Trong ba năm đầu tiên điều hành PoP, một tổ chức rất cần tiền để phát triển, tôi không trực tiếp đề nghị ai quyên tặng một khoản tiền cụ thể. Không một người nào.

Tôi không thích đi xin tiền. “Tôi là một nghiệp chủ, không phải là một nhà gây quỹ,” tôi lặp đi lặp lại điều đó với bất cứ ai. Tôi chỉ đơn giản là từ chối đi xin.

Tôi đã làm việc từ năm 12 tuổi và luôn tìm cách tự kiếm tiền và tiết kiệm tiền để phục vụ cuộc sống mà tôi muốn tạo ra. Vì vậy, việc phải dựa vào người khác chẳng dễ chịu chút nào. Đề nghị người khác giúp đỡ khiến tôi có cảm giác mình kém cỏi hơn họ. Tôi không muốn hỏi xin tiền, trừ khi tôi có thể đền đáp lại họ. Dù tôi biết rất nhiều người ở vị thế có thể trao đi một món quà hào phóng – và chẳng cần nhận lại gì – nhưng tôi không thể mở lời đề nghị những người mình quen mở ví và viết séc. Tôi xem thường ý tưởng đó.

Nhưng sự thật là: Tôi sợ. Sợ phải đối mặt với lời từ chối. Sợ phải nghe ai đó đáp “Không”. Sợ bị xem như là kẻ đi xin bố thí. Sợ lúc phải từ bỏ quyền kiểm soát, để ai đó phán xét mình. Sợ thừa nhận rằng tôi không thể một mình làm việc đó. Và vì vậy tôi đã không làm.

Lúc đầu, tôi nghĩ ra nhiều cách để gọi vốn, giúp tôi thoát khỏi nỗi niềm riêng. Bán vé hoặc bàn cho bữa tiệc hóa trang hoặc dạ tiệc hằng năm thì có tính kinh doanh. Tôi cũng dựa vào trang web để thu hút sự đóng góp mà không phải mở lời cho bất kỳ cuộc trò chuyện tế nhị nào, và sự hiện diện ở hàng đầu trên các phương tiện truyền thông xã hội cũng giúp chúng tôi thu hút được các khoản quyên góp từ các nhà tài trợ tổ chức, đổi lại là mối quan hệ hợp tác marketing. Những việc làm này mang về cho tổ chức những luồng thu mà chỉ rất ít tổ chức phi lợi nhuận có thể làm được, và nó khiến PoP nổi bật hẳn giữa đám đông, cho phép chúng tôi có thể lập luận rằng chúng tôi kiếm tiền, chứ không phải đi xin.

Vấn đề là, việc gây quỹ – đề nghị các nhà tài trợ cá nhân, giám đốc các quỹ đóng góp – lại là hoạt động trọng yếu trong công việc dẫn dắt một tổ chức phi lợi nhuận. Việc xây dựng một cơ sở các nhà tài trợ tận tình và luôn sát cánh cùng tổ chức là điều kiện thiết yếu để có được thành công lâu dài, và hầu hết các nhà tài trợ lớn đều thích tổ chức phi lợi nhuận trực tiếp yêu cầu hỗ trợ. Tuy nhiên, tôi tránh hẳn việc đó. Với biết bao nhiêu việc thiết yếu cần tập trung, tại sao phải ưu tiên các vấn đề tiền bạc khi tôi có thể làm những việc mà mình thích – đi khắp thế giới, làm việc với những cộng đồng cần trường học mới, cải tiến trang web tuyệt vời của chúng tôi và phát triển một đội ngũ mạnh mẽ có khả năng mở rộng vùng tiếp cận của chúng tôi?

Thế nhưng, có gì đó đã đánh động tôi khi CFO của chúng tôi, Tom, làm cha. Tôi đi thăm cậu con trai mới sinh của anh, Michael, nhìn vào đôi mắt mở to của chú nhóc và nhận ra các nhân viên của chúng tôi đã phải hy sinh nhiều đến nhường nào. Ban đầu, Tom và tất cả những người ở PoP, đều ủng hộ tôi và giấc mơ của tôi, nhưng giờ thì nó cũng là giấc mơ của họ. Họ chấp nhận những khoản tiền lương rất thấp, làm việc với giờ giấc điên cuồng và đã bỏ qua những cơ hội việc làm hấp dẫn hơn để tạo dựng tổ chức mà tất cả chúng tôi mơ tưởng. Giờ đây những người này đã có con, và đây không còn là cuộc theo đuổi của cá nhân tôi nữa. Tôi phải có trách nhiệm đối với sự ổn định tài chính của các nhân viên của mình và cơ hội học tập của những đứa trẻ ở những quốc gia mà chúng tôi đang hỗ trợ.

Tôi đã từ bỏ gần như cả cuộc sống xã hội của mình để ăn ngủ cùng PoP nhưng tôi nhận ra mình đã đầu tư phần lớn công sức không đúng chỗ. Những việc tôi bỏ qua là những việc tôi lo sợ. Đã bao lần bạn có 30 việc phải làm và bạn chỉ tập trung vào 25 việc kém quan trọng nhất? Bao nhiêu lần bạn kiểm tra email, và xử lý những việc dễ dàng, dù nó không phải lúc nào cũng là việc quan trọng nhất? Những thành công nho nhỏ này thường có thể đạt được dễ dàng, nhưng chúng chẳng làm cây kim động đậy. Cuối cùng, những thành tựu lớn, những nhiệm vụ khó khăn nhất, mới là những thứ quan trọng nhất.

Một trong những phần quan trọng nhất trong công việc của một nhà lãnh đạo là nhìn vào gương và nói thật những gì bạn đang nhìn thấy. Ngay cả – đặc biệt nếu – đó là điều không tốt. Và cách duy nhất để những người khác bước vào là phải dũng cảm nói ra. Tôi quyết định đã đến lúc phải kêu gọi giúp đỡ.

Tại cuộc họp ban giám đốc tiếp theo, sau khi trình bày các tài liệu như thường lệ, tôi xin phép được chia sẻ một vài suy nghĩ trung thực. Lúc này, chúng tôi đang ngồi quanh bàn họp trên tầng 25 của một tòa nhà chọc trời ở Manhattan với những bức tường kính nhìn ra quảng trường Thời đại, và thay vì thể hiện những điểm mạnh nhất và ấn tượng nhất của mình, như tôi luôn cố gắng thể hiện trong những cuộc họp như thế này, tôi chuẩn bị tiết lộ điểm yếu của mình. Xung quanh tôi là 10 trong số những con người thông minh, tài ba nhất mà tôi biết. Mỗi người đều đạt được những thành công to lớn trong kinh doanh và hoạt động từ thiện, và tôi phải nói với họ về thất bại lớn nhất của mình. Tôi thậm chí còn không lo lắng; tôi đã quyết tâm – tôi đã cần giúp đỡ đến như thế đó.

“Tôi cần học cách xin mọi người tiền. Đây là điểm yếu lớn nhất của tôi. Tôi cần phải vượt qua nó.” Khi thừa nhận điểm yếu của mình, tôi cho họ thấy mình yếu đuối, nhưng điều đó không sao cả. Tôi đang tạo dựng lòng tin.

Họ là những nhà lãnh đạo đầu ngành với nhiều năm kinh nghiệm chuyên môn, và họ đang đặt cược vào tôi ở cương vị nhà lãnh đạo, trước thời điểm đó, trước mặt họ, tôi luôn cố gắng tỏ ra mình là kẻ bất khả bại. Nếu họ hỏi, tôi luôn có câu trả lời. Nhưng khi thừa nhận tôi cần sự giúp đỡ, tôi đã khơi sâu thêm mối quan hệ của tôi với họ, và cuối cùng, tăng cường nơi họ cam kết huấn luyện để tôi trưởng thành ở cả góc độ là một nhà lãnh đạo lẫn góc độ một cá nhân.

Hai người bạn trong giới phi lợi nhuận và cũng là những người cố vấn cho tôi, Charles Best, người sáng lập DonorsChoose.org, và Scott Harrison, người sáng lập tổ chức charity: water, khuyên tôi tham gia Exponential Fundraising, một chương trình do Trung tâm Hauser dành cho các tổ chức phi lợi nhuận ở Harvard tổ chức, có bậc thầy gây quỹ Jennifer McCrea và nhà từ thiện Jeffrey Walker đứng lớp. Lãnh đạo của nhiều tổ chức phi lợi nhuận lớn đã tham gia chương trình này. Tôi nhận được một suất học bổng bán phần, và các buổi hội thảo đầy ắp thông tin, nhưng những tiết lộ lớn nhất lại đến từ việc trao đổi câu chuyện chinh chiến với Sydney, người sáng lập tổ chức Educators 4 Excellence, và Reid, người sáng lập tổ chức Equal Opportunity Schools. Một đêm, sau một ngày kín mít lịch học, chúng tôi thức đến tận 2 giờ sáng trong căn phòng chung ở ký túc xá của trường Kinh doanh Harvard, cả hai kể lại kinh nghiệm của họ khi đề nghị các nhà hảo tâm giàu có đóng góp những khoản lớn. Reid xin 500.000 đô-la nhưng nhận được 250.000 đô-la. Sydney hỏi xin 50.000 đô-la và nhận được toàn bộ số tiền, nhưng giờ cô ước giá mà lúc ấy đã xin 100.000 đô-la. Những câu chuyện cứ thế được kể, trong khi tôi ngồi đó im lặng.

“Tôi chưa bao giờ đề nghị ai viết một con số cụ thể vào tấm séc,” tôi thừa nhận.

“Chưa bao giờ á?” Sydney hỏi.

“Chưa bao giờ.”

Họ không thể tin nổi. Là tôi, với một tổ chức đã đạt được tốc độ tăng trưởng tuyệt vời và khởi công hơn 50 trường học mà vẫn chưa phải làm cái nhiệm vụ cơ bản nhất đối với nhà sáng lập của một tổ chức phi lợi nhuận. Tôi nghĩ, Mình sao thế nhỉ? Khi đặt ra câu hỏi này, tôi ngay lập tức nhận ra gốc rễ của vấn đề.

Vấn đề không đơn giản là sự sợ hãi. Vấn đề nằm ở bản ngã. Tôi đã đặt tôi vào chính giữa phương trình. Tôi đã để cá nhân mình gắn bó với PoP đến mức cảm thấy như thể tôi đang hỏi xin cho chính mình. Tôi đã không nhận ra rằng việc hỏi xin không phải là cho tôi. Tôi chỉ là đại sứ cho tổ chức và cho những đứa trẻ mà chúng tôi giúp đỡ.

Với bốn văn phòng trên khắp thế giới, hàng ngàn học sinh trong các ngôi trường và hàng triệu giờ giáo dục được trao đi, tổ chức này xoay quanh một cái gì đó lớn hơn. Nó xoay quanh những học sinh Nith và Nuth đầu tiên của chúng tôi, những cô bé bốn tuổi, hiện đã có trường mầm non để đi học. Nó xoay quanh những học sinh lớp Hai ở Guatemala, những đứa trẻ đang lần đầu tiên được học đọc và viết trong một ngôi trường PoP. Số tiền tôi xin không phải cho tôi, mà là cho chúng. Số tiền đó là nhằm thay đổi cuộc sống của chúng, không phải thay đổi cuộc sống của tôi. Ngay sau khi chuyển trọng tâm sang những đứa trẻ và các cộng sự của mình, tôi đột nhiên trở nên hứng thú với việc hỏi xin. Nó không còn tạo cảm giác như một gánh nặng. Nó đột nhiên trở thành một vinh dự.

Chẳng bao lâu tôi đã có cơ hội đầu tiên. Sáu tháng trước, tôi từng gặp Paul Foster, một nhà đầu tư ở New York, tại gala của chúng tôi. Ông là bạn của nhà tổ chức sự kiện cho chúng tôi và đã đặt một bàn tham dự sự kiện. Trong đêm đó, tôi đã mời những người ủng hộ cùng tôi tham gia một chuyến đi sang Lào, đổi lại cho một khoản đóng góp nhất định. 20 cánh tay giơ lên, hàng ngàn đô-la đã được quyên góp, nhưng khi tôi bay sang Lào vài tháng sau đó, chỉ có một gia đình đã biến việc bay nửa vòng trái đất để gặp tôi ở đó trở thành ưu tiên hàng đầu của mình. Đó là gia đình Foster.

Ngay sau khi tôi tới nơi, Lanoy đến đón tôi với cuốn sổ Cá mập trên tay và chúng tôi lái xe thẳng đến nhà hàng Lemongrass ở Luang Prabang để gặp Paul và gia đình của ông. Trong những ngày sau đó, chúng tôi đã đến Pha Theung thăm ngôi trường đầu tiên, tắm sông với bọn trẻ và ngủ chung trong một túp lều tre ở ngôi làng xa xôi Phayong. Paul và tôi trở nên thân thiết trong tuần đó, ông kể cho tôi nghe chuyện mình từng làm trưởng bộ phận giao dịch (head trader) tại một ngân hàng đầu tư nổi tiếng, rồi trở thành chủ tịch một quỹ đầu tư mạo hiểm hàng đầu mà ông đã giúp đạt được 20 tỷ đô-la tài sản, và sau đó bỏ lại tất cả để nghỉ hưu và tập trung nuôi dạy con cái ở tuổi 45.

Khi chúng tôi trở về Mỹ, Paul và gia đình ông đã đến thăm văn phòng PoP. Chuyến đi Lào là một trải nghiệm thức tỉnh đối với cả gia đình. Paul gặp riêng tôi và cho biết ông muốn tham gia nhiều hơn. Đây là cơ hội của tôi. Tôi quyết định sẽ mời Paul về làm thành viên đầu tiên tham gia hội đồng tư vấn của chúng tôi – với cam kết gắn bó ba năm và đóng góp 250.000 đô-la mỗi năm. Đó là một đề nghị lớn nhưng tôi tính tôi có thể xin nhiều ngay lần đầu và xem chuyện gì sẽ đến.

Tôi hỏi Paul xem tháng tới chúng tôi có thể gặp nhau ở New York không, và ông gợi ý gặp mặt tại một câu lạc bộ tư nhân rất có tiếng ở khu trung tâm.

“Cậu sẽ phải mặc com-lê và đeo cà vạt đấy,” ông nói.

Tôi ghét ăn mặc đóng bộ vì thế tôi mặc quần jeans đen đến cuộc gặp. Paul, người mà tôi chỉ nhìn thấy mặc quần short khi ở Lào, gặp tôi ở cầu thang trải thảm dẫn lên câu lạc bộ. Tôi ngước mắt nhìn lên. Ông đang diện một bộ com-lê sọc nhỏ với chiếc áo sơ mi được may riêng và cà vạt tiệp màu. Rồi cúi đầu nhìn xuống. Chiếc quần jeans bạc phếch của tôi rách ở hai bên đầu gối. Tôi thấy mình giống như một tên ngốc.

Ông ân cần chào tôi và dẫn tôi vào phòng ăn. Ông đưa cho tôi thực đơn bữa trưa và giới thiệu một số món khai vị. Tôi mới bắt đầu thực hiện chế độ thanh lọc cơ thể bằng nước ép hoa quả đầu tiên của mình. Tôi lúng túng gọi ly nước bưởi.

“Thật sao?” Paul vừa ăn món salad ngon mắt với cá hồi vừa hỏi. “Thanh lọc cơ thể bằng nước ép hoa quả à? Tôi đã nghe nói về phương pháp này. Cậu cảm thấy thế nào?”

“Thành thật mà nói, tôi thấy rất được. Tôi làm đến ngày thứ tư rồi, nhưng tôi không hề cảm thấy đói cho đến lúc này.”

Ông cười, và cuối cùng sự ngượng nghịu bị phá vỡ. Paul cởi mở nói với tôi chuyến đi sang Lào có ý nghĩa như thế nào với ông và gia đình. Đến cuối bữa, ông nói ông muốn giúp đỡ ra sao. “Hầu hết mọi người sẽ không bỏ Bain để làm điều này, và tôi muốn biết tôi có thể làm gì giúp cậu thêm không,” ông nói.

Đây là cơ hội của tôi. “Ông Paul, những lời ông nói thật có ý nghĩa với tôi. Quả thật, tôi đang cố gắng thành lập một hội đồng cố vấn cho tổ chức gồm những nhà đầu tư lớn đã đầu tư vào công việc của chúng tôi. Tôi thực sự sẽ rất vui nếu ông trở thành người đầu tiên cam kết tham gia ban cố vấn. Việc này đòi hỏi ông và tôi phải thường xuyên nói chuyện với nhau, để tôi có thể nhận được sự dìu dắt và lời khuyên của ông. Tôi cũng rất mong ông giới thiệu thêm bất cứ ai mà ông thấy là phù hợp, và tôi cũng muốn ông cân nhắc cam kết ba năm đóng góp,” – tôi muốn nói “250.000 đô-la mỗi năm”, nhưng tôi lại hoảng và thay vào đó nói “số tiền sáu con số mỗi năm cho PoP”. Mặt tôi bình thản nhưng trống ngực đập liên hồi.

Paul im lặng một chút. “Sáu con số một năm là một cam kết lớn đấy. Cậu hãy nhớ là tôi hiện đang nghỉ hưu, vì vậy tôi không có khoản thu nhập chủ động.”

Đó không phải là một lời từ chối. Tôi vẫn còn thời gian để xoay chuyển tình thế.

“Ông sẽ cân nhắc 100.000 đô-la một năm chứ?” tôi hỏi.

“Để tôi nói chuyện với vợ tôi đã và báo tin cho cậu sau,” ông nói. “Tôi rất trân trọng những việc cậu làm vì vậy tôi thực sự muốn tham gia. Tuy nhiên, chúng ta về thôi bởi tôi phải về nhà, nhưng hôm nay tôi thực sự rất vui mừng và đừng quên cho tôi biết hiệu quả của việc thanh lọc cơ thể bằng nước ép hoa quả nhé.”

Tôi ra về với cảm giác rã rời nhưng nhẹ nhõm. Tôi đã đưa ra yêu cầu, dù nó không suôn sẻ như tôi hy vọng. Bất kể việc này có thành công hay không, tôi đã dám vì tổ chức mà dấn bước. Tôi gửi email cảm ơn Paul cùng với một số tài liệu để ông cân nhắc về đề nghị.

Hai tuần sau đó tôi vẫn chưa nhận được hồi âm. Tôi bắt đầu lo lắng thì nhận được email của ông: “Cậu có thể gọi cho tôi không?”

Tôi gọi cho ông ngay lập tức. Chúng tôi hỏi thăm nhau vài phút, nhưng cả hai đều biết mục đích của cuộc nói chuyện. Tôi đã đi lại quanh văn phòng khi ông nói, “Adam, đây là một quyết định lớn trong gia đình. Vợ tôi và tôi đã thảo luận kỹ về chuyện này. Đây không phải là vấn đề chúng tôi coi nhẹ.” Sau đó, vừa khi tôi chuẩn bị tinh thần nghe ông nói họ không đồng ý với cam kết tài chính – ông lại nói với tôi điều tôi hy vọng được nghe. “Chúng tôi tin tưởng cậu và muốn giúp. Chúng tôi sẽ hỗ trợ 100.000 đô-la mỗi năm trong ba năm tới.”

Đây là một tin tuyệt vời. Tôi vung nắm tay vào không khí.

“Dù vậy, cậu có ngại không khi tôi có góp ý thế này?

“Ồ được chứ ạ, ông nói đi,” tôi nói, sẵn sàng lắng nghe bất cứ điều gì ông sắp nói.

“Đầu tiên, Adam, nếu cậu đề nghị ai đó đóng góp một khoản tiền lớn, cậu cần ăn mặc chỉn chu. Cậu không thể mặc quần jean đến một cuộc gặp mặt ở một câu lạc bộ tư. Cậu phải mặc đẹp.”

“Thứ hai, là công tác theo dõi. Sự khác biệt giữa những nhà lãnh đạo giỏi và những nhà lãnh đạo xuất sắc là ở chi tiết. Cuối cuộc gặp mặt của chúng ta, tôi đã đề nghị cậu cho tôi biết kết quả của việc thanh lọc cơ thể bằng nước hoa quả. Cậu hứa nhưng không làm. Nếu hứa cho tôi biết kết quả của đợt thanh lọc bằng nước hoa quả, cậu phải thực hiện lời hứa đó. Cậu cần phải tìm một hệ thống thận trọng để theo dõi không ngừng. Không gì được lọt qua các khe hở. Tôi rất giỏi việc này, và nó sẽ trở thành thứ không thể thiếu đối với thành công của cậu trong tương lai.”

Từ đó, Paul đã giới thiệu tôi với vô số những người tài năng, nhiều người trong số họ đã trở thành nhà tài trợ quan trọng của chúng tôi. Giờ đây, sau mỗi cuộc gặp mặt, tôi luôn gửi một email trình bày chi tiết các cam kết hai bên đưa ra để đảm bảo sự thống nhất chung. Sau đó, Paul gọi cho họ để hỏi xem họ nghĩ gì, có được những phản hồi quan trọng, và gọi lại cho tôi để chuyển tiếp chính xác những gì là điểm mạnh và điểm yếu ở màn thể hiện của tôi tại cuộc gặp mặt. Giờ đây tôi đã có một người luôn thành thật đến mức tàn nhẫn với mình mỗi ngày và huấn luyện tôi qua mọi khía cạnh phát triển cá nhân.

Chúng ta đều bỏ nhiều thời gian dựng nên những bức tường bao quanh mình để người khác không thể nhìn thấy điểm yếu của ta, nhưng chính những bức tường đó cũng thường khóa chúng ta trong vòng tròn bất an của mình. Bằng cách thể hiện con người thật sự của mình trước ban giám đốc, tôi đã được họ giúp biến một điểm yếu mà tôi luôn né tránh thành điểm mạnh mới được phát hiện. Chúng ta đều biết đâu là nhiệm vụ quan trọng nhất trong ngày, nhưng chúng ta vẫn chọn làm chúng cuối cùng. Hãy chọn làm những việc đó trước nhất.

Lúc đầu, khi đề nghị Paul đầu tư, tôi chỉ hy vọng có thể vượt qua nỗi sợ hãi xin tiền hỗ trợ cho tổ chức. Sự hào phóng của ông đã giúp tôi vượt qua điều đó, để rồi cuối cùng tôi đạt được nhiều điều hơn thế. Tôi đã vượt qua được những trở ngại tự thân đang kiềm chân mình lại, và tôi biết rằng những nấc thang khó khăn nhất là những nấc thang mang lại nhiều phần thưởng nhất.