Nhiệm kỳ đầu tiên của Chính quyền Bạc vừa mới trôi qua chưa được bao lâu thì những lời đàm tiếu cay nghiệt bắt đầu rộ lên rằng Chính phủ không còn khả năng duy trì tỷ giá ngang giá giữa kim loại trắng và vàng. “Đó là trò phá hoại của Phố Wall,” những người ủng hộ Tổng thống lớn tiếng cáo buộc, nhưng những cái đầu tỉnh táo hơn chỉ biết lắc đầu ngao ngán; bởi họ đã từng chứng kiến cảnh gieo rắc ngọn gió của sự cuồng si, và thừa hiểu rằng rồi đây họ sẽ phải gặt lấy trận cuồng phong của sự ngu muội khi mùa gặt tới.
Cả nước như ngập chìm trong một trận đại hồng thủy bằng bạc, thứ sóng ánh bạc đã tràn đến mọi ngóc ngách của nước Cộng hòa, kích thích khát vọng con người vươn lên với một sức sống bất thường và đầy tai hại. Cơn sốt đầu cơ điên cuồng càn quét khắp xứ sở. Người ta bán đi những gì đáng lẽ ra phải giữ chặt, và mua về những thứ chẳng hề cần đến. Các nhà sản xuất dốc sức tích trữ hàng hóa dù chẳng ai có nhu cầu, còn nông dân thì cày cấy trên những thửa ruộng chưa kịp thoát nước, và lại loay hoay tháo nước ở những mảnh đất vốn chẳng bao giờ có duyên với nghề nông. Giới tiểu thương mở rộng kinh doanh bằng sự vội vàng nhiều hơn là trí phán đoán, và những bà góa bụa rút từng đồng tích cóp ít ỏi từ quỹ tiết kiệm để mua lấy những mảnh đất mà cuộc đời họ chẳng bao giờ đặt chân tới. Lòng tham lam và mưu cầu lợi lộc len lỏi vào tâm trí mọi người, để rồi “Quần chúng nhân dân” với sự nôn nóng đến mức cuồng loạn đã buông lơi dây những chiếc ví da, đem đổ số tiền dành dụm khó nhọc của mình vào những canh bạc làm giàu ảo tưởng. Mọi mảnh vươn vãi hay vụn vặt của kim loại trắng mà họ có thể vơ vét được – từ những chiếc thìa bạc thiêng liêng vì từng chạm vào đôi môi của những người thân đã khuất từ lâu, cho đến những chiếc cốc và vại mà ông cha họ từng dùng để nâng chén – đều bị gom sạch mang ra các xưởng đúc để đổi lấy cái gọi là “đồ-la-của-nhân-dân”.
Ngay từ lời đồn thổi đầu tiên về việc đồng tiền đáng tin cậy này bắt đầu tuột dốc khỏi tỷ giá ngang giá với vàng, một sự tỉnh giấc kinh hoàng đã bao trùm, tựa như cái giật mình và tiếng thở gấp của kẻ hà tiện khi chứng kiến kho báu tích cóp của mình đang tan chảy ngay trước mắt mà không tài nào với tay níu giữ lại được.
Đầu tiên là những lời phản đối và can ngăn, rồi tiếp đến là những tiếng thở dài than van và cầu khẩn, để từ đó người ta trượt dài theo con đường ngắn nhất đến những lời nguyền rủa. Những người lao động vứt bỏ mũ và tạp dội, ào ra các quảng trường công cộng để đòi quyền lợi. Những đám đông tụ tập, những cuộc diễu hành được tổ chức, những phái đoàn hối hả kéo về Washington – không phải đi bộ như Đoàn quân Coxey, mà vút đi trên đôi cánh tốc độ của chuyến tàu tốc hành Limited Express.
“Quần chúng nhân dân” được mời vào tận sảnh đường của hạ viện, những lời kêu than của họ được lắng nghe một cách kiên nhẫn, và những cam kết đền bù được đưa ra. Các dự án luật nhằm gia tăng nguồn thu nhanh chóng được trình lên, và những sắc thuế mới được chất lên đôi vai rộng của các triệu phú trong nước;—nào là thuế séc, thuế giấy chứng nhận thành lập doanh nghiệp, thuế khế ước và thế chấp, thuế du thuyền giải trí, thuế công viên và khu nghỉ dưỡng tư nhân, thuế đối với các di chúc tài sản trị giá trên 5.000 đô-la, thuế đối với mọi quà tặng bằng bất động sản vì tình yêu thương tự nhiên và tình cảm gia đình, thuế vé tàu đi nước ngoài, cùng mức thuế gấp đôi đối với tài sản của tất cả những kẻ vắng mặt trên sáu tháng.
Đồng thời, thuế quan đối với tất cả các mặt hàng xa xỉ quan trọng cũng bị đánh gấp đôi, bởi như người ta đã hùng hồn tuyên bố tại nghị trường: “Nếu lụa là sa tanh dệt từ khung cửi Mỹ và rượu vang cùng thuốc lá sản xuất trong nước mà vẫn chưa đủ tốt cho ‘các ngài ở Phố Wall,’ thì cứ để họ trả phần chênh lệch và tạ ơn trời đất vì ít ra họ vẫn có thể mua được chúng với mức giá đó.”
Để xoa dịu những tiếng lầm bầm oán thán của những người lương thiện trong nước, hàng triệu đô-la bổ sung đã được rót vào ngân sách của Bộ Công trình Công cộng; những bến cảng vừa được nạo vét tháng này thì tháng sau lại bồi lấp trở lại, và những hệ thống cải tạo đường thủy liên bang mới được khởi động với một quy mô hoành tráng chưa từng thấy trước đó. Các ủy viên phụ trách việc phân phối công quỹ cho những người nông dân nghèo đến mức không thể canh tác nổi đất đai của mình, luôn bận rộn giải ngân những “Khoản vay Peffer” đến những nơi có nhu cầu cấp bách nhất; và để chặn đứng “những hành vi bất chính của bọn đổi tiền và kẻ buôn bán trên sự khốn cùng của nhân dân,” một đạo luật đã được ban hành, coi việc bất kỳ cá nhân hay pháp nhân nào mua bán trái phiếu chính phủ, công quỹ, hoặc kinh doanh chúng nhằm trục lợi từ sự biến động giá cả là một trọng tội có khung hình phạt cao nhất là tù chung thân.
Nhưng dù cố gắng đến đâu đi chăng nữa, Chính phủ vẫn đành lực bất tòng tâm trước đà suy giảm chậm nhưng đều đặn về giá trị của đồng đô-la nhân dân. Đến giữa mùa hè, giá trị của nó đã rớt xuống còn bốn mươi ba xu, và trước khi miền Bắc tươi đẹp kịp khoác lên mình tấm áo choàng mùa thu óng ả vàng rực như một giai nhân kiêu kỳ, đồng tiền từng được đặt trọn niềm tin ấy đã tụt giá thảm hại xuống đúng một phần ba giá trị của một đồng đô-la vàng tiêu chuẩn. Người ta xách giỏ đi ra ngoài để trả nợ hay mua sắm những nhu yếu phẩm thiết hàng ngày, bên trong chứa đầy thứ tiền tệ giờ đây đã mất giá ấy. Những bao tải kim loại trắng nặng trịch được ném phịch trước cửa nhà của chủ nợ khi người ta muốn thanh toán khoản nợ vài ngàn đô-la. Những người đầy tớ nam phải tháp tùng các bà chủ trong những chuyến đi mua sắm để xách theo số tiền cần thiết, và những chiếc túi bằng da đã thay thế cho những chiếc túi vải muslin truyền thống trong trang phục nam giới, kẻo sức nặng của mười lăm đồng xu cần thiết để đổi lấy một đồng vàng năm đô-la sẽ làm rách thứ vải mỏng manh ấy và làm rơi vãi một đồng đô-la theo từng bước chân.
Suốt cả ngày dài tại các đô thị lớn, những chiếc xe tải khổng lồ chở đầy các bao tải tiền xu lăn bánh ì à ì ạch trên mặt đường để thanh toán các khoản giao dịch thương mại trong ngày. Người thợ cả đến đòi tiền công được đón tiếp ngay tại cửa bằng một chiếc thùng đựng than hoặc một cái thùng đựng đinh chứa đầy đủ số tiền cần thiết, và vào ngày lĩnh lương, người công nhân phải dắt theo đứa con trai lớn để “vác đống đồ ấy về nhà” trong khi tay kia vẫn xách bó củi quen thuộc hàng ngày. Và thật kỳ lạ làm sao, đồng đô-la từng được “quần chúng nhân dân” vô cùng yêu quý ấy nay đã đánh mất cả bản chất phú quý của mình, cứ thế nằm thành từng đống không ai thèm ngó ngàng hay chú ý trên kệ tủ hay bàn ghế, cho đến khi có dịp phải chi tiêu thì người ta lại vung tay ném đi một cách hờ hững và đầy khinh miệt cứ như thể đó là thứ tiền sắt của người Sparta cổ đại vậy. Thánh Kinh vì thế mà ít nhất có một lần đã bị phủ nhận và mất uy tín, bởi những kẻ trộm chẳng mảy may có lấy chút hứng thú nào để “đột nhập và ăn cắp” tại những nơi mà kho báu này được cất giấu trên trần thế, mặc cho những đồng kim loại trắng ấy cứ nằm phơi bày rõ mồn một trên mặt bàn, trông chẳng khác gì mấy chiếc mâm thiếc hay đồ nhôm vụn. Người ta thà để nợ nần dây dưa còn hơn là đến đòi, và hình thức đổi chác hàng hóa lại lên ngôi trở lại, các bà nội trợ tốt bụng sang nhà hàng xóm vay tạm ít bột mì hay bột ngô, và hứa hẹn sẽ trả lại bằng đường hoặc trái cây khô bất cứ khi nào cần thiết.
Và thế là những đồng xu bạc từng một thời mang phép màu ấy vẫn cứ lặng lẽ trượt dốc, trượt dốc mãi không ngừng về giá trị lẫn uy tín, cho đến tận khi người ta gần như có cảm giác rằng công chúng căm ghét đến cả cái tên gọi bằng bạc.
