Dương Cát Lợi đã bị cách chức làm thường dân, không còn làm đội trưởng chính trị nữa; từ chỗ cao hơn người một bậc, rơi xuống thành lao động ngoài ngạch, thấp hơn người ta một cái đầu.

Trước kia, cái miệng nở hoa, đầu lưỡi kiếm lời; đi dạo nhàn nhã, vô cùng quen thuộc, rong chơi lêu lổng, điểm công vẫn vào sổ. Mất đi ô sa mộng, đành phải xuống ruộng bán sức lao động, hắn nào nỡ nhọc gân cốt, đổ mồ hôi sôi nước mắt; thế là tự hạ giá mình, cùng những cụ già sáu bảy mươi tuổi đi dắt ngựa dạo, mỗi ngày chỉ kiếm được sáu xu. Dưa chuột đã héo dây, quan chức đã về hưu, Dương Cát Lợi thất ý trên đường hoạn lộ, suốt ngày mặt mày ủ rũ, phẫn nuh bất bình, đầy đầu là vẻ xui xẻo.

Lão Hoa Cục Lộc và đại thẩm Cẩm Năng, từ ngày Dương Cát Lợi ra đời, đã đội lên đầu, nâng trong tay, tình nguyện làm trâu làm ngựa cho con trai, chiều chuộng Dương Cát Lợi đến mức kiêu căng ngạo mạn, tự cho mình là phi thường, thích chơi trội. Hắn học trung học, phất lên nhờ phong trào nổi dậy, sau khi về làng, lại học đòi nhại lại, dùng giọng điệu cao vút của Tiểu Cấn Trang để ngâm thơ thành danh; không tốn chút sức lực, một bước lên mây, vinh dự nhậm chức đội trưởng chính trị, lại càng không biết trời cao đất dày, mơ tưởng một bước bay lên trời, trở thành người "thuộc sở hữu toàn dân", không ăn lương thực cứu trợ, bát cơm sắt, mưa nắng đều thu hoạch chắc chắn, là nhân vật "hạng chữ Trưởng" đích thực. Rõ ràng chỉ là cái giá đỗ mọc ra từ trong đĩa, lại cứ ngỡ mình là cây đại thụ làm cột nhà.

Ánh mắt Dương Cát Lợi đầy vẻ ranh mãnh, thực chất chẳng tài cán gì; trước kia nịnh hót cắn xé đắc tội bao người đều tìm đến hắn, từ tuyển chọn học viên đại học, đến xí nghiệp tuyển công nhân khỏe mạnh, hoàn toàn chẳng có phần của hắn, thế mà hắn còn làm ra vẻ đó là nhu cầu công việc nên trọng dụng hắn. Ngay cả lão Hoa Cục Lộc và đại thẩm Cẩm Năng cũng nhìn ra trong chuyện này có điều mờ ám, vậy mà hắn lại bị quỷ ám, còn mắng mỏ cha mẹ mình là mang tư tâm lên trên, không có lòng vì công.

Con trai gặp vận đen, lão Hoa Cục Lộc và đại thẩm Cẩm Năng chỉ cảm thấy đầy bụng uất ức, trách người trách đất; chỉ sợ con trai nén giận trong lòng, mắc bệnh trướng bụng, xảy ra chuyện chẳng lành. Mừa con la kéo xe riêng được cho ăn riêng, chuyện ăn mặc đều cung phụng Dương Cát Lợi ở chiếu trên, ba thế hệ già trẻ đều hưởng phần nhất; thế nhưng, nhà họ Dương suy cho cùng nay đã khác xưa, Táo quân và Táo nãi nãi tuy là chủ một nhà, nhưng cũng chẳng phải nói một là một, hai là hai; người con gái có cái miệng dao găm Thiên Hương, người con dâu mang đủ thói tiểu thư đài các Vu Chi Tú, đều chẳng thèm cho Dương Cát Lợi sắc mặt tốt, Dương Cát Lợi có nuốt miếng ăn nào cũng là nuốt ngược vào xương sống.

Lão Hoa Cục Lộc ngồi xe jeep, chỉ tay năm ngón, chạy xuyên qua thôn; giống như kiệu vua đi dạo phố, làm chấn động mọi nhà, nam thanh nữ tú đều chạy ra ngoài xem, tạo thành một con hẻm người dọc theo con phố.

"Thấy Cát Lợi nhà tôi đâu không?" Lão Hoa Cục Lộc thò đầu ra khỏi cửa sổ xe, hễ gặp ai là hỏi người đó.

"Đây là xe của ai thế?" Mọi người hỏi ngược lại lão.

"Là xe bắt người của cục công an phải không?" Có người đùa cợt lão.

"Đây là xe chuyên dụng của bác Ngô đấy!" Lão Hoa Cục Lộc hớn hở ra mặt, "Bác Ngô của nó muốn tìm nó nói chuyện."

"Nhà ông từ đâu ra bác Ngô thế?" Có người hoang mang khó hiểu, cũng có người biết rồi còn cố hỏi.

"Chính là đội trưởng Ngô của đội công tác cải cách ruộng đất hồi xưa chứ ai!" Lão Hoa Cục Lộc lớn tiếng hô hào, "Ngọa Long xuất sơn, lão tướng xuất quân rồi!"

Chiếc xe jeep mang theo một làn khói bụi phóng ra ngoài thôn, lão Hoa Cục Lộc biết rõ như gương trong bụng rằng con trai thích cột ngựa ở rừng liễu bên khúc sông, bèn chỉ dẫn xe jeep chạy về phía khúc sông.

Từ cửa phía tây thôn Ngư Lăng đi về phía nam, con kênh đào vẽ ra một khúc cua lớn; giữa khúc sông và con đê dài là một bãi liễu rậm rạp, rải đầy hoa dại, bên mép nước giữa đám sậy xanh chim chóc kêu vang ríu rít, hiếm bóng người qua lại, là một góc vô cùng vắng vẻ bên ngoài thôn Ngư Lăng. Dương Cát Lợi dắt ngựa dạo, cảm thấy nói không hợp ý với những cụ già sáu bảy tuổi dù chỉ nửa câu, nên thành kẻ cô độc, thui thủi một mình; buộc hai con ngựa cái đang chửa vào cây liễu lớn ở khúc sông, còn bản thân thì chui vào bãi liễu rậm, trải một tấm vải trải giường bằng nhựa hoa lớn trên nền cát trắng, không ngủ li bì thì cũng đọc truyện tranh, lại thường hay bày sòng bạc trong bóng râm sâu thẳm của rặng liễu, gọi mấy kẻ bạn rượu túi cơm túi rượu đến chơi poker đánh bạc. Dương Cát Lợi chẳng có tài nghệ gì khác, chỉ có tinh thông khoản đánh bạc, tay mắt tinh anh, mười ván thắng chín; thế nên hắn tiêu tiền phóng tay, hút hết điếu thuốc lá đầu lọc này đến điếu khác.

Xe jeep dừng lại trên đê sông, lão Hoa Cục Lộc nhảy xuống xe, đi xuống dốc sông, chỉ thấy phía trên bãi liễu khói thuốc lượn lờ, trong bụi liễu tiếng hô hào đánh bạc ồn ào như chảo vỡ; một chiếc máy cassette đang phát những bài hát pop của ca sĩ Hồng Kông và Đài Loan nghe rã rời xương cốt.

Dương Cát Lợi cùng đám bạn bè đang cuồng nhiệt đánh bạc.

"Cát Lợi!" Lão Hoa Cục Lộc gọi lớn.

Không một ai thèm đếm xỉa, chỉ có các ca sĩ Hồng Kông, Đài Loan là đang cười cợt trêu ghẹo nhau:

Hoa đẹp nào nở mãi đâu,

Cảnh đẹp nào dài lâu mãi…

"Cảnh sát bắt cờ bạc đến rồi đây!" Lão Hoa Cục Lộc quát lớn một tiếng.

Bãi liễu bỗng trở nên hỗn loạn, gà bay chó chạy, vứt lại cả ca sĩ Hồng Kông Đài Loan, mấy tiếng nức nở, mấy tiếng bi thương: "… Đêm nay sau lúc chia ly, ngày nào quân mới trở về?…"

Lão Hoa Cục Lộc ôm bụng cười lớn.

“Cha, ai sai cha tới để hù dọa đây?” Từ trong bãi liễu xông ra một tên công tử bột, trợn mắt giận dữ trút giận lên đầu lão Hoa Cục Lộc.

Người này chính là Dương Cát Lợi.

Dương Cát Lợi ba mươi mốt tuổi, sinh ra với làn da mịn màng, môi đỏ răng trắng, không mang chút vẻ nhà quê nào; hắn để tóc mai dài, viền mép là một chòm râu con, sống mũi đeo một cặp kính râm dán nhãn hiệu, nửa thân trên mặc một chiếc áo len nylon bó sát chui đầu, nửa thân dưới mặc chiếc quần ống loe màu vàng nhạt, phong cách đậm chất Hồng Kông.

Có lẽ có người không tin, kiểu ăn mặc này ở thành phố cũng hiếm khi nhìn thấy, vùng nông thôn ngoại ô kinh thành sao lại sinh ra loại nhân vật này chứ?

Mỗi đại đội ở vùng nông thôn ngoại ô kinh thành hầu như đều có máy chiếu phim, nhân viên chiếu phim đến trạm phim công xã thuê băng hình, mỗi suất chỉ mất từ một đến năm nhân dân tệ; những lúc chưa đến mùa vụ bận rộn Tam Hạ Tam Thu, ban tan tầm người nhà quê rảnh rỗi không có việc gì làm, đại đội liền chiếu phim, ít nhất cách một ngày lại chiếu một lần. Hơn nữa, nhà đại đội còn có một chiếc ti vi hai mươi inch, tối nào cũng mở. Vài bộ phim Hồng Kông và phim nhái phong cách phương Tây do trong nước sản xuất, cùng với những bộ truyền hình hoa hòe hoa sói, kỳ lạ lòe loẹt, đã nhào nặn ra đám thanh niên lêu lổng kiểu như Dương Cát Lợi.

"Mày đang đánh poker với ai đấy?" Lão Hoa Cục Lộc nheo mắt cười hỏi.

Từ nhỏ đã chiều chuộng con trai thành kẻ ngang ngược hỗn láo, chửi trời mắng đất, lão Hoa Cục Lộc có bị con trai giáng cho một gậy vào đầu thì cũng là tự chuốc lấy; tuy nhiên, vì đã quen thành thói, nên lão cũng chẳng cảm thấy mất mặt.

"Chiến hữu từ Bắc Kinh tới đấy!" Khuôn mặt Dương Cát Lợi ánh lên vẻ đắc ý.

Lão Hoa Cục Lộc vừa nghe con trai kết giao được bạn bè ở Bắc Kinh, chỉ cảm thấy nhà mình có thêm mấy con đường làm ăn, vội hỏi: "Họ đều làm việc ở đâu thế?"

"Người ta là người của Liên minh tranh thủ nhân quyền và tự do đấy." Dương Cát Lợi lắc lư cái đầu, ra điều đắc ý, "Đến người nước ngoài còn phải nể phục họ đấy!"

Lão Hoa Cục Lộc hít ngược một hơi lạnh, nói: "Cát Lợi à, đám lưu manh Kinh thành không dây vào được đâu, con đừng có ăn thịt cưa không được lại rước thêm mùi hôi."

"Ông là một lão nhà quê chân đất, thì hiểu cái quái gì?" Dương Cát Lợi thiếu kiên nhẫn xua tay, "Đi, đi, đi!"

"Mau về nhà với tao!" Lão Hoa Cục Lộc chỉ tay về phía chiếc xe jeep trên đê sông, "Bác Ngô của con đặc phái ô tô đến đón con, muốn nói chuyện với con đấy."

"Cha nhặt đâu ra cho con một lão bác họ Ngô thế hả?" Dương Cát Lợi trợn mắt.

"Chính là Ngô Câu chứ ai!" Vẻ đắc ý của lão Hoa Cục Lộc chẳng kém gì con trai, "Người ta lại làm đến chức xã trưởng tòa soạn báo rồi, từ Bắc Kinh lặn lội đường xá xa xôi xuống đây thăm ta; con chẳng phải biết làm thơ đấy thôi? Cứ đối thơ với người ta một phen, nhờ người ta cất nhắc cho con."

"Hóa ra là cái lão hữu khuynh đấy à, không gặp!" Dương Cát Lợi bĩu môi khinh bỉ, "Đợt cách mạng lần thứ hai mà đến, thế nào cũng phải đeo biển cho lão ta."

“Cái gì, cái gì?… Lại định làm loạn nữa à!” Lão Hoa Cục Lộc biến sắc sợ hãi, run lẩy bẩy.

"Những chính sách hiện nay, toàn là muốn làm cho đảng biến chất, đất nước đổi màu, không làm loạn thì sao được?" Dương Cát Lợi hung hăng hét lên, "Cái gọi là làm cho nông dân giàu lên, thực chất là muốn bần hạ trung nông chịu khổ lần thứ hai, chịu tội lần thứ hai đấy!"

"Nói nhảm!" Lão Hoa Cục Lộc lần đầu tiên nổi giận lôi đình với đứa con trai cưng như vậy, "Ta đã già gần đất xa trời, nghèo đủ lắm rồi! Trước khi chết, dứt khoát phải giàu lên một phen mới được!"

Lão tức giận đến mức đầu óc mơ màng, quay người bỏ đi, lên đê lên xe, theo con đường cũ quay về.

"Con cảnh cáo hai người đấy!" Dương Cát Lợi nhảy tưng tưng lên, "Không được phép dây dưa với lão Ngô, làm mất lập trường giai cấp."

Lão Hoa Cục Lộc tức tối đi thẳng về nhà, đại thẩm Cẩm Năng sốt ruột không chờ nổi liền hỏi: "Sao không đón được Cát Lợi về thế?"

"Thằng ranh con ấy vẫn cứng đầu cứng cổ lắm!" Lão Hoa Cục Lộc nghe thấy bên kia bức tường Ngô Câu đang lớn tiếng cười nói, tức đến mức đi quanh sân quay vòng vòng.

"Tôi, vẫn còn một diệu kế." Đại thẩm Cẩm Năng nhếch khóe miệng cười, giọng điệu chua chát hạ thấp tiếng, "Sai Chi Tú sang đó nhận lỗi, chiếc chìa khóa này nhất định sẽ mở được chiếc ổ khóa kia."

"Ây da, cái này… cái này…" Lão Hoa Cục Lộc mang vẻ mặt khó xử.

"Chúng ta cũng chẳng còn mặt mũi nào nữa rồi." Đại thẩm Cẩm Năng sầm mặt xuống, hạ lệnh, "Mau đi đón Chi Tú về đây!"

Ngay lúc đó, người con dâu Vu Chi Tú vừa đi làm về, bế theo đứa con gái út đón từ nhà trẻ, uyển chuyển như liễu rủ trước gió bước qua cửa.