Cảnh sát ăn cơm ở lầu dưới vẫn không hề bớt đi.
Lâm Trầm cùng Hình Tòng Liên đi xuống lầu động tĩnh rất nhỏ, bọn họ xuyên qua tiệm tạp hóa ngột ngạt mờ ảo sương mù, xốc tấm màn nhựa, đi ra ngoài tiệm.
Ánh nắng mùa hè rực rỡ, sương mù ảm đạm của đêm đông lúc này mới tan đi một chút.
Nếu tính cả câu chuyện chưa nói xong cuối cùng, Thẩm Luyến trước sau tổng cộng đổi lời khai bốn lần.
Từ góc độ hình trinh học mà nói, khi đó Thẩm Luyến không tính là người trưởng thành nhưng cũng không phải trẻ con, các nhân tố ảnh hưởng đến tính chân thực trong lời khai của cô bé, đại khái là nhân tố sinh lý bên trong và nhân tố động cơ bên ngoài. Ví dụ như sự kìm nén của sự kiện chấn thương đối với trí nhớ, trích xuất trí nhớ thất bại hoặc sự hỗn loạn của trí nhớ do nhân tố bên ngoài gây ra đều là nhân tố sinh lý bên trong, còn nhân tố động cơ bên ngoài nói đơn giản chính là vì một số nguyên nhân về mặt động cơ thúc đẩy cô bé đưa ra lời khai giả.
Lâm Trầm ngồi xuống bên bồn hoa nhỏ ngoài tiệm, không lập tức trả lời câu hỏi này, mà nói với Vương Triều: "Sủi cảo chúng ta gọi có phải vẫn ở trong tiệm không, có thể đi lấy giúp không?"
"A! A Tần ca ca anh muốn ăn ở ngoài sao, nắng thế này, lại còn bụi nữa." Vương Triều giật mình thon thót, giống như vừa bừng tỉnh từ bầu không khí âm u lạnh lẽo ban nãy.
Lâm Trầm nhìn những chiếc xe cảnh sát thỉnh thoảng hú còi lướt qua, nói: "Cậu cũng không cần nhắc lại tôi một lần nữa đâu."
Hình Tòng Liên đá Vương Triều một cước: "Mau cút đi làm đi, ai cho cậu tư cách thắc mắc hả."
Vương Triều lại ấm ức chuồn một mạch về tiệm. Hình Tòng Liên cũng phịch một mông ngồi xuống, bóng cây cũng không rậm rạp cho lắm, thế nên phần lớn cơ thể bọn họ đều tắm trong ánh nắng chói chang.
Hình Tòng Liên thở dài một hơi: "Đây là cái quái gì không biết."
"Kỳ thực khi anh hỏi ra câu hỏi này, thì đã có thể cảm nhận được đây là chuyện gì rồi." Lâm Trầm nói.
"Cho nên, tại sao Thẩm Luyến lại liên tục sửa đổi lời khai, hết lần này tới lần khác dây dưa cái chết của lão lang thang?" Hình Tòng Liên ôm đầu tựa vào thân cây, ra vẻ như không biết gì cả, hỏi như vậy.
"Hiển nhiên, Thẩm Luyến rất cố chấp, nhưng nguyên nhân cô bé làm vậy không phải vì cô bé là kẻ cố chấp, vấn đề của Thẩm Luyến rõ ràng nghiêm trọng hơn nhiều. Con bé rất giỏi nói dối, quen dùng lời dối trá để lừa gạt người khác nhằm đạt được mục đích thao túng người khác để đạt thành nguyện vọng của mình." Lâm Trầm hơi nghiêng đầu, nhìn Hình Tòng Liên.
"Lại làm tôi nhớ đến Lý Cảnh Thiên."
"Người chúng ta phải đối mặt, từ đầu đến cuối đều là cùng một loại người, không phải sao?"
"Tiếp tục." Hình Tòng Liên nói, "Theo phân tích của cậu, đêm hôm đó rốt cuộc đã xảy ra chuyện gì, Thẩm Luyến muốn đạt được mục đích gì."
"Mục đích con bé muốn đạt được, đương nhiên là bảo vệ lợi ích cá nhân." Lâm Trầm nói, "Anh đương nhiên sẽ hỏi, tại sao con bé không trực tiếp nói cho cảnh sát biết sự thật sự việc, mà lại chọn cách vô cùng vòng vo để từng chút một sửa đổi lời khai nhân chứng của mình, đó đương nhiên là vì sự thật chân tướng trái ngược với lợi ích cá nhân của con bé, nó chọn che giấu sự thật vì lợi ích cá nhân."
Hình Tòng Liên hỏi: "Vậy Tiểu Thẩm Luyến sao lại còn muốn đi tìm chú cảnh sát chứ?"
"Vì che giấu sự thật, mặc kệ kẻ cô bé hận nhởn nhơ ngoài vòng pháp luật, cũng không phù hợp với lợi ích cá nhân của con bé."
"Có vẻ như cái ác và cái ác trong bản tính con người đấu tranh lẫn nhau, đẩy con người ta đến bước đường tồi tệ hơn." Hình Tòng Liên nói, rút ra một điếu thuốc.
"Cách nói của anh, rất phù hợp với trải nghiệm nhân sinh của phần lớn người có nhân cách phản xã hội." Lâm Trầm kéo chủ đề về quỹ đạo chính, "Nhưng dù Thẩm Luyến có đổi lời khai mấy lần đi nữa, chúng ta thông qua kỹ thuật nhất định vẫn có thể tách bạch đâu là chân tướng đâu là lời dối trá trong đó." Lâm Trầm lắc lắc tập hồ sơ trên tay.
Khi Lâm Trầm nói dứt câu này, Vương Triều vừa vặn bưng hộp cơm dùng một lần từ trong tiệm đi ra, thiếu niên đứng dưới tấm rèm nhựa nhe răng cười với bọn họ, khiến người ta cảm thấy mọi thứ đều trở nên ấm áp.
Nhưng rất nhanh, Vương Triều liền rơi vào công việc bận rộn sắp sửa ập đến.
SVA chính là một chương trình đánh giá tính chân thực của bản trần thuật, nó dựa trên một giả định rằng, các trần thuật ký ức đến từ trải nghiệm thực tế và các trần thuật dựa trên sự sáng tạo hoặc tưởng tượng có sự khác biệt về nội dung và chất lượng. Mặc dù nó thường được dùng để phán định tính chân thực của lời khai, cần có buổi phỏng vấn cấu trúc đối mặt trực tiếp với Thẩm Luyến mới hoàn thành được, nhưng bây giờ cũng không phải lúc để câu nệ những chương trình tiêu chuẩn này, dùng biên bản lời khai mà lão Biên làm cho Thẩm Luyến năm đó, miễn cưỡng cũng có thể đạt được mục tiêu tách bạch chân tướng và lời dối trá.
Vương Triều ngồi xổm bên bồn hoa, mở máy tính, Lâm Trầm lật trang đầu tiên của bản lời khai, nói với Vương Triều: "Chúng ta chia quá trình sự việc mà Thẩm Luyến thuật lại thành mấy phần, thông qua phân tích nội dung cơ bản tiêu chuẩn đối với nội dung tương ứng của những lời khai này, dùng phương pháp tính điểm để tính ra những câu nói thật và nói dối ở bên trong."
Mắt Vương Triều liền sáng lên: "Khoa học thế cơ à, tôi thích!"
Lâm Trầm lật trang đầu tiên: "Đầu tiên, tất cả lời khai của Thẩm Luyến đều là trần thuật thiếu tổ chức rất rõ ràng, con bé thuật lại sự kiện cốt lõi 'Trần Kiến Quốc giết lão lang thang' trước, rồi mới quay lại từ đầu để thuật lại sự việc diễn ra lúc đó. Nạn nhân bị quấy rối tình dục có xu hướng trần thuật theo cách thiếu tổ chức và không mạch lạc."
Vương Triều lúc đó khựng lại: "Cái quái gì vậy, Thẩm Luyến bị xâm hại tình dục á??"
"Đã cậu nhắc đến chuyện này, vậy chúng ta hãy xem miêu tả của Thẩm Luyến về sự kiện kích hoạt chính nhất trong vụ án." Lâm Trầm nói.
Vương Triều mạnh mẽ gật đầu.
"Trong bản lời khai thứ hai, Thẩm Luyến miêu tả cuộc ân ái của Trần Kiến Quốc và Lý Uyển Như thế này: 'Hai người ôm lấy nhau tựa vào tường không biết đang làm gì, quần của Trần Kiến Quốc đã cởi xuống, Lý Uyển Như đang rên rỉ'. Mà trong bản thứ ba, đoạn lời khai này đã biến thành 'Cô gái kia nói với Trần Kiến Quốc cút đi, Trần Kiến Quốc lại bịt chặt miệng cô ta lại, hơn nữa còn cười lên, cúc áo trước quần của cô gái bị cởi ra, rồi khóc lên'." Lâm Trầm bình tĩnh nói, "Phần sau miêu tả hành vi tương tác giữa nạn nhân và người bị hại nhiều hơn phần trước, có thể phán định là tương đối chân thực, chấm 1 điểm."
Vương Triều rất thắc mắc: "Tại sao là 1 điểm mà không phải hai điểm chứ!"
"Bởi vì đây không phải là lời khai nhân chứng của con bé, con bé nói nó nhìn thấy Trần Kiến Quốc làm những chuyện đó với cô gái, nhưng góc nhìn lại mang tính chủ quan."
Vương Triều đẩy máy tính ra: "Người bị Trần Kiến Quốc quấy rối tình dục là Thẩm Luyến?? Mả mẹ nó sao Thẩm Luyến không báo cảnh sát hay gì chứ!"
"Bởi vì không có chứng cứ." Lâm Trầm lắc đầu, "Chúng ta tiếp tục đánh giá lời nói tiếp theo của con bé. Về chi tiết lão lang thang ngăn cản Trần Kiến Quốc mưu đồ xâm hại tình dục cô gái. Thẩm Luyến nói, con bé vô cùng sợ hãi, may mà lão lang thang đến, lão lang thang đặt gánh nhặt ve chai của mình xuống, lao về phía Trần Kiến Quốc như vị thần giáng thế. Trên mặt lão rất bẩn, trên người cũng có mùi hôi thối của cơm thừa canh cặn, nhưng lại khiến người ta vô cùng có cảm giác an toàn." Lâm Trầm ngừng lại một chút, tiếp tục nói, "Trong đoạn lời khai này, có rất nhiều chi tiết bao gồm cả khứu giác, cũng như rất nhiều nội dung 2 điểm bao gồm miêu tả tâm lý chủ quan của con bé. Lão già đã ngăn cản hành động của Trần Kiến Quốc, cứu con bé."
Vương Triều nói: "Cho nên Trần Kiến Quốc không thực hiện được, bởi vì lão lang thang đã cứu Thẩm Luyến? Thẩm Luyến không chịu tổn thương thực sự, cho nên con bé chưa từng nói với bất kỳ ai chuyện Trần Kiến Quốc đêm hôm đó muốn làm hại nó?"
Lâm Trầm cụp mắt: "Thực ra tôi rất hy vọng con bé chưa từng nói với bất kỳ ai chuyện Trần Kiến Quốc ngày hôm đó muốn quấy rối mình, cũng không hy vọng con bé phát hiện ra bản thân dù nói chuyện này bao nhiêu lần cũng không có ai tin, cho nên cuối cùng khi đối mặt với cảnh sát, con bé đã sửa đổi lời khai của mình."
Trong lúc nói chuyện, Lâm Trầm cảm thấy trên vai nặng thêm một chút, Hình Tòng Liên đặt tay lên vai cậu: "Đừng nghĩ nhiều quá."
Lâm Trầm gật đầu, tiếp tục nói: "Dưới đây chính là chỗ quan trọng nhất, rốt cuộc lão lang thang đã chết thế nào, tôi nói thẳng kết quả luôn. Thẩm Luyến nhắc tới, có rất nhiều hàng xóm láng giềng vây xem tranh chấp của hai người, chỗ này là thật. Trần Kiến Quốc cố ý tìm lão lang thang trả thù rửa hận đánh chết người rất khó phán định. Trần Kiến Quốc vô ý đẩy ngã lão lang thang rất khó phán định. Nhưng trong tất cả các kết quả, có một chuyện là thật, con bé quả thực đã nhìn thấy 'thi thể' của lão lang thang vào đêm hôm đó."
Hình Tòng Liên hỏi: "Cho nên chúng ta không thể phán định rốt cuộc Trần Kiến Quốc có giết người hay không?"
"Nên nói thế này, tôi không thể phán định điểm này từ lời khai của Thẩm Luyến. Tôi nghiêng về việc cho rằng, con bé chỉ biết kết quả lão già đã chết, chứ hoàn toàn không chứng kiến quá trình gây án."
Hình Tòng Liên xoa cằm, nói: "Cái này ngược lại còn hợp lý hơn, lão lang thang và Trần Kiến Quốc xảy ra tranh chấp, hàng xóm nghe động tĩnh liền ra xem, gặp phải chuyện thế này, người lớn nhất định sẽ đuổi trẻ con về nhà. Cho nên Thẩm Luyến rốt cuộc không biết ai đã giết lão lang thang, chỉ có thể theo phỏng đoán của bản thân, cho rằng hung thủ là Trần Kiến Quốc..."
Lâm Trầm nói tiếp: "Cho nên, nguyên nhân tại sao Thẩm Luyến vô cùng kích động khi biết thời gian tử vong thực sự của lão nhân cũng được giải thích rồi. Con bé tưởng lão đã chết, thực chất đối phương không hề chết ngay tại chỗ, mà là nằm trong cơn mưa lạnh mấy tiếng đồng hồ, cuối cùng không qua khỏi mà chết."
Khi Lâm Trầm nói xong câu này, Hình Tòng Liên không nói gì nữa, như thể vô cùng tâm đồng ý hợp, bọn họ nhìn nhau một cái, để tất cả suy luận dừng lại ở đây, không có ai muốn hỏi câu hỏi tiếp theo.
Thế nhưng vào khoảnh khắc đó, bọn họ đều quên mất, có Vương Triều ở đây, thiếu niên tràn đầy sức sống không giống như bọn họ, có sự nhạy cảm bén nhạy như thế đối với những chuyện xấu xa và tăm tối này.
"Mả mẹ nó, dân cư ngõ Tiểu Lâm cố ý thấy chết không cứu sao, thế này thì tàn nhẫn quá vậy tại sao chứ!"
Lâm Trầm giơ tay lên, muốn xoa đỉnh đầu thiếu niên, nhưng cuối cùng lại không đặt xuống, bởi vì Hình Tòng Liên đã kéo tay cậu lại.
Xung quanh là cảnh sát qua kẻ lại, nhưng khi Hình Tòng Liên muốn làm gì, đương nhiên không thể nào để ý đến ánh mắt xung quanh.
Thế là, Hình Tòng Liên cứ thế nắm lấy tay cậu, thay cậu trả lời câu hỏi của Vương Triều: "Bởi vì, tất cả cư dân ngõ Tiểu Lâm đều là hung thủ."
Giọng Hình Tòng Liên vừa trầm vừa khàn, lại mang theo sự thương xót.
"Đúng vậy bọn họ đương nhiên đều là hung thủ!" Vương Triều kêu lên, nhưng khi nói đến âm tiết cuối cùng, cậu lại đột ngột dừng lại.
Hình Tòng Liên dùng tay kia, vỗ vỗ đầu thiếu niên: "Vừa nãy cậu lục cho chúng tôi nhiều hồ sơ ngõ Tiểu Lâm thế mà bản thân lại không xem, trong đó có rất nhiều là khiếu nại về lão lang thang đó. Lão lang thang mà, thích nửa đêm ca hát, gào thét vào không khí, chỗ ở giản dị của lão thường xuyên phát ra mùi hôi thối, còn hay dọa trẻ con qua lại, thậm chí trong lúc cảm xúc kích động còn có lịch sử tồi tệ dùng gạch đập vỡ cửa sổ nhà dân. Cậu tưởng tượng xem, nếu gần nhà chúng ta có một người như thế, thậm chí cảnh sát cũng rất khó quản, cậu sẽ có cảm giác gì?"
Mặc dù ánh nắng vẫn như cũ, nhưng đi kèm với lời kể của Hình Tòng Liên, Lâm Trầm chỉ cảm thấy xung quanh dần lạnh đi. Bầu không khí ẩm ướt lạnh lẽo của đêm đông phương Nam lại một lần nữa hiện về.
Hôm đó, Thẩm Luyến bị đuổi về nhà, mặc cho trước đó cô bé nói gì đi nữa, những người lớn này đều nhất trí phớt lờ.
Một người là đại ca hàng xóm ngày thường tiếng tăm tốt lại hay giúp đỡ người khác, một người khác lại là lão lang thang có vấn đề tinh thần, khi hai người này xảy ra tranh chấp, tất cả hàng xóm đều biết nên đứng về phía nào. Ngoại trừ người trong cuộc ra, không ai biết rốt cuộc lúc đó đã xảy ra chuyện gì, nhưng có thể khiến tất cả mọi người đều đồng loạt điều chỉnh lời khai về cùng một hướng thì chỉ có một khả năng, những người này đã trở thành một thể cộng sinh vận mệnh. Có lẽ là Trần Kiến Quốc đã đẩy ngã lão lang thang, hoặc cũng có thể là Lý Uyển Như đẩy ngã lão, thậm chí có khả năng là người bà lớn tuổi thích lo chuyện bao đồng nhà bên cạnh đã trở thành hung thủ giết người, không ai biết rốt cuộc ai mới là kẻ ra tay thực sự, khi tất cả mọi người hoàn hồn lại, lão nhân đã ngã trong vũng máu.
Nước trong sông bốc lên mùi tanh tưởi, đen như mực tàu.
Mọi người bắt đầu đổ lỗi cho nhau, đùn đẩy trách nhiệm cho nhau, nhưng dù có tranh cãi thế nào đi nữa, không ai có thể nói rõ ràng, kẻ thực sự ra tay là ai.
Những người này bắt đầu im lặng, mà vào lúc này, kẻ có quyền phát ngôn nhất sẽ bày tỏ quan điểm của mình.
Hắn ta sẽ nói: Đã mọi người đều ghét lão già này như vậy, mà bây giờ lại không nói rõ được là ai ra tay, vậy thì, chúng ta giải tán đi. Sáng mai tôi đến báo cảnh sát, mọi người cứ khăng khăng phủ nhận, nói lão già tự ngã, chúng ta đều đang ngủ, không biết đã xảy ra chuyện gì là được.
Đây chỉ là một đề xuất, có đề xuất thì phải có lựa chọn, mà sự lựa chọn tiếp theo lại khảo nghiệm bản tính con người quá mức.
Nhưng vô số nghiên cứu tâm lý đều chứng minh, con người dưới áp lực xã hội khổng lồ, chỉ có thể chọn hùa theo số đông.
Có người đồng ý với lựa chọn giúp tất cả mọi người phủi sạch quan hệ, và cũng vì thế, không có ai đưa ra lựa chọn giúp lão lang thang phiền phức quá mức lại có vấn đề tinh thần này được tiếp tục sống tiếp.
Vương Triều tóm lấy ống quần Hình Tòng Liên, sắc mặt vô cùng khó coi, thậm chí giống như sắp khóc đến nơi: "Nhưng mà tôi sẽ không vì ghét một ông cụ như vậy, mà mặc kệ lão dần dần chết đi trong cơn mưa lạnh đâu!"
"Cho dù, là cậu vô tình đẩy ngã lão, bắt buộc phải gánh chịu trách nhiệm pháp lý cũng như chi phí y tế cao ngất ngưởng vì thế." Lâm Trầm chen vào cuộc đối thoại giữa Vương Triều và Hình Tòng Liên.
"Đúng vậy!" Vương Triều kiên định nói.
Bóng cây đổ xuống khuôn mặt thiếu niên, thế nên những đốm sáng rực rỡ kia, tựa như ngấn lệ.
"Cho nên đấy." Lâm Trầm lau đi thứ có lẽ cũng không phải nước mắt ở dưới mắt thiếu niên, nói với cậu: "Cậu là một đứa trẻ rất tốt, những người giống như cậu, vẫn còn rất nhiều rất nhiều, đừng đau buồn quá."
