rồi lại nhìn thấy đàn ngỗng ở phía trên,

Thấy ngôi làng mỗi lúc một đến gần hơn,

Và đàn ngỗng thì mỗi lúc một lùi ra xa,

Nghe thấy những giọng nói ngày một to hơn,

Nghe thấy tiếng hò hét và tiếng cười cợt;

Chẳng còn thấy đàn ngỗng ở phía trên nữa,

Chỉ thấy mặt đất đang nằm dưới chân mình;

Rơi từ bầu trời trống không xuống chết toi,

Chết giữa đám đông đang hò hét reo hò,

Với một âm thanh nặng nề và u ám,

Con ngỗng trời gãy cánh rơi phịch xuống.

Nhưng linh hồn, thể phách, bóng ma của hắn

Vẫn tiếp tục tồn tại trong hình hài Pau-Puk-Keewis,

Lại mang lấy hình dáng và những nét mặt

Của chàng trai hào hoa Yenadizze,

Và một lần nữa hắn lồng lộn lao đi,

Bị Hiawatha bám sát gót đuổi theo,

Vừa chạy vừa thét: “Thế gian này đâu quá rộng,

Đường sá đâu quá dài và gập ghềnh,

Mà cơn giận của ta không bắt kịp ngươi,

Mà sự trả thù của ta không với tới ngươi!”

Và hắn đến gần quá, sát ngay bên cạnh,

Đến mức tay hắn đã vươn ra tóm lấy,

Bàn tay phải chộp lấy và giữ chặt hắn lại,

Thì tên quỷ quyệt Pau-Puk-Keewis

Lại quay tít và xoay tròn thành từng vòng,

Khuấy không khí nổi lên thành một cơn lốc xoáy,

Làm bụi bặm và lá cây bay tung tóe xung quanh,

Và giữa đám xoáy lốc cuồn cuộn đó

Hắn lao thẳng vào trong một gốc cây sồi rỗng,

Biến thành một con rắn độc,

Trườn lủi ra ngoài qua đám rễ cây và rác mục.

Hiawatha dùng bàn tay phải

Giáng một đòn trời giáng vào gốc cây sồi rỗng,

Xé toạc nó thành từng mảnh vụn và dằm gỗ,

Bỏ mặc nó nằm đó thành từng mảnh tơi bời.

Nhưng thật hoài công; bởi vì Pau-Puk-Keewis,

Một lần nữa lại hiện về trong hình người,

Hiển hiện rõ mồn một chạy thục mạng phía trước,

Vút bay đi giữa cơn gió lốc và bão giông,

Đến tận những bờ hồ Gitche Gumee,

Hướng về phía Tây bên Vùng Nước Lớn,

Hắn đến những mỏm đá nhô cao,

Đến Vùng Đá Vẽ làm bằng đá sa thắc,

Nhìn bao quát khắp hồ nước và phong cảnh.

Và Lão Già trên Núi,v

Chính là vị Manito của những ngọn núi,

Đã mở toang những ô cửa bằng đá của mình,

Mở toang những vực thẳm sâu hun hút,

Cho phép Pau-Puk-Keewis tìm được chốn dung thân

Trong những hang động tối tăm u ám của lão,

Cất lời chào đón Pau-Puk-Keewis

Bước vào căn lều sa thạch ảm đạm của lão.

Đứng bên ngoài lúc ấy là Hiawatha,

Thấy những lối ra vào đều đã bị đóng kín,

Dùng đôi găng tay Minjekahwun của mình,

Đấm thủng những hang động lớn trên vách sa thạch,

Cất tiếng quát vang bằng giọng giông bão,

“Mở ra! Ta là Hiawatha đây!”

Nhưng Lão Già trên Núi

Nào có mở cửa và chẳng đáp lại lời nào

Từ những vách đá sa thạch lặng thinh,

Từ những vực sâu u ám của khối đá.

Rồi hắn giơ hai tay lên hướng thiên đình,

Cất tiếng khẩn khoản cầu xin cơn bão táp,

Gọi Waywassimo, vị thần chớp,

Và thần sấm sét, Annemeekee;

Và các vị thần ấy kéo đến cùng màn đêm và bóng tối,

Càn quét ào ạt xuống Vùng Nước Lớn

Từ những Ngọn Núi Sấm Sét xa xôi;

Và tên Pau-Puk-Keewis đang run lẩy bẩy

Đã nghe thấy tiếng bước chân của sấm sét,

Đã nhìn thấy đôi mắt đỏ ngầu của chớp nhoáng,

Hắn đâm hoảng sợ, co ro và run rẩy.

Lúc đó Waywassimo, vị thần chớp,

Đã giáng đòn sấm sét vào lối ra vào các hang động,

Dùng cây chùy chiến trận đánh vào cửa hang,

Nện vào những mỏm đá sa thạch nhô ra,

Và thần sấm sét, Annemeekee,

Đã thét vang vào sâu trong những hang động,

Cất tiếng rằng: “Pau-Puk-Keewis ở đâu!”

Và những vách đá đổ sụp xuống, và bên dưới chúng

Nằm phơi thây giữa đống đổ nát bằng đá

Là tên quỷ quyệt Pau-Puk-Keewis,

Là chàng trai hào hoa Yenadizze,

Bị giết ngay trong hình hài con người của chính mình.

Những cuộc phiêu lưu hoang dã của hắn đã chấm dứt,

Những trò quỷ quái và đùa cợt đã chấm dứt,

Mọi mưu mẹo quỷ quyệt đều đã chấm dứt,

Mọi thói phá phách gây gổ đã chấm dứt,

Mọi cuộc cờ bạc và khiêu vũ đã chấm dứt,

Mọi cuộc tán tỉnh các thiếu nữ đều đã dứt.

Khi ấy chàng Hiawatha cao quý

Đã lấy đi phần hồn, phần thể phách, phần bóng ma của hắn,

Cất tiếng nói rằng: “Hỡi Pau-Puk-Keewis,

Sẽ chẳng bao giờ trong hình hài con người nữa

Ngươi được đi tìm những cuộc phiêu lưu mới;

Sẽ chẳng bao giờ cùng trò đùa cợt tiếng cười

Làm bay tung bụi và lá cây trong những cơn lốc xoáy;

Mà ở trên cao kia tận chốn thiên đường

Ngươi sẽ bay lượn và lướt đi theo những vòng tròn;

Ta sẽ biến ngươi thành một con đại bàng,

Thành Keneu, chúa tể loài đại bàng chiến trận,

Thủ lĩnh của tất cả loài chim có lông vũ,

Đứng đầu trong số những chú gà của Hiawatha.”

Và cái tên Pau-Puk-Keewis

Vẫn còn vương vấn mãi trong lòng người dân,

Vẫn lưu truyền mãi giữa những người ca hát,

Và trong số những người kể chuyện xưa;

Và vào Mùa Đông, khi những bông tuyết

Xoay tít thành những vòng xoáy quanh các mái lều,

Khi cơn gió gầm rú thành những trận cuồng phong

Thổi vi vu và réo rắt qua ống khói,

“Kìa,” họ reo lên, “Pau-Puk-Keewis đến kìa,

Hắn đang nhảy múa khắp xóm làng,

Hắn đang đi thu hoạch mùa màng của mình đó!”