T

ừ trên cao nhìn xuống, quốc đảo Cuba như một con cá sấu vì thế Cuba thường được gọi trong tiếng Tây Ban Nha là “cá sấu” (“El Cocodrilo” hoặc “El Caiman”). Ngày nay, khi Internet 3G, 4G tốc độ khủng đã trở nên quá quen thuộc với thế giới thì ở Cuba Internet còn rất hạn chế, sim 3G vẫn chưa có.

Ở Việt Nam, hầu như quán cà phê, nhà hàng, khách sạn nào cũng có wifi miễn phí, nhưng ở Cuba điều đó thật “xa xỉ”. Muốn vào Internet, người dân phải mua thẻ tại các cửa hàng của Etecsa, công ty viễn thông độc quyền của Cuba, với giá 2 CUC/tiếng (1 CUC tương đương khoảng 1 USD). Sau đó, đến các khu vực có wifi (thường là công viên) để sử dụng.

Chỉ cần thấy nơi công cộng nào có nhiều người hí hoáy trên điện thoại, máy tính của mình, thì đích thị đó là khu vực wifi”, một người dân địa phương hướng dẫn.

Cũng như mua vé tàu Tết ở Việt Nam, muốn mua được thẻ Internet, người ta thường phải xếp hàng dài dằng dặc, chờ vài tiếng là bình thường. Thế là nghề “xếp hàng thuê” ra đời. Tại những nơi đông đúc, tập trung đông khách du lịch, những người xếp hàng thuê đứng đó cả ngày, chờ người “mua chỗ”. Thay vì mất công chờ đợi, chỉ tốn 1 CUC bạn có thể nhanh chóng được việc. Âu cũng công bằng.

- Dân Cuba rất chịu khó xếp hàng nên “người mua chỗ” của tôi chủ yếu là khách du lịch. Tôi đứng đây cả ngày, bình thường có thể kiếm được 1 đến 2 CUC/ngày, nếu may mắn có thể kiếm được 4 đến 5 CUC. - Marco, người xếp hàng thuê tại một điểm bán thẻ Internet khu Havana cổ nói.

Muốn khỏi đứng xếp hàng đợi, ngoài việc “mua chỗ”, người ta còn có thể mua thẻ chợ đen. Giá “chính hãng” là 2 CUC/tiếng, giá chợ đen 3 CUC/tiếng. Muốn mua, rất đơn giản, bạn chỉ cần đến trước những điểm bán thẻ và hô to: “Quiero Internet (Tôi cần Internet)”, như có phép lạ, một “ông Bụt” sẽ bất ngờ hiện ra trước mắt bạn và chìa xấp thẻ ra, muốn mua bao nhiêu cũng có.

Muốn rẻ hơn, ở khu vực wifi, nếu để ý bạn sẽ thấy một số thanh niên ôm laptop có ăng-ten phát wifi. Đưa họ 1 CUC, bạn sẽ có wifi. Dĩ nhiên, với kiểu này bạn phải chấp nhận Internet chậm hơn so với mua thẻ. Điều này dễ hiểu, vì họ cũng phải mua thẻ Internet tại cửa hàng của Etecsa hết 2 CUC, nên phải phát wifi cho càng nhiều người càng tốt. Kinh doanh mà.

Nếu thế giới có ebay hoặc craiglist là những trang rao vặt, mua bán hàng online thì Cuba cũng có. Vào trang web cubisima.com hoặc revolico.org bạn có thể tìm mua được mọi thứ thượng vàng hạ cám, từ xe hơi giá cả trăm ngàn USD đến cái quạt cũ giá chỉ khoảng vài USD lẻ.

Cuba hiện có 5 kênh truyền hình: 4 kênh của Cuba, 1 kênh từ Venezuela. Muốn xem phim, ca nhạc, hay bất cứ gì khác, người dân cũng chỉ cần đem ổ cứng hoặc ra tiệm chép về xem “tẹt ga” với giá 5 - 10 peso (10.000 đồng) cho dung lượng 8Gb.

Từ tháng 7/2015, Cuba bắt đầu phát triển 35 khu vực wifi, mỗi thành phố ít nhất sẽ có một điểm. Riêng thủ đô Havana có 5 khu vực wifi. Đến cuối năm 2016, theo khảo sát thực tế của tôi, số khu vực wifi đã tăng gấp nhiều lần.

Tuy nhiên, theo thống kê không chính thức, mới chỉ có khoảng 5% người Cuba được tiếp cận với Internet.

“Không phải ai cũng được lắp đặt Internet tại nhà.

Một số quan chức nhà nước, bác sĩ, giáo sư, vận động viên, ca sĩ,… mới được đăng ký, nhưng hầu như chỉ được xài đường truyền Internet 128 Kbps rất chậm”, Charlie, sinh viên Đại học La Habana cho biết.

Đường truyền ADSL (nhanh hơn) chỉ có người nước ngoài mới được sử dụng nhưng với giá trên trời. Theo biểu giá của Etecsa, Internet tốc độ 128 Kbps: 110 USD, 3 Mbps: 1.290 USD và 8 Mbps có giá… 3.075 USD. Trong khi đó, đường truyền Internet cáp quang ở Việt Nam 16 Mbps có giá 10 USD, tốc độ nhanh gấp đôi mà giá rẻ hơn tới 300 lần.

Vì du học sinh được quyền đăng ký Internet (dù chỉ là đường truyền chậm 128 Kbps) nên một số người dân có điều kiện muốn tiếp cận thông tin thế giới thường nhờ du học sinh nước ngoài… đứng tên giùm. “Thường họ sẽ trả tiền phí Internet như biểu giá quy định cộng với tiền ‘thuê’ người đứng tên là 100 CUC/tháng”, một sinh viên tại Cuba tiết lộ.

Theo CNBC, Google cũng đã ngỏ ý phát triển hạ tầng Internet tại Cuba, tuy nhiên Cuba không mặn mà lắm với công ty của Mỹ này. “Có những người đề nghị cung cấp mạng miễn phí cho chúng tôi nhưng với mục đích chuyển hóa tư tưởng của người dân. Vì thế, chúng tôi sẽ sử dụng Internet theo cách của mình. Chúng tôi phải kết nối Internet để giới trẻ không bị lạc hậu với thế giới nhưng cũng phải giải thích với họ nguyên nhân triển khai chậm”, cựu chính trị gia người Cuba Juan Antonio Machado Ventura nói.

Hiện tại có vẻ Cuba đang hướng tới hai công ty Trung Quốc là ZTE và Huawei. Chi phí sẽ được tính tùy vào tốc độ đường truyền, phạm vi truy cập (nội địa hay quốc tế) và lưu lượng sử dụng.

“Kế hoạch này có ưu điểm là chính phủ có thể thu tiền và kiểm soát hoạt động truy cập của người dân”, Ten Henken, giáo sư Đại học Baruch nói.

Hai hệ thống tiền tệ

Cuba là quốc đảo lớn nhất vùng biển Caribbean với diện tích khoảng 110.000 km2(bằng 1/3 Việt Nam) và dân số 11 triệu người (bằng 1/9 Việt Nam). Đây là đất nước có khí hậu nhiệt đới, ấm áp quanh năm, có những bãi biển thuộc hàng đẹp nhất thế giới.

Cuba chỉ cách Key West (Florida, Mỹ) khoảng 90 dặm đường chim bay. Vịnh Guantanamo, phía Đông Nam Cuba hiện đang được Mỹ kiểm soát theo một thỏa thuận cho thuê với chính quyền Cuba vào năm 1903. Hàng năm, Mỹ vẫn đều đặn gởi chi phiếu... 4.000 USD tiền thuê đất nhưng phía Cuba từ chối.

Cuba sử dụng hai hệ thống tiền tệ: đồng quy đổi (CUC) tương đương 1 USD và đồng peso (MN). 1 CUC=24 MN. Người Cuba được trả lương bằng đồng MN và sử dụng trong những trao đổi mua bán nhu yếu phẩm cơ bản. Đối với những mặt hàng xa xỉ, người dân phải mua bằng CUC với giá khá đắt. Đối với nhà nghỉ, bảo tàng, nhà hàng, taxi, xe khách… khách nước ngoài thường phải trả bằng CUC với giá đắt hơn gấp nhiều lần so với dân địa phương.