Tôi cảm thấy trên mặt mình hơi thở đều đều của Kholin. Anh ta sải mạnh mái chèo đẩy thuyền lao đi vun vút, nghe rõ tiếng mái chèo khua nước ràn rạt. Ivan ngồi bất động, nép mình vào cạnh tôi dưới tấm áo mưa vải bạt.

Ở phía trước, bên bờ phải, bọn Đức như thường lệ thỉnh thoảng lại xổ một tràng liên thanh và bắn pháo sáng trên vùng tiền duyên, nhưng trong màn mưa những quả pháo sáng không vụt lóe lên sáng chói. Gió thổi mạnh về phía chúng tôi. Rõ ràng là thời tiết ủng hộ chúng tôi.

Từ phía bờ quân ta một tràng đạn lửa vụt lên trên mặt sông. Từ cánh trái của tiểu đoàn ba cứ năm - bảy phút sẽ lại bắn lên những tràng đạn lửa như vậy: chúng sẽ làm vật chuẩn cho chúng tôi định hướng, khi trở về.

- Ngậm đường! - Kholin thì thào.

Chúng tôi bỏ hai miếng đường vào mồm, mút lấy mút để: nước đường phải làm cho mắt và tai chúng tôi trở nên tinh tường đến mức tối đa.

Chúng tôi đã ra đến giữa dòng thì ở phía trước mặt, một loạt súng máy nổ ròn, đạn bay chíu chíu, hất tung tóe bọt nước ở cách mạn thuyền không xa mấy.

- Súng “MG-34” đấy, - chú bé thì thào xác định rất chính xác và nép vào người tôi tin cậy.

- Cháu sợ à?

- Có một tí, - nó lí nhí xác nhận. - Cháu không sao quen được. Thần kinh nó thế nào ấy… Cả đi ăn xin nữa, cháu cũng không tài nào mà quen được. Tởm lợm lắm!

Tôi hình dung ngay được một cách sinh động cảnh nó chịu nhục chìa tay ăn xin - đối với nó, một đứa bé giàu lòng tự trong và tự hào, điều đó khổ tâm biết nhường nào.

- Cháu này, - bỗng sực nhớ ra, tôi thì thào, - ở tiểu đoàn chú có một chú cũng họ là Bondarev. Cũng quê ở Gomen. Có phải họ hàng thân thích của cháu không?

- Không, cháu chẳng còn ai là họ hàng thân thích cả. Chỉ còn mỗi một mẹ cháu thôi. Mà cháu cũng chẳng biết hiện ở đâu… - giọng nó run run. - Với lại, thực ra họ cháu là Buxlov cơ, chứ không phải Bondarev.

- Thế tên cũng không phải là Ivan à?

- Tên thì đúng là Ivan đấy.

- Suỵt!…

Kholin bắt đầu chèo nhẹ tay hơn, chắc là vì sắp tới bờ. Tôi nhìn chằm chằm, đến nhức cả mắt vào bóng đêm, nhưng không thấy gì ngoài những phát pháo hiệu lờ mờ qua màn mưa.

Thuyền chúng tôi bơi rất chậm và một giây sau đáy thuyền đã chạm cát. Kholin nhanh nhẹn xếp mái chèo lại, bước qua mạn xuống sông, và đứng dưới nước quay nhanh đuôi thuyền vào bờ.

Chừng độ hai phút chúng tôi căng tai nghe ngóng. Nghe rõ tiếng những hạt mưa rơi tí tách trên mặt nước, mặt đất và trên chiếc áo mưa vải bạt đã ướt sũng. Tôi nghe rõ hơi thở đều đều của Kholin và tiếng tim mình đập thình thịch. Nhưng đáng nghi lắm: không một tiếng động, một tiếng nói, một tiếng sột soạt nhỏ - chúng tôi không nghe một tí động tĩnh gì cả. Kholin thì thào vào tận tai tôi:

- Ivan ngồi yên. Cậu đứng xuống đây giữ thuyền.

Anh ta biến vào bóng đêm. Tôi thận trọng chui ra khỏi tấm áo bạt che mưa, bước xuống nước đứng trên cát gần bờ, sửa lại tiểu liên và nắm lấy đuôi thuyền. Tôi cảm thấy Ivan cũng nhỏm dậy đứng ở lòng thuyền, bên cạnh tôi.

- Cháu ngồi xuống. Trùm áo mưa lên, - tôi đưa tay sờ được nó và thì thào bảo.

- Bây giờ thì đằng nào cũng ướt, - nó trả lời rất khẽ.

Kholin đột ngột hiện ra, bước đến sát chúng tôi và thì thào mừng rỡ:

- Ổn cả! Đâu nguyên đấy hết…

Té ra những lùm cây sát mặt nước, nơi chúng tôi sẽ giấu thuyền, chỉ cách đây độ ba chục bước xuôi theo dòng nước.

Vài phút sau chiếc thuyền đã được cất giấu kỹ. Chúng tôi lom khom lần đi dọc theo bờ sông, chốc chốc lại đứng lặng tại chỗ nghe ngóng. Mỗi lần pháo sáng vụt lên ở gần, chúng tôi lại nằm vội xuống cát dưới vách bờ dựng đứng và nằm bất động như người chết. Tôi liếc nhìn chú bé, quần áo nó sẫm màu lại vì nước mưa. Tôi với Kholin sau khi về đến nơi sẽ thay quần áo, còn nó…

Bỗng Kholin bước chậm lại, cầm lấy tay chú bé và đi tránh sang phải. Ở trước mặt có vật gì đó trăng trắng trên cát. “Xác hai cậu trinh sát”, tôi đoán ra.

- Cái gì thế? - Ivan hỏi rất khẽ.

- Xác mấy thằng Frit, - Kholin thì thào nói nhanh và lôi chú bé đi. - Quân ta ở bên kia bắn tỉa đấy.

- Úi chà! Cái lũ khốn nạn! Lột quần áo của ngay đồng bọn, - chú bé vừa ngoái lại nhìn vừa lẩm bẩm, giọng đầy căm phẫn.

Tôi có cảm giác là chúng tôi đi đã cả một thế kỷ và lẽ ra phải đến nơi rồi. Tuy nhiên, tôi nhớ lại là từ những lùm cây giấu chiếc thuyền đến hai cái xác ấy độ hơn ba trăm mét. Vậy mà cái khe hẻm còn phải đi khoảng ngần ấy nữa.

Lát sau, chúng tôi lại đi qua một cái xác nữa. Nó đã thối rữa: từ xa đã thấy cái mùi buồn nôn của nó. Từ bờ trái lại một tràng đạn lửa vụt lên xuyên vào màn mưa sau lưng chúng tôi. Khe hẻm ở gần đâu đây, nhưng chúng tôi vẫn chưa thấy nó: địch không bắn pháo sáng soi cái khe hẻm có lẽ là vì khắp lòng khe chôn mìn, hai bên mép khe là những dãy chiến hào dày đặc và luôn được tuần tiễu nghiêm ngặt. Hẳn bọn Đức tin chắc là sẽ chẳng kẻ nào chui đầu vào đây.

Khe hẻm này là một cái bẫy rất tốt cho kẻ nào bị phát hiện ở đây.

Cuối cùng, Kholin đã đứng lại. Anh ta ra hiệu cho chúng tôi ngồi xuống, rồi một mình tiến lên trước.

Một lát sau anh ta quay lại và thì thào hạ lệnh:

- Theo tôi!

Chúng tôi tiến lên phía trước độ ba chục bước nữa, đoạn ngồi xổm xuống ở dưới bờ vách dựng đứng.

- Khe hẻm ngay trước mặt chúng ta! - Kholin lật áo khoác ngụy trang xem giờ trên mặt đồng hồ dạ quang và thì thầm nói với Ivan:

- Chúng ta còn bốn phút nữa. Cháu thấy trong người thế nào?

- Tốt.

Chúng tôi lắng nghe đêm tối một lát. Có mùi xác chết thối rữa và mùi đất ẩm ướt. Một trong những xác chết có lẽ được Kholin chọn làm vật chuẩn vì nó nằm lồ lộ ngay trên cát cách chúng tôi chỉ độ ba bước về bên phải.

- Thôi cháu đi đây, - chú bé nói thì thầm.

- Để chú đưa cháu đi, - bỗng Kholin thì thầm. - Một đoạn ở trong khe. Một đoạn thôi.

Điều này hoàn toàn ngoài dự kiến!

- Không! - Chú bé phản đối. - Cháu đi một mình! Chú to lắm, đi với chú bị xơi tái ngay.

- Hay là để tôi đi? - Tôi rụt rè đề nghị.

- Một đoạn đường trong khe thôi, - Kholin thì thào khẩn khoản. - Ở đó đất sét, cháu để lại dấu vết mất! Chú sẽ bế cháu qua!

- Cháu đã bảo rồi mà, - chú bé bướng bỉnh và bực bội đáp. - Cháu tự đi một mình.

Nó đứng cạnh tôi, nhỏ bé, gầy gò và tôi cảm thấy toàn thân nó đang run lên cầm cập trong bộ quần áo cũ kỹ. Cũng có thể, đó chính là cảm giác của tôi…

- Hẹn gặp lại chú, - im lặng một phút, nó thì thầm với Kholin.

- Hẹn gặp lại cháu! - Tôi thấy hình như họ ôm nhau và Kholin hôn nó. - Cái chính là cháu phải thận trọng! Đừng có liều! Trong trường hợp quân ta tiến công thì cháu chờ ở Phedorovca nhé!

- Hẹn gặp lại chú, - Ivan quay lại chào tôi.

- Tạm biệt cháu! - Tôi thì thào xúc động, sờ soạng trong đêm tối tìm bàn tay bé nhỏ của nó và xiết chặt. Tôi rất muôn ôm hôn nó mà không dám. Lúc ấy tôi xúc động dữ lắm. Trước đó tôi đã thầm lặp đi lặp lại đến mười lần “Tạm biệt cháu!” để khỏi buột miệng chào “Vĩnh biệt cháu!” như sáu ngày trước đây.

Tôi chưa kịp quyết định ôm hôn nó thì nó đã lặng lẽ biến mất trong bóng đêm.