C

on đường mòn gồ ghề những đá, len lỏi qua dải núi Andes phủ đầy mây mù và tuyết trắng, vậy mà muốn đi phải đăng ký trước cả nửa năm mới hy vọng xin được giấy phép. Chi phí cho một chuyến đi bộ 4 ngày, 3 đêm trên con đường này trung bình là 500 USD/người. Đơn giản vì nó chính là con đường mòn Inca có từ thế kỷ 15, một trong những cung đường đáng đi nhất, dẫn đến kỳ quan thế giới Machu Picchu....

Muốn đến kỳ quan thế giới mới Machu Picchu thật ra có đường dễ đi hơn rất nhiều, chỉ cần đón xe lửa từ trung tâm thành phố Cuzco và đi một mạch 5 tiếng là đến. Nhưng cách đó chỉ dành cho những người ít thời gian, không thích mạo hiểm. Muốn hiểu biết sâu hơn về văn hóa của dân tộc từng làm bá chủ cả vùng Nam Mỹ này, bạn phải đi bộ đến Machu Picchu bằng con đường Inca huyền thoại.

Tôi từng được khuyến cáo: “Muốn đi Inca trail phải đăng ký giấy phép ít nhất sáu tháng trước khi khởi hành”. Vì thế, sau khi thu xếp được công việc để đi Peru, tôi lập tức online đăng ký giấy phép. Thế nhưng giấy phép đã kín chỗ cho đến… tháng 11. Do sợ quá đông khách du lịch sẽ phá hỏng con đường, chính quyền Peru chỉ đồng ý cấp phép cho không quá 250 du khách/ngày (không tính hướng dẫn viên và người thồ hàng). Chính vì thế, đây là một trong những tuyến đường trekking (đi bộ) “hot” nhất thế giới. Muốn đi phải đặt trước ít nhất từ 4 đến 6 tháng, thậm chí cả năm. Mà chi phí đâu có rẻ, một chuyến đi bộ 4 ngày 3 đêm giá trung bình từ 500 đến 600 USD. Đối với nhóm ít người, chi phí còn cao hơn nhiều.

Phải tìm cách xoay xở! Vừa đến Cuzco, tôi lập tức liên lạc với tất cả các công ty du lịch được giới đi đường xa “điểm mặt chỉ tên”, nhưng đều nhận được cái lắc đầu dứt khoát. Thậm chí họ còn cười nhạo khi tôi đề nghị sẵn sàng trả thêm cho việc “chạy” giấy phép đi Inca trail. “Đừng mơ mộng nữa, có trả gấp ba, bốn lần cũng thua thôi”. “Vậy có đi chui được không?”, tôi hỏi nhỏ. Họ cười phá lên: “Dọc đường có đến năm trạm gác, kiểm tra 24/24. Vì thế, đừng hòng. Thậm chí, nếu có người đã đăng ký nhưng hủy vào giờ chót thì cũng không được thế người khác vào, vì số hộ chiếu đã được lưu vào máy, không thay đổi được”.

Cùng đường, tôi đành cầu cứu văn phòng đại sứ quán Việt Nam tại Chile (Peru không có văn phòng đại sứ quán Việt Nam) hy vọng nhờ can thiệp được. Ngay trong buổi chiều, tôi có được lá thư giới thiệu từ đại sứ quán fax trực tiếp đến nơi cấp giấy phép là Viện Văn hóa Quốc gia tại Cuzco (INC - Institution National Culture de Cuzco). Cùng lúc đó, để chắc chắn, Bí thư thứ nhất Nguyễn Đại Bản cũng giúp tôi đánh tiếng nhờ đại sứ quán Peru tại Chile. Lá thư giới thiệu thứ hai cũng tức tốc được fax về ngay trong ngày.

Sau gần một tuần chờ đợi, đích thân giám đốc Viện Văn hóa Quốc gia hẹn tôi lên làm việc. Tôi vừa mừng thầm, vừa yên tâm tin chắc mình sẽ cầm được giấy phép trong tay. Nhưng tôi đã lầm, sau khi bắt tay thăm hỏi xã giao, vị giám đốc lịch sự trả lời ngắn gọn: “Xin lỗi, chúng tôi không thể cấp giấy phép cho anh”.

Mọi ngả đường gần như đã bịt kín. Đúng lúc thất vọng não nề nhất, thì B. - người phiên dịch đã giúp tôi rất nhiều trong thủ tục xin giấy phép tại INC - mới nhẹ nhàng gợi ý: “Tôi có thể giúp anh xin giấy phép với giá 400 USD”. Để chứng minh, B. lôi ra một xấp bản copy giấy phép đã xin được cho du khách. Khá nhiều. Giấy phép xin được gần nhất là tháng 5/2008: “Yên tâm đi, tôi làm nhiều lần rồi. Tuy nhiên, vụ này ngày càng khó vì kiểm tra rất gắt gao, lại thông qua rất nhiều cửa”. 400 USD là con số không nhỏ, nhưng tôi đã đầu tư quá nhiều cho chuyến đi này: tiền bạc, công sức, bỏ học, bỏ việc. Vì thế, tôi quyết định nhận lời. Nhưng đến phút chót, B. gọi lại: “Xin lỗi, họ không dám cấp phép cho anh vì... sợ bị lộ!”.

Dời lại vé máy bay, tốn tiền thuê hướng dẫn viên… Hơn 10 ngày tất tả tìm đủ cách để đi cho bằng được con đường Inca cuối cùng cũng thành công cốc. Khi tôi gọi điện cho đại sứ quán Việt Nam để gởi lời cảm ơn và chào tạm biệt thì “phép lạ phút 89” xuất hiện. Đúng lúc đó, đại sứ Việt Nam Nguyễn Văn Tích đang công tác tại Peru. Biết chuyện, ông liền liên lạc trực tiếp với ban tổ chức APEC 2008 (Peru là nước đăng cai tổ chức APEC 2008) và Bộ Ngoại giao Peru nhờ can thiệp. Những cú gọi điện thoại, email tới tấp từ cấp cao hơn đã giúp tôi nhận được tờ giấy phép đặc biệt từ đích thân giám đốc INC. Con đường Inca huyền thoại những tưởng đã đóng chặt bất ngờ lại hé ra đón người lữ khách Việt Nam cuối cùng…

Theo lịch, sáng thứ ba, ngày 8/7, chúng tôi sẽ lên xe buýt đến điểm xuất phát đầu tiên, kilomet số 82, để bắt đầu con đường Inca. Tuy nhiên, 7 giờ rưỡi đêm trước ngày xuất phát, tôi bỗng nhận cú điện thoại triệu tập bất ngờ: “Ngày mai cả nước biểu tình, mọi ngả đường đều bị chặn. Cả đoàn phải xuất phát ngay trong đêm nay, lúc 11 giờ đêm”. Tức tốc lên mạng, hàng loạt đại sứ quán các nước đều thông báo khẩn: “Bạo động có thể xảy ra, mọi người không nên ra đường vào hai ngày 8 và 9/7”… Không chỉ riêng đoàn tôi, những nhóm khác cũng lên xe buýt đến điểm tập kết ngay trong đêm.

Nhưng người hướng dẫn viên đã nhầm lẫn. Mọi ngả đường không phải bị chặn vào ngày mai, mà là… ngay trong đêm chúng tôi khởi hành. Vừa ra khỏi trung tâm thành phố Cuzco không xa, đã thấy những đống đá to trên đường. Xe chạy thỉnh thoảng phải dừng lại, mọi người xuống xe, dẹp đá vào vệ đường rồi tiếp tục. Tuy nhiên, mọi việc trở nên căng thẳng hơn khi gần đến điểm xuất phát. Đường ngày càng nhỏ, đất đá đổ ra đường ngày càng nhiều.

Đang cặm cụi dẹp đá, thì một nhóm người với gậy gộc trên tay, mặt mũi “đằng đằng sát khí” bước đến hỏi: “Ai cho tụi mày dẹp?”. Hướng dẫn viên người Quechua phải chạy đến giải thích. Hồi lâu, chúng tôi mới được đi tiếp nhưng phải đi bộ. Xe buýt, hướng dẫn viên cùng với các porter (người thồ hàng) phải ở lại, vì “tụi mày là người của chính quyền”. Một số người quá khích nhảy lên xe, la hét om sòm, rồi để trút giận, họ lôi cái bánh xe sơ cua trong xe ra đốt.

Hướng dẫn viên nói nhỏ: “Xin các anh cứ im lặng mà đi. Bất cứ sự kháng cự nào cũng sẽ dễ gây ra chuyện lớn”. Cũng may, điểm tập kết chỉ còn cách đó gần một tiếng đi bộ. Chúng tôi vừa đi vừa lo ngay ngáy. Vừa lo cho những người ở lại, vừa lo không biết sẽ ngủ ở đâu vì các porter đã giữ hết lều, túi ngủ. Hơn 3 giờ sáng, các porter đến. Họ đã phải vòng ngược lại, kiếm đường băng qua suối để đến nơi tập kết. Giấc ngủ muộn, chập chờn để chuẩn bị cho con đường Inca bắt đầu lúc 4 giờ sáng…

Đường mòn Inca dẫn đến Machu Picchu là một đoạn trong hệ thống đường Inca với tổng chiều dài lên đến 23.000 km nhưng chỉ dùng để đi bộ, bởi vì người Inca không có ngựa cũng như xe kéo để đi lại như ở châu Âu, châu Á. Tùy theo địa hình mà con đường có thể rộng đến 8 mét (ven biển), hoặc chỉ hẹp 1 mét (khi men theo sườn núi), gồm hai nhánh chính: đường ven biển dài hơn 4.000 km và đường dọc theo dãy núi Andes dài 5.200 km cùng vô số nhánh nhỏ khác. Các đoạn dốc đứng được xử lý bằng những bậc thang xây bằng đá, có bờ kè an toàn để tránh rơi xuống vực.