Trong đàm luận, có kẻ ham thích phô trương sự sắc sảo của trí tuệ bằng cách tranh luận mọi lẽ, hơn là chú trọng đến khả năng phân định chân lý. Dường như với họ, thật đáng khen thay khi biết người ta có thể nói gì, chứ không phải biết người ta nên nghĩ gì. Lại có những người chỉ quanh quẩn với vài chủ đề quen thuộc, nơi họ tỏ ra thông tuệ nhưng lại thiếu sự đa dạng; sự nghèo nàn này thường gây nhàm chán, và một khi bị nhận ra, nó trở nên lố bịch. Nghệ thuật cao quý nhất trong đối thoại chính là biết khơi gợi câu chuyện, biết tiết chế, rồi khéo léo chuyển sang chủ đề khác; bởi lẽ khi ấy, ta là người dẫn dắt cuộc vui. Trong giao tiếp và trò chuyện, thật tốt nếu biết đan xen linh hoạt giữa những vấn đề đương thời với những luận điểm sâu sắc, giữa những câu chuyện kể với những lý lẽ thuyết phục, giữa việc đặt câu hỏi với việc chia sẻ quan điểm, và giữa sự đùa cợt với sự nghiêm túc; bởi lẽ thật là tẻ nhạt khi cứ mãi khai thác, hay nói như cách ngày nay vẫn dùng, là "cày xới" một vấn đề đến tận cùng.
Riêng về chuyện đùa cợt, có những chủ đề cần được tránh né: đó là tôn giáo, việc quốc gia đại sự, những nhân vật quyền cao chức trọng, công việc quan trọng của người khác, và bất kỳ hoàn cảnh nào đáng được cảm thông. Ấy vậy mà, vẫn có những kẻ cho rằng trí tuệ mình sẽ u tối nếu không buông ra được vài lời châm chọc sắc lẹm, nhắm thẳng vào nỗi đau của người khác. Đó là một khuynh hướng cần phải được kìm cương:
Parce, puer, stimulis, et fortius utere loris.
(Hỡi chàng trai, hãy bớt dùng roi thúc, mà hãy nắm chặt dây cương.)
Về cơ bản, con người cần phân biệt được sự mặn mà duyên dáng và vị đắng chát của lời lẽ. Quả thực, kẻ có thói quen châm biếm, cũng như khiến người khác phải khiếp sợ trí tuệ của mình, thì bản thân kẻ ấy cũng phải lo sợ trí nhớ của người đời. Ai hay đặt câu hỏi, kẻ đó sẽ học hỏi được nhiều và làm hài lòng nhiều người; nhất là khi người đó biết khéo léo hướng câu hỏi vào sở trường của người đối diện, bởi khi ấy, họ có cơ hội tự hào về kiến thức của mình, còn bản thân người hỏi thì liên tục thu nạp thêm hiểu biết. Tuy nhiên, đừng để những câu hỏi trở nên phiền nhiễu, như kiểu của một kẻ tra khảo vậy. Hãy chắc chắn rằng bạn luôn nhường phần nói cho người khác. Thậm chí, nếu có ai đó muốn làm chủ cuộc trò chuyện và chiếm hết thời gian, hãy tìm cách khéo léo ngắt lời họ và mời người khác tham gia; giống như cách các nhạc công làm với những người nhảy điệu galliard quá lâu.
Nếu đôi khi bạn giả vờ không biết những điều mà người ta nghĩ bạn biết, thì lúc khác, người ta sẽ cho rằng bạn biết những điều bạn thực sự không biết. Chuyện nói về bản thân nên thật hạn chế và phải thật cẩn trọng. Tôi từng biết một người thường nói với vẻ khinh khỉnh rằng: "Hắn ta hẳn là một người khôn ngoan lắm, bởi hắn cứ mãi nói về chính mình". Chỉ có một trường hợp duy nhất mà một người có thể tự khen ngợi bản thân một cách duyên dáng: đó là khi tán dương một đức tính của người khác, nhất là khi đó cũng chính là đức tính mà bản thân mình đang hướng tới. Những lời lẽ đụng chạm đến người khác nên được tiết chế; bởi lẽ đối thoại phải tựa như một cánh đồng mở, không nên nhắm đích trực diện vào bất cứ ai.
Tôi từng biết hai vị quý tộc ở vùng phía Tây nước Anh, một người vốn có thói hay giễu cợt nhưng luôn tiếp đãi rất sang trọng tại tư gia; người kia thường hỏi những vị khách từng dự tiệc ở nhà vị quý tộc nọ: "Nói thật xem, có câu châm chọc hay lời mỉa mai nào được thốt ra không?". Khách sẽ đáp: "Có chuyện này, chuyện kia đã xảy ra". Vị quý tộc kia liền bảo: "Tôi đã nghĩ ngay là thế nào ông ta cũng làm hỏng một bữa tiệc ngon lành".
Sự tinh tế trong lời ăn tiếng nói còn quan trọng hơn cả sự hùng biện; và biết nói sao cho hợp lòng người đối diện còn quý hơn là dùng từ ngữ hoa mỹ hay trật tự câu chữ hoàn hảo. Một bài diễn thuyết dài dòng mà thiếu đi sự đối đáp, tương tác, cho thấy sự trì độn; ngược lại, những lời đáp trả hay sự đối thoại sắc bén mà thiếu đi nền tảng lập luận vững chắc, lại lộ ra sự nông cạn và yếu đuối. Giống như loài thú vậy, kẻ chạy đường trường yếu ớt nhất lại thường là kẻ linh hoạt nhất trong các khúc cua; tựa như mối tương quan giữa chó săn và thỏ rừng. Dùng quá nhiều lời dẫn giải trước khi vào chuyện chính thì thật mệt mỏi; nhưng không dùng lời dẫn nào cả thì lại quá thô lỗ.
