CẬU BÉ SẼ GIÚP BIẾN loài người thành những sinh vật khác đang ở trong căn hộ của gia đình cậu phía trên một tiệm bánh ngọt Mexico ở San Jose xem chương trình The Electric Company. Trong bếp, người mẹ tới từ Rajasthani của cậu đang nuốt nghẹn những vỏn cục bột đậu khấu đen nghiền trộn lẫn với bột quế từ ít bánh pan fino và conchas mua ở tiệm dưới nhà. Bên ngoài, trong thung lũng Hearts Delight, bóng dáng của những cây hạnh nhân, cherry, lê, óc chó, mận, và đào trải dài nhiều dặm ra muôn hướng, cây cối mới gần đây đã phải hy sinh cho Silicon. The Golden State, bố mẹ cậu vẫn gọi như vậy.

Ông bố người Gujarati của cậu đi lên cầu thang, cố gắng cân bằng chiếc hộp to tướng trên thân hình gầy gò như cán chổi. Tám năm trước, ông đến đất nước này với hai trăm đô la, một tấm bằng về vật lý chất rắn, và sự sẵn lòng làm việc với mức lương bằng hai phần ba các đồng nghiệp da trắng. Bây giờ ông là nhân viên số 276 trong một hãng đang viết lại thế giới. Ông trượt chân hai lần dưới chiếc thùng nặng, ngân nga bài hát yêu thích của con trai ông, bài hát họ vẫn hát cùng nhau vào giờ ngủ: Vui cùng loài cá dưới biển xanh bao la, vui cùng bạn và vui cùng ta.

Cậu nghe tiếng bước chân, chạy vội ra cầu thang. “Bố! Cái gì thế ạ? Quà cho con à?” Cậu là đứa bé Rajput bảy tuổi, biết rằng hầu hết cả thế giới này đều là một món quà dành cho mình.

“Để bố vào trước đã nào, Neelay, xin đấy, cảm ơn con. Một món quà, phải rồi. Cho cả hai chúng ta.”

“Con đã biết mà!” Cậu rướn chân hết sức bên bàn cà phê để đong đưa những quả bóng sắt trong trò chơi lúc lắc. “Một món quà cho sinh nhật của con, trước mười bốn ngày!”

“Nhưng con phải giúp bố xếp nó” Người bố nhẹ nhàng đặt chiếc hộp lên bàn, đẩy những thứ lộn xộn xuống sàn.

“Con là người giúp việc rất cừ mà.” Cậu nhắc nhở tính hay quên của bố.

“Và cừ có nghĩa là phải kiên nhẫn, với những việc con đang làm, nhớ chưa?”

“Con nhớ,” cậu quả quyết, tiếp tục xé chiếc hộp.

“Kiên nhẫn là cha đẻ của mọi thành công.” Người bố đẩy vai cậu đi vào trong bếp. Mẹ cậu chắn ngang trước của. “Đừng vào đây! Đang bận lắm.”

“Rồi, chào em, ở đây cũng thế, em yêu. Anh mua một bộ máy tính.”

“Bố nói với mẹ là bố mua một bộ máy tính đấy.”

“Ôi đó là một bộ máy tính!” cậu thét lên.

“Dĩ nhiên con có một bộ máy tính. Giờ thì hai bố con đi chơi đi.”

“Không hẳn là chơi đâu, em yêu.”

“Không phải sao? Vậy thì đi làm việc đi. Như em đây này.” Cậu rên rỉ níu tay bố, kéo ông quay trở lại điều thần kỳ. Sau lưng họ, người mẹ hỏi với theo, “Bộ nhớ một nghìn hay bốn nghìn chữ đấy?”

Người cha hào hứng. “Bốn!”

“Bốn nghìn, dĩ nhiên rồi. Giờ thì đi đi và làm ra điều gì đó tốt đẹp.”

CẬU TRỀ MÔI khi bảng nối đa năng bằng sợi thủy tinh màu xanh lá cây hiện ra trong chiếc hộp. “Đây là bộ máy tính ấy ạ? Thứ đó công dụng thế nào vậy?”

Cha cậu nhăn nhở một nụ cười ngớ ngẩn nhất. Ngày mà công dụng sẽ được viết lại bởi thứ đó đã đến. Ông thò tay vào hộp lấy thứ quan trọng nhất ra. “Nó đây, Neelay của bố. Xem này!” Ông cầm một con chip dài ba inch. Đầu lắc lư vui sướng. Một cái nhìn y như thể niềm tự hào lan tỏa trên gương mặt khắc khổ của ông. “Bố của con tạo ra cái này đấy.”

“Là nó đây hả bố? Đó là một bộ vi xử lý ấy ạ? Giống như con bọ có chân vuông?”

“Ồ, hãy nghĩ xem chúng ta có thể đặt gì vào trong đó.”

Cậu bé theo dõi. Cậu nhớ lại những câu chuyện cha cậu kể trước giờ đi ngủ từ hai năm trước - câu chuyện về những quản lý dự án anh hùng và các kỹ sư quả cảm, những người đã chịu đau đớn hơn cả thần khỉ trắng Hanuman và tất cả binh đoàn khỉ của ông. Bộ óc bảy tuổi của cậu bùng cháy và kết nối lại, tạo ra những sợi trục thần kinh, mang hình dáng cành nhánh, những cây cối bé nhỏ đang vươn ra đây. Cậu cười nhăn nhở, thận trọng nhưng không chắc chắn. “Hàng ngàn và hàng ngàn bóng bán dẫn!”

“Òa, cậu bé thông minh của bố.”

“Cho con giữ nó đi.”

“Khoan, khoan nào. Cẩn thận. Yên tĩnh. Chúng ta có thể giết chết anh chàng này trước khi anh ta thật sự bắt đầu cuộc sống đấy.”

Cậu mở bừng mắt vô cùng kinh ngạc. “Nó chuẩn bị sống đấy ạ?

“Nếu…” Ông đung đưa ngón tay cái. “Nếu chúng ta lắp ghép chính xác tất cả lại.”

“Sau đó nó sẽ làm được gì hả bố?”

“Thế con muốn nó làm gì nào, Neelay?”

Trước đôi mắt mở to của cậu, các chi tiết trở thành những vị thần. “Nó làm bất cứ cái gì chúng ta muốn ạ?”

“Chúng ta chỉ cần phải tính xem làm sao để xếp các dự án của chúng ta vào bộ nhớ.”

“Chúng ta sẽ đặt tất cả các dự án vào đó ạ? Bao nhiêu dự án thì vừa được hở bố?”

Câu hỏi khiến người đàn ông khựng lại, giống như những câu hỏi giản đơn đôi khi vẫn vậy. Ông đứng lạc lối giữa mênh mông cỏ dại của vũ trụ, hơi chúi xuống bởi trọng lực mạnh hơn của thế giới mà ông tới. “Ngày nào đó, nó có thể giữ tất cả dự án mà chúng ta có.”

Con trai ông thét lên. “Thứ bé xíu này ấy ạ?”

Người đàn ông rướn người lên giá sách, cầm cuốn scrapbook của gia đình xuống. Lật giở vài trang, ông reo lên sung sướng. “Đây rồi! Neelay. Lại đây xem này.”

Tấm ảnh nhỏ, màu xanh lá cây và bí ẩn. Một khối cuồn cuộn cơ bắp như con trăn khổng lồ lộ ra từ đống đất đá đổ nát.

“Xem đi, thấy không? Một hạt giống bé nhỏ trên mái ngôi đền này. Sau hàng thế kỷ, ngôi đền sụp đổ dưới sức nặng của hạt giống. Nhưng hạt giống thì vẫn cứ tiếp tục lớn lên và lớn lên.”

Rất nhiều thân cây và rễ xoắn bện ăn sâu vào những bức tường sụp đổ. Các xúc tu chọc xuống lấp đầy những khe nứt và lỗ hở trên các phiến đá bể. Một cái rễ to hơn thân hình bố của Neelay leo qua một thanh xà ngang và bung xuống như nhũ đá phủ lối vào cửa phía dưới. Sự khoan chọc của cây lá này làm cho cậu bé sợ hãi, nhưng cậu vẫn không thể rời mắt. Có cái gì đó hệt như của loài động vật trong cách các vòi cây tìm kiếm và đi theo những lối nứt mỏ trên công trình. Giống như các loại vòi của những loài khác - vòi của con voi chẳng hạn. Chúng dường như biết, muốn, kiếm tìm đường đi cho mình. Cậu chợt nghĩ: Cái gì đó từ từ và quả quyết muốn biến mọi công trình của con người thành cát bụi. Nhưng người cha cầm tấm ảnh trước mặt Neelay như thể nó chứng minh cho định mệnh hạnh phúc nhất.

“Con thấy không? Nếu thần Vishnu có thể đặt một trong những cây bồ đề khổng lồ này vào một hạt giống thứ to lớn này…” Người đàn ông cúi xuống véo khẽ vào ngón tay út của cậu con trai. “Thôi hãy nghĩ xem chúng ta có thể đặt cái gì vào máy của mình.”

HỌ LẮP CHIẾC MÁY suốt nhiều ngày sau đó. Tất cả các linh kiện đều tốt. “Giờ thì, Neelay-ji. Hãy xem sinh vật bé nhỏ này có thể làm gì nào?”

Cậu ngồi tĩnh lặng hết mức. Người ta có thể thực hiện mọi tiến trình họ muốn với thế giới, bất kỳ loại hành động chủ ý nào. Thứ bất khả duy nhất là phải lựa chọn ra sao.

Mẹ cậu nói vọng từ trong bếp. “Hãy dạy nó nấu món đậu bắp đi.”

Họ làm cho nó nói “Xin chào Thế giới,” bằng những tia sáng được mã hóa vụt qua. Họ khiến nó nói, “Chúc mừng sinh nhật, Neelay yêu quý.” Những điều mà người cha và con trai viết lên và bắt đầu thực hiện. Cậu vừa bước sang tám tuổi, nhưng vào thời khắc ấy, cậu trở về nhà. Cậu đã tìm ra cách chuyển biến giấc mơ và hy vọng trong sâu thẳm nhất lòng mình thành những bước đi thực sự.

Ngay lập tức, những sinh vật mà họ tạo ra bắt đầu tiến hóa. Một vòng lặp năm lệnh đơn giản biến thành một cấu trúc phân đoạn năm mươi dòng đẹp đẽ. Những phần nhỏ của chương trình tách ra thành các phần có thể tái sử dụng. Bố của Neelay móc nối một máy nghe băng cassette, để dễ dàng nén nhiều giờ làm việc của họ vào trong một phút. Nhưng nút âm lượng phải được đặt vừa phải, nếu không sẽ bị lỗi đọc.

Trong vài tháng, họ nâng cấp bộ nhớ bốn ngàn bytes lên mười sáu ngàn. Rất mau chóng họ lại nhảy bước nữa, lên sáu mươi tư. “Bố ơi! Có sức mạnh lớn hơn bất cứ con người nào từng có trong suốt lịch sử này rồi!”

Cậu lạc mình trong logic tư duy của bản thân. Cậu huấn luyện chiếc máy, đào tạo chiếc máy hàng giờ như thể đó là một chú cún con. Cậu chỉ muốn chơi. Bắn một trái đạn thần công qua núi bay vào kẻ thù. Ngăn chặn lũ chuột không phá hoại vụ ngô. Quay giải ô chữ trong trò bánh xe kỳ diệu. Tìm kiếm và tiêu diệt tất cả người ngoài hành tinh trên quadrant. Đánh vần được từ trước khi biểu tượng người gậy đáng thương bị treo cổ.

Cha cậu ngồi ngắm nhìn những gì cậu vừa thực hiện. Mẹ cậu xắn tay áo, la mắng hai người đàn ông đang chụp tai nghe. “Nhìn thằng bé kìa! Nó cứ ngồi và gõ máy suốt. Nó giống như một sadhu, không biết tới cái gì nữa. Nó đã bị nghiện, còn tệ hơn cả nhai trầu nữa.” Sự la lối của người mẹ còn kéo dài trong nhiều năm nữa, cho đến khi các tờ séc của con trai vào như nước. Cậu không bao giờ dừng lại để trả lời. Cậu đang bận rộn làm ra các thế giới. Nhỏ thôi, ban đầu như vậy, nhưng là của cậu.

Có một phần trong lập trình là phân nhánh. Đó là thứ mà Neelay Mehta đã làm ra. Cậu sẽ đầu thai bản thân, tái sinh làm người của tất cả các dân tộc, giới tính, màu da, và tín ngưỡng. Cậu sẽ nuôi những xác chết mục nát và ăn những linh hồn người trẻ. Cậu sẽ dựng trại trên những tán rừng tươi tốt, nằm trên đống đổ nát dưới chân của những vách đá cao không tưởng, và bơi giữa đại dương của những hành tinh có nhiều mặt trời. Cậu sẽ dành cả cuộc đời mình phục vụ cho một mưu đồ vĩ đại, khởi sự từ thung lũng Heart’s Delight, tiếp nhận trí tuệ nhân loại và thay đổi cậu nhiều hơn bất cứ thứ gì thông qua lập trình.

Có những loài cây vươn rộng như pháo hoa, lại có những loài cây mọc lên hình chiếc nón. Những cây chọc vút không gọn sóng, hai trăm feet thẳng lên trời. Rộng, chớp, tròn, cột, nón, cong: thứ duy nhất chúng làm giống nhau đó là phân nhánh, giống như thần Vishnu đang vẫy những cánh tay. Giữa những loài đang vươn ra đó, rộng nhất chính là cây bồ đề. Loài cây kỳ lạ cuộn lớp vỏ của mình quanh thân những cây khác và nuốt chúng, tạo ra một khoang trống trên những ký sinh bị phân hủy của mình. Peepal, Picus religiosa, cây Bồ đề của Đức Phật, lá của chúng vuốt thành những đầu nhọn hình giọt lạ lùng. Những banyan bung ra như cả những cánh rừng, với hàng trăm thân cây riêng rẽ cạnh tranh hứng ánh mặt trời. Cây bồ đề nuốt trọn cả ngôi đền trong tấm hình của người cha chiếm ngụ trong cậu. Cái cây ấy sẽ tiếp tục phát triển nhanh hơn nữa từ mỗi đoạn mã có thể tái sử dụng. Nó sẽ tiếp tục lan tỏa, kiếm tìm những vết nứt, thăm dò tất cả các phương tiện có thể vượt thoát, đuổi theo những tòa nhà mới để ăn nuốt. Nó sẽ phát triển dưới bàn tay của Neelay trong hai mươi năm tới.

Sau đó nó sẽ đơm hoa trở thành lời cảm ơn muộn của cậu dành cho một món quà sinh nhật sớm. Niềm tôn kính của cậu với người cha da bọc xương bé nhỏ, bưng chiếc hộp lớn bước lên bậc tam cấp căn hộ. Lòng ca tụng của cậu đối với Vishnu, vị thần được biết qua những cuốn truyện tranh tiếng Hindi in bằng giấy báo rẻ tiền mà cậu không bao giờ đọc được. Sự cảm tạ của cậu tới một giống loài đang chuyển mình từ sinh vật thành dữ liệu. Sự nỗ lực của cậu để hồi sinh những thứ đã chết khiến chúng lại yêu mến cậu. Rất nhiều cành nhánh đang đâm xuống dưới từ cùng một cái cây. Hạt giống người cha gieo trong cậu sẽ nuốt cả thế giới.

HỌ CHUYỂN VÀO MỘT NGÔI NHÀ dưới thung lũng dọc El Camino, ở Mountain View. Ba phòng ngủ: Sự sang trọng đó làm Babul Mehta bối rối. Ông vẫn lái chiếc xe hơi hai mươi tuổi đời. Nhưng cứ mỗi năm tháng ông lại nâng cấp những chiếc máy tính.

Retu Mehta hoảng hốt mỗi lần một chiếc thùng mới được đưa tới. “Khi nào thì kết thúc đây? Anh sẽ làm chúng ta khánh kiệt mất!”

Ga-ra chứa đầy thiết bị cũ mà chiếc xe hơi không thể nào dùng được. Nhưng mỗi bộ phận, dù đã lỗi thời, đều là một diệu kỳ của phức hợp đáng kinh ngạc tạo ra bởi một đội kỹ sư anh hùng. Cả người cha và cậu con trai đều không thể vứt ngay cả những điều kỳ diệu đã lỗi thời đó đi được.

Tốc độ sên bò của Định luật Moore làm Neelay khốn khổ. Nó thèm khát cháy bỏng có thêm RAM, thêm MIPS, thêm pixel. Đợi chờ lần nâng cấp phá rào tiếp theo lấy đi của cậu mười năm tuổi trẻ. Một cái gì đó bên trong những thành tố bé nhỏ, dễ biến đổi này đang chờ đợi để vượt ra ngoài. Hay nói đúng hơn: có một điều gì đó ở những thứ bí ẩn này có thể được tạo ra để thực hiện, một điều gì đó mà loài người thậm chí chưa tưởng tượng ra. Neelay đang tiến sát gần việc tìm ra và gọi tên chúng, chỉ cần cậu tìm ra được thêm vài từ ma thuật tiếp theo nữa.

Cậu lướt qua sân trường như người quay lưng lại với tuổi thơ. Cậu học các kiến thức lỗi thời - các đoạn điệp khúc nổi tiếng trong vô số sitcom, những đoạn nhạc radio ngắn nhảm nhí, tiểu sử của những diễn viên sexy mười lăm tuổi mới nổi mà mọi người nghĩ là cậu chết mê chết mệt. Nhưng mỗi đêm về, giấc mơ của cậu không có bóng dáng của những trận chiến sân trường hay những chuyện tầm phào ban ngày mà phủ đầy hình ảnh của các mã chặt chẽ, tuyệt đẹp viết ra nhiều hơn với sự giảm thiểu - các bit số liệu chuyển từ bộ nhớ sang thanh ghi và trở thành một bước nhảy hoàn mỹ mà cậu chẳng thể kể cho bạn bè nghe. Họ không sao hiểu nổi làm thế nào để thấy được thứ mà cậu đang vẽ ra trước mắt họ.

Mọi chương trình đều tìm lối để trở nên khả thi. Một chú ếch cố gắng băng mình qua con phố đông nghẹt. Một con tinh tinh tự vệ bằng những quả bom thùng. Dưới những vỏ bọc dày cộp nực cười đó, những sinh vật, khối vỏ từ chiều kích khác đổ ùa vào thế giới của Neelay. Và chỉ có cánh cửa sổ thời gian chật hẹp nhất để thật sự nhìn thấy chúng, trước đó những thứ này chưa bao giờ biến thành những thứ mà chúng đã luôn là. Trong vài năm tới, một đứa trẻ như cậu sẽ được điều trị liệu pháp nhận thức hành vi (CBT) cho hội chứng Asperger và được dùng thuốc SSRIs chống trầm cảm để làm dễ dàng hơn những tương tác đầy khó khăn với con người của cậu. Nhưng cậu biết một điều rất chắc chắn, trước hầu hết tất cả mọi người khác rằng: Con người rồi sẽ trải qua điều đó. Từng một thời, số mệnh của nhân loại nằm trong tay những người có giao tiếp xã hội, khả năng thích nghi tốt, những bậc thầy của cảm xúc. Giờ đây tất cả đang dần thay đổi.

Cậu vẫn say sưa với những cuốn sách kinh điển về trường học. Hằng đêm, cậu chìm đắm trong những trường ca mê hoặc tiết lộ những scandal thật sự của thời gian và sự kiện. Những câu chuyện đầy ám ảnh về các con tàu không gian thời đại. Thành phố có mái vòm giống như những khu bảo tồn có kính chắn khổng lồ. Lịch sử phân tách và chia nhánh thành vô số thế giới lượng tử song song. Có một câu chuyện mà cậu vẫn đợi chờ, rất lâu trước khi cậu tình cờ gặp. Khi cuối cùng khi tìm ra được, câu chuyện đó ở lại với cậu mãi mãi, mặc dù cậu không thể gặp lại câu chuyện ấy lần nào nữa, trong bất cứ cơ sở dữ liệu nào. Những người ngoài hành tinh hạ cánh trên trái đất. Họ là sinh vật yếu ớt bé nhỏ trong bầy, khi những người ngoài hành tinh khác bỏ đi. Nhưng họ vẫn chuyển hóa như thể không có ngày mai. Họ lượn vòng quanh như những đàn ruồi nhuế, quá nhanh để có thể nhìn thấy - nhanh tới nỗi từng giây trên Trái Đất như những năm trời đối với họ. Với họ, loài người chẳng khác gì tượng hình của những miếng thịt bất khả di động. Những người ngoài hành tinh cố gắng để liên hệ nhưng không có câu trả lời. Chẳng tìm ra dấu hiệu nào của cuộc sống thông minh, họ giấu mình trong những pho tượng đóng băng, và bắt đầu nướng chúng như những miếng thịt bò, cho chặng đường dài trở về nhà.

CHA LÀ NGƯỜI DUY NHẤT mà Neelay sẽ từng quan tâm hơn bất cứ mối quan tâm sáng tạo của mình. Họ hiểu nhau, không cần nói lời nào. Không ai trong hai người cảm thấy hạnh phúc trừ khi cùng nhau ngồi bên bàn phím. Cù vào cổ và chọc vào mạng sườn. Trêu đùa rồi cười khúc khích. Và luôn luôn nghiêng đầu ngân nga giọng điệu đó: “Coi chừng, Neelay-ji cẩn thận đấy! Đừng lạm dụng quyền hạn của con.”

Toàn bộ vũ trụ rộng lớn đợi chờ được tạo hình. Cùng nhau, họ phải làm ra các chức năng từ những nguyên tử nhỏ nhất. Cậu muốn có thang âm và lời hát, nhưng máy của cậu không có tiếng. Vậy nên Neelay và cha cậu tạo ra sóng răng cưa của riêng họ, bật tắt loa áp điện thật nhanh để cậu bắt đầu hát.

Cha cậu hỏi, “Sẽ thế nào nếu con biến thành một sinh vật tạo hình nên từ sự chuyên chú này?”

Cậu không trả lời. Cả hai người đều biết. Thần Vishu đã đặt tất cả khả năng sống vào bộ vi xử lý tám bit của họ, và Neelay sẽ ngồi trước màn hình cho đến khi giải phóng được sự sáng tạo ấy.

Ở tuổi trung niên, cậu rồi sẽ có thể lôi một biểu tượng dễ thương và thả nó vào một biểu đồ cây, sản xuất trong một cái khoát tay những thứ từng lấy đi của cha con cậu tất cả mọi đêm suốt sáu tuần trong tầng hầm cùng nhau sáng tạo. Nhưng chẳng bao giờ có nữa, cảm giác không thể tưởng tượng này, chờ đợi để được hoài thai. Trong đại sảnh trang trí bằng gỗ đỏ của tổ hợp văn phòng nhiều triệu đô được trả bởi một tập hợp tinh hoa ngay cạnh căn nhà này, cậu sẽ treo, rất nhiều năm, một tấm biển ghi những lời của nhà văn yêu thích:

Mọi ngươi đều phải cố khả năng với mọi ý tưởng, và tôi tin rằng tương lai con người sẽ có.

NEELAY MƯỜI MỘT TUỔI làm cho cha cậu một con diều cho Uttarayan, lễ hội diều vĩ đại. Nó không phải là một con diều thật mà là thứ gì đó tuyệt vời hơn thế. Thứ mà hai cha con cậu có thể bay cùng nhau mà không một ai ở Mountain View, cảm nhận rằng họ là người thờ bò ngoan đạo. Họ thử nghiệm kỹ thuật mới cho đồ họa hoạt hình trên một tạp chí giải trí in bằng máy in rô-nê-ô tên là Love at first Byte. Ý tưởng thật thông minh và đẹp đẽ. Bạn thả diều trong các hình spirit khác nhau, sau đó xếp chúng vào bộ nhớ video. Rồi bạn chuyển nó ra màn hình như những cuốn sách lật. Nháy chớp đầu tiên khiến cậu cảm thấy như Chúa Trời.

Tư duy của cậu là viết ra chương trình mà tự thân nó có thể lập trình. Cho phép người sử dụng nhập vào giai điệu mà mình lựa chọn, với những chữ và số đơn giản, rồi làm cho cánh diều nhảy nhót theo giai điệu đó. Sự lớn lao của kế hoạch đó xoay tròn trong trí não cậu. Cha cậu sẽ tạo ra cánh diều của riêng mình nhảy nhót trên nền một giai điệu Gujarati thật sự.

Neelay xếp đầy một chiếc bìa rời với những ghi chú, đồ họa và bản in của phiên bản gần đây nhất. Cha cậu cầm tập bìa rời lên, đầy tò mò. “Cái gì đây, ngài Neelay?”

“Bố đừng chạm vào cái đó.”

Cha cậu lắc lư cười nhăn nhở. Những bí mật và những món quà. “Vâng, thưa chủ nhân, Neelay.”

Cậu thực hiện dự án đó khi không có cha bên cạnh. Cậu mang dự án đó tới trường, những mê cung lớp học đầy những hình phạt có tổ chức đó sẽ kích thích rất nhiều cho việc sáng tác ra trò chơi thám hiểm hang động sau này. Tấm bìa đen trông có vẻ nghiêm túc. Cậu giả vờ ghi chép vào đó trong lúc làm việc với các mã nguồn. Thầy cô của cậu thì quá kiêu hãnh để hoài nghi.

Kế hoạch của cậu hoạt động như một cỗ máy đồng hồ cho tới tiết thứ năm - văn học Mỹ, với cô Gilpin. Cả lớp đang đọc cuốn The Pearl của Steinbeck. Cậu thích câu chuyện này, đặc biệt là đoạn em bé bị bọ cạp cắn. Bọ cạp là loài động vật nổi bật, đặc biệt là những loại bọ lớn.

Cô Gilpin giải thích với giọng đều đều về hình ảnh viên trân châu tượng trưng cho cái gì. Với Neelay nó là viên trân châu. Cậu đang đặt tâm trí vào vấn đề thực sự, làm thế nào để đồng bộ được cây diều nhảy múa với âm nhạc. Khi lật giở các trang bản in, giải pháp đã hiện ra trong đầu cậu: hai vòng lặp lồng nhau. Chuyện như thể các thánh thần đã dùng phấn màu vẽ lên tấm bảng đen của não cậu. Cậu lẩm bẩm với chính mình, “Ôi, tuyệt!”

Cả lớp cười ồ lên. Cô Gilpin vừa dứt câu hỏi, “Không ai muốn thấy đứa trẻ chết, đúng không các em?”

Cô Gilpin yêu cầu cả lớp yên lặng. “Neelay. Em đang làm gì vậy?” Cậu không biết trả lời thế nào. “Cái gì ở trong cuốn sổ đó?”

“Bài tập ở nhà về tin học ạ.” Cả lớp lại cười ồ lên vì ý nghĩ ngớ ngẩn đó.

“Em đang học môn tin học hả?” Cậu lắc đầu. “Em mang lên đây.”

Giữa đường lên tới bàn cô giáo, cậu xem xét vết xước ngã và bong gân ở mắt cá chân. Cậu đưa cho cô cuốn sổ. Cô lật giở khắp lượt. Các bản vẽ, lưu đồ, các mã. Cô chau mày. “Em ngồi xuống đi.”

Cậu về chỗ ngồi. Cô Gilpen quay lại với Steinbeck trong khi cậu vùi mình trong một bể xỉ vả và xấu hổ. Sau khi chuông reo, cả lớp ra về hết, cậu quay lại bàn cô Gilpin. Cậu biết vì sao cô ghét cậu. Ý định tốt đẹp của cậu sẽ khiến những ý định tốt đẹp của cô diệt vong.

Cô mở cuốn sách đầy rẫy những tấm ảnh các con diều hình khối. “Đây là cái gì vậy?”

Cô không biết gì về Uttarayan, hay là việc có một người cha như thế thì cảm thấy thế nào. Cô là cô gái tóc vàng, đến từ Vallejo. Máy móc là kẻ thù của cô. Cô cho rằng logic giết chết mọi thứ tốt đẹp trong tâm hồn của con người. “Các thứ liên quan đến máy tính ạ.”

“Em là một cậu bé thông minh, Neelay. Điều gì khiến em không thích tiếng Anh vậy? Em rất giỏi về cấu trúc câu mà.” Cô chờ đợi, nhưng không thể lâu hơn cậu được. Cô vỗ vỗ vào cuốn sổ. “Đây là một dạng trò chơi à?”

“Không ạ.” Không phải theo cách mà cô nghĩ.

“Em không thích đọc à?”

Cậu cảm thấy tiếc cho cô. Giá như cô có thể biết được đọc có thể là như thế nào. Đế chế Thiên hà và kẻ thù của nó đang quét qua toàn bộ đường xoắn ốc của dải Thiên hà, tiến hành những cuộc chiến tranh kéo dài hàng trăm ngàn năm, thế mà cô còn đang lo lắng cho ba người Mexico tội nghiệp đó.

“Cô đã nghĩ là em thích cuốn A Separate Peace.”

Cậu có thích cuốn đó. Cuốn sách thậm chí còn khiến tim cậu nhói lên, một chút. Nhưng cậu không nghĩ ra phải làm gì để xin lại món đồ cá nhân của cậu.

“Cuốn The Pearl không làm em thích thú à? Cuốn sách về chủ nghĩa phân biệt đấy, Neelay.”

Cậu đứng yên mắt mở to nhấp nháy, như thể lần đầu liên hệ với trí tuệ ngoài hành tinh. “Cô có thể cho em mượn lại cuốn sổ, một chút thôi được không ạ? Em sẽ không mang nó tới lớp nữa.”

Khuôn mặt cô cau lại. Ngay cả cậu cũng nhận ra cậu đang phản bội cô như thế nào. Cô đã nghĩ rằng cậu đang ở trong lớp học của mình nhưng cậu đã trượt ra khỏi bài giảng của cô suốt nhiều tuần và rồi quay lại như một kẻ thù. Cô chạm vào cuốn sổ của cậu và lại chau mày. “Cô sẽ giữ nó từ lúc này. Cho đến khi em và cô quay lại bài học.”

Trong vài năm nữa, học sinh sẽ ít bắn giáo viên của họ hơn. Cuối ngày hôm đó cậu đến phòng làm việc của cô giáo. Đầu cậu phủ đầy ý nghĩ cải tạo chân thành. “Em rất xin lỗi cô vì làm việc trong sổ cá nhân khi cô đang dạy. “

“Làm việc à, Neelay? Đó là những gì em đã làm sao?”

Cô muốn một lời nhận lỗi. Cô muốn cậu cảm ơn cô vì đã cứu cậu khỏi mối nguy hiểm của việc chơi trò chơi trong khi cả lớp miệt mài với công việc phân tích những viên trân châu trong tiểu thuyết. Năm mươi giờ nỗ lực vì con diều cho cha đang nằm cách cậu bốn bước chân, không cách nào chạm được. Cô muốn hạ nhục cậu. Phẫn nộ sôi lên. “Em có thể nhận lại cuốn sổ chết tiệt đó được không? Được không ạ?”

Lời nói đó như giáng cái tát vào mặt cô. Hai mắt cô căng lên và cô bắt đầu cuộc chiến. “Như vậy thật đáng chê trách. Em chửi thề với một giáo viên. Bố mẹ em sẽ nói gì nhỉ?”

Cậu đứng chôn chân. Mẹ cậu sẽ hạ gục cậu bằng một cú giáng, hệt như người ta làm thịt theo cách jhatka.

Cô Gilpin kiểm tra điện thoại. Quá trễ để đưa cậu lên gặp hiệu trưởng. Bạn trai sẽ đón cô trong mười phút nữa. Họ sẽ cùng nhau cười nhạo thằng bé Ấn Độ đầu heo với cuốn sổ chi chít chữ tượng hình của cậu. Làm sao mà cậu cứ khăng khăng đó không phải là chơi chứ. Cô ta biến thành người cầm đầu quyền lực. “Cô muốn em quay lại phòng làm việc này vào sáng ngày mai, trước tiếng chuông đầu tiên. Và chúng ta sẽ thảo luận xem em sẽ nhận được gì.”

Mạch máu của cậu đập dồn dã, hai mắt cậu bừng cháy.

“Em có thể đi được rồi.” Lông mày cô khẽ nhướn lên ra lệnh. “Cho tới ngày mai. Đúng bảy giờ sáng.”

CẬU CẦN SUY NGHĨ. Cậu bỏ qua xe buýt và chạy bộ về nhà. Hôm đó là một trong những ngày mà bầu trời giống vùng Central Peninsula Ấn Độ một cách lạ lùng - hai mươi độ C và quang đãng, không gian ngập tràn mùi quế và bạch đàn. Cậu rải bước trên con đường quen thuộc với tốc độ bằng một nửa bình thường, ngang qua những căn bungalow trung lưu vừa phải mà chẳng mấy chốc nữa người ta sẽ trả một triệu rưỡi, chỉ để đập nát đi và xây lại. Cậu đã chửi thề với cô giáo, và cuộc sống quý giá trước đây của cậu đang tan tành trong một từ đơn khủng khiếp. Sự thiếu tôn trọng của người da trắng sẽ làm cha cậu tan nát. Bình tĩnh nào, Neelay. Giới hạn. Nhớ chứ? Nhớ chứ? Câu chuyện sẽ lan ra khắp cộng đồng người Ấn Độ ở nước ngoài. Mẹ cậu sẽ chết vì nhục nhã.

Cậu đi dưới những con đường hình xoáy vân tay rợp bóng cây, xóm làng bao quanh bởi ba con đường cao tốc. Còn bốn tòa nữa là về tới nhà, cậu đi tắt xuyên qua công viên, nơi cậu vẫn đến mỗi khi bố mẹ bắt phải ra ngoài. Con đường ngoằn ngoèo chạy giữa hai hàng cây sồi encinas tán thấp với những nhánh cành huyền ảo được trồng từ lúc California còn là tiền đồn xa nhất của Tây Ban Nha. Nếu cậu từng có chút nào để ý tới loài này thì đó là trong phim: cây trong rừng Sherwood và Bagworthy, đứng trong các khu rừng để đe dọa những người hành hương và thử thách những kẻ lạc đường. Khi Hollywoods cần đến cây cối, thì họ sẽ chọn những cây tán lá rộng duy nhất gần đó.

Chúng mời gọi, kỳ quái, huyễn hoặc, dị hình. Vô số chùm cành sà xuống phía dưới đất như thể đang nằm nghỉ ngơi. Một cú lắc người nhẹ nhàng, Neelay thả mình xuống một cành cây, nơi cậu ngồi như thể lại vừa lên bảy tuổi, và vào thế giới phát minh tiếp theo của cậu. Ở đó, cậu kiểm nghiệm lại cuộc đời đã bị phá hủy của mình. Từ trên cao, trong cây sồi chìa bố nhào ra ngoài này nhìn xuống đường đi bộ nơi hai đứa trẻ dùng gậy hất những viên đá cuội và một người phụ nữ tóc trắng lưng gù đang dẫn con chó giống Đức đi, cậu có thể thấy toàn bộ mó hỗn độn trong đôi mắt của cô Gilpin. Cô không sai khi khiển trách cậu. Dù thế, cô đã đánh cắp tài sản của cậu. Toàn bộ thảm kịch này, nhìn từ trên chiếc tổ của kẻ bị làm nhục, có cái mà cô Gilpin gọi là sự mơ hồ về đạo đức.

Cậu tạo chỗ trống trên nhánh thân cây sồi khúc khuỷu này cho hai chàng trai trong cuốn A Separate Peace. Cậu theo dõi họ chơi những trò chơi trường học của đám con trai da trắng về tình yêu và chiến tranh trên cái cây bên dòng sông của họ. Con đường phía dưới, quang cảnh California xanh nâu bất chợt hiện ra mỗi khi có một làn gió liệng qua cành cây. Cậu hầu như không biết gì về thế giới của cha mẹ cậu, nhưng có một điều chắc chắn như toán học. Nhục nhã, với người Ấn Độ, còn tệ hơn cái chết. Cô Gilpin có thể đã gọi cho cha mẹ kể hết tội lỗi của cậu. Đầu cậu rung lên với suy nghĩ đó và lưỡi cậu như nếm thấy vị kim loại. Cậu nghe thấy tiếng mẹ rú lên: Con để người phụ nữ tóc tai lởm chởm đó cười nhạo cả gia đình mình sao? Rồi ngay lập túc một đất nước xa xôi với bao nhiêu những người dì, người chú và những anh chị em họ sẽ biết việc cậu đã làm.

Rồi người cha tội nghiệp của cậu, người đã tự ẩn mình nhiều năm, chỉ để có quyền được sống và làm việc ở Tiểu bang Vàng này: ông sẽ nhìn Neelay kinh hãi, băn khoăn tại sao một đứa trẻ có thể ngạo mạn tới mức nghĩ rằng cậu có thể đáp trả một người Mỹ quyền lực.

Neelay nhìn chăm chú từ cây sồi dị hình xuống con đường phía dưới, đầu óc cậu chứa vô vàn mã rối. Một ý tưởng lóe qua trong cậu, một ý niệm lò mò của sự bình an đơn giản. Nếu cậu chịu sây sát một chút thì hẳn cậu sẽ nhận được lòng thương cảm. Người ta sẽ không trừng trị một thằng bé bị thương. Cảm giác sợ hãi dữ dội trào dâng trong cổ họng, giống như khi cậu xem bộ phim Twilight Zones cũ. Ý tưởng thật điên cuồng. Cậu phải xách đồ lên, về nhà và chấp nhận hình phạt dành cho mình. Cậu rướn người ra để nhìn rõ hơn quang cảnh rộng lớn, khoảnh khắc cuối cùng có thể làm vậy trong một thời gian dài. Bố mẹ sẽ nhốt cậu trong nhiều tháng.

Cậu thở hắt ra. Bước xuống cành cây phía dưới cậu để lao xuống. Rồi trượt.

Sẽ mất nhiều năm để cậu tự hỏi có phải các cành cây đó bật nảy. Có phải các cành cây đã chìa ra vào cậu. Lá cành đập vào cậu trên đường lao xuống. Chúng hất cậu qua lại như một trái pinball. Đất rung chuyển lên. Cậu đáp xuống con đường bê tông, bật nảy trên mỏm xương cụt. Tác động đó đẩy xương đùi xọc lên xương chậu và làm nứt xương cùng của cậu.

Thời gian dừng lại. Cậu nằm trên chiếc lưng gãy, nhìn lên. Vòm cây trên kia chao liệng, lớp vỏ bể nát sắp sửa đổ thành muôn mảnh vỡ lên người cậu. Một ngàn - một ngàn ngàn - vật nứt nẻ, nhọn hoắt màu xanh lá phủ trùm lên cậu, nguyện cầu và đe dọa. Vỏ cây tan tác; lớp gỗ hiện ra. Thân cây trở thành hàng chồng những thành phố dàn rộng, mạng lưới các tế bào kết nối nở ra co lại theo nhiệt lượng tăng giảm của mặt trời, nước dâng lên xuyên qua những nhánh dài mảnh, những vân cây quấn lấy nhau thành cột hút các khoáng chất hòa tan lên thông qua những mạch chật hẹp của cành nhỏ và tuôn ra những chiếc lá đang rung vẫy trong khi dưỡng chất từ mặt trời chảy xuống các ống ngay trong chúng. Một chiếc thang máy không gian khổng lồ, đang lên cao, vươn dài, căng rộng cửa hàng tỉ bộ phận riêng lẻ, đấy không khí lên trời và lưu trữ bầu trời trong lòng đất, tìm kiếm khả năng từ số không: mảnh mã tự viết hoàn hảo nhất mà mắt cậu có thể hy vọng nhìn thấy được. Rồi hai mắt nhắm lại vì sốc, Neelay “tắt nguồn”.

CẬU TỈNH DẬY NHIỀU NGÀY SAU ĐÓ trong bệnh viện, bị cố định xuống giường và kẹp chặt. Ống dẫn vướng víu chân tay cậu. Hai cái nêm ấn chặt vào mỗi bên tai, níu giữ đầu cậu. Cậu không thể nhìn thấy gì ngoài trần nhà, và thứ đó không phải màu xanh da trời. Cậu nghe thấy tiếng mẹ hét lên: “Thằng bé mở mắt rồi.” Cậu không hiểu vì sao mẹ cậu cứ thổn thức thốt lên những lời đó, như thể chúng là một chuyện không hay.

Cậu nằm trong bồng bềnh của mê man không hiểu. Đôi khi cậu là một chuỗi của mã đã lưu trong bộ vi xử lý lớn hơn cả một thành phố. Đôi khi cậu là một người du hành trong đất nước kinh ngạc nơi mà cậu sẽ tới xây dựng, khi mà máy móc cuối cùng đã đủ nhanh để bắt kịp trí tưởng tượng của cậu. Đôi khi những tua xoắn quái dị, phân nhánh đuổi theo sau cậu.

Cảm giác ngứa ngáy phát điên. Mọi điểm trên thắt lưng đều như ngọn lửa không thể với tới. Khi cậu hồi tỉnh lại, mẹ cậu ở đó, co quắp trên chiếc ghế cạnh giường. Một sự thay đổi trong nhịp thở của cậu đánh thức mẹ cậu. Không hiểu sao cha cậu cũng ở đây. Neelay lo lắng; người chủ của cha sẽ nói gì khi phát hiện ra cha không làm việc?

Mẹ cậu nói, “Con đã xuống từ một cái cây.”

Cậu không thể kết nối các dấu chấm. “Ngã xuống ạ?”

“Phải,” bà bình luận. “Đúng là con đã bị như thế.”

“Sao chân con lại bị nẹp? Có phải làm thế để con khỏi phá vỡ mọi thứ không ạ?”

Bà lắc lắc ngón tay trong không khí, rồi chạm vào môi. “Mọi thứ sẽ ổn thôi.”

Mẹ cậu thường không nói những lời như thế.

Các y tá thả lỏng cậu bằng cách giảm dần thuốc nước giảm đau. Cảm giác đau đớn bắt đầu trào lên khi thuốc hết tác dụng. Mọi người đến thăm cậu. Ông chủ của cha cậu. Những người bạn chơi cờ của mẹ cậu. Họ cười như thể đang thực hiện các động tác thể dục nhịp điệu. Sự thoải mái của họ làm cậu vô cùng hoảng sợ.

“Cháu đã xuyên qua rất nhiều thứ,” ông bác sỹ nói. Nhưng Neelay không xuyên qua cái gì cả. Cơ thể của cậu, có thể thế. Hiện thân của cậu. Nhưng còn cậu? Chẳng có gì quan trọng trong đoạn mã bị thay đổi cả.

Ông bác sỹ rất tử tế, một tay run rẩy buông bên hông và đôi mắt dán vào một chỗ trống cao trên tường. Neelay hỏi, “Bác có thể bỏ những thứ hỗ trọ này ra khỏi chân cháu được không ạ?”

Bác sỹ gật đầu, nhưng không phải là đồng ý. “Cháu có một số điều chỉnh cần phải thực hiện.”

“Nó làm cháu khó chịu lắm, không thể di chuyển được.”

“Cháu tập trung chữa lành đã. Những thứ khác chúng ta sẽ nói chuyện sau.”

“Ít nhất bác có thể bỏ đôi bốt nẹp dưới chân ra được không ạ? Cháu thậm chí không thể gãi ngón chân được.”

Rồi sau đó cậu hiểu ra. Cậu chưa đủ mười hai tuổi. Cậu đã sống nhiều năm trong thế giới phát minh của riêng cậu. Ý nghĩ về vô vàn điều tốt đẹp đang vụt qua đời mình chưa bao giờ thật sự xảy đến với cậu. Cậu vẫn có thế giới khác đó, thiên đường đang hoài thai.

Nhưng mẹ và cha cậu thì khác: họ tan nát. Giờ khắc tồi tệ sắp đến, những ngày tranh luận trong tuyệt vọng và hoài nghi mà cậu sẽ không nhớ. Sẽ mất nhiều năm với những giải pháp siêu nhiên, liệu trình thay thế, và phương thuốc thần kỳ. Trong một thời gian dài, tình yêu của cha mẹ khiến sự kết án dành cho cậu nặng nề thêm, cho tới cuối cùng khi họ đặt lòng tin vào moksha và chấp nhận con trai họ bị què.

CẬU VẪN NẰM TRÊN giường cáng, suốt nhiều ngày tiếp theo. Mẹ cậu đã ra ngoài làm một việc gì đó. Có thể không phải là tình cờ. Cô giáo của cậu đi qua cửa chính, tràn đầy ấm áp và năng lượng, xinh đẹp hơn cậu nhớ.

“Cô Gilpin. Ôi!”

Có điều gì đó rất không phải trên gương mặt cô. Nhưng mà, mặt của mọi người đều luôn có gì đó không phải, từ vị trí mới thuận lợi của cậu, nằm phía dưới họ. Cô đến gần và chạm vào vai cậu. Cái chạm làm cậu hoảng hốt.

“Neelay. Cô rất vui được gặp em.”

“Em cũng rất vui được gặp cô.”

Toàn bộ cơ thể cô rung lên. Cậu nghĩ: Cô ấy biết về đôi chân của mình. Cả trường biết. Cậu muốn nói với cô là: Đó không phải là sự chấm dứt của thế giới. Không phải là thế giới quan trọng, ít ra là vậy. Cô kể về lớp học và những gì họ đang đọc. Cuốn Flowers for Algernon. Cậu hứa sẽ tự mình đọc nó.

“Mọi người nhớ em đấy, Neelay.”

“Nhìn kìa.” Cậu chỉ tay lên tường, nơi mẹ cậu treo tấm thiệp gấp lớn ký tên của toàn bộ lớp chín. Cô tan vỡ. Cậu sẽ không có khả năng làm gì nữa. “Không sao đâu,” cậu nói.

Đầu cô giật lên, điên cuồng với hy vọng. “Neelay. Em biết cô không bao giờ có ý… Cô không bao giờ nghĩ là…”

“Em biết,” cậu nói, mong muốn cô đi đi.

Cô xòe hai bàn tay ép vào gương mặt của mình. Rồi cô tìm trong cặp lấy ra cuốn sổ của cậu. Chương trình thả diều dành cho người cha. “Cái này thuộc về em. Lẽ ra cô đã không bao giờ nên…”

Cậu hạnh phúc tới nỗi chẳng hề nghe thấy những lời cô nói liên hồi. Cậu đã nghĩ cuốn sổ sẽ mất mãi mãi, một thứ khác nữa mà cậu sẽ không bao giờ lấy lại được từ cuộc đời của cậu trước khi cái cây thả cậu rơi xuống.

“Cảm ơn cô. Ôi, cảm ơn cô nhiều lắm.”

Một tiếng nấc bay ra từ cô. Khi cậu nhìn lên, cô quay người bỏ chạy. Nỗi phiền muộn chỉ tồn tại cho tới khi cậu lật cuốn sổ. Sau đó cậu nằm lật những trang giấy vừa lấy lại, hồi nhớ tất cả mọi thứ. Quá nhiều việc, quá nhiều ý tưởng hay - mà cậu đã lưu.

Sáu năm trôi qua, tuổi dậy thì biến đổi Neelay. Cậu vụt lên thành một tạo vật lạ kỳ: mười bảy tuổi, cao hai mét, nặng bảy mươi cân và gần như dính vào chiếc xe lăn. Thân mình dài ngoẵng ra. Ngay cả đôi chân, teo lại như que củi dày, cũng dài ra một cách ngớ ngẩn. Những sợi đen mọc ra từ những nơi riêng tư từng nguyên sơ của cậu. Cậu chuyển từ âm vực nữ cao sang nam cao. Tóc cậu dài như một tín đồ Sikh đang thực hành Kesh, mặc dù cậu chưa bao giờ búi tóc kiểu rishi. Cậu để mặc tóc mọc như những dây leo dày bao quanh khuôn mặt thon dài chảy xuống đôi vai gầy guộc của cậu.

Cậu sống trong thiết bị kim loại bao quanh - chiếc ghế cơ trưởng trên một chuyến du hành mãi mãi của con tàu vũ trụ xuyên qua những vùng kỳ lạ của trí tuệ. Có một số người không thể nào đi để béo lên được. Nhưng những người đó vẫn ăn. Cậu đã xuyên qua những ngày dùng năm mươi cent hạt hướng dương và hai hộp sô đa có chứa cafeine. Dĩ nhiên, cậu hiếm khi làm hao tổn một calo vô nghĩa. Khi cậu lăn xe tới bàn khách hàng vào buổi sáng, cây CPU và đèn tia âm cực CRT của cậu cần nhiều năng lượng hơn cậu cần. Những ngón tay của cậu lướt trên bàn phím, mắt quét trên màn hình nhưng chỉ có trí não cậu đốt cháy glucose khi cậu nói về lúc cậu sáng tạo những nguyên mẫu đầu tiên của mình, trong quãng thời gian mười tám tiếng, đặt ra những lệnh cẩn trọng nhất.

Đại học Stanford chấp nhận cậu, sớm hai năm so với bình thường. Trường ở ngay trên El Camino. Chuyên ngành khoa học máy tính của trường đang phát triển mạnh, được làm giàu bởi những hỗ trợ khổng lồ từ các nhà sáng lập của công ty cha cậu. Neelay thường lui tới khu trường từ khi mười hai tuổi. Rất lâu trước khi cậu bắt đầu học như một tân sinh viên chính thức, cậu đã là một bùa hộ mệnh thật sự của ngành khoa học máy tính. Bạn biết đấy: Một đứa trẻ Ấn Độ gầy gò, trên chiếc ghế kỳ dị.

Một điều gì đó đang được sinh ra trong lòng của nửa tá tòa nhà khác nhau khắp vùng nông trại. Những cây đậu ma thuật biết nói nhú lên khắp mọi nơi, xuyên đêm. Cậu xuất hiện trong những cuộc đàm thoại với bạn bè, trong phòng thí nghiệm máy tính ở tầng hầm nơi Neelay lui tới và lập trình. Họ có thể là một nhóm người ít nói, nhưng vào tối Chủ nhật, các lập trình viên ngẩng đầu lên khỏi các vòng lặp do-loop đủ lâu để cùng nhau chia sẻ những chai soda và bẻ vụn những miếng bánh pizza trong lúc nói chút chuyện phiếm về triết học.

Một ai đó nói, “Chúng ta là nhà hành động thế hệ thứ 3 của tiến hóa.” Nước sốt chảy ra từ cái miệng đang há hốc của cậu ta.

Có vẻ như tất cả bọn họ cùng có chung ý tưởng. Sinh học là giai đoạn một, mở ra các kỷ nguyên. Sau đó văn hóa gia tăng tốc độ của sự biến đổi qua các thế kỷ. Bây giờ cứ mỗi hai mươi tuần lại có một thế hệ số mới, mỗi chương trình con lại tăng tốc thế hệ tiếp theo.

“Các con chip gấp đôi lượng bóng bán dẫn mỗi mười tám tháng…?! Ý tớ là, hãy theo định luật Moore một cách nghiêm túc đi, chàng trai.”

“Xem như nó vẫn đứng trong suốt phần đời còn lại của chúng ta. Chúng ta sẽ còn sống sáu mươi năm nữa.”

Một tiếng cười khúc khích bay qua họ trước phép toán ngớ ngẩn. Bốn mươi lần gấp đôi nữa. Những đống hạt gạo cao tột độ trên bàn cò truyền thuyết.

“Tăng gấp nghìn tỷ lần. Những chương trình hàng triệu triệu lần sâu hơn và giàu hơn thứ tốt đẹp nhất mà con người từng viết ra.”

Họ ngừng lại trước điều kỳ diệu hiển nhiên đó. Neelay nghiêng đầu về phía miếng bánh pizza mà cậu không thể với tới, nhìn chăm chăm vào cái nêm như thể thứ đó là một vấn đề trong hình học giải tích.

“Những thứ đang sống,” cậu nói, gần như với chính mình. “Tự học. Tự sáng tạo.” Cả phòng cười phá lên, nhưng cậu nhấn mạnh lần nữa. “Rất nhanh thôi, thậm chí họ sẽ nghĩ rằng chúng ta không ở đây.”

BAN ĐẦU, quan điểm đầu tiên của lập trình là miễn phí mọi thứ. Phúc thiện thuần túy. Người ta sẽ tìm thấy một chương trình hạt giống kỳ diệu trong phạm vi cộng đồng. Sau đó họ sẽ bổ sung cậu, thêm các tính năng mới, bật modem 1200 baud, gắn số lên bảng thông báo địa phương, và tải lên các nguồn cho bất kỳ ai muốn phát triển chương trình thêm nữa. Chẳng mấy chốc các tạo vật của họ sẽ sinh sôi trên các máy chủ khắp hành tinh. Hằng ngày con người quanh Trái Đất thêm nhiều loài khác vào các kho cơ sở dữ liệu. Đó lại là sự bùng nổ kỷ Cambri một lần nữa, chỉ là nhanh hơn một tỷ lần.

Neelay làm miễn phí kiệt tác đầu tiên của cậu, một trò chơi chiến thuật theo lượt trong đó bạn đóng vai một con quái vật trong phim Nhật Bản ăn mọi thứ trên đường nó xuyên qua khắp các vùng trên thế giới. Hàng trăm người ở hàng tá nước trên thế giới đã có nó, thậm chí mất bốn mươi lăm phút mỗi lần tải xuống. Vậy sẽ thế nào nếu việc chơi trò chơi đó tác động lên thời gian rảnh rỗi của bạn đúng theo cách mà con quái vật gây ra ở Tokyo? Trò chơi thứ hai của Neelay - những người thám hiểm càn quét các vùng đất châu Mỹ hoang sơ - là một phần mềm miễn phí thành công tiếp nữa. Một hệ thống Usenet được hình thành chỉ để bán các chiến thuật game. Chương trình này tạo ra một Thế Giói Mới mới, thực sự về mặt địa chất trong mỗi lần chơi. Nó biến bất kỳ chàng nhân viên quầy thực phẩm nào thành nhà thám hiểm Cortés quả cảm.

Trò chơi của Neelay sinh ra nhiều bản bắt chước. Mọi người càng đánh cắp chất xám của cậu nhiều bao nhiêu, Neelay càng cảm thấy cuộc đời gắn chặt trong chiếc ghế của mình tốt đẹp bấy nhiêu. Cậu càng cung cấp miễn phí nhiều bao nhiêu, cậu lại càng có nhiều bấy nhiêu. Từ vị trí thuận lợi của cậu, mắc kẹt trên xe lăn trong một phòng thí nghiệm ở tầng hầm, toàn bộ các lục địa mới bay cả vào tầm mắt. Nền kinh tế dựa trên sự cho và nhận các món quà - nhân đôi miễn phí các lệnh định hình tốt - hứa hẹn giải quyết sự thiếu hụt và cứu đói bằng tất cả lương tâm. Tên tuổi Neelay Mehta trở thành một huyền thoại nhỏ trong số những người tiên phong. Mọi người cảm ơn cậu trên bảng quay số và trong các nhóm thông tin trò chơi. Học sinh bàn luận về cậu trong các phòng chat như thể cậu là một nhân vật nào đó của Tolkien. Trên Internet, không ai biết bạn bị mắc kẹt, dài ngoẵng dị hình, không thể di chuyển nếu không có máy móc.

Nhưng vào sinh nhật lần thứ mười tám của cậu, thiên đường mọc lên những hàng rào. Những nhà cung cấp từ thiện các mã miễn phí trước đây bắt đầu áp dụng bản quyền và kiếm tiền thật. Họ thậm chí còn có can đảm thành lập các công ty riêng. Được cấp phép, họ vẫn chỉ bán các đĩa mềm, nhưng việc mọi thứ sẽ diễn ra như thế nào đã rõ ràng. Các cộng đồng đang bị siết chặt. Văn hóa quà tặng sẽ bị bóp chết.

Neelay phê phán sự phản bội đó trong các cuộc gặp mỗi tuần tại Home-Rolled Club. Cậu dành thời gian rảnh tái tạo một trong những chương trình thương mại nổi tiếng nhất, phát triển trên đó, rồi sau đó tung bản sao lên phạm vi công cộng. Việc này vi phạm pháp luật không? Có thể. Nhưng chẳng phải tất cả các tài sản được gọi là đã bảo hộ bản quyền đều dựa trên sản phẩm hàng thập kỷ không trả tiền trước đó hay sao. Trong một năm Neelay chơi trò Robin Hood, cắm trại trong khu rừng hoang sơ cùng người bạn vui tính của ông, dưới tán của cây sồi khổng lồ già hơn cả lịch sử của vùng đất mà nó mọc lên.

CẬU LÀM VIỆC NHIỀU THÁNG cho một trò chơi sắm vai phiêu lưu ngoài vũ trụ được xem là sản phẩm miễn phí xuất sắc nhất của cậu tới nay. Các đồ họa với độ phân giải mười sáu bit hình spirit xuất hiện với sáu mươi tư màu rực rỡ. Cậu bắt đầu một cuộc săn tìm những loài vật siêu thực tới cư ngụ trên các hành tinh của cậu. Một đêm muộn mùa xuân cậu lăn xe tới thư viện chính của trường Stanford, say sưa bên trang bìa của những cuốn tạp chí bằng giấy kém chất lượng về Thời kỳ Hoàng Kim của Khoa học Viễn tưởng và lật qua những trang viết của Tiến sỹ Seuss. Những bức tranh có nhiều nét tương đồng với sự sinh trưởng điên rồ trong các cuốn truyện rẻ tiền về thần Vishnu và Krishna từ thời ấu thơ của cậu.

Cần nghỉ ngơi một lát, cậu lăn xe xuyên qua sân trường xuống Serra Mali để xem người ta đang mê mải làm những gì trong các phòng thí nghiệm. Trời gần tối, trong cái hoàn hảo dịu dàng lan tỏa nơi này chín tháng mỗi năm. Cậu hướng về ngăn tủ của mình, di chuyển như đang xuyên qua chuyến phiêu lưu của người khai phá thứ nhất, cổng vòm cây cọ khổng lồ của sân Oval nằm ngoằn ngoèo phía bên phải cậu. Về phía bên trái, dưới chân núi dãy núi Santa Cruz hiện lên những tu viện mô phỏng kiến trúc Roman Tây Ban Nha. Một lần, trong cuộc đời khác, cậu đi lên những lối mòn gần Skyline dưới rừng cây lá đỏ cùng cha mẹ. Bên cạnh các dãy núi, cách nửa giờ chạy chiếc xe đã cải tiến để sử dụng xe lăn, là bãi biển. Những bãi biển và bờ vịnh không ngăn cấm cậu. Cậu tới thăm chúng mới ba tháng trước đây. Rất nhiều người bạn đã phải khiêng cậu ra gần bờ và đặt cậu ngồi trên cát. Cậu ngồi chăm chú nhìn những cơn sóng, ngắm các loài chim bãi biển ngụp lặn và lắng nghe tiếng kêu dị kỳ của chúng. Nhiều giờ sau đó, khi bạn bè cậu đã chán bơi lội, ném đĩa Frisbee và đuổi bắt nhau lên xuống bờ cát, cậu là người duy nhất cảm thấy chưa đủ.

Cậu quay lên con đường nối liền Memorial Court tới sân chính, qua các bức tượng Những người dân tỉnh lẻ ở thành phố Calais có kích cỡ bằng người thật. Đêm sẽ rất dài, cậu cần dự trữ một ít đồ ăn vặt để đủ sức vượt qua. Cậu lái xe thẳng vào Memorial Court hướng về phía lối ra phía sau tới Union và chỗ có tất cả các máy bán hàng tự động tân tiến nhất. Lạc trong các dự án liên thiên hà, cậu suýt đâm xuống một nhóm du khách Nhật Bản đang chụp hình khu nhà nguyện. Lùi xe lại, xin lỗi, cậu nghiến phải chân của một phụ nữ lớn tuổi lần đầu du lịch nước ngoài. Bà cúi xuống, cáu kỉnh. Neelay cố thoát ra, lái xe sang phía xa bên trái và nhìn lên. Ở đó, trong một cái cây bằng cỡ chiếc ô tô, ngay bên lối vào nhà nguyện, dáng tròn và đồ sộ, là sinh vật dị thường nhất mà cậu từng thấy. Đó là thứ mà cậu đã tìm kiếm, cho vở nhạc kịch liên thiên hà của mình. Một trí tưởng tượng sống động từ một hệ thống sao rất gần tại đầu kia của một lỗ sâu trong vũ trụ. Những người bảo vệ hẳn đã lén đưa lỗ sâu đó vào đây đêm qua trong sự bao phủ của màn đêm. Hoặc là, cậu đã lăn xe qua đó hằng đêm trong nhiều tháng, mà chưa từng thấy một lần.

Cậu lăn xe tới gần cái cây và cười. Thân cây trông giống cây chổi phết gà nướng khổng lồ đặt ngược. Cành cây xiên và chọc ra từ các góc ngớ ngẩn. Cậu vươn người chạm vào vỏ cây. Cái vỏ hoàn hảo. Một cách vô lý. Theo một khía cạnh nào đó. Một tấm biển thông báo nhỏ ghi: BRACHYCHITON RUPESTROS. CÂY CHAI QUEENSLAND. Cái tên chẳng gợi điều gì và thậm chí sự giải thích trong đó còn ít hơn. Nó là kẻ xâm lược ngoài hành tinh, cũng giống hệt như Neelay.

Cậu không thể quyết định điều nào là bất khả hơn: cái cây, hay sự thật là cậu không bao giờ để ý tới nó. Những hình dạng chập chờn bên khóe nhìn của cậu. Một cái gì đó đang diễn ra phía sau lưng. Cậu có một cảm giác đinh ninh rằng mình đang bị theo dõi. Một giai điệu lặng lẽ trong đầu cậu vang lên: Hãy quay lại và xem. Hãy quay xung quanh và nhìn đi! Cậu xoay tròn xe lăn. Không có gì đúng như trước. Toàn bộ khoảng sân nhà thờ đã thay đổi. Một cú nhảy siêu tốc, và cậu đáp xuống giữa vườn hoa liên thiên hà. Khắp mọi hướng, những ý tưởng xanh tươi rực rỡ vẫy gọi cậu. Những sinh vật được tạo ra cho các nền sinh thái thuộc thế giới khác. Điên rồ trong cả hình dáng và tính cách. Những thứ từ các kỷ nguyên xa xôi mà từ đây bạn không thể quay lại đó. Tất cả các sinh vật sống động, phi thường đó khiến cậu choáng ngợp ấn chặt vào ghế. Cậu chưa bao giờ dùng thuốc phiện, nhưng cảm giác này chắc hẳn đúng là như vậy. Những chùm màu kem và vàng; một thác nước màu tím bốc hơi trước khi chạm đất. Những cái cây như những vật thí nghiệm kỳ dị vẫy gọi từ tám vườn hoa lớn, mỗi cây như một phi thuyền thu nhỏ đang trên đường tới một nơi nào đó.

Neelay quay xe vòng quanh sân trường. Cơ thể liệt hai chi của cậu căng ra như thể cả tập thể đang xếp vòng tròn đứng, chăm chăm nhìn cậu ghép vòng. Cậu lăn xe qua một con quái vật Suessian khác, cảm giác xa lạ như lần đầu tiên. Cậu đọc tấm thẻ: cây bông gòn gai, từ những cánh rừng Brazil thậm chí bây giờ bị thu hẹp một trăm ngàn mẫu mỗi ngày. Những ụ chìa hình nón nhọn hoắt, những cái gai đã tiến hóa để chống lại những loài thứ ăn cỏ đã tuyệt chủng từ hàng chục triệu năm về trước.

Cậu đẩy xe từ vườn cây này qua vườn cây khác, chạm vào những sinh vật, hít thở chúng, lắng nghe tiếng rì rào của chúng. Chúng đến từ những hòn đảo nắng nóng và đã hút hết ẩm, từ những thung lũng xa xôi vùng Trung Á mới bị triệt hạ gần đây. Cây bồ câu, phượng tím, deset spoon, long não, cây ngọn lửa, empress tree, cây kurrajong, dâu tằm trái đỏ: cuộc đời phi thường, đang chờ đợi để dẫn dụ cậu vào sân trường này đúng lúc cậu kiếm tìm chúng ở những hành tinh xa xôi. Cậu chạm vào lớp vỏ của chúng và cảm nhận, ngay dưới lớp vỏ, vô số tập hợp đang ghép lại của các tế bào, giống như toàn bộ các nền văn minh trên hành tinh, rung chuyển và hoạt động mạnh mẽ.

Đoàn người du lịch Nhật Bản biến mất khỏi đại lộ Galvez trên chiếc xe buýt. Neelay ở yên trong không gian tịch vắng, giống như con thỏ đang trốn một con diều hâu. Cậu sẽ một mình trong không quá vài phút nữa. Nhưng trong khoảng thời gian đó, những kẻ xâm lược ngoài hành tinh chèn một suy nghĩ trực tiếp vào hệ limbic của cậu. Đó sẽ là một trò chơi, giàu gấp một tỷ lần hơn bất cứ thứ gì đã tạo ra, được chơi bởi vô số người trên khắp thế giới trong cùng một lúc. Và Neelay phải biến nó thành hiện thực. Cậu sẽ từng bước đâm chồi nảy lộc sự sáng tạo, các giai đoạn tiến hóa, qua thời gian hàng thập kỷ. Trò chơi sẽ đặt những người chơi vào chính giữa trung tâm của một thế giới sống động, tràn ngập hơi thở, sôi sục, hoạt náo với hàng triệu giống loài khác nhau, một thế giới đang tha thiết mong chờ sự giúp đỡ của người chơi. Và mục tiêu của trò chơi sẽ là chỉ ra thế giới mới và tha thiết muốn gì đó ở bạn.

Cảnh tượng khép lại, đối diện với cậu là lối vào sân đại học Stanford. Cảnh tượng đó, huyền bí và thẫm xanh, lùi xa dần trong bóng cây, thớ gỗ rất Platon của nó. Neelay vẫn tĩnh yên, níu giữ những gì cậu vừa thấy, điều mà bằng cách nào đó, não cậu đã hiểu rõ, đang ẩn nấp cuối đường cong của định luật Moore. Cậu phải rời trường học ngay bây giờ. Lúc này không còn thời gian cho lớp học nào nữa. Cậu phải tự mình theo đuổi chặng đường dài ấy. Cậu phải hoàn thành trò chơi trận chiến không gian theo lượt bé nhỏ kỳ dị ấy và đưa nó ra bán. Tiền thật, đô la của Trái Đất. Người hâm mộ cậu sẽ hú lên. Họ sẽ bôi danh cậu trên các bảng tin số của quốc gia như đó là kẻ phản bội tồi tệ nhất. Nhưng với mười lăm đô la cho ba mươi parsecs, trò chơi sẽ là một sự đánh cắp. Những lợi nhuận thu được từ sự đột kích đầu tiên của cậu vào thế giới ngoài hành tinh sẽ chi trả cho phần tiếp theo, một trò chơi để vượt qua chương trình nguyên bản với tham vọng gấp nhiều lần. Và với những bước nhỏ như thế, cậu bước vào nơi mà cậu vừa nhìn thấy.

Cậu lăn xe ra khỏi nhà thờ đúng vào lúc ánh sáng biến mất sau dãy núi. Những ngọn đồi phủ một khung cảnh u hoài lên chính nó, màu xanh tím chuyển sang màu đen quên lãng. Phía trên, vượt qua tầm nhìn của cậu, những chỏm núi đá bò ra những cây bụi California, đang rụng những lớp vỏ cuộn tròn xoăn đỏ thẫm. Các hẻm núi dày đặc cây mandro thân cam đang tróc vỏ thành màu xanh kem, sẫm ướt. Trên bãi biển là những cây sồi giống như cây đã làm cậu thành ra què quặt trên vách núi. Và trong hương vị của bùn và lá thông mục nát dọc bờ sông mát mẻ, những loài cây gỗ đỏ vạch một kế hoạch mà phải mất cả ngàn năm mới nhận ra - kế hoạch đang sử dụng cậu, dù cậu nghĩ nó là của cậu.