Nhưng đi đâu để có thể được đào tạo về vật lí ở trình độ cao cấp nhất? Từ lâu tôi cũng đã ấp ủ giấc mơ tới Hoa Kì. Trước khi rời Sài Gòn, tôi đã có dịp đến Trung tâm Văn hóa Mỹ tham khảo các tài liệu quảng cáo của một số trường đại học lớn danh tiếng thế giới về khoa học của Mỹ mà tôi đã được giới thiệu rất nhiệt tình: MIT (Massachusetts Institute of Technology - Viện Công nghệ Massachusetts) ở Boston, Caltech (California Institute of Technology - Viện Công nghệ California) ở Pasadena, và Đại học Princeton ở New Jersey. Trừ thành phố Princeton có ý nghĩa hết sức đặc biệt đối với tôi, vì ở đó có Viện Nghiên cứu cao cấp (Institute for Advance Studies), là nơi Einstein, người hùng thời niên thiếu của tôi, đã làm việc 22 năm cuối đời, các trường đại học, như mô tả trong các tài liệu quảng cáo, đã làm tôi bị choáng ngợp bởi khung cảnh êm ả và nguồn lực của họ: khuôn viên đẹp với đời sống xã hội và văn hóa sôi động, các phòng thí nghiệm cực kì hiện đại với các giáo sư nổi tiếng nhất. Tuy nhiên, ở đây lại phát sinh vấn đề về ngôn ngữ. Vốn liếng tiếng Anh ít ỏi của tôi là những gì tôi đã được dạy ở trường trung học tại Sài Gòn, với thời lượng một vài giờ mỗi tuần cho các lớp học, chủ yếu là luyện dịch. Tôi có một chút kiến thức sách vở về ngôn ngữ của Shakespeare, nhưng không nói được trôi chảy. Mặc dù vậy, tôi vẫn quyết định theo đến cùng: mong muốn được học vật lí từ các trí tuệ sáng giá nhất thế giới quá mạnh mẽ. Hơn nữa, ở tuổi 18, người ta dám làm mọi thứ. Thế là tôi đã gửi đơn xin học đến cả ba trường đại học danh tiếng đó.

Tôi cũng khá lo lắng về kết quả xin học này. Có một điều còn lấn cấn ở đây. Các trường đại học uy tín mà tôi đăng kí này chỉ nhận những người xuất sắc nhất của các trường trung học Mỹ (top 1 %). Liệu tôi có đủ nặng kí không? Người Mỹ vốn không biết rõ lắm chương trình giảng dạy của Pháp, và với họ bằng tú tài có lẽ không có ý nghĩa gì nhiều. Ngoài ra, tôi lại còn yêu cầu họ hỗ trợ về tài chính. Thực tế, chi phí theo học đại học tại Hoa Kì - hàng chục ngàn đô la mỗi năm - vượt quá nhiều so với mức lương mà bố tôi được trả. Nếu không có học bổng, tôi sẽ không thể theo học được. Và thêm nữa, tôi còn nộp đơn xin nhập học thẳng vào năm thứ hai, bởi tôi không muốn bị phí một năm đã học ở Lausanne. Đúng như dự kiến, các trường đại học Mỹ không thể đánh giá mức độ hiểu biết của tôi, họ đã bắt tôi phải trải qua một loạt các bài kiểm tra. Tôi rất thành công ở bài thi về toán học và vật lí, và thu được kết quả không phải tốt nhưng vẫn khá về tiếng Anh. Và không những tôi đã được nhận vào học, mà cả ba trường đại học đều cấp học bổng cho tôi! Đây là một trong những phẩm chất chính của các trường đại học Mỹ: sẵn sàng giúp đỡ và khuyến khích các sinh viên mà họ cho là có tài năng, bất chấp điều kiện xã hội của sinh viên đó. Kết quả đã vượt quá sự mong đợi của tôi. Bây giờ thì tôi tha hồ lựa chọn. Tôi nên đến Caltech ở bờ biển phía tây của Hoa Kì, hay chọn MIT và Princeton ở bờ biển phía đông? Tôi không thể đánh giá khả năng học thuật của ba trường, tôi chắc chắn cả ba đều có thể cung cấp cho tôi nền tảng vật lí một cách tốt nhất. Và cuối cùng, vì một lí do khá lãng xẹt tôi đã chọn đến California: lớn lên tại một đất nước nhiệt đới, và ở Thụy Sĩ tôi đã phát hiện ra rằng cái lạnh không thực sự hợp với mình, tôi muốn có ánh mặt trời. Hơn nữa, còn có huyền thoại California, với những bãi biển tuyệt vời, các cô gái xinh đẹp và những người lướt sóng trong các bài hát của Beach Boys…

Sau một khóa học tiếng Anh ở trường Đại học Wales trong suốt mùa hè, tôi đến Caltech vào cuối tháng 8 năm 1967. Tôi vẫn luôn nhớ lần đầu tiên đặt chân lên nước Mỹ tại sân bay Los Angeles, “thành phố của các thiên thần”. Tôi cuống cuồng tìm kiếm người sinh viên của Caltech đã tử tế đồng ý đón tôi ở sân bay và đưa tôi về kí túc xá ở Pasadena, cách đó một giờ đi bằng ô tô. Trên đường về, tôi đã khám phá sự rộng lớn không ngờ của đất nước này, với thành phố Los Angeles rộng ngút tầm mắt. Tôi cũng khám phá nền văn minh ô tô, với mạng lưới đường cao tốc khổng lồ, vô số xe to tướng, nhiều trạm xăng, nhà nghỉ và quán ăn nhanh. Lối sống Mỹ mà tôi thường xuyên từng thấy trên truyền hình và rạp chiếu phim đã hiện ra trước mắt. Một ý nghĩ thoáng qua rất nhanh trong tâm trí, khiến tôi se lòng: liệu tôi đã quyết định đúng chưa khi rời khỏi Thụy Sĩ, để lại đằng sau chú và bạn bè của tôi ở trường đại học để sang một đất nước có nền văn hóa khác biệt, nơi mà tôi không biết một ai và thậm chí không nói được ngôn ngữ của họ?

Việc khám phá khuôn viên trường Caltech đã nhanh chóng xua tan những nghi ngờ đó. Đây thực sự là một nơi đặc biệt. Caltech về phương diện nào đó có thể coi như thánh địa Mecca của khoa học thế giới. Chất lượng giảng dạy và nghiên cứu ở đây rất tuyệt vời. Các giáo sư đều là những nhà nghiên cứu nổi tiếng thế giới, những bậc thầy tột đỉnh trong các lĩnh vực chuyên môn của mình. Nhiều người được bầu vào Viện Hàn lâm Khoa học Hoa Kì, và năm trong số họ đã được trao tặng giải thưởng Nobel. Tại trường có nhiều nhà vật lí lớn, như Richard Feynman, giải Nobel vật lí năm 1965, một trong những cha đẻ của điện động lực lượng tử (lí thuyết về tương tác giữa các electron và photon), người được coi là một trong những nhà vật lí xuất sắc nhất và có năng lực sáng tạo nhất của thời đại; hay Murray Gell-Mann, giải Nobel vật lí năm 1969, người phát minh ra hạt quark, một thành phần cơ bản của vật chất. Với một người khao khát tìm hiểu vật lí cơ bản như tôi thì không một nơi nào có thể tốt hơn!

Rất chọn lọc, vào thời gian đó Caltech chỉ tuyển sinh khoảng 200 sinh viên một năm. Để dạy 800 sinh viên (phải mất bốn năm mới lấy được bằng Cử nhân Khoa học), có khoảng 400 giáo sư và các nhà nghiên cứu. Một đặc quyền tối cao nữa là tôi có thể gặp bất kì ai trong số họ, và tất cả những trí tuệ vĩ đại này đều dành thời gian để nói chuyện với tôi! Và điều này đã làm thay đổi tôi, một người đến từ một hệ thống giáo dục kiểu Pháp, với giáo viên và học sinh luôn giữ một khoảng cách nhất định. Tôi cũng rất ngạc nhiên với việc Feynman, một trong những ngôi sao sáng của vật lí hiện đại, đã dành thời gian kiên nhẫn trả lời các câu hỏi của đám thanh niên mười tám đôi mươi đặt ra. Và tôi cũng ngạc nhiên với sự tự do không thể tin được của các sinh viên, một số đi chân trần lôi thôi lếch thếch, trong các giờ học với một người thầy từng đoạt giải thưởng Nobel!

Lúc đầu, việc chưa thông thạo ngôn ngữ đã gây cho tôi không ít khó khăn. Trả lời điện thoại là một cơn ác mộng: tôi nói yes hoặc no gần như một cách ngẫu nhiên với đầu bên kia của đường dây. May mắn thay, trong khoa học, các phương trình đều được viết bằng thứ ngôn ngữ phổ quát, đó là toán học. Tuy nhiên, ở tuổi 19, kết nối thần kính dễ dàng sắp xếp lại và bạn có thể học một cách nhanh chóng. Đối với tôi, đây là vấn đề bơi được hay chết chìm: hoặc là tôi nhanh chóng học bơi ở thế giới mới mẻ này, hoặc sẽ bị chìm nghỉm. Tôi quyết định bơi và học nói tiếng Anh trong một quý, không phải bằng cách theo học các lớp tăng cường, mà nhờ cách thẩm thấu qua thực hành.