Lễ hội Panathenæa là một đại lễ nổi tiếng được tổ chức tại Athens để tôn vinh nữ thần Athene-Polias, vị thần bảo hộ của quốc gia. Có hai lễ hội mang tên này, đó là lễ Panathenæa Nhỏ và lễ Panathenæa Lớn. Lễ nhỏ được tổ chức hàng năm, còn lễ lớn kéo dài trong nhiều ngày và được cử hành định kỳ bốn năm một lần.

Vào dịp lễ Panathenæa Lớn, các thiếu nữ Athens đặc biệt dệt một tấm áo choàng thêu vàng gọi là Peplus, trên đó tái hiện chiến thắng của nữ thần Athene trước những kẻ khổng lồ. Tấm áo này được treo vào cột buồng của một con thuyền đặt ở ngoài thành; và trong suốt thời gian diễn ra lễ hội, vốn nổi bật với một đám rước hoành tráng, con thuyền (với tấm Peplus trên cột buồm) được đẩy tiến về phía trước bằng hệ thống máy móc ẩn giấu, trở thành điểm thu hút nổi bật nhất của đoàn rước. Toàn bộ người dân, tay cầm cành ô liu, đều tham gia vào đoàn rước; và giữa tiếng nhạc cùng niềm hân hoan, đoàn rước trang nghiêm ấy tiến về đền thờ Athene-Polias, nơi tấm Peplus được dâng lên bức tượng của nữ thần.

Tại lễ hội này, những vần thơ của Homer được ngâm vang cao giọng, và các nhà thơ cũng giới thiệu các tác phẩm của chính mình trước công chúng. Các cuộc thi âm nhạc, đua ngựa và chạy đua, cùng các trận đấu vật đã diễn ra, bên cạnh đó là những vũ điệu do các thiếu nam mặc áo giáp biểu diễn.

[200]

Những người có công lao lớn với đất nước được trao tặng một chiếc vương miện bằng vàng tại lễ hội, và tên của người được vinh danh như vậy sẽ được một vị sứ giả công bố trước đại chúng.

Những người chiến thắng trong các cuộc đua và trò chơi vận động sẽ nhận được phần thưởng là một bình đựng dầu, vốn được cho là được ép ra từ quả của cây ô liu thiêng thuộc về nữ thần Athene.