Ba
Ngô Ưu dọn đến tiểu viện hàng liễu của nhà họ Bồ, thoắt cái tám năm đã trôi qua; Bồ Liễu Xuân cũng lớn lên thành một thiếu niên thanh tú, đã mười bám tuổi.
Những mảnh đất tốt ở bãi vận hà đều bị một nhà Vương Nhị Hoàng Đế độc chiếm. Ngô Ưu thuê năm sào ruộng trũng ven sông từ tay các địa chủ khác, hận không thể treo lơ lửng giữa trời để trồng bốn mặt, trên dưới trái phải đều vét cho ra lương thực. Ngoài ra, còn phải đốn bồ cắt sậy, đan chiếu dệt giỏ, chèo thuyền kéo lưới, xuống sông bắt cá, ba người một nhà ba trăm sáu mươi ngày trong năm không dám thở mạnh, gió sương mưa tuyết không dám nghỉ ngơi tay chân, cũng chỉ có thể sống qua ngày đong từng hạt gạo vào nồi, nấu nước canh với rau dại.
Ban ngày làm ruộng, ban đêm đọc sách, Bồ Liễu Xuân đã học được từ Ngô Ưu các việc cày, bừa, xới, cuốc, Ngô Ưu lại đem toàn bộ học thức trong bụng truyền thụ cho cậu. Học không có điểm dừng, Bồ Liễu Xuân vẫn chưa thấy thỏa mãn, cậu lại thích đọc sách nhàn tản, luyện bút làm văn. Các cụ già ở bãi vận hà thích kể chuyện xưa, cậu phỏng theo "Liêu trai chí dị", vẽ dưa theo bầu, đem những câu chuyện truyền miệng này viết thành từng quyển truyện móc nối với nhau, đến cả Ngô Ưu đọc cũng phải say mê, không nhịn được mà vỗ bàn tán thưởng.
Tấc đất không bỏ trống, luống ruộng trồng dưa, thu hoạch lúa mì vừa dứt, dưa chín cuống rụng. Ngô Ưu mỗi ngày gánh quang gánh dưa đi các thôn rao bán, Bồ Liễu Xuân thì một mình trông coi năm sào ruộng trũng ven sông này.
Mưa lớn mấy ngày liền, nước vận hà dâng lên ngang bờ, nước chảy xiết sóng dâng cao. Bồ Liễu Xuân đầu đội chiếc nón lá rách, đang cuốc cỏ hoang ở ngoài đồng, giơ tay định lau mồ hôi nhễ nhại trên trán, chợt thấy một chiếc thuyền buồm nhỏ đang xoay vòng trên xoáy nước, chòng chành dữ dội. Trên thuyền, một vị tiên sinh khoảng ba mươi chín tuổi, mặc áo dài vải thô mùa hè đã cũ, đeo một cặp kính cận thị dày; một vị thái thái nửa thân trên mặc áo ngắn nguyên bảo màu hoa sen nhạt, nửa thân dưới mặc quần rộng lụa đen thêu hoa; một thiếu nữ mặt trứng ngỗng, mắt hạnh, trước trán lất phất tóc mái, sợ hãi đến mặt cắt không còn giọt máu. Ở đuôi thuyền, người lái thuyền già mồ hôi tuôn rơi như hạt đậu, liều mạng bẻ lái. Chợt nghe "rắc" một tiếng, cán lái gãy đôi, chiếc thuyền nhỏ trông như sắp lật úp.
Bồ Liễu Xuân kêu lên một tiếng: "Không xong!" rồi chạy lên bờ đê, lao mình phóng xuống sông, giúp người lái thuyền già một tay, kéo chiếc thuyền nhỏ sát vào bờ.
Vị tiên sinh kia xuống thuyền lên bờ, mặt không còn chút máu, vái dài Bồ Liễu Xuân một cái, liên mồm nói: "Cảm ơn cháu, vị ân nhân cứu mạng nhỏ tuổi."
Mặt Bồ Liễu Xuân hơi đỏ lên, vội vàng ngăn vị tiên sinh đó lại: "Dám đâu ạ. Các bác mau đến dưới bóng liễu nghỉ ngơi một lát, cháu đi hái quả dưa, để các bác giải khát, trấn tĩnh lại."
Vị tiên sinh kia cảm thấy rất áy náy, lại hỏi: "Ân nhân nhỏ tuổi, xin cho biết quý danh cao tính?"
Bồ Liễu Xuân cung kính đáp: "Học sinh họ Bồ, tên Liễu Xuân."
"Cha cháu tên là gì?" Vị thái thái mặc áo ngắn nguyên bảo màu hoa sen nhạt ở nửa thân trên bỗng chốc xen vào hỏi.
"Con cái không gọi tên cha..." Bồ Liễu Xuân mang vẻ mặt khó xử.
"Có phải tên là Bồ Thiên Minh không?" Vị thái thái kia dồn dập hỏi, "Có phải tầm bốn mươi tuổi, người cao lớn, râu quai nón, cười một cái là lộ ra hai chiếc răng khểnh..."
“Thái thái, sao bà lại quen biết gia phụ?” Bồ Liễu Xuân vừa kinh ngạc vừa vui mừng, “Bây giờ ông ấy ở đâu?”
“Đừng gọi ta là thái thái, ta là người hầu của vị Úc Hàn Sương tiên sinh đây, cháu cứ gọi ta là Thu Nhị Cô đi.” Thu Nhị Cô này là người nhanh miệng nói nhanh, “Cha cháu từng làm công dài hạn nửa năm ở nhà Đặng cử nhân trong thôn chúng ta, nói là muốn đi khắp chân trời góc bể, tìm kiếm kỳ nhân, sau đó đi theo công tử Đặng Hĩnh Chử của Đặng cử nhân rồi.”
Nước mắt Bồ Liễu Xuân ào ào tuôn rơi, nói: “Thu Nhị Cô, cha cháu đi liền tám năm không quay đầu lại, mẹ cháu với cậu nhớ ông ấy đến đứt ruột, phiền ngài ghé qua nhà cháu một chuyến, đỡ phải cháu về thuật lại mà hai vị cao niên không tin.”
Thu Nhị Cô cũng chẳng thèm bàn bạc với Úc Hàn Sương, chỉ nói với vị thiếu nữ có tóc mái lất phất trước trán rằng: “Cầm cô nương, ta thay hai bố con các người đến tận cửa tạ ơn một chuyến.”
Trên đường đi, Thu Nhị Cô kể cho Bồ Liễu Xuân nghe, vị Úc Hàn Sương tiên sinh này nhận lời mời của trường trung học Lộ Hà Thông Châu, đến trường trung học Lộ Hà dạy học. Thiếu nữ kia tên là Úc Cầm, là con gái độc nhất của Úc Hàn Sương, cũng đi theo cha chuyển trường, đến học khoa y tế trực thuộc trường trung học Lộ Hà. Hai cha con Úc Hàn Sương đều muốn ngoạn cảnh phong quang trên vận hà, thế nên mới thuê thuyền đi đường thủy.
Trong tiểu viện hàng liễu, Liễu Xuân Nương ngồi dưới giàn bầu, đang khâu đế giày. Ngô Ưu bán dưa vừa về tới, đang nộp tiền cho chị.
"Mẹ, cậu!" Bồ Liễu Xuân bỏ mặc Thu Nhị Cô, vừa chạy bay vừa gọi lớn, "Cha cháu có tin tức rồi!"
Liễu Xuân Nương ôm lấy trụ giàn bầu đứng dậy, còn chưa đứng thẳng người, đã lại mềm nhũn ngã quỵ xuống đất. Ngô Ưu cứng đờ người ra, mấy tờ tiền trong tay rơi lả tả xuống chân như hoa bay lá rụng.
Thu Nhị Cô bước vào trong viện, gặp mặt là quen ngay, mở miệng liền gọi Liễu Xuân Nương là đại tẩu, giống như hai bà chị em già nhà hàng xóm sang chơi cửa.
Bồ Liễu Xuân khiêng một chiếc đệm bàng cho Thu Nhị Cô, mời Thu Nhị Cô ngồi xuống dưới bóng râm của giàn bầu, nói: "Thu Nhị Cô, cha cháu rốt cuộc đã đến thôn Du thế nào, rồi lại rời đi ra sao?"
Thu Nhị Cô nheo đôi mắt phượng, bấm ngón tay tính toán, nói: "Đó là vào khoảng bảy tám năm trước khi lúa mì trổ bông, đại phú hào Đặng cử nhân trong thôn chúng ta từ chợ người thuê về hơn chục nhân công ngắn hạn, trong đó có đại ca Bồ Thiên Minh nhà cháu. Bồ đại ca có sức lực vật ngã trâu, nhà họ Đặng liền giữ anh ấy lại. Con người anh ấy nhiệt tình, tốt bụng, nhà người nghèo trần nhà hỏng, anh ấy sang trét lại; tường đổ, anh ấy sang đắp lại, chẳng màng ơn nghĩa ăn uống. Anh ấy lại cực kỳ thích trẻ con, không phải trèo cây bắt chim cho chúng, thì cũng dẫn chúng xuống sông bắt cua, không thì cũng đan lồng chim, giỏ dế cho chúng. Thoắt cái lại đến mùa gặt thu, con trai Đặng cử nhân là Đặng Hĩnh Chử từ bên ngoài trở về, chẳng biết thế nào lại kết giao bằng hữu với Bồ đại ca. Một đêm nọ, nha dịch tuần đinh của quan phủ đến bắt Đặng công tử, Bồ đại ca đã hộ giá Đặng công tử, xông qua vòng vây bỏ trốn rồi."
"Vị Đặng công tử này là người thế nào?" Ngô Ưu vội vàng hỏi.
"Đại quái nhân trong thiên hạ!" Thu Nhị Cô cười khúc khích nói, "Lão gia nhà người ta đính cho anh ta một mối hôn sự cao sang với thiên kim tiểu thư của một vị đốc quân, bảo đảm anh ta được ngồi quan cao, được cưỡi ngựa ô, vậy mà anh ta hết một không màng vinh hoa, hai không mưu cầu phú quý, một lời khước từ. Tới mức lão gia nhà ông ta tức điên lên cắt đứt tiền tiêu vặt, thế là anh ta vừa bán sức lao động vừa đi học."
"Vị Đặng công tử này, quả là vượt trội hơn người, xuất chúng khác thường!" Ngô Ưu dùng từ hoa mỹ cất tiếng khen ngợi.
Thu Nhị Cô lại hớn hở nói: "Cậu ta từng đọc một cuốn thiên thư ở đại học đường Thiên Tân, nói rằng từng ngọn cỏ còn cây, từng viên gạch hòn ngói, từng bát cháo bữa cơm, từng cây kim sợi chỉ trên thế giới này, đều là do đôi tay của người nghèo khổ trong thiên hạ tạo ra, thế nhưng lại bị một nhóm ít người giàu có chiếm đoạt, nên trả lại vật nguyên chủ."
“Đây là lần đầu tiên trong đời tôi nghe được câu chân lý chí lý nhường này.” Ngô Ưu kinh thán nói, “Xem ra anh rể tôi đã tìm gặp được kỳ nhân rồi.”
Đúng lúc này, Bồ Liễu Xuân nhìn thấy cô gái tên là Úc Cầm kia đang bước ra từ bụi liễu nước.
Úc Cầm mười tám mười chín tuổi, mặc một chiếc sườn xám lụa tơ tằm màu đậu xanh, giày tennis trắng, vô cùng thanh tú. Cô ấy thẹn thùng, rụt rè đi đến ngoài hàng rào, giơ tay vẫy về hướng dưới giàn bầu, dịu dàng gọi: “Thu nương, cô ra đây một lát.”
Thu Nhị Cô vội đứng dậy, cười nói: “Úc tiên sinh sai tiểu thư đến gọi tôi kìa, hẹn gặp lại sau nhé!”
Bồ Liễu Xuân nhảy vọt ra khỏi cửa tre một bước, thẳng thừng nói: “Tiểu thư, đừng vội đi, vào viện ngồi đã.”
Khuôn mặt Úc Cầm đỏ bừng lên như màu son, sợ sệt nói: “Cảm ơn, tôi tìm Thu nương nói mấy câu thôi.”
Thu Nhị Cô bước ra, hỏi: “Có phải bố cô giục tôi lên thuyền không? Đi ngay đây.”
Úc Cầm lắc đầu, nói: “Không. Bố tôi bảo tôi mang chút tiền đến cho vị đại ca cứu mạng này, để bày tỏ chút lòng thành kính.”
Bồ Liễu Xuân vừa nghe thấy, liền sầm mặt xuống nói: “Tiểu thư, nhà chúng tôi dẫu là cửa nhà nghèo hèn, nhưng điều coi trọng là trọng nghĩa khinh tài, đừng làm mất mặt chúng tôi.”
Úc Cầm sợ đến mức lùi lại hai bước, đôi mắt hạnh mở to hết cỡ.
"Không được vô lễ!" Ngô Ưu vội vàng bước ra khỏi cửa tre, mặt nở nụ cười lấy lòng, "Tiểu thư, thị tình của lệnh tôn, chúng tôi xin nhận cho, số tiền này chúng tôi tuyệt đối không thể nhận."
Úc Cầm nhét một túi bạc nhỏ vào tay Ngô Ưu, quay người chạy vụt đi, trông như một con chim bói cá hoảng sợ.
