Năm

Phục Hưng Trang ở ngoài cửa nam thành mới Thông Châu, mười người dân thì có tám chín người là tín đồ Cơ Đốc giáo, trong số tín đồ lại có bảy tám phần mười làm nhân công thuê mướn ở nông trường Phúc Âm của giáo hội.

Phía bắc Phục Hưng Trang là hào nước của thành nam, bên bờ sông sừng sững những hàng bạch dương cao lớn; phía đông thôn là khuôn viên trường trung học Lộ Hà, ngăn cách bởi một hàng rào thép gai nhấp nhô kéo dài; phía nam thôn là tuyến đường sắt Kinh Thông, phía nam đường có một khu rừng thông đen u ám rộng lớn, xuyên qua các kẽ hở của rừng thông, có thể nhìn thấy những cây thánh giá lớn nhỏ, cao thấp khác nhau, đó là nghĩa địa của tín đồ Cơ Đốc giáo; phía tây thôn là đồng ruộng và đồng cỏ, hàng trăm con bò cái đốm và từng đàn cừu sữa đen trắng đang gặm cỏ xanh trên đồng cỏ xanh mướt. Đồng cỏ nối liền với một vườn cây ăn trái, trong vườn có đào, mận, lê, mơ, anh đào, dâu tằm, táo, hải đường, và cả những giàn nho.

Gia đình Úc Hàn Sương vốn được sắp xếp ở trên một tòa lầu nhỏ dành cho giáo viên, nhưng tầng dưới lại ở một gia đình nô lệ ngoại bang điển hình, rất đáng ghét, Thu nhị cô lại càng chán ghét những người nam thanh nữ tú mở miệng ra là nói tiếng Tây. Thế là, họ bèn đổi nhà với một giáo viên cấp thấp hơn, chuyển đến một sân viện nhỏ ngập tràn hoa cỏ tươi tốt ở Phục Hưng Trang.

Ngoài cửa là một đầm sen nước trong vắt, Úc Cầm đầu đội một chiếc mũ rơm lớn trắng như tuyết, vành mũ cài một đoá hoa dại đỏ thắm, chiếc mũi nhỏ lấm tấm hạt mồ hôi, đứng duyên dáng dưới bóng liễu, đang cầm cần câu cá.

Bồ Liễu Xuân da mặt mỏng hay thẹn, Trịnh Trường Canh lại câu nệ phép tắc, đều không dám làm phiền cô, nín thở đứng cách đầm sen mười bước chân.

Dây câu khẽ rung động một chút, cá đã cắn câu, Úc Cầm phắt một cái nhấc cần câu lên, câu được một con cá nhỏ rô phi dài chừng hai, ba thốn, cười vui vẻ nhảy cẫng lên, quay một vòng, lúc này mới phát hiện ra hai vị khách đang đứng lặng lẽ từ nãy đến giờ phía sau.

"Hả..." Mặt Úc Cầm đỏ bừng, chớp chớp đôi mắt hạnh long lanh nước sáng rực lên, "Trịnh đại bác, đại ca Liễu Xuân, muội đi báo cho gia phụ ra đón hai bác."

Trịnh Trường Canh và Bồ Liễu Xuân chèo thuyền đến Thông Châu bán dưa, nhân tiện đến thăm Úc Hàn Sương, Thu nhị cô và Úc Cầm.

"Khoan đã!" Trịnh Trường Canh xua xua tay, "Xin hỏi trước là Úc tiên sinh có rảnh không?"

"Gia phụ xưa nay vẫn luôn bận rộn trong rảnh rỗi." Úc Cầm cười nói, "Cha đang cao đàm khoát luận với người bạn cũ Tang Ngu thúc thúc của ngài."

"Vậy thì chúng ta không làm phiền nữa." Trịnh Trường Canh vội nói, "Cô bé Cầm gửi lời hỏi thăm của chúng ta tới Úc tiên sinh nhé!"

"Hai người không được đi!" Úc Cầm vội vàng khuyên can, "Tang Ngu thúc thúc là một nhà văn, chú ấy đã đọc bài viết của đại ca Liễu Xuân, vô cùng tán thưởng."

Bồ Liễu Xuân cung kính nói: "Nên đến trước mặt Tang tiên sinh để thỉnh giáo mới phải."

Thế là, Úc Cầm thả con cá nhỏ kia xuống hồ nước, thu cần câu lại, dẫn hai bác cháu họ vào viện.

Sân nhỏ hoa đỏ lá xanh, đậm đà phong vị nhà nông, chỉ có ba gian nhà hướng bắc, gian ngoài dùng để tiếp khách. Bước vào trong viện, cây hoa che khuất tầm mắt, chưa thấy chủ nhà đã nghe tiếng trước.

Úc Hàn Sương đang say sưa bàn luận rôm rả: "Một người đọc thơ, cũng giống như đời người vậy, có thể chia làm ba giai đoạn. Thời kỳ thanh niên, nhiệt tình bùng nổ, tràn ngập những ảo tưởng bay bổng, thì tự nhiên sẽ yêu thích thơ của Lý Bạch; thời kỳ trung niên, tai nghe mắt thấy nỗi cơ cực của nhân gian, trải qua những trắc trở hết lần này đến lần khác, thì chuyển sang thấu hiểu Đỗ Phủ; đến tuổi già, công danh lợi lộc tựa mây bay qua mắt, không còn chí hướng lớn lao nữa, thế là say mê những vần thơ điền viên ẩn dật đạm bạc thế sự của Vương Duy rồi."

Một giọng nói hào sảng cười lớn: "Mạn phép nói thẳng, tiểu đệ không dám đồng tình với cao luận của lão huynh! Tôi kẻ này cho đến chết cũng chẳng có duyên gì với Vương Duy; bởi vì trên thì tôi không có một mảnh ngói che thân, dưới không có một tấc đất cắm giũa, sao bằng Vương Duy có biệt thự, có tiền, có thời gian rảnh rỗi, có thể gảy đàn làm thơ, ung dung tự tại."

Thu nhị cô từ trong gian bếp nhỏ chen vào nói: "Còn không mau về Quan Đông làm tướng cướp của anh đi! Cân lớn chia bạc, cân nhỏ chia vàng, bát lớn uống rượu, miếng thịt lớn ăn thịt, sống cái ngày tháng tiêu dao tự tại ấy."

Bồ Liễu Xuân cả kinh, hạ thấp giọng hỏi Úc Cầm: "Người đang nói chuyện chính là Tang tiên sinh phải không?"

Úc Cầm mỉm cười gật đầu.

"Chú ấy từng làm tướng cướp á?"

Úc Cầm lại gật đầu, nhưng không chịu giải mã câu đố này.

Tang Ngu lại trêu chọc Thu nhị cô: "Tẩu tử, chị là muốn đẩy em vào chỗ chết rồi mới hả dạ đây mà! Lão nhạc phụ của em đang mong ngóng em tự chui đầu vào lưới, để lấy cái đầu của em đổi lấy phiếu vàng đấy."

Bồ Liễu Xuân càng thêm tò mò, lại hỏi Úc Cầm: "Nhạc phụ của Tang tiên sinh là người thế nào?"

Vẻ mặt Úc Cầm lộ ra vẻ khinh bỉ: "Hóa ra là một tên cầm đầu cướp bóc. Sau đó được Mãn Châu Quốc chiêu an, lên làmThự trưởng cảnh sát."

Tang Ngu quê gốc ở Kinh Đông, vốn học khoa Quốc văn Đại học Nam Khai ở Thiên Tân, thành lập hội nhóm, làm tạp chí, viết tiểu thuyết, kết bạn văn chương với Úc Hàn Sương lúc bấy giờ đang bán bản thảo kiếm sống. Anh ta kém Úc Hàn Sương mười tuổi, cho nên mở miệng là gọi lão huynh, ngậm miệng là gọi tiểu đệ. Biến cố "Ngày 18 tháng 9", anh ta nhiệt huyết sôi trào, bỏ học ra khỏi ải, định "ném bút tòng quân", gia nhập nghĩa dũng quân kháng Nhật, lại không ngờ giữa đường bị một đám vũ trang rừng xanh bắt đi. Trại chủ của đám vũ trang rừng xanh này là một tên ác tặc giết người không chớp mắt; con gái hắn cũng là một nữ hổ sinh ra trên lưng ngựa, lớn lên trong làn tên mũi đạn. Tang Ngu người có phẩm hạnh, văn có tài văn chương, con gái trại chủ liền giết người chồng có ý định đầu hàng Mãn Châu Quốc của ả, ép Tang Ngu thành thân với mình. Tang Ngu vì muốn dẫn dắt nhóm thổ phỉ này hướng về nghĩa dũng quân, đành phải chịu đựng uốn mình theo hoàn cảnh. Thế nhưng, trại chủ là kẻ thấy lợi quên nghĩa, lại mang một cội lòng rắn rết, nhà đương chức địa phương Mãn Châu Quốc ban cho hắn chức quan thự trưởng cảnh sát huyện, hắn liền muốn kéo đội ngũ ra khỏi núi rừng, đầu địch phản quốc. Tang Ngu đứng ra khuyên can, bị hắn trói giật cánh khuỷu, định đem dâng cho quan chức địa phương Mãn Châu Quốc làm quà ra mắt. Con gái trại chủ với Tang Ngu dẫu sao cũng là vợ chồng một đêm ân nghĩa trăm ngày, bèn cứu Tang Ngu ra khỏi hắc lao, cùng nhau trốn xuống núi. Trại chủ dẫn đầu thuộc hạ giăng thiên la địa võng đuổi theo, con gái hắn vì bảo vệ chồng, đã nổ súng với chính cha ruột, trúng liền mấy phát đạn của người sinh thành, thương nặng mà chết. Tang Ngu thoát khỏi miệng cọp, đến với nghĩa dũng quân, chẳng bao lâu nghĩa dũng quân thất bại, tàn quân kéo vào quan, lại bị quân đội Quốc Dân Đảng tước khí giới, Tang Ngu đành phải trở lại Đại học Nam Khai. Anh ta đem quãng đời đầy màu sắc truyền kỳ này viết thành tiểu thuyết dài tập "Tướng Cướp", danh tiếng lẫy lừng đất Thiên Tân, anh ta cũng mang cái biệt hiệu là Tang Ngu tướng cướp. Năm nay anh ta tốt nghiệp đại học, được mời đến hiệu sách Văn Cách Trai ở Thông Châu, sáng lập và chủ biên tạp chí văn nghệ "Hướng Phong", đặc biệt đến đặt bài Úc Hàn Sương.

"Tiểu Cầm, em đang khoác lác gì về ta thế?" Một tiếng gọi vang lên, từ gian ngoài bước ra một người thanh niên trẻ tuổi trông như một võ phu lẫm liệt.

Anh ta chừng hai mươi sáu, hai mươi bảy tuổi, mặc đồng phục huấn luyện quân sự mùa hè của sinh viên đại học, lông mày kiếm mắt sáng, mái tóc bù xù, mang đầy khí thế giận dữ trừng mắt dựng tóc gáy, thế nhưng nét mặt lại ngây thơ hồn nhiên như trẻ con.

Úc Cầm cười nghịch ngợm, lách người sang một bên: "Tướng cướp thúc thúc, Bồ Liễu Xuân đến bái sơn thọ sư đây." Bồ Liễu Xuân liền đối mặt với Tang Ngu.

Tang Ngu bước lên hai ba bước, nắm chặt tay Bồ Liễu Xuân, nói: "Hiền đệ, tôi đã đọc đại tác của cậu rồi, viết hay hơn tôi."

Bồ Liễu Xuân vô cùng lúng túng, cúi đầu chào, gọi một tiếng: "Tang tiên sinh!" rồi chỉ biết xoa xoa tay.

Tang Ngu cố ý làm ra vẻ mặt sợ hãi như hổ khiếp vía: "Thế nhưng, văn chương ghét người tài hoa gặp thời vận trắc trở mà! Viết văn là có thể rước họa sát thân đấy."

Úc Hàn Sương cũng bước ra cửa, cười nói: "Cướp, cậu đừng có dùng lời lẽ giật gân hù dọa người ta, khiến cho hậu sinh khả úy coi con đường văn chương là đường hùm sói, mà chùn bước đấy nhé!"

Ánh mắt sắc bén đầy vẻ áp đảo của Tang Ngu chằm chằm nhìn vào mắt Bồ Liễu Xuân: "Con đường đầy rẫy hiểm nguy này, cậu có dám đi cùng tôi không?"

Bồ Liễu Xuân ngẩng cao đầu, kiêu hãnh nói: "Tang tiên sinh đi đến nửa đường quay ngựa đi ngược lại, tôi vẫn cứ muốn đi tiếp."

Tang Ngu nhiệt liệt hoan hô: "Hay cho câu nói của Lỗ Tấn tiên sinh: 'Bản thân tôi, cái gì cũng không sợ, cho nên tôi cứ mạnh dạn bước đi, hướng tới con đường mà tôi cho là mình có thể đi. Cho dù phía trước là vực sâu, gai góc, hẻm núi, hố lửa, thì đều do một tay tôi chịu trách nhiệm'."

Bồ Liễu Xuân vô cùng xúc động, nói: "Từ nay về sau xin Tang tiên sinh chỉ giáo tôi thật nhiều."

Ánh mắt và sắc mặt của Tang Ngu bỗng trở nên trang nghiêm lạnh lùng: "Tôi đây không đủ để làm gương. Cậu và tôi đều phải ghi nhớ mấy câu nói này của Lỗ Tấn tiên sinh: 'Trên đời nếu như vẫn còn những người thực sự muốn sống tiếp, thì trước tiên phải dám nói, dám cười, dám khóc, dám chửi, dám đánh, đánh lui cái thời đại đáng nguyền rủa này ở cái nơi đáng nguyền rủa này!'"

Bồ Liễu Xuân lưu lại nhà họ Úc nửa ngày, nghe Tang Ngu thao thao bất tuyệt bàn chuyện thiên hạ, chỉ cảm thấy bỗng chốc thông suốt vỡ lẽ, cõi lòng thoáng cái mở rộng khoáng đạt. Những bài tập làm văn của Bồ Liễu Xuân được Tang Ngu gọi là tiểu thuyết, sẽ được đăng trên số báo ra mắt đầu tiên của "Hướng Phong".

Úc Hàn Sương cũng tranh thủ cho Bồ Liễu Xuân một suất học dự thính vừa học vừa làm, có thể vào nghe giảng ở trường trung học Lộ Hà.