Khi tới vòi nước và hứng nước vào thùng, tôi bất giác thấy mình như trong một tấm gương: Khuôn mặt của một người đàn bà ý thức rõ nỗi cay đắng của cuộc đời này. Tóc tôi hãy còn nhiều và những điểm bạc ở hai bên thái dương tôi phần nào chỉ là dấu hiệu của những buồn lo do hai đứa con nhỏ của tôi gây nên, vị lãnh đạo tinh thần của tôi vẫn dặn dò tôi cầu nguyện cho chúng. Chúng ở tuổi Franz bây giờ, chúng gắng ngồi dậy trên giường và nói chuyện với tôi. Chúng chưa bao giờ nô đùa thỏa thích trên những đồng cỏ nơi thỉnh thoảng tôi thấy chúng nô đùa; và nỗi ưu phiền mà tôi cảm thấy được hòa lẫn với một tình cảm mãn nguyện nào đó: Đời sống được để dành cho chúng. Tuy nhiên, trong trí tưởng tượng của tôi, tôi nhìn thấy hai tâm hồn lớn lên, tôi trông thấy chúng đổi thay trong từng năm một, gần như theo từng tháng một, chúng giống cái hình ảnh mà lẽ ra các con tôi phải có. Và trong đôi mắt của hai đứa bé mà tôi bỗng thấy trong nước, ở ngoài khuôn mặt của chính tôi, đang vẫy những bàn tay nhỏ nhắn của chúng về phía tôi, cặp mắt chúng ánh lên một vẻ khôn ngoan mà tôi nhận ra nhưng không chấp nhận. Vâng, trong đáy gương và trong khoảng mờ lấp lánh ánh bạc, hai đứa bé đó có một cái nhìn vừa tươi cười vừa khốn khổ toát ra một vẻ nhẫn nhục vô giới hạn, còn tôi, tôi không nhẫn nhục bao giờ, tôi không hề bỏ rơi cuộc chiến đấu mà chúng khiến tôi bỏ rơi từ đầu.

Phải đợi lâu lắm cái thùng mới đầy nước và ngay sau khi tiếng nước chảy nghe sáng rõ ra, yếu ớt tức thì sau đó, ngay khi chiếc thùng sắt, dụng cụ tranh đấu hàng ngày của tôi, bắt đầu đầy tràn, đôi mắt tôi quay đi khỏi đáy thùng để dừng lại trong phút chốc trên khuôn mặt mình: Lưỡng quyền hơi cao vì tôi ốm đi, nước da xanh mét đã chuyển sang màu vàng, và tôi tự hỏi không biết có nên đổi màu son môi hay không, một màu son tươi thắm hơn chẳng hạn.

Công việc tôi đang làm là công việc tôi đã thực hiện có đến hàng ngàn lần! Không cần nhìn, chỉ cần nghe tiếng nước chảy tôi cũng biết thùng nước đã đầy. Tôi khóa vòi nước, hai bàn tay vụt nắm chặt lấy cái quai. Tôi nghe những bắp thịt của mình săn cứng lại, và chỉ cần một cái nhấc, tôi đã đặt thùng nước nặng trĩu lên sàn nhà. Tôi kề tai vào cánh cửa buồng bằng ván ép một lần chót để yên trí rằng Franz đang ngủ, và bấy giờ cuộc tranh đấu của tôi bắt đầu, cuộc tranh đấu chống lại sự bẩn thỉu. Nhờ đâu tôi hy vọng là mỗi lần như vậy tôi đều đi tới cùng? Tôi cũng không biết nữa.

Để câu giờ chút nữa trước phút bắt tay vào việc, tôi đưa tay vuốt lại mái tóc, không cần một tấm gương nào cả, tôi bày ra mớ chén bát của buổi điểm tâm, và hút nửa điếu thuốc mà tôi đã cất trong tủ giữa quyển sách lễ và chiếc hộp đựng cà phê. Những người láng giềng đã thức giấc. Qua bức vách ngăn mỏng, tôi nghe tiếng rít của bình khí đốt, những tiếng cười khúc khích, và tôi ghét chúng, những giọng nói đang trao đổi, chuyện trò với nhau kia. Chắc là ông chồng vẫn còn ngái ngủ với những tiếng lè nhè ngu ngơ, còn bà vợ thì tôi nghe giọng nói khi bà ta không quay lưng đi.

Trong kỳ mở sổ, vớ được một con số… mua các thứ dự phòng… khi tiền tới tay mình.

Hẳn ông chồng đang đọc cho vợ nghe chương trình của những buổi chiếu bóng, bởi đột nhiên, tôi nghe bà ta nói: “Mình tới đó đi”.

Vậy là họ sẽ rời khỏi nhà để trước hết đi xem chiếu bóng, đoạn vào cà phê. Tôi bắt đầu tiếc rẻ đôi chút vì đã hẹn với Fred, bởi chiều nay sẽ tương đối yên tĩnh, ít ra là ở bên hàng xóm. Nhưng Fred đang trên đường tìm kiếm một gian phòng và tiền bạc, và tôi không thể hủy cuộc hẹn. Tôi đã hút xong mẩu thuốc lá.

Chỉ cần dời cái tủ đi chỗ khác là có những vụn thạch cao tróc lở ra từ bức tường, đất bụi tung ra từ dưới chân tủ, phủ đầy sàn nhà, phân tán thành một lớp bụi mỏng và gắt, có khi cả một mảng lớn tróc ra, những vết nứt lan rộng, và khi tôi dời cái tủ, nó rơi xuống, trong một tiếng vỡ nhẹ nhàng, rồi thì bụi bay mù mịt, đó luôn luôn là dấu hiệu của một ngày dọn dẹp vô cùng vất vả. Bụi bặm bám khắp mọi nơi, trên khắp các đồ đạc trong phòng, cái thứ phấn mỏng đó buộc tôi phải lau chùi lại tất cả. Sàn nhà rung rinh dưới chân và qua tấm vách mỏng, tôi nghe đứa nhỏ ho lên sặc sụa vì ngửi phải lớp bụi đó. Niềm tuyệt vọng - mà tôi bắt gặp như một con đau đớn của cơ thể - nỗi sợ hãi làm cho cổ họng tôi phồng cứng lên như có ai nhét vào đó một vật tròn mà tôi cố nuốt cho trôi. Tôi co rút lại tất cả những thớ thịt trên cổ, và chính sự pha trộn giữa bụi bặm, nước mắt và niềm tuyệt vọng đang từ từ lắng vào trong dạ dày tôi: Như vậy là tôi đã khởi sự cuộc phấn đấu của mình. Tôi cau mặt, trước hết tôi quét sạch đám vôi gạch vụn sau khi đã mở toang các cánh cửa sổ, sau khi nắm chặt nùi lau và chà thật tỉ mỉ; sau cùng, tôi nhúng nùi lau vào trong nước. Vừa lau được một thước vuông, tôi phải xả nùi lau và một vùng đục ngầu như sữa loang khắp, thùng nước trở nên đặc quánh, và khi tôi mang thùng nước đi đổ, đáy thùng lại còn một mớ cặn ghê tởm mà tôi phải dùng ngón tay để vừa gỡ ra vừa cào cho sạch nếu cần. Rồi thì một lần nữa, tôi để cho nước chảy tràn.

Bỏ qua khuôn mặt mình, cái nhìn tôi chìm sâu vào tấm gương lỏng và tôi trông thấy hai đứa con nhỏ của tôi, Resgine và Robert, hai anh em song sinh mà tôi đã cho chúng chào đời để nhìn thấy chúng chết đi lần mòn. Chính tay Fred đã cắt rốn, nấu dụng cụ, chính tay chàng đã nhóm lửa cho lò sưởi, vấn thuốc lá cho cả hai chúng tôi cùng hút. Chàng đã đào ngũ khỏi quân đội, và thỉnh thoảng tôi vẫn có cái cảm tưởng là tôi chỉ yêu chàng từ lúc biết được sự miệt thị của chàng đối với pháp luật. Chàng bồng tôi xuống dưới hầm, và chàng ở đó khi lần đầu tiên tôi vạch vú cho con bú, ở đó, trong cái hầm mát lạnh toát ra mùi ẩm mốc, và đó cũng là nơi Celement, dưới ánh sáng của một ngọn nến, đang ngồi trong cái ghế nhỏ của nó, mải mê xem một quyển sách hình trong khi đạn rít trên mái nhà chúng tôi để rơi vào một nơi cách đó không xa lắm.

Nhưng mà tiếng nước chảy trở nên gay gắt, dọa nạt và nó nhắc tôi nhớ cuộc tranh đấu chống lại sự bẩn thỉu của mình. Tôi đặt thùng nước xuống bằng động tác quen thuộc của mình. Những chỗ tôi vừa mới lau chùi xong thì khô ráo nhưng bị phủ bằng một lớp vôi trắng bệch và trong suốt. Những vết hoen ố khủng khiếp mà tôi biết là không tẩy xóa được. Bằng sự trong suốt vô hình, chúng có thể bóp chết thiện chí của tôi, làm mòn mỏi những sức lực của tôi, bởi vì niềm an ủi toát ra từ thùng nước trong chẳng có gì đáng kể.

Mỗi khi đặt cái thùng bằng lá sắt dưới vòi và chờ khi nước chầm chậm đong đầy nó, mắt tôi lại nhìn đăm đăm vào cái đáy xa xôi, màu sữa đang sóng sánh, nơi tôi trông thấy thân thể con tôi sưng phù lên vì những dấu cắn của rệp, chí. Tôi nghe buồn nôn khi nghĩ tới đạo quân chí, rận, bọ chét mà chiến tranh đã động viên được. Ngay khi bùng nổ, chiến tranh làm chuyển động hàng tỷ chí, rận, bọ chét và muỗi mòng sẵn sàng tuân theo một thứ mật lịnh để lợi dụng cơ hội mà hành động.

A! Đúng rồi, tôi biết điều đó và không quên bao giờ! Chính những con chí đã giết chết con tôi. Tôi biết rằng thứ thuốc người ta bán cho tôi hoàn toàn không có hiệu quả gì, rằng người bào chế là cháu ông bộ trưởng bộ Vệ sinh Công cộng, và người ta cố tránh bán ra thứ tốt. Đúng quá rồi, tôi biết mà, và tôi không bao giờ quên được bởi vì hai đứa nhỏ của tôi trong đáy nước, tôi thấy người chúng phủ đầy vết cắn trông đến khủng khiếp, chúng lên con sốt và chúng kêu la thảm thiết, thân thể gầy còm của chúng sưng lên vì những dấu chích vô bổ. Tôi tắt vòi nước nhưng vẫn chưa muốn xách lấy thùng nước bởi hôm nay là ngày Chúa nhật và tôi muốn tự cho phép mình được nghỉ ngơi trong cuộc tranh đấu chống lại sự bẩn thỉu do chiến tranh gây nên.

Tôi vẫn trông thấy khuôn mặt Fred, đã già đi một cách thảm hại. Khuôn mặt mà đời sống khốn nạn đã rút cạn hết nhựa sống. Khuôn mặt đó còn thừa mứa, vô ích hơn nữa nếu không có thứ tình yêu mà chàng đã khơi dậy cho tôi - khuôn mặt một người đàn ông sớm dửng dưng, lạnh lùng với tất cả những gì mà mọi người xem là đứng đắn, nghiêm chỉnh. Tôi thường trông thấy chàng, nhất là từ khi chàng không còn sống với mẹ con chúng tôi nữa.

Rồi thì đến mặt nước phản ánh một nụ cười, nụ cười của chính tôi, và tôi lấy làm kinh ngạc vì tôi tự biết mình không có một vẻ mặt tươi cười bao giờ. Vòi nước tiếp tục chảy yếu ớt, tôi kề tai vào tiếng chảy ọc ọc mỗi lúc một yếu đi, tôi không thể rời khỏi tấm gương kia để nhìn vào gương mặt thật của mình, khuôn mặt mà tôi biết rõ là không tươi cười bao giờ.

Bởi vì tôi còn trông thấy ở đó những người đàn bà. Những người đàn bà da vàng đang giặt quần áo bên một dòng sông lặng lờ trôi, và tôi nghe cả những câu hò điệu hát của họ. Tôi trông thấy những người đàn bà da đen đang hì hục đào xới một thứ đất cứng tựa đá, tôi nghe tiếng rống ngu đần và chán chường của bọn đàn ông lười biếng ở phía sau. Tôi trông những người đàn bà có nước da màu cà phê sữa đang vừa giã gạo trong những cái cối đá vừa bồng con thơ trên lưng trong khi những người chồng ngồi xổm bên một ngọn lửa hút ống vố trong một dáng vẻ đần độn. Và những người đàn bà da trắng nữa, các chị em tôi đó, ở London, New York, Berlin, trong những trại lính dùng làm nơi ăn chốn ở, và ở Paris trong những hóc hẻm tối tăm. Những người đàn bà có khuôn mặt ê chề, cay đắng, sẽ giật nẩy người lên với tiếng gọi của một tên đàn ông say rượu. Và bên rìa tấm gương đang lù lù tiến tới một đạo quân thô bỉ, đó là lũ rệp đang mở cái chiến dịch hắc ám mà không một nhà thơ nào lên tiếng ca ngợi và chúng sẽ chiến thắng trên lũ con của tôi.

Nhưng, thùng nước đã đầy từ lâu nhắc nhở tôi công việc vất vả của mình. Cuộc chiến đấu chống lại sự bẩn thỉu này đã kéo dài liên tục từ nhiều năm nay. Tôi sẽ hứng đầy thùng nước. Tôi sẽ xả nùi lau. Tôi sẽ đổ nước dơ vào cống. Tôi sẽ không ngừng cuộc tranh đấu trước khi những lớp cặn gạch vôi mà tôi cào ra đạt tới lượng vôi mà những người thợ hồ đã dùng cách đây sáu mươi năm, khi họ liều mạng khởi công xây cất gian phòng này.

Trong tất cả những lần tôi buộc phải hứng đầy thùng nước, cái nhìn tôi ném sâu vào đáy nước, và khi trồi trở lên mặt, cái nhìn đó lại chạm vào khuôn mặt của chính tôi đang dửng dưng theo dõi những ảo giác đó. Trên đó có khi là một nụ cười tách khỏi khuôn mặt các con tôi, có khi là biểu lộ của một niềm thù hận man rợ và sắt đá. Tôi không sợ hãi mà lấy làm hãnh diện với tính cách sắt đá đó, nó ngự trị trên một khuôn mặt hằn sâu trí nhớ.

Đúng hôm nay là Chúa nhậtvà tôi sẽ gặp Fred. Đứa nhỏ ngủ, Celement đi lễ với Carla, tôi nghe vẳng lại âm vang của cuộc lễ, âm nhạc, tiếng nói chuyện và giọng hát khàn khàn của người da đen có thể xuyên thấu mọi sự, chỉ có nó là đi thẳng vào lòng người.

… And he never said a mumbaling word

… Và chàng im lặng mãi mãi

Có thể Fred sẽ có tiền và chúng tôi sẽ đi khiêu vũ. Tôi sẽ mua một thỏi son, ở dưới kia, của bà chủ nhà, với một giá phải chăng. Phải rồi, nếu Fred đi khiêu vũ với tôi thì điệu quá! Tôi tiếp tục nghe tiếng hát của người da đen, dịu dàng và ồ ề làm sao, tôi nghe giọng ca đó xuyên qua hai bài thuyết giáo buồn tẻ, vô vị. Tôi nghe lòng hận thù đối với hai cái giọng mà sự lải nhải cũng đi thẳng vào tôi, nhưng lại giống như một cái gì mục nát.

… They nailed him to the cross, nailed him to the cross…

… Họ đóng đinh Người trên thập tự giá… họ đóng đinh Người trên thập tự giá.

Hôm nay đúng là ngày Chúa nhật, phòng chúng tôi xông đầy mùi thịt rô ti. Chỉ riêng cái mùi đó cũng đủ làm cho tôi chảy nước mắt khi nghĩ tới niềm vui của các con, chúng ít khi nào có dịp ăn thịt!

… And he never said a mumbaling word…

Người da đen vẫn tiếp tục hát.

… Và chàng im lặng mãi mãi…