Vũ Trụ Và Hoa Sen

Lượt đọc: 484 | 1 Đánh giá: 9/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Một xã hội sôi động

❊ ❊ ❊

Những năm 1960 không chỉ là thời kì vàng son của vật lí thiên văn, mà còn chứng kiến những biến đổi sâu sắc xảy ra trong xã hội Mỹ, một xã hội đã bị cuộc chiến ở Việt Nam làm cho trở nên gay gắt hơn. Nhờ truyền hình, tôi có thể theo dõi hằng ngày các sự kiện quân sự xảy ra ở đất nước mình. Liên lạc với bố mẹ tôi vào thời gian đó còn khó khăn chứ không dễ dàng như thời đại kết nối toàn cầu hiện nay. Internet còn chưa ra đời và điện thoại từ Mỹ về Việt Nam thì rất đắt đỏ. Cách duy nhất để liên lạc là bằng thư tín, nhưng phải mất hàng tuần mới về tới Việt Nam.

Về diễn tiến chiến tranh, tuyên bố chính thức của các quan chức Washington hết sức lạc quan: người Mỹ đang giành thắng lợi ở Nam Việt Nam. Đúng lúc đó xảy ra sự kiện Tết Mậu Thân đầu năm 1968, một cuộc phối hợp tổng tấn công của lực lượng vũ trang Mặt trận Giải phóng và quân đội Bắc Việt Nam vào nhiều thành phố quan trọng ở miền Nam, trong đó có Huế và Sài Gòn. Trong cuộc tấn công này, quân Bắc Việt Nam đã chiếm được Đại sứ quán Mỹ ở Sài Gòn trong nhiều giờ. Đây là một cú sốc lớn đối với người dân Mỹ (cú sốc mà tôi đã chứng kiến trực tiếp), và sự kiện này đóng vai trò quyết định trong việc rút khỏi “cuộc chiến tranh bẩn thiu” này. Trong khi giới quân sự và chính trị tuyên bố hùng hồn rằng Việt Cộng sắp bị đánh bại (họ đã thấy được “ánh sáng cuối đường hầm”), thì trên truyền hình lại thấy cảnh cờ Bắc Việt Nam bay phấp phới trên Đại sứ quán Mỹ ở giữa trung tâm thủ đô! Mặc dù bị tổn thất nặng nề, Hồ Chí Minh đã gây được ấn tượng mạnh: ông đã hiểu được rất sớm ảnh hưởng to lớn của truyền hình đối với dư luận. Trong cuộc tấn công Tết Mậu Thân, một quả đạn cối đã rơi trúng nhà tôi ở Sài Gòn; thật may mắn là gia đình tôi không ai bị thương, nhưng một trong số các em tôi vẫn còn bị ảnh hưởng tâm lí cho tới tận ngày nay.

Ở Mỹ, các khu đại học trở nên rất sôi động. Cuộc chiến ở Việt Nam ngày càng mất lòng dân, sinh viên biểu tình đông đảo yêu cầu quân đội Mỹ rút quân ngay lập tức khỏi Đông Nam Á. Những ca sĩ dấn thân và nổi tiếng như Bob Dylan và Joan Baez đã tố cáo sự vô lí của cuộc chiến trong các bài hát phản chiến của họ. Đó cũng là thời kì của Free Speech Movement (phong trào tự do ngôn luận) ở Berkeley. Một số sinh viên từ chối làm nghĩa vụ quân sự và đốt thẻ quân dịch trên các quảng trường, họ tuyên bố không chấp nhận bị gửi ra chiến trường vì một sự nghiệp mà họ không mấy tin tưởng. Tôi cũng đã chứng kiến một số bạn cùng lớp di cư sang Canada để khỏi phải đi lính, số khác nhịn đói để không đủ cân khi khám sức khỏe tuyển quân. Điều này đặt tôi vào một tình huống khó xử: tôi vẫn có thể tiếp tục học tập trong khi bạn bè có nguy cơ bị gửi tới tham chiến tại đất nước tôi! Mặc dù ở trong tình hình rất không thoải mái như thế, nhưng tôi không hề thấy sự thù địch trong khuôn viên của trường. Mọi người đều hiểu rằng, chúng tôi chẳng qua cũng chỉ là những con tốt bị cuốn vào cơn lốc lịch sử, và quyết định chiến tranh hay hòa bình không phải là trách nhiệm trực tiếp của chúng tôi.

Ngoài sự phản đối chiến tranh, xã hội tư sản vị vật chất đã bị phỉ báng, các giá trị đạo đức và tập quán tình dục bị thách thức. Phong trào hippie yêu cầu giải phóng hành vi, thanh niên lớn lên sau chiến tranh chối bỏ những giá trị của người đi trước và xã hội tiêu thụ mà họ đã xây dựng. Họ sống thành cộng đồng, sống theo những nền văn hóa khác (chủ yếu tới từ phương Đông), thử nghiệm với các loại thuốc kích thích cảm giác mới (nghệ thuật ảo giác ra đời vào thời kì này), ủng hộ hòa bình (được tóm tắt trong công thức nổi tiếng Hòa bình và Tình yêu) và trở lại với thiên nhiên, giống như một kiểu phong trào môi trường trước thời đại. Và đây cũng là thời kì xuất hiện sự phát triển “tiềm năng con người” với trung tâm Esalen và những bước khởi đầu của Kỉ Nguyên Mới. Mặc dù phong trào hippie nhanh chóng bị tan rã do sự thái quá và thiếu tổ chức, nhưng những ảnh hưởng của nó đối với phong tục của xã hội Mỹ rất sâu sắc.

Tôi đã trải qua tất cả những thay đổi đáng kinh ngạc này. Nhưng chủ yếu với vai trò khán giả hơn là diễn viên. Quy mô nhỏ của Caltech - chưa đến một ngàn sinh viên đại học - không thuận lợi cho các hoạt động chính trị và xã hội. Nó giống như một tháp ngà, một bến cảng yên tĩnh ở giữa cơn bão. Vả lại, thậm chí nếu tôi có muốn tham gia hoạt động chính trị, thì cũng chẳng có thời gian: ngoài việc học trên lớp ra, tôi còn phải học thêm tiếng Anh và làm thêm để bổ sung vào khoản học bổng mà Caltech đã dành cho tôi.

Nguyên tác: Le Cosmos et le lotus Dịch giả: Phạm Văn Thiều & Phạm Nguyễn Việt Hưng
Nguồn: tve-4u
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 4 tháng 9 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.