“Như dây với cánh cung này,
Đàn ông với vợ cũng tày ấy thôi;
Dẫu nàng uốn khúc, nàng vâng lệnh,
Dẫu nàng lôi kéo, vẫn theo sau;
Thiếu nhau, mỗi kẻ đều vô dụng!”
Chàng Hiawatha tuổi trẻ măng
Tự nhủ thầm và ngẫm nghĩ hoài,
Lòng bối rối muôn vàn cảm xúc,
Hững hờ, khát khao, hy vọng, lo âu,
Mãi mơ màng về nàng Minnehaha,
Về nàng Nước Cười kiều diễm,
Nơi xứ sở người Dacotahs.
Bà Nokomis già cất lời cảnh báo:
“Hãy cưới một trinh nữ thuộc giống nòi ta!
Chớ đi về đông, chớ ngả về tây,
Vì một kẻ xa lạ mà ta nào biết rõ!
Tựa ngọn lửa hồng trên phiến lò sưởi
Là cô con gái bình dị của người láng giềng,
Tựa ánh sao trời hay ánh trăng thanh
Là kẻ xa lạ đẹp lộng lẫy nhất trần đời!”
Nokomis lên tiếng can ngăn như thế,
Và Hiawatha của ta chỉ đáp lại
Mỗi một lời: “Nokomis già kính yêu,
Ánh lửa sưởi ấm thật là dễ chịu,
Nhưng con thích ánh sao trời hơn,
Con còn thích ánh trăng thanh nhường nào!”
Bà Nokomis già nghiêm nghị bảo:
“Đừng dẫn về đây một ả thiếu nữ lười biếng,
Đừng dẫn về đây người đàn bà vô tích sự,
Đôi tay vụng về, đôi chân biếng nhác;
Hãy đem về một người vợ tay chân lanh lẹ,
Trái tim và đôi bàn tay cùng chung nhịp đập,
Đôi chân xông xáo trong mọi việc công!”
Hiawatha mỉm cười đáp lời:
“Nơi xứ sở của người Dacotahs
Đang sinh sống người con gái của thợ làm tên,
Minnehaha, Nua Nước Cười,
Kẻ đẹp đẽ nhất trong muôn phụ nữ.
Con sẽ đưa nàng về lều tranh của bà,
Nàng sẽ chạy sai vác việc thay bà,
Làm ánh sao trời, ánh trăng, ánh lửa của bà,
Làm ánh thái dương của thần dân trong tộc!”
Nokomis vẫn can ngăn, cất tiếng:
“Đừng dẫn về lều ta một kẻ xa lạ
Đến từ xứ sở của người Dacotahs!
Người Dacotahs hung dữ lắm con ơi,
Giữa chúng ta thường xảy ra chiến trận,
Vẫn còn những mối thù chưa phai nhạt,
Những vết thương nhức nhối hãy còn âm ỉ!”
Hiawatha cười vang đáp lại:
“Chính vì lẽ đó, dẫu chẳng vì lý do nào khác,
Con mới muốn kết hôn cùng nàng thiếu nữ Dacotah,
Để các bộ tộc chúng ta được hòa hợp,
Để những mối thù xưa chìm vào quên lãng,
Và những vết thương cũ được chữa lành vĩnh viễn!”
Thế rồi Hiawatha lên đường cất bước
Đến xứ sở của người Dacotahs,
Đến miền đất của những giai nhân tuấn tú;
Sải bước dài qua đầm lầy và đồng cỏ,
Xuyên qua những khu rừng ngút ngàn,
Xuyên qua khoảng lặng không một tiếng động.
Với đôi giày thần kỳ bằng da nai,
Mỗi bước chân chàng đo được một dặm đường;
Thế mà con đường phía trước vẫn dài đằng đẵng,
Và trái tim chàng đã đi trước cả bước chân;
Chàng cứ thế lữ hành chẳng nghỉ ngơi,
Cho đến khi nghe tiếng thác nước cười reo,
Nghe Thác nước Minnehaha cất tiếng gọi
Vọng đến chàng xuyên qua không gian tĩnh lặng.
“Âm thanh ấy thật êm tai làm sao!” chàng lẩm bẩm,
“Tiếng gọi ta cất lên thật dịu ngọt biết bao!”
Ở vùng ngoại ô của những cánh rừng,
Nơi giao hòa giữa bóng râm và ánh nắng,
Những bầy hươu hoang đangng cúi đầu gặm cỏ,
Nhưng chúng nào nhìn thấy Hiawatha;
Chàng thì thầm với cây cung: “Chớ để trượt!”
Thì thầm với mũi tên: “Đừng lệch hướng!”
Rồi phóng đi mang theo khúc ca trên đường gió,
Găm thẳng vào trái tim đỏ hồng của chú hoạ mi;vác con hươu vắt lên vai,
Và rảo bước tiến lên chẳng một phút dừng chân.
Ngay trước cửa lều tranh của mình
Lão thợ làm tên già đang ngồi đó,
Nơi xứ sở của người Dacotahs,
Đang miệt mài đẽo gọt những mũi tên bằng ngọc thạch,
Những mũi tên làm từ đá mã não.
Ngồi bên cạnh lão, trong muôn vàn kiều diễm,
Là nàng Minnehaha đáng yêu,
Là cô con gái Nước Cười của lão,
Đang đan những tấm thảm từ cỏ lau và cóói.
Tâm trí người già chìm trong dĩ vãng,
Còn lòng thiếu nữ hướng về tương lai.
Lão đang ngẫm nghĩ, khi ngồi nơi đó,
Về những ngày xưa với những mũi tên này
Lão từng hạ gục hươu và bò rừng,
Trên đồng cỏ Muskoday bao la;
Từng bắn hạ ngỗng trời bay về phương nam
Đang vỗ cánh vang trời, đàn Wawa kêu inh ỏi;
Lão nhớ về những đoàn chiến binh hùng tráng,
Cách họ đến để mua những mũi tên của lão,
Những kẻ chẳng thể giao tranh nếu thiếu tên của lão.
Than ôi, chẳng còn tìm đâu ra trên mặt đất này
Những chiến binh cao quý nhường ấy nữa!
Giờ đây đàn ông đều hèn mạt tựa đàn bà,
Chỉ biết dùng lưỡi làm vũ khí mà thôi!
Còn nàng đang nghĩ về một chàng thợ săn,
Đến từ bộ tộc và xứ sở khác xa,
Trẻ trung, cao lớn và vô cùng tuấn tú,
Kẻ vào một buổi sáng mùa xuân nọ,
Đã đến tìm mua mũi tên của cha nàng,
Đã ngồi nghỉ chân trong túp lều tranh,
Lưu luyến mãi bên khung cửa không nỡ bước,
Và quay đầu nhìn lại lúc ra đi.
Nàng từng nghe cha ngợi ca chàng,
Ca ngợi lòng dũng cảm và trí thông minh của chàng;
Liệu chàng có quay lại tìm mua mũi tên nữa không
Đến tận Thác nước Minnehaha này?
Trên tấm thảm, đôi tay nàng buông thõng,
Và đôi mắt ngập tràn những giấc mơ màng.
Xuyên qua dòng suy tưởng, họ nghe tiếng bước chân,
Nghe tiếng cành lá xào xạc bên ngoài,
Và với gương mặt cùng vầng trán rạng ngời,
Cùng con hươu vác trên vai,
Bỗng từ trong chốn thâm sơn cùng cốc
Hiawatha hiện ra ngay trước mặt họ.
Lão thợ làm tên già ngẩng đầu lên
Nhìn thẳng đầy vẻ nghiêm nghị từ công việc,
Đặt mũi tên còn dang dở sang một bên,
Mời chàng bước qua ngưỡng cửa lều,
Vừa đứng dậy đón chào vừa cất lời:
“Hiawatha, hoan nghênh chàng đến chơi!”
Dưới chân nàng Nước Cười xinh đẹp,
Hiawatha đặt gánh nặng trên vai xuống,
Quăng con hươu đỏ khỏi đôi bờ vai;
Và nàng thiếu nữ ngước nhìn lên chàng,
Ngước nhìn lên từ tấm thảm cóói đan,
Cất tiếng nói với ánh nhìn và giọng điệu dịu hiền:
“Xin chào mừng chàng, hỡi Hiawatha!”
Túp lều tranh rộng rãi biết bao nhiêu,
Được kết bằng da nai đã thuộc trắng phau,
Với hình vẽ các vị thần xứ Dacotahs
Được khắc họa trên những tấm rèm che cửa,
Và khung cửa cao đến mức Hiawatha
Hầu như chẳng cần cúi đầu khi bước vào,
Đôi lông đại bàng trên mũ hầu như chẳng chạm
Khi chàng bước qua ngưỡng cửa nhà.
Bấy giờ nàng Nước Cười mới đứng lên,
Từ dưới mặt đất, nàng Minnehaha kiều diễm,
Buông tấm thảm còn đan dở dang,
Mang thức ăn bày biện trước mặt khách,
Xúc nước từ dòng suối nhỏ mang vào,
Dọn thức ăn trong những chiếc bát bằng đất nung,
Rót nước uống bằng những chiếc gáo gỗ đoạn,
Lắng nghe khi người khách quý đang trò chuyện,
Lắng nghe lúc người cha cất tiếng đáp lời,
Nhưng đôi môi nàng chẳng hé mở nửa lời,
Chẳng thốt ra lấy một tiếng duy nhất.
Vâng, nàng lắng nghe tựa trong cõi mộng
Trước những lời của chàng Hiawatha,
Khi chàng kể về bà Nokomis già nua,
Người đã nuôi nấng chàng từ thuở lọt lòng,
Khi chàng nhắc đến những người bạn đồng hành,
Chibiabos, người nghệ sĩ tài hoa,
Và Kwasind, tráng sĩ có sức mạnh vô song,
Cùng hạnh phúc và sự sung túc trù phú
Nơi xứ sở của người Ojibways,
Miền đất thanh bình và đáng yêu.
“Sau bao năm dài chiến tranh chinh chiến,
Nhiều năm trời đổ máu và tranh chấp phân tranh,
Nay giữa người Ojibways và bộ tộc Dacotahs
Đã có được nền hòa bình vĩnh cửu.”
Hiawatha tiếp lời như thế,
Rồi nói thêm, bằng giọng điệu chậm rãi:
“Để nền hòa bình này trường tồn mãi mãi,
Và đôi bàn tay chúng ta siết chặt vào nhau hơn,
Lòng chúng ta càng thêm gắn bó hòa hợp,
Xin hãy gả nàng thiếu nữ này cho con làm vợ,
Minnehaha, Nữ thần Nước Cười,
Kẻ khả ái nhất trong những phụ nữ Dacotah!”
Và lão thợ làm tên già ngưng lại giây lát
Trước khi cất tiếng trả lời,
Hút tẩu thuốc thêm chút ít trong im lặng,
Đưa ánh mắt đầy kiêu hãnh nhìn Hiawatha,
Trìu mến ngắm nhìn nàng Nước Cười,
Rồi điềm tĩnh cất lời đáp rất trang trọng:
“Được chứ, nếu Minnehaha mong muốn điều đó;
Hãy để trái tim con lên tiếng, hỡi Minnehaha!”
Và nàng Nước Cười kiều diễm
Trông càng kiều diễm hơn khi đứng đó,
Chẳng tỏ vẻ sẵn lòng cũng chẳng hề ngượng ngùng,
Khi nàng bước đến bên Hiawatha,
Lặng lẽ ngồi xuống chiếc ghế bên cạnh chàng,
Và cất lời, dẫu thẹn thùng khi phải nói ra:
“Thiếp nguyện đi theo chàng, hỡi phu quân của thiếp!”
Đó chính là màn cầu hôn của Hiawatha!
Cứ thế chàng đã chiếm được trái tim người con gái
Của lão thợ làm tên già năm xưa,
Nơi xứ sở của người Dacotahs!
Chàng rời khỏi túp lều tranh,
Dắt theo nàng Nước Cười bước đi bên cạnh;
Tay trong tay họ cùng nhau sánh bước,
Băng qua những cánh rừng và thảm cỏ xanh,
Bỏ lại lão già đứng thui thủi một mình
Ngay trước ngưỡng cửa túp lều tranh,
Nghe tiếng Thác nước Minnehaha
Vọng gọi họ từ nơi chốn xa xôi,
Gào thét với họ từ chốn tận cùng:
“Chúc nàng lên đường bình an, hỡi Minnehaha!”
Và lão thợ làm tên già
Lại quay về với công việc dang dở,
Ngồi xuống bên hiên cửa ngập tràn ánh nắng,
Tự lẩm bẩm một mình, đoạn cất lời:
“Phận làm con gái cứ thế rời bỏ chúng ta,
Những người ta yêu quý, và những kẻ yêu ta!
Đúng lúc chúng vừa học được cách phụ giúp ta,
Khi ta đã già nua phải nương tựa vào chúng,
Thì một tên thanh niên với mũ lông sặc sỡ,
Cùng cây sáo sậy trên tay, một kẻ lạ mặt
Lang thang vừa thổi kèn vừa đi qua làng bản,
Ra hiệu gọi cô thiếu nữ đẹp nhất đi theo,
Và nàng liền bước theo bước chân kẻ ấy,
Bỏ lại tất cả vì tên xa lạ đó rồi!”
Chuyến hành trình trở về nhà thật êm đềm dễ chịu,
Xuyên qua những khu rừng ngút ngàn khôn tả,
Vượt qua đồng cỏ, vượt qua núi cao,
Qua những dòng sông, đồi tranh và thung lũng.
Đường về dường như ngắn lại với Hiawatha,
Mặc dù họ lữ hành vô cùng thong thả,
Mặc dù chàng đã cố tình kìm chân sải bước
Cho kịp với nhịp điệu của nàng Nước Cười.
Qua những con sông rộng lớn chảy xiết
Chàng ôm nàng vào lòng vượt qua dòng nước;
Chàng thấy nàng nhẹ tựa chiếc lông hồng,
Nhẹ như chiếc lông chim trên vành mũ của chàng;
Dọn sạch những lối đi um tùm gai góc cho nàng,
Vạch những cành cây đang đung đưa sang hai bên,
Dựng nên chòi cành lá khi màn đêm buông xuống,
Trải chiếc giường bằng những cành thông sam,
Và nhóm ngọn lửa trước cửa túp lều tạm
Bằng những chiếc nón thông khô róc.
Muôn vàn ngọn gió lữ hành cùng đi với họ,
Băng qua những đồng cỏ, xuyên qua cánh rừng sâu;
Muôn ngàn vì tinh tú trên cao dõi theo họ,
Thức canh giấc ngủ của họ bằng đôi mắt không mỏi;
Từ chổ mai phục trên ngọn cây sồi già
Chú sóc nhỏ Adjidaumo lén ngó sang,
Dán đôi mắt hau háu dõi theo đôi uyên ương;
Và chú thỏ rừng, chú Wabasso lém lỉnh,
Ba chân bốn cẳng chạy trốn khỏi lối đi trước mặt họ,
Ngó nghiêng, liếc nhìn từ chiếc hang sâu,
Ngồi chồm hổm trên hai chân sau,
Tròn xoe đôi mắt tò mò ngắm nhìn cặp tình nhân.
Chuyến hành trình trở về quê hương thật đẹp làm sao!
Muôn loài chim muông cất tiếng hót vang lừng ngọt ngào
Những khúc ca về niềm hạnh phúc và sự thảnh thơi;
Chú chim xanh, chú Owaissa cất lời ca hót:
“Hạnh phúc thay chàng, hỡi Hiawatha,
Khi có được người vợ hiền yêu thương chàng biết mấy!”
Chú chim cổ đỏ, chú Opechee hót vang:
“Hạnh phúc thay nàng, hỡi Nước Cười,
Khi được tơ duyên bên người chồng cao quý nhường này!”
Từ trên bầu trời, ánh thái dương nhân từ
Đưa mắt nhìn xuống họ xuyên qua những kẽ lá,
Cất lời nhắn nhủ: “Hỡi các con của ta,
Tình yêu là ánh nắng, căm hờn là bóng râm,
Đời người đan xen giữa bóng râm và nắng ấm,
Hãy cai quản bằng tình yêu, hỡi Hiawatha!”
Từ vòm trời cao, vầng trăng soi rọi xuống họ,
Trùm lên túp lều những ánh hào quang huyền ảo,
Thì thầm bên tai: “Hỡi những đứa con của ta,
Ban ngày bận rộn, ban đêm tĩnh lặng khôn cùng,
Đàn ông thì kiêu hãnh, đàn bà lại yếu mềm;
Một nửa thuộc về ta, dẫu ta đi theo sau chót;
Hãy cai quản bằng sự nhẫn nại, hỡi Nước Cười!”
Cứ thế họ quay về đến quê nhà;
Chính bằng cách đó mà chàng Hiawatha
Đã mang ánh trăng, ánh sao và ánh lửa
Về với túp lều của bà Nokomis già nua,
Mang ánh thái dương của thần dân trong tộc đến bên đời,
Minnehaha, nàng Nước Cười kiều diễm,
Người thiếu nữ đẹp tuyệt trần trong muôn người
Nơi xứ sở của người Dacotahs,
Nơi miền đất của những giai nhân tuyệt sắc.
